EN
TR
Sunuş*
Adem Sözüer** F. Pınar Ölçer***
* Sunuş ve girişin tercümesi, Araş. Gör. Eren Sözüer, Araş. Gör. Naciye Betül Haliloğlu ve Araş. Gör. Pınar Özcan tarafından yapılmıştır.
** Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı.
*** Doç. Dr., Leiden Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Enstititüsü.
Bu kitabın meydana getirilmesinin temelinde, birbiriyle bağlantılı çeşitli amaçların sentezi yatmaktadır. Öncelikli amacımız, bir grup genç Türk hukukçunun Yargıç Paulo Pinto de Albuquerque’nin seçilmiş şerhlerini Türkçe’ye tercüme etmeleri ve bu şerhleri analiz etmeleridir. Yargıç Pinto de Albuquerque, 2011 ve 2020 yılları arasında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde (AİHM) Portekiz Yargıcı olarak görev yaptığı süre boyunca, 160 adet şerh yazmıştır(1). Bu şerhler, ister akademik çalışma yapsın ister hukuk uygulamasında yer alsın, her hukukçuyu üzerinde düşünmeye davet etmektedir.
Avrupa İnsan Hakları Hukukunun ülkemizde etkin olarak uygulanması adına hazırlanan bu eserin öne çıkan özelliği, yoğun bir emeğin ürünü olmasıdır. Ele alınan konuların çeşitliliği, sunulan perspektifin çok yönlülüğü ve incelemenin kapsamlılığı bakımından bu analizler, okurlara ulusalüstü yargısal mekanizmaların işleyişi ve karar alma süreçleri üzerinde derinlikli biçimde düşünme imkânı tanımaktadır. Belirtmemiz gerekir ki bu eser, bir dizi benzer derlemelerden biridir; başka dillerde ve ülkelerde, Yargıç Pinto de Albuquerque’nin şerhleri üzerinden görüşlerini ele alan kitaplar yayımlanmıştır(2). Söz konusu kitapların yazarları, yaptıkları analizlerde kendi bakış açılarından yola çıksalar da sorunlara ve çözümlere, bu önemli hukukçunun perspektifinden yaklaşmışlardır. Sayfa XXII Bu Türkçe derlemenin genç hukukçulardan oluşan ekibi de, AİHM’deki görevi sona ermekte olan Yargıç Pinto de Albuquerque’nin görüşlerinin Türk hukuk uygulamasının da faydasına sunulması için gayret göstermişlerdir. Bu eserin meydana getirilmesine vesile olduğu için Yargıç Pinto de Albuquerque’ye müteşekkiriz.
Kitabımızın ikinci amacı ise, seçilen şerhlerin amaçsal ve deneysel kullanımı üzerinden, Türk hukuku ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) arasında yeni etkileşim yolları ve biçimleri bulmaktır. Bu bağlamda diğer bir amacımız, AİHM içtihat hukukunun karmaşıklığının bertaraf edilmesi ve Türk hukuk sistemiyle doğru etkileşim içinde bulunulması için, Türk hukukçuları yeni platformlar kurmaya teşvik etmektedir. Yargıç Pinto de Albuquerque’nin her bir şerhi, çeşitli konulara ilişkin özenle yazılmış hukuki değerlendirmeler içermektedir. Bu değerlendirmeler, belirli konulara ilişkin fikirler içermenin yanı sıra, bütüncül olarak ele alındıklarında Avrupa İnsan Hakları Hukukuna dair genel bir teorik perspektifi ortaya koymaktadır. Pinto de Albuquerque’nin şerhleri, hem tartışılan konulara ilişkin için güçlü bir hukuki temel oluşturmakta, hem de bu konuların ötesinde, daha genel tartışmaların yürütülmesini de sağlamaktadır. Bu şerhler, insan haklarının Avrupa Konseyi’nin hukuki yetki alanında nasıl anlaşılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Yargıç Pinto de Albuquerque’nin şerhlerinin sayılan özellikleri, hazırladığımız eserle AİHM içtihat hukukunun daha kapsamlı bir bakış açısıyla incelenmesini de sağlamıştır.
Şerhler, AİHM içtihatlarının nasıl anlaşılması gerektiğini, her bir kararın ilgili standartlar ışığında nasıl değerlendirileceğini, bunların nasıl geliştirilebileceğini ve sürekli gelişen sonuçlar için hangi yolların açık olduğunu göstermektedir. Bu nedenle şerhlerin incelenmesi, içtihat hukukuna ilişkin eleştirel bir çalışma yapılması için doğru bir yöntemdir. Karmaşık AİHM içtihadının uygulanmaya elverişli hale getirilmesi, hem akademisyenler hem de uygulayıcılar için zor olabilir. Dolayısıyla, bu kitap hazırlanırken kararların Yargıç Pinto de Albuquerque’nin bakış açısı ile ele alınması, Mahkeme’nin içtihadının doğru bir şekilde anlaşılmasında yardımcı olmuştur. Sayfa XXIII Yukarıda açıkladığımız amaçlar göz önünde bulundurulduğunda, eserin formatı, incelenen şerhlerin seçim süreci ve bölümlerin tasarımı hakkında bazı açıklamalar yapılması gerekmektedir. Bu önsözün devamındaki giriş bölümünde, incelenen şerhler de dahil olmak üzere, kitabın gelişim süreci ve tasarım mantığı ayrıntılı olarak açıklanacaktır. Girişi, ilgili oldukları haklara göre sıralanmış biçimde, her biri belirli bir karar ve şerhe ilişkin yirmi dokuz bölüm takip etmektedir. Sayfa XXIV
