Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Hırsızlık Suçu ve Cezası

Kavramın terim olarak ifadesi, aynı zamanda onun, siyasi iktidarlar tarafından öngörülmüş…

Pozitif hukuk sistemleri bakımından kavrama yaklaşıldığında, kavramın, yürürlükteki…

Yürürlükteki 5237 sayılı TCK bağlamında da, bu yasanın 141. maddesinin 1. fıkrası

Sirkat(15) kelimesi ise bazı sözlüklerde şu şekilde tanımlanmaktadır: “Çalmak, çalınmak, uğrulamak”(16),…

B. İslam Hukuku’nun Hanefi Ekolüne Göre Hırsızlık Suçunun Tanımı:

İslam hukukunun Hanefi ekolü hukukçuları sirkat/hırsızlık suçuna ilişkin çeşitli…

Bu tanımlarda da da görüldüğü üzere İslam hukuku literatürü, hırsızlığı (sirkati),…

İslam hukukunun klasik literatürü gereği, Kuran’da cezasının el kesme olarak öngörüldüğü…

Bu şekillerde tanımlanmış olan hırsızlık suçu, yukarıda da ifade edildiği üzere,…

1- Hırsızlık –sirkat-, …

2- Yol kesme, silahlı gasp ve soygun –hırabe-, …

3- Zina, …

4- Zina iftirası –kazf-, …

5- Şarap –hamr- içme, sarhoşluk,…

6- İslâm dininden dönme -irtidat-,…

7- İsyan –bağy-(48). …

Bu suçlardan yedisinin de had suçu olduğu konusunda görüş birliği yoktur. Bazı yazarlar,…

Sava Paşa, cezayı gerektiren fiillerin, ya Allah’a karşı ya da insanlara karşı işlenebileceğini…

C. İslam Hukukuna Göre Hırsızlık Suçunun Unsurları:

Hırsızlık suçunun yukarıda verilmiş tanımları, İslam hukukunun Hanefi ekolüne göre…

a- Suç faili, mükellef (yükümlü/tam ehliyetli), yani aklı başında ve ergen –buluğa…

b- Suç faili, hırsızlık suçunu oluşturan fiili iradesiyle (ihtiyarıyla/bilerek, isteyerek)…

c- Çalınan şey, mal olmalıdır.…

d- Çalınan mal, belli bir değerde olmalıdır.…

e- Çalınan mal, başkasına ait olmalıdır.…

f- Çalınan mal, gizlice alınmış olmalıdır.…

g- Çalınan mal, koruma (hırz) altında iken alınmış olmalıdır.…

1. Suç faili, mükellef (yükümlü/tam ehliyetli), yani aklı başında ve ergen –buluğa ermiş- [âkıl(e) ve bâliğ(a)] olmalıdır: Ceza…

Bu unsur gereği, aralarında ceza ehliyetine sahip olmayanın da bulunduğu bir topluluk…

2. Suç faili, hırsızlık suçunu oluşturan fiili iradesiyle (ihtiyarıyla/bilerek, isteyerek) işlemiş olmalıdır: Suç…

Kölenin de bu suçu işlemesi halinde, unsurlar tamamlanmış, suç sabit olmuş ise el…

Kişiye hırsızlık suçunun isnat edilebilmesi için, hırsızlık yapmaya zorlanmaması…

3. Çalınan şey, mal olmalıdır: Hırsızlık suçunun konusu, (çalınan şey) “mal” olmalıdır. Yani toplumun mal saydığı, insanların mal edinmek, servet sahibi olmak için sakladığı/elinde bulundurduğu nesne olmalıdır(63).…

Köleyi çalan kişiye de had/el kesme cezasının uygulanmayacağı, çünkü yaşı büyük bir…

Köpek hırsızlığının da had cezasını gerektirmediği ifade edilmektedir. Köpeğin boynunda…

Özel bir durum da ölen kişinin mezara defnedilmesinin ardından mezar soygunculuğu…

Çalınan şey/mal, mütekavvim mal (hukuk sistemi tarafından korunmaya değer bulunmuş) olmalıdır. Şöyle ki İslam hukuk sistemine göre, şarap ve domuz, mütekavvim mallar arasında değildir. Bunları çalan kişilere, hırsızlık suçunun cezası uygulanmaz. Örneğin şarap, Müslüman olmayanlar için mütekavvim olsa da Müslümanlar için değildir(73).…

Çalınan malda aranan bir başka özellik de onun taşınır olmasıdır(75).…

Yine çalınan mal tâfih (yani örf ve adet gereği değersiz) sayılmayarak, alınmasına tolerans gösterilen mallardan olmamalıdır(77).…

Ayrıca çalınan mal, süratle bozulur nitelikte olmamalıdır. Bu nedenle ağaç üzerinde…

Yine taze etlerin, taze veya tuzlu balıkların, sütlerin, av hayvanlarının, kuşların,…

Hz. Peygamberden rivayet edilen bir hadis “kuş çalmada el kesme cezası yoktur” şeklindedir.…

Taze etlerin çalınmasına örnek olan fiillerden birisi, suç failinin, hırz mahallinde…

4. Çalınan mal belli bir değerde olmalıdır: Çalınan mal belirli bir değerin üzerinde olmalıdır. Bu değer (nisap miktarı / nisab-ı sirkat olarak…

Hırsızlık suçuna konu malın nisabının, çalındığı beldenin/yerin parasına göre belirleneceği…

Hırsızlık suçunda had cezasının uygulanabilmesi için, literatürde nisap miktarının…

“Sarika bir şübhei uzür bırakmamak için herhalde bir nisabın da şart olduğu kat’îdir.…