Görüntüleme Ayarları:
Sayfa numarasını gizle
LEXI size zaman kazandırır. Sonuç analizi, doküman asistanı ve araştırma modlarıyla LEXPERA içeriğine erişiminizi kolaylaştırır.
Sayfa 607

TÜRKİYE İÇİN UZAY HUKUKU VE POLİTİKALARI ÖNERİLERİ

Dr. Berna Akçalı Gür

Dr. Merve Erdem Burger

Anıl Akyol, M.A.

Yeni uzay yarışında uzay yetenekleri, Soğuk Savaş dönemi klasik uzay süper güçlerinin ötesine yayılmış, uzay ekonomisine giren ve yerli yetenekler geliştiren devletler çoğalmış ve bu devletlerde özel sektör kaynaklı ticari faaliyetler gelişmiştir. Sivil alandaki bu birikim, devletlerin askerî uzay yeteneklerine de yansımıştır. Yeni uzay yarışı aktörleri, başta yükselen uzay devletleri olmak üzere, daha belirgin ve etkin roller üstlendikçe, yeni uzay şirketlerine uygulanan hukuki düzenlemeler ile yükselen uzay devletlerinin izledikleri uzay politikalarının uluslararası uzay yönetişimindeki yeri de büyük önem kazanmıştır. Bu etkileşimi hukuki bakımdan çözümleyebilmek amacıyla bu kitapta, söz konusu devletlerdeki teknolojik ilerlemelerin ve ulusal politika tercihlerinin diğer disiplinlerin birikimiyle birlikte ele alınması yaklaşımı benimsenmiştir. Türkiye örneği üzerinden, yükselen uzay devletlerinde hukuk, politika ve yetenek arasındaki etkileşim incelenmiştir.

Hukukçuları, politika uzmanlarını, öncü analog astronotları, mühendisleri, aktif uzay görevi yöneticilerini ve uygulamacıları bir araya getiren kitabımız, yazarlarımızın akademide, kamu kurumlarında, uluslararası örgütlerde, Ay görevi planlamasında ve düzenleyici kuruluşlarda edindikleri doğrudan mesleki deneyimlerinden yararlanmıştır. Kitap bölümleri, doktriner hukuk araştırmalarını siyaset bilimi, uluslararası Sayfa 608 ilişkiler, mühendislik ve kamu yönetimi alanlarından edinilen birikimle birleştiren çok disiplinli bir bakış açısı sunmuştur. Bu yönüyle kitap, Türk uzay hukuku ve politikasına ilişkin ilk kapsamlı çözümleme olarak, ortaya çıkan düzenleyici güçlükleri ulusal hukuk ile uluslararası hukukun kesişiminde ele almış ve çözümler önermiştir.

Kitapta, Türkiye’nin uzay politikaları küresel uzay yönetişimi eğilimleri ışığında ve yükselen uzay devletlerinin değişen teknolojik ve yönetişim dinamiklerine verdiği yanıtlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. İkinci olarak, uydu programlarından kurumsal tasarıma ve uluslararası etkileşime uzanan bir çerçevede, ülkenin gelişen yetenekleri ile politika tercihlerine ilişkin sağlam temelli, disiplinlerarası bir çözümleme sunulmuştur.

Kitabı oluşturan bölümler bir arada okunduğunda, Türkiye’nin uzay hukuku ve politikalarına ilişkin şu çıkarımlar ön plana çıkmaktadır:

● Türkiye, gelişmekte olan uzay ekonomisini gözeterek ulusal çıkarlarını korumak amacıyla küresel uzay politikalarının ve hukukunun oluşturulduğu müzakerelerde etkin rol oynamalı; bu doğrultuda norm alıcı konumdan norm koyucu konuma geçmelidir.

● Türkiye, uluslararası iş birliklerinde köprü niteliğindeki jeopolitik konumundan da yararlanarak çoklu ortaklıkları gözeten bir uzay politikası geliştirmelidir.

● Türkiye’nin sivil uzay sektörünü geliştirirken askerî uzay yeteneklerini uzayın barışçıl amaçlarla kullanılması temel ilkesi ekseninde geliştirmesi zorunludur.

● Türkiye, uzay ekosisteminin gelişimini özendiren, uluslararası yükümlülükleriyle uyumlu ve uzay sürdürülebilirliğini güvence altına alan bir ulusal uzay kanunu oluşturmalıdır.

Bu çıkarımlar Türkiye özelinde geliştirilmiş olmakla birlikte, taşıdıkları değer bu örnekle sınırlı değildir. Yetenek geliştirme, kurumsal yapılanma ve uluslararası yönetişime katılım arasındaki etkileşime ilişkin burada sunulan çözümlemeler, benzer dönüşüm süreçlerinden geçen Sayfa 609 yükselen uzay devletleri ile uzay faaliyetlerine yeni katılmayı planlayan devletler için de yol gösterici niteliktedir. Türkiye örneği, norm alıcı konumdan norm koyucularla birlikte hareket edebilen ve normların biçimlendiği platformlarda ulusal çıkarlarını etkin biçimde savunabilen bir konuma geçişin gerektirdiği hukuki ve kurumsal hazırlığın somut bir haritasını sunmaktadır. Kitap bu yönüyle, yükselen uzay devletleri üzerine çalışan araştırmacılar için de özgün bir örnek olay incelemesi ve başvuru kaynağı oluşturmaktadır. Sayfa 610