III — Hukuka aykırılık bağı kavramı ve örnekleri
Hukuka aykırılık bağı kuramı, sorumluluğun dayandığı kural veya sözleşmenin koruma…
Şimdi koruma amacının gözönünde tutulacağı çeşitli açılan örnekleriyle inceleyel…
a) Hukuka aykırılık bağına dayanarak korunması amaçlanan kişiler çevresinin tâyini.…
Tazminat borcu ancak ihlâl edilen kural veya sözleşmenin korumak amacında olduğu…
Gerçi sorumluluğu gerektiren davranış veya olaydan dolaylı olarak, yansıma suretiyle…
Örnekler :…
— Bir işletme işçilerini iş mevzuatının izin verdiğinden fazla saat çalıştırarak…
- Federal Mahkemenin 3 mart 1976 tarihli kararına konu teşkil eden olayda, bir yapı ortaklığının işçisi yolda kazı yaparken Belediyelerarası Elektrik İdaresinin mülkiyetindeki bir kabloyu kopartmış ve kâğıtçılık ve çinko işleriyle uğraşan iki ortaklığın elektriklerinin bir kaç saat süreyle kesilmesine yol açmıştı. Elektrikleri kesilen ortaklıklar işin durması yüzünden uğradıkları zararın tazminini BK. md. 55 uyarınca adam çalıştıran sıfatıyla Yapı Ortaklığından istiyorlardı. Davacı, dâvalının işçisinin eyleminin hukuka aykırılığını, İsviçre CK.nun başkasının mülkiyetine zarar vermeğe ilişkin 145. maddesiyle, kamu hizmetlerinin engellenmesine ilişkin 239. maddesine dayandırmıştı. Dâvalı, İCK. md. 145 in zarar verilen şeyin malikini koruduğunu ve onun mülkiyetinin ihlâlinden yansıma suretiyle dolaylı olarak zarar görenlerin bu hükmün koruma alanı dışında kaldığını savunuyordu. Yine dâvalıya göre İCK. md. 239 da kamu hizmetlerinin iyi işlemesi hususundaki genel menfaati koruma amacını taşıyıp, kişilerin özel menfaatlerinin korunması bu amacın dışında kalıyordu. Federal Mahkeme, dâvalının İCK. md. 145'e ilişkin itirazını, dâvacının koparılan kablo üzerinde aynî veya kullanmaya ilişkin şahsî bir hakkı bulunmadığı gerekçesiyle kabul etti. Fakat kamuya su, ışık, enerji veya ısı taşıyan tesisatın işletilmesini engelleyen veya tehlikeye sokan eylemleri cezalandıran İCK. md. 239 b. 1 ve 2 nin…
— Yargıtay 4.HD.nin 13.10.1976 da karara bağladığı bir olayda, dâvalı şirkete ait treyler kamyonunun şehirlerarası yol üzerinde devrilmesi sonucu yol tıkanmış ve araçlara şehir içinden mecburî yol verilmişti; Gerede Belediyesi, böylece ağır tonajlı araçların. Belediyeye ait yollardan geçmesine ve bu yollardan bir kısmının çökmesine ve alt yapı tesislerinin hasara uğramasına sebebiyet verildiğini ileri sürerek uğradığı zararın tazminini devrilen kamyon sahibi şirketten talep etmekte idi. Yargıtay bu talebi, bir yandan, haksız eylemden dolaylı olarak zarar görenlerin tazminat talebinde bulunamayacağı, öte yandan, kamyonun devrilmesiyle Belediye yollarının hasara uğraması arasında uygun illiyet bağı bulunmadığı gerekçeleriyle reddetmiştir.Birinci gerekçe kararda şöyle ifade olunmuştur: «Davalıya ait araç, olay günü Devlet…
Kararda, dâvalının eylemi ile doğan zarar arasında uygun bir illiyet söz konusu olmadığı…
Kanımızca, kararda varılan sonuç isabetli olmakla birlikte, gerekçe olarak, dolaylı…
Nitekim benzer bir olayda, bir Alman Mahkemesi trafik kazası yüzünden yolun tıkanması sonucu ortadaki çimler üstün-
— Yargıtay önüne gelen başka bir olayda da, bir karayolu köprüsü, altından geçen…
Kanımızca, olayda uygun illiyet bağının bulunup bulunmadığı tartışılabilir; ancak…
— Yargıtay daha yeni bir kararında hukuka…
«Gerek kusur sorumluluğu ve gerekse kusursuz sorumluluk söz konusu olsun, sözleşme…
Temyize konu, bu davanın dayanağı olan maddî olgu da yukarıda verilen örnekte olduğu…
Kaldı ki eylemle zarar arasında da uygun bir illiyet bağı mevcut bulunmamaktadır.…
Yargıtay’ın burada ayrıca uygun illiyet bağı kavramına başvurmasının isabeti tartışılabilir;…
— Yargıtay henüz yayınlanmamış olan en son iki kararında…
«Mahkeme, dâvalılardan S.Y.nin "hafriyatı nedeniyle yolun çökmüş olduğunu tesbit…
Görülmektedir ki, dolayısiyle zarara uğrayan kişilerin bu zararları ile fiil arasında…
Yukarıda aynen naklettiğimiz gerekçede, dâvacı otel ve birahane sahiplerinin hafriyatı…
Böylece, hukuka aykırılık bağının gözönünde tutulduğu diğer bir açıya, ihlâl edilen…
b) Hukuka aykırılık bağına dayanarak korunmağa değer hukukî varlıkların sınırlanması.…
Tazminat ancak sorumluluğun dayandığı kural veya sözleşmenin korumayı amaç edindiği…
Örnekler:…
— Yukarıda değindiğimiz elektrikli araçların denetimine ilişkin Federal Mahkeme kararı burada örnek olarak gösterilebilir.
— Aldatılan bir koca karısına karşı zina sebebiyle boşanma dâvası açıyor ve bu dâvanın…
— Yargıtay müterafık kusurla ilgili dikkati çekici bir kararında…
EN
TR
