SGM-2021/22 Ağır Hizmet Araçlarından Çıkan Emisyonlar (Euro VI) Bakımından ve Araç Tamir ve Bakım Bilgilerine Erişim Konusunda Motorlu Araçların Tip Onayı ile İlgili Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: SGM-2013/5)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

10/1/2014 tarihli ve 28878 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ağır Hizmet Araçlarından Çıkan Emisyonlar (Euro VI) Bakımından ve Araç Tamir ve Bakım Bilgilerine Erişim Konusunda Motorlu Araçların Tip Onayı ile İlgili Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: SGM-2013/5)’in 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

Aynı Tebliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve (l) bendinde yer alan “ve araç tamir ve bakım bilgilerine” ibaresi yürürlükten kaldırılmış ve aynı fıkraya aşağıdaki bent eklenmiştir.

“bbb) Partikül madde sayısı (PM sayısı): 49 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek 4’ünde belirtilen seyreltme, örnekleme ve ölçme yöntemleri uyarınca miktarı belirlenen egzozdan yayılan katı parçacıkların toplam sayısını,”

Aynı Tebliğin 4 üncü, 5 inci, 6 ncı, 7 nci, 8 inci, 9 uncu, 10 uncu ve 11 inci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Aynı Tebliğin 12 nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü ve altıncı fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(1) Ayrı bir teknik ünite olarak bir motor sisteminin ya da motor ailesinin AB tip onayının, onaylı bir motor sistemine sahip bir aracın emisyonlara ilişkin AB tip onayının ya da bir aracın emisyonlara ilişkin AB tip onayının alınması için imalatçı, Ek I hükümleri uyarınca araçların veya motor sistemlerinin ya da motor ailelerinin deneylere tabi tutulduğunu ve 13 üncü ile 23 üncü maddede ve Ek III ila VII’de, Ek X’da, Ek XIII’te ve Ek XIV’te belirtilen referans yakıtların özelliklerine uyulmasını da sağlar. İmalatçı, ayrıca Ek IX’da belirtilen referans yakıt özellikleri ile uyumu sağlar. Eş zamanlı iki yakıtlı motorlar ve araçlar söz konusu olduğunda, imalatçı ek olarak, Ek XVlll’de belirtilen şartlara da uymak zorundadır. Emisyonlar ile ilgili olarak onaylı bir motor sistemine sahip olan herhangi bir aracın AB tip onayı ya da emisyonlar ile ilgili olarak herhangi bir aracın AB tip onayı alması amacıyla imalatçı, aynı zamanda 2017/2400 sayılı AB Regülasyonunun Ek II’sinin 6 ncı maddesinde belirtilen gerekliliklerin ilgili araç grubu için sağlanmış olduğunu da kanıtlar. Ancak, belirtilen gereklilik imalatçının ilgili tipteki yeni araçları Türkiye’de tescil edilmeyeceğini, piyasaya sürülmeyeceğini ya da hizmete sokulmayacağını belirttiği durumda geçerli değildir.

(2) Emisyonlar ile ilgili olarak onaylı bir motor sistemine sahip herhangi bir aracın AB tip onayını ya da emisyonlar ile ilgili olarak herhangi bir aracın AB tip onayını alabilmek amacıyla imalatçı, Ek I’in 4 üncü maddesinde belirtilen montaj gerekliliklerine ve eş zamanlı iki yakıtlı araçlar söz konusu olduğu durumda Ek XVIII’in 6 ncı maddesinde belirtilen ilâve montaj gerekliliklerine uygunluğu sağlar.

(3) Bu Tebliğ kapsamında tip onayı verilmiş olan, referans kütlesi 2380 kg’dan fazla ancak 2610 kg’dan az olan herhangi bir aracın emisyonlarına ilişkin olarak AB tip onayının kapsam genişletmesi için imalatçı, Ek VIII’in 5 inci maddesinde belirtilen şartları karşılamak zorundadır.”

“(6) Evrensel yakıt aralığı tip onayı, kısıtlı bir yakıt aralığı tip onayı ya da yakıta özel tip onayının alınması amacıyla ayrı bir teknik ünite olarak herhangi bir motor sisteminin ya da motor ailesinin AB tip onayının ya da bir aracın emisyonlarına ilişkin olarak AB tip onayının alınması için imalatçı, Ek I’in 1 inci maddesinde belirtilen şartlara uygunluğu sağlar.”

Aynı Tebliğin 14 üncü maddesinin başlığı “Ayrı teknik ünite olarak herhangi bir motor sisteminin veya motor ailesinin emisyonlara ilişkin AB tip onayı başvurusu” şeklinde değiştirilmiş, aynı maddenin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve dördüncü fıkrasının (ç) ve (f) bentleri yürürlükten kaldırılmıştır.

“(3) Başvuru ile birlikte, imalatçı emisyonları etkileyen her türlü tasarım unsurunu tam olarak açıklayan belge paketini, motor sistemiyle ilgili emisyon kontrol stratejisini, emisyonları ilgilendiren çıktı değişkenlerini kontrol eden motor sistemini, söz konusu kontrolün doğrudan ya da dolaylı olup olmadığını ve kurcalamayı engelleyici tedbirleri temin eder, Ek XIII’ün 4 ve 5 inci maddelerinin gerektirdiği uyarı ve tahrik sistemini tam olarak açıklar. Belge paketi onay kuruluşu tarafından tanımlanır ve tarih verilir, onay kuruluşu tarafından onayın verilmesi sonrasında en az 10 yıl saklanır. İmalatçının talebi üzerine, onay kuruluşu yeni araç tipleri için önce bir AES değerlendirmesi gerçekleştirir. Belirtilen durumda, imalatçı, tip onay sürecinin başlamasından 2 ila 12 ay önce onay kuruluşuna taslak AES belge paketini temin eder. Onay kuruluşu imalatçı tarafından temin edilen taslak AES belge paketine dayanarak ön değerlendirmeyi yapar. Onay kuruluşu Ek VI İlave 2’de belirtilen metodoloji uyarınca ön değerlendirmeyi yapar. Onay kuruluşu istisnai ve usulüne uygun şekilde gerekçesi olan durumlarda belirtilen metodolojiden sapabilir. Yeni bir araç tipine ilişkin ön AES değerlendirmesi 18 ay süresince tip onayının amaçları doğrultusunda geçerli kalır. Belirtilen dönem, imalatçının ön AES değerlendirmesini değiştirebilecek piyasaya sürülen yeni herhangi bir teknolojinin mevcut olmadığını onay kuruluşunun teyit etmesi halinde, ilâve 12 ay uzatılır. Onay kuruluşu tarafından kabul edilemez olduğu varsayılan AES listesi Forum tarafından yıllık olarak derlenir ve kamunun kullanımına sunulur. Belge paketi aşağıdaki kısımlardan oluşur:

a) Ek I’in 8 inci maddesinde belirtilen bilgi seti.

b) Onay kuruluşunun AES’in düzgün kullanımını değerlendirmelerini sağlamak amacıyla Ek I İlave 11’de belirtilen AES belge paketi.”

Aynı Tebliğin 15 inci maddesinin başlığı “Ayrı teknik ünite olarak herhangi bir motor sisteminin veya motor ailesinin emisyonlar ile ilgili AB tip onayına ilişkin idari hükümler” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(1) Tüm ilgili şartlar karşılandığında, onay kuruluşu bir motor sistemi veya motor ailesine ayrı teknik ünite AB tip onayı ve 19/4/2020 tarihli ve 31104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858)’in 28 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kabul edilen uygulama mevzuatında belirtilen numaralama sistemine uygun olarak bir tip onayı numarası verir. İlgili uygulama mevzuatının hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tip onayı numarasının üçüncü bölümü Ek I’in İlave 9’una uygun olarak düzenlenir. Onay kuruluşu aynı numarayı başka bir motor tipine veremez.

a) Yukarıdaki paragrafta belirtilen prosedüre alternatif olarak, onay kuruluşu, bir motor sisteminin ya da motor ailesinin ayrı teknik ünite AB tip onayını aşağıda yer alan şartların hepsi sağlandığı takdirde verir:

1) AB tip onayı için başvurulduğunda, 49 sayılı BM/AEK Regülasyonu çerçevesinde ayrı bir teknik ünite olarak motor sisteminin ya da motor ailesinin tip onayı hali hazırda verilmiş durumdadır.

2) 13 üncü maddenin yedinci fıkrasında belirtilen geçiş döneminde Ek X’un 6.2 maddesinde belirtilen şartlar karşılanmaktadır.

3) Ek VII’nin 3.1 maddesinde, Ek X’un 2.1 ve 6.1 inci maddelerinde, Ek XIII’ün 2,4.1, 5.1, 7.1, 8.1 ve 10 uncu maddelerinde ve Ek XIII’ün İlave 6’sındaki 1 inci maddede belirtilen tüm diğer istisnalar geçerlidir.”

Aynı Tebliğin 16 ncı maddesinin başlığı “Onaylı bir motor sistemine sahip herhangi bir aracın emisyonlara ilişkin AB tip onayı başvurusu” şeklinde değiştirilmiş, aynı maddenin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve dördüncü fıkrasının (c) ve (ç) bentleri yürürlükten kaldırılmıştır.

“(1) İmalatçı, onaylı bir motor sistemine sahip herhangi bir aracın emisyonlara ilişkin AB tip onayı başvurusunu onay kuruluşuna yapar.”

Aynı Tebliğin 17 nci maddesinin başlığı “Onaylı bir motor sistemine sahip bir aracın emisyonlar ile ilgili AB tip onayına ilişkin idari hükümler” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(1) Tüm ilgili şartlar karşılandığında, onay kuruluşu onaylı bir motor sistemine sahip bir araç için emisyonlara ilişkin bir AB tip onayı ve AB/2018/858 Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kabul edilen uygulama mevzuatında belirtilen numaralama sistemine uygun olarak bir tip onayı numarası verir. İlgili uygulama mevzuatının hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tip onayı numarasının üçüncü bölümü Ek I’in İlave 9’una uygun olarak düzenlenir. Onay kuruluşu aynı numarayı başka bir araç tipine veremez.

a) Yukarıdaki paragrafta belirtilen prosedüre alternatif olarak, onay kuruluşu, onaylı bir motor sistemine sahip bir aracın emisyonlara ilişkin bir AB tip onayını aşağıdaki şartların hepsi sağlandığı takdirde verir.

1) AB tip onayı için başvurulduğunda, 49 sayılı BM/AEK Regülasyonu çerçevesinde onaylı bir motor sisteminin tip onayı hali hazırda verilmiş durumdadır.

2) 13 üncü maddenin yedinci fıkrasında belirtilen geçiş döneminde Ek X’un 6.2 maddesinde belirtilen şartlar karşılanmaktadır.

3) Ek VII’nin 3.1 maddesinde, Ek X’un 2.1 ve 6.1 inci maddelerinde, Ek XIII’ün 2, 4.1,5.1, 7.1, 8.1 ve 10 uncu maddelerinde ve Ek XIII’ün İlave 6’sındaki 1 inci maddede belirtilen tüm diğer istisnalar geçerlidir.”

Aynı Tebliğin 18 inci maddesinin başlığı “Herhangi bir aracın emisyonlara ilişkin AB tip onayı başvurusu” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(1) İmalatçı, herhangi bir aracın emisyonlara ilişkin AT tip onayı başvurusunu, onay kuruluşuna yapar.”

Aynı Tebliğin 19 uncu maddesinin başlığı “Herhangi bir aracın emisyonlar ile ilgili AB tip onayına ilişkin idari hükümler” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddenin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(1) Tüm ilgili şartlar karşılandığında, onay kuruluşu herhangi bir araç için emisyonlara ilişkin AB tip onayı ve AB/2018/858 Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kabul edilen uygulama mevzuatında belirtilen numaralama sistemine uygun olarak bir tip onayı numarası verir. İlgili uygulama mevzuatının hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tip onayı numarasının üçüncü bölümü Ek 1’in İlave 9’una uygun olarak düzenlenir. Onay kuruluşu aynı numarayı başka bir araç tipine veremez.

a) Yukarıdaki paragrafta belirtilen prosedüre bir alternatif olarak, onay kuruluşu bir aracın emisyonlara ilişkin AB tip onayını aşağıdaki şartların hepsi sağlandığı takdirde verir.

1) AB tip onayı için başvurulduğunda, 49 sayılı BM/AEK Regülasyonu çerçevesinde bir aracın tip onayı hali hazırda verilmiş durumdadır.

2) 13 üncü maddenin yedinci fıkrasında belirtilen geçiş döneminde Ek X’un 6.2 maddesinde belirtilen şartlar karşılanmaktadır.

3) Ek VII’nin 3.1 maddesinde, Ek X’un 2.1 ve 6.1 inci maddelerinde, Ek XIII’ün 2, 4.1, 5.1, 7.1, 8.1 ve 10 uncu maddelerinde ve Ek XIII’ün İlave 6’sındaki 1 inci maddede belirtilen tüm diğer istisnalar geçerlidir.”

Aynı Tebliğin 25 inci maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

Aynı Tebliğin 26/A maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“(3) 15/2/2022 tarihinden itibaren onay kuruluşu, emisyonlarla ilgili gerekçelere dayanarak, bu fıkranın yayımlandığı Tebliğ ile gelen gerekliliklere uymayan yeni araç tiplerine ya da yeni motor tiplerine AB tip onayı ya da ulusal tip onay vermeyi reddeder.

a) Yukarıdaki paragrafın istisnası olarak; yeni tip pozitif ateşlemeli motorlar, 1A tipi eş zamanlı iki yakıtlı motorlar ile 1B tipi eş zamanlı iki yakıtlı motorlar (eş zamanlı iki yakıt modunda) ve belirtilen motorlar ile donatılan araçlar, 1/1/2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, Ek II’nin 6.3 maddesi uyarınca partikül madde sayısına ilişkin azami müsaade edilen uygunluk çarpanına uyar. Ancak, 15/2/2022 tarihinden itibaren, parçacık sayısı iş penceresi uygunluk çarpanı ile CO2 kütle penceresi uygunluk çarpanı izleme amaçları doğrultusunda tip onay belgesi üzerinde PEMS kanıt test sonuçlarında belirtilir.

(4) 15/2/2022 tarihinden itibaren, bu fıkranın yayımlandığı Tebliğ ile gelen gerekliliklere uymayan tip onayı mevcut yeni üretilen araçların uygunluk belgeleri, AB/2018/858 Yönetmeliğinin 48 inci maddesi kapsamında geçerli kabul edilmez.

a) Yukarıdaki paragrafın istisnası olarak; 1/1/2024 tarihinden itibaren, onay kuruluşu bu fıkranın yayımlandığı Tebliğ ile gelen gerekliliklere ve Ek II’nin 6.3 maddesi uyarınca partikül madde sayısına ilişkin azami müsaade edilen uygunluk çarpanına uymayan pozitif ateşlemeli motorlar, 1A tipi eş zamanlı iki yakıtlı motorlar ve 1B tipi eş zamanlı iki yakıtlı motorlar (eş zamanlı iki yakıt modunda) ile donatılmış tip onayı mevcut yeni üretilen araçlar söz konusu olduğu durumda, bu araçlar ile ilgili olarak düzenlenen uygunluk belgeleri AB/2018/858 Yönetmeliğinin 48 inci maddesi kapsamında geçerli kabul edilmez. Ancak, 15/2/2022 tarihinden itibaren, parçacık sayısı iş penceresi uygunluk çarpanı ile CO2 kütlesi uygunluk çarpanı izleme amaçları doğrultusunda tip onay belgesi üzerinde PEMS kanıt test sonuçlarında belirtilir.

b) Kullanımdaki araçların motorlarının değiştirilmesi hariç, 15/2/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere emisyonlarla ilgili gerekçelere dayanarak, bu fıkranın yayımlandığı Tebliğ ile gelen gerekliliklere uymayan yeni motorların piyasaya arzına ve hizmete girmesine izin verilmez.

c) (b) bendinin istisnası olarak; kullanımdaki araçların motorlarının değiştirilmesi hariç, 1/1/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, emisyonlarla ilgili gerekçelere dayanarak, bu fıkranın yayımlandığı Tebliğ ile gelen gerekliliklere uymayan yeni pozitif ateşlemeli motorların, yeni 1A tipi eş zamanlı iki yakıtlı motorların ve yeni 1B tipi eş zamanlı iki yakıtlı motorların (eş zamanlı iki yakıt modunda) piyasaya arzına ve hizmete girmesine izin verilmez.”

Aynı Tebliğin Beşinci Bölümüne 26/A maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Avrupa Birliği mevzuatına uyum

MADDE 26/B

(1) Bu Tebliğ, ağır hizmet araçlarından çıkan emisyonlar (EURO VI) bakımından ve araç tamir ve bakım bilgilerine erişim konusunda motorlu araçların tip onayı hakkındaki (AB)2019/1939, (AB)2018/932, (AB)2016/1718, (AB)627/2014, (AB)136/2014, (AB)133/2014 ve (AB)64/2012 ile değiştirilen (AB)582/2011 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Regülasyonu dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.”

Aynı Tebliğin Ek I'inin 3,1 inci maddesinin ilk cümlesi, 3.4. 8 ve 8.1 maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı Ek’in 8.2, 8.3 ve 8.3.1 inci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

“Emisyonlarla ilgili motorun ayrı bir teknik ünite olarak tip onayı alması veya bir aracın tip onayı alması durumunda motor aşağıdaki bilgileri taşımalıdır."

“3.4. Emisyonlarla ilgili olarak onaylanmış motoru olan bir aracın AB tip onayı için veya emisyonlarla ile ilgili olarak bir aracın AB tip onayı için başvurulması söz konusu olduğunda, bu ekteki 3.3 maddesinde belirtilen etiket, yakıt doldurma ağzına yakın bir yere yerleştirilir."

“8. BELGELER

8.1. Onay kuruluşunun NO_x kontrol önlemleri yanında Ek VI (döngü dışı emisyonlar), Ek X (OBD) ve Ek XVIII (eş zamanlı iki yakıtlı motorlar) gerektirdiği belge paketlerinin doğru şekilde uygulanmasını sağlamaya yönelik emisyon kontrol stratejilerini, araç üzeri sistemler ile motor değerlendirmelerini sağlayan bu Tebliğdeki 14 üncü, 16 ncı ve 18 inci maddelerde istenen belge paketi aşağıda yer alan bilgileri içerir;

a) İlgili izleme stratejileri dahil olmak üzere, Ek XIII'ün gerektirdiği tahrik sisteminin tam tarifi.

b) 14 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (b) bendi ile 16 ncı maddenin dördüncü fıkrasının (a) bendinde belirtilen kurcalamayı engelleyici tedbirlerin tarifi.”

Aynı Tebliğin Ek Tinin İlave 4’ünün ilk paragrafı, aynı İlave’nin “Açıklayıcı notlar (Tabloyu doldururken kullanılacaktır):" başlığı altında yer alan dördüncü, beşinci ve altıncı paragrafları ile “0.2.0.3" satırı aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı İlave'nin Bölüm 3’ü yürürlükten kaldırılmıştır.

“Bir motorun veya motor ailesinin ayrı bir teknik ünite olarak AB tip onayı,

Emisyon ile ilgili onaylı motor takılı aracın AB tip onayı,

Bir aracın, emisyon ile ilgili AB tip onayı ile ilgili”

“Ayrı bir teknik ünite olarak motor ya da motor ailesinin AB tip onay başvurusunun söz konusu olduğu durumda, genel kısım ile Kısmı 1 doldurulur.

Emisyonlarla ilgili onaylı motora sahip olan aracın AB tip onayı başvurusunun söz konusu olduğu durumda, genel kısmı ile Kısım 2 doldurulur.

Emisyonlarla ilgili aracın AB tip onayı başvurusunun söz konusu olduğu durumda, genel kısım ile Kısım 1 ve Kısım 2 doldurulur.”

Aynı Tebliğin Ek I'inin İlave 5'inin Tablo 6a’da yer alan “Geçti-kaldı sonuçları⁽⁷⁾”, “İş penceresi uygunluk faktörü” ve “CO2 kütlesi penceresi uygunluk faktörü” satırları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Aynı Tebliğin Ek I'inin İlave 7’sinin Tablo 6a’da yer alan “Geçti-kaldı sonuçları⁽⁷⁾ ", “İş penceresi uygunluk faktörü" ve “CO₂ kütlesi penceresi uygunluk faktörü" satırları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Aynı Tebliğin Ek I’inin İlave 9’unda aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.

a) Tablo 1 aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Tablo 1

Harf

NOx OTL(1)

PM OTL(2)

CO OTL(3)

IUPR (4)

Ayıraç kalitesi

İlave OBD izlemeleri (5)

Güç eşiği gereksinimleri(6)

Soğuk çalıştırıma ve PM sayısı

Uygulama tarihleri: İlk defa tip onaylı araçlar AT tip onaylı/ Ulusal tip onaylı

Uygulama tarihleri: Tip onayı mevcut araçlar AT tip onaylı/ Ulusal tıp onaylı

Son imal tarihi (Uygunluk belgesi tarihi) AT tip onaylı /Ulusal tip onaylı

Türkiye'de son tescil tarihi 31.12.2017 (7) (tam araç) 30.06.2018(7) (tamamlanmış araç) 31.03.2019 (8) (tam araç) 30.09.2019(8) (tamamlanmış araç)

A(7)(8) B(8)

Tablo 1 veya Tablo 2 'geçiş dönemi' sırası

Performans izleme (9)

N/A

Geçiş dönemi (10)

Geçiş dönemi (11)

N/A

%20

N/A

31.12.2012 /1.1.2015

31.12.2013 / 1.1.2016

31.08.2015 (7) /31.12.2015(7) 30.12.2016 (8) 31.03.2017 (8)

B(12)

Tablo 1 ve Tablo 2 'geçiş dönemi' sırası

N/A

Tablo 2 'geçiş dönemi' sırası

N/A

Geçiş dönemi (11)

N/A

%20

N/A

1.9.2014/ 1.1.2015

1.9.2015/ 1.1.2016

30.12.2016/ 31.03.2017

31.03.201 9 (tam araç) 30.09.2019 (tamamlanmış araç)

C

Tablo 1 veya Tablo 2 ‘genel şartlar’ sırası

Tablo 1 ‘genel şartlar’ sırası

Tablo 2 ‘genel şartlar' sırası

Genel(13)

Genel(14)

Evet

%20

N/A

31.12.2015 /1.1.2016

31.12.2016 /1.4.2017

31.08.2019 / 31.12.2019

31.12.2020 (tam araç) 1.7.2021 (tamamlanmış araç)

D

Tablo 1 veya Tablo 2 ‘genel şartlar’ sırası

Tablo 1 ‘genel şartlar’ sırası

Tablo 2 ‘genel şartlar' sırası

Genel(13)

Genel(14)

Evet

%10

N/A

1.9.2018/ 1.1.2019

1.9.2019/ 1.1.2020

31.12.2021/ 14.2.2022

14.2.2023 (tam araç) 14.8.2023 (tamamlanmış araç)

E

Tablo 1 veya Tablo 2 ‘genel şartlar’ sırası

Tablo 1 ‘genel şartlar’ sırası

Tablo 2 ‘genel şartlar' sırası

Genel(13)

Genel(14)

Evet

%10

Evet

1.1.2021 (13)/ 15.2.2022 (13)

1.1.2022 (15)/ 15.2.2022 (15)

b) “Açıklamalar” kısmında yer alan 3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13 ve 14 numaralı notlar aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı kısma aşağıdaki 15 numaralı not eklenmiştir.

"(³) Pozitif ateşlemeli motorlar ve araçlar için EK X Tablo 2’de yer alan “CO OTL" izleme şartları.

(⁴) Ek X’da belirtilen IUPR özellikleri. Pozitif ateşlemeli motorlar ve bu motorlar ile donatılmış araçlar IUPR’ye tabi değildir.

(⁵) 49 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek 9A’sının 2.3.1.2 maddesinde belirtilen izleme şartlarına ilişkin ek hükümler.

(⁶) Ek II İlave 1’de belirtilen ISC şartları.

(⁷) Pozitif ateşlemeli motorlar ve bu motorlar ile donatılmış araçlar için.

(⁸) Sıkıştırma ateşlemeli motorlar ve eş zamanlı iki yakıtlı motorlar ve bu motorlar ile donatılmış araçlar için.

(⁹) Ek X’un 2.1.1 maddesinde yer alan ‘performans izleme’ şartları.

(¹⁰) Ek X’un 6 ncı maddesinde yer alan IUPR “geçiş dönemi” şartları.

(¹¹) Ek XIII’ün 7.1 maddesinde yer alan ayıraç kalitesi ‘geçiş dönemi’ şartları.

(¹²) Sadece pozitif ateşlemeli motorlar ve bu motorlar ile donatılmış araçlara uygulanır. Bu Tebliğ kapsamındaki ilk defa tip onayı alacak pozitif ateşlemeli motorlar ve bu motorlar ile donatılmış araçlar için 1/1/2015, mevcut tip onaylı söz konusu araçlar için 1/1/2016 tarihinde Euro VI-B zorunlu olarak uygulanır.

(¹³) Ek X’un 6 ncı maddesinde yer alan IUPR “genel” şartları.

(¹⁴) Ek XIII‘ün 7.1.1 maddesinde yer alan ayıraç kalitesi ‘genel’ şartları.”

“(¹⁵) 26/A maddesindeki hükümlere tabidir.”

Aynı Tebliğin Ek I’inin İlave 10’una aşağıdaki 11 numaralı not eklenmiştir.

“(¹¹) Uygulanabilirse, CF_final'ın belirtilmesi gerekir.”

Aynı Tebliğin Ek I'ine Ek-I’de yer alan “İlave 11” eklenmiştir.

Aynı Tebliğin Ek II'sinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.

a) 4.1 maddesine ikinci paragraftan sonra gelmek üzere aşağıdaki üçüncü paragraf eklenmiştir.

“Yasal olarak müsaade edilen azami araç ağırlığının aracın teknik olarak müsaade edilen yüklü kütlesinden daha az olması halinde, test denemesi için araç faydalı yükünü belirlemek amacıyla yasal olarak müsaade edilen azami araç ağırlığının kullanılmasına izin verilir.”

b) 4.6.2 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“4.6.2. Emisyonlar ve diğer veri örneklemesi, motor çalıştırılmadan önce başlatılır. Soğuk çalıştırma emisyonları İlave 1'in 2.6.1 maddesi uyarınca emisyon değerlendirmelerine dahil edilir.”

c) 6.3 maddesi ve Tablo 2 aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“6.3. İlave 1 uyarınca hesaplanan her bir kirleticiye İlişkin nihai uygunluk çarpanı (CF_final) Tablo 2’de belirtilen söz konusu kirleticiye ilişkin azami müsaade edilen uygunluk çarpanını aşmamalıdır.”

ç) 10.1.8.5 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“10.1.8.5/a. PM sayısı konsantrasyonu [#/cm3]."

d) 10.1.9.5 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“10.1.9.5/a. PM sayısı akışı [#/s]”

e) 10.1.9.10 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“10.1.9.10/a. PM sayısı [#]”

f) 10.1.9.19 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“ 10.1.9.19/a. İş penceresi PM sayısı uygunluk çarpanı [-]”

g) 10.1.9.24 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“10.1.9.24/a. CO2 kütle penceresi PM sayısı uygunluk çarpanı [-]”

ğ) 10.1.10.12 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. “10.1.10.12/a. PM sayısı [#].”

h) 10.1.11.5 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“10.1.11.5/a. İş penceresi PM sayısı uygunluk çarpanı

1) 10.1.11.9 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“10.1.11.9/a. CO2 kütle penceresi PM sayısı uygunluk çarpanı [-] ”

i) 10.1.12.4 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“10.1.12.4/a. PM sayısı çözümleyici test öncesi ve sonrası sıfır.”

Aynı Tebliğin Ek II'sinin İlave 1’inde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.

a) 1 inci maddenin birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Bu İlave, Taşınabilir Emisyon Ölçüm Sistemleri (PEMS) kullanarak araç üzerinde, karayolu üzerinde ölçümlerden kaynaklanan kirletici emisyonlarını belirlemeye yönelik prosedürü tarif eder. Motor egzozundan çıkan ölçülecek kirletici emisyonları şu bileşenleri içerir: sıkıştırma ateşlemeli motorlara ilişkin karbon monoksit, toplam hidrokarbonlar, nitrojen oksitler ve PM sayısı ile pozitif ateşlemeli motorlara ilişkin karbon monoksit, metan olmayan hidrokarbonlar, metan, nitrojen oksitler ve PM sayısıdır. İlâve olarak, 4 üncü maddede belirtilen hesaplama prosedürüne olanak sağlamak amacıyla karbon monoksit ölçümü yapılır.”

b) 2.1.1 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“2.1.1. Egzoz gazında var olan düzenlenmiş kirletici konsantrasyonlarının ölçülmesine yönelik gaz çözümleyiciler ile PM sayısı çözümleyiciler.”

c) Tablo 1 aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

ç) 2.4.5 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

“2.4.6. PM sayısı çözümleyicisinin montajı

PEMS’lerin montajı ve işletimi sızdırmaz şekilde ve ısı kaybım asgariye indirecek şekilde olmalıdır. Parçacıkların üretimini engellemek amacıyla, bağlantı elemanları test sırasında beklenen egzoz gaz sıcaklıklarında termal olarak stabil olmalıdır. Araç egzoz çıkışı ile bağlantı borusunu bağlamak için clastomer bağlantı elemanlarının kullanıldığı durumda, belirtilen bağlantı elemanlarının yüksek motor yükünde yapay maddelerden uzak durmak amacıyla egzoz gazıyla herhangi bir teması söz konusu olmamalıdır.

2.4.7. PM sayısı emisyonlarının örneklemesi

Emisyon örneklemesi, örnekleme noktasına ait ortam havasının aşağı yönlü akışına ilişkin etkinin en az olduğu durumda iyi karıştırılmış egzoz gazının mevcut olduğu mevkileri temsil edecek ve bu noktalarda gerçekleştirilecektir. Uygulanabildiğinde, akışı algılayan parçaya olan en az 150 mm mesafeye uyularak, egzoz kütle akış ölçerine ait aşağı yönlü akım üzerinde emisyonların örneklemesi yapılır. Örnekleme sondası, egzozun ortamda mevcut olduğu noktanın egzoz borusu yukarı akış yönünün iç çapının en az 3 katı olacak şekilde takılır. Egzoz için egzoz akışının merkezinden olacak şekilde örnekleme yapılır. Emisyon örneklemesi için birkaç sondanın kullanıldığı durumda, parçacık örnekleme sondası diğer örnekleme sondalarına göre yukarı akış yönünde yerleştirilir. Parçacık örnekleme sondası gazlı kirleticilere ilişkin örneklemeye dahil edilmez. Sonda ile sondanın montajının tipi ve özellikleri (tip onayı sırasında test İşleminin söz konusu olması halinde ya da kullanımdaki uygunluk test işleminin söz konusu olması halinde araç imalatçısının kendi belgelerinde detaylı şekilde kayıt altına alınır.

Parçacıkların örneklemesinin yapıldığı ve egzoz borusunda seyreltilmediği halde, ham egzoz ömeklemi noktasından seyreltme noktasına ya da parçacık dedektörüne uzanan örnekleme hattı asgari 373 K’e (100 °C) kadar ısıtılır.

Ham ya da seyreltilmiş egzoz gazı ile temas halindeki egzoz borusundan parçacık dedektörüne kadar olan örnekleme sisteminin tüm parçaları parçacık birikimini asgariye indirecek şekilde tasarlanır. Tüm parçalar elektrostatik etkileri engellemek için anti-statik malzemeden yapılmış olmalıdır.”

d) 2.5.4 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“2.5.5. PM sayısı çözümleyicinin kontrolü

PEMS'ler hata ve kritik uyarılardan bağımsız şekilde çalışmalıdır. PM sayısı çözümleyicisinin sıfır seviyesi, test çalıştırmasından önceki 12 saatlik süre boyunca örnekleme hattının girişinde örneklemeye İlişkin yüksek verimlilik parçacık filtrelemeli ortam havası (HEPA) vasıtasıyla kayıt altına alınır. Sinyal, 2 dakika boyunca en az ortalama 1,0 Hz'lik sabit frekansta kayıt edilir. Nihai mutlak konsantrasyon imalatçının şartnamesi içerisinde kalmalı ve buna ilâve olarak, santimetre küp başına 5000 adet parçacığı geçmemelidir.”

e) 2.6.1 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“2.6.1. Teste başlanması

Test prosedürünün amaçları doğrultusunda, “teste başlanması” İçten yanmalı motorun ilk kez çalıştırılması demektir.

Emisyon Örneklemesi, egzoz parametrelerinin ölçüm, motor ve ortam verilerinin kaydı teste başlanmadan önce başlar. Teste başlanmadan önce emisyon kontrol sistemlerinin suni ısıtması yasaktır.

Teste başlanmada, soğutucunun sıcaklığı ortam sıcaklığını 5°C’den fazla olmayacak ve 303K’i (30°C) geçmeyecektir. Veri değerlendirmesi, (hangisi önce olursa) soğutucu sıcaklığının ilk kez 303 K’e (30°C) ulaşması ya da soğutucu sıcaklığı 5 dakikalık bir süre boyunca +/- 2 K aralığında kararlı hale gelmesi durumunda başlar; ancak her halükârda test çalıştırmasından en fazla 10 dakika sonra başlar.”

f) 2.6.3 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“2.6.3 Testin sonu

Araç seyahati tamamladığında ve içten yanmalı motor kapatıldığında test sonuna ulaşılır. İçten yanmalı motor seyahatin sonunda mümkün olan en kısa sürede kapatılır. Örnekleme sistemlerinin yanıt süresi geçene kadar veriler kaydedilmeye devam eder.”

g) 2.7.4 maddesinde yer alan (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a) Test öncesi ve soması sonuçlan arasında 2.7.2 ve 2.7.3 maddelerinde belirtilen şekilde %2’den daha az fark olması halinde, ölçülen konsantrasyonlar düzeltilmeden kullanılabilir ya da imalatçının talebine istinaden bu sonuçlar 2.7.5 maddesi uyarınca kayma için düzeltilir.

ğ) 2.7.5 maddesinden soma gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“2.7.6. PM sayısı çözümleyicisinin kontrolü

PM sayısı çözümleyicisinin sıfır seviyesi test çalıştırması öncesinde ve test sonunun ardından kontrol edilir ve 2.5.5 maddesinin gerekliliklerine göre kayıt altına alınır.”

h) 3.1.1,3.1.2 ve 3.1.3 maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“3.1.1. Çözümleyici verileri

Gaz çözümleyicilerinden elde edilen veriler 49 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek- 4’ünün 9.3.5 maddesinde belirtilen prosedür kullanılarak düzgün şekilde ayarlanır. PM sayısı çözümleyicisinden elde edilen veriler, aygıtın imalatçısının talimatları uyarınca kendi dönüşüm süresi yardımıyla zamanlama ayarlaması yapılır.

3.1.2. Çözümleyiciler ve Egzoz Akışölçer (EFM) verileri

Gaz çözümleyicileri ile PM sayısı çözümleyicilerden elde edilen veriler 3.1.4 maddesinde yer alan prosedür kullanılarak EFM’e ait veriler yardımıyla düzgün şekilde ayarlanır.

3.1.3. PEMS ve motor verileri

PEMS’lerden (gaz çözümleyiciler, PM sayısı çözümleyici ve EFM) elde edilen veriler 3.1.4 maddesinde yer alan prosedür kullanılarak motor ECU’sundan gelen veriler yardımıyla ayarlanır.”

ı) 3.1.4 maddesinde yer alan “1- Gaz analiz cihazları (THC, CO, CO₂ NO_x konsantrasyonları).” ibaresi “1- Gaz çözümleyiciler (THC, CO, CO2, NO_x konsantrasyonları) ve PM sayısı çözümleyici.” şeklinde değiştirilmiştir.

i) 3.5 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“3.6. Anlık PM sayısı emisyonuna ilişkin hesaplama

Anlık PM sayısı (PNi) emisyonları [#/s], İlave 3’ün 1.4.3 maddesi uyarınca dönüşüm süresi boyunca her ikisi de düzeltilen ve ayarlanan anlık egzoz kütle debisi [kg/s] yardımıyla anlık PM sayısı [#/cm³] konsantrasyonunun çarpımı ile belirlenir. Tüm negatif anlık emisyon değerleri daha sonraki veri değerlendirmelerini sıfır olarak işler. Aradaki sonuçlara ilişkin tüm anlamlı basamaklar anlık emisyonların hesaplamasına girer. Aşağıda yer alan formül anlık PM sayısı emisyonlarının belirlenmesi amaçları doğrultusunda geçerlidir:

Burada:

PNi: Anlık PM sayısı emisyonu [#/s]

C_PNI : İç seyreltme ve parçacık kayıpları dahil olmak üzere, 273 K’da (0 °C) normal hale getirilen ölçülen PM sayısı konsantrasyonu [#/m³]

q_mewi : Ölçülen egzoz kütlesi debisi [kg/s]

p_e : Egzoz gazının [kg/m³] 273 K’daki (0 °C) yoğunluğudur.”

j) 4.2.1 ve 4.2.1.1 maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“4.2.1. Özgül emisyonların hesaplanması

Özgül emisyonlar e ([mg/kWh] ya da [#/kWh]) her bir pencere ve her bir kirletici için aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır:

Burada:

m: Kirleticinin [mg/pencere] ya da PM sayısının [#/pencere] kütle emisyonu

W(t₂,i - W(t₂,i): i’inci ortalama penceresi [kWh] sırasındaki motor çalışmasıdır.”

“4.2.1.1. Beyan edilen piyasa yakıtına ilişkin özgül emisyonların hesaplanması Bu Ek uyarınca söz konusu olan testin Ek 1 İlave 4 Bölüm 1 ’deki 3.2.2.2.1 maddesinde beyan edilen piyasa yakıtı ile gerçekleştirilmesi halinde, özgül emisyonlar e ([mg/kWh] ya da [#/kWh]) 4.2.1 maddesi uyarınca belirlenen özgül emisyonların Ek 1'deki 1.1.2.(a1) maddesi uyarınca belirlenen güç düzeltme çarpanı ile çarpılması suretiyle her bir pencere ve her bir kirletici için hesaplanır.”

k) 4.2.3 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“4.2.3. Uygunluk çarpanlarının hesaplanması

Uygunluk çarpanları her bir bireysel geçerli pencere ve her bir bireysel kirletici için aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır:

Burada

e : Frene özel gazlı kirletici emisyonu [mg/kWh] ya da [#/kWh];

L : Geçerli limittir [mg/kWh] ya da [#/kWh].”

1) 4.3.2 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“4.3.2. Uygunluk çarpanlarının hesaplanması

Uygunluk çarpanları her bir bireysel geçerli pencere ve her bir bireysel kirletici için aşağıda belirlilen şekilde hesaplanır:

Burada:

m : gazlı kirletici [mg/pencere] ya da PM sayısının [#/pencere] kütle emisyonu

mco2(t2,i) - mco2(t1,ı.) : i’inci ortalama pencere [kg] boyunca CO2 kütlesi

mco2.ref : WHTC [kg] için belirlenen motor CO2 kütlesi

m_L :Sırasıyla WHTC [mg] ya da [#] hakkındaki geçerli sınıra tekabül eden gazlı kirletici ya da PM sayısına ilişkin kütle emisyonudur.”

m) 4.3.2 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

“4.4. Test için nihai uygunluk çarpanının hesaplanması

4.4.1. Her bir kirletici için teste ilişkin nihai uygunluk çarpanı (CF_final) aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır:

Burada:

CF_soğuk : 4.1 ve 4.2 ya da, uygulanabilirse 4.3 maddelerinde belirtilen hesaplama prosedürleri uyarınca söz konusu kirletici için belirlenen, 343 K'lık (70 °C) soğutucu sıcaklığının altında başlayan hareketli ortalama pencerelerine ait en yüksek uygunluk çarpanına eşit olacak olan, teste ilişkin soğuk çalıştırma süresi ile ilgili uygunluk çarpanıdır.

CF_sıcak : Veri değerlendirme işleminin soğutucu sıcaklığı ilk kez 343 K’ya (70 °C) ulaşması sonrasında başlatıldığı durumda, 4.1 ve 4.2 ya da uygulanabilirse 4.3 maddesinde belirtilen hesaplama prosedürleri uyarınca söz konusu kirletici için belirlenen uygunluk çarpanlarının 90’ıncı kümülatif yüzde birlik dilimine eşit olacak olan, teste ilişkin sıcak çalıştırma süresi ile ilgili uygunluk çarpanıdır.”

Aynı Tebliğin Ek II'sinin İlave 2’sinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.

a) 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“1. GENEL

Gaz emisyonları ile PM sayısı İlave 1’de belirtilen prosedüre uygun şekilde ölçülür. Bu İlave, ölçüm testlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılacak olan taşınabilir ölçüm ekipmanının özelliklerini tarif eder.”

b) 2.4 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

“2.5. PM sayısı çözümleyicileri

2.5.1. Genel

2.5.1.1. PM sayısı çözümleyicisi, ön hazırlık ünitesi İle parçacık dedektöründen oluşur (bakınız Şekil 1). Parçacık dedektörü aynı zaman aerosolü de hazırlar. Çözümleyicinin aracın ya da çözümleyicinin çalışmasını etkileyebilecek şoklara, titreşimlere, yaşlanmaya, sıcaklıktaki ve basınçtaki değişimlere, elektromanyetik parazitlere ve diğer şeylere karşı olan hassasiyeti mümkün olduğunca asgari seviyede tutulacak ve aygıtın imalatçısı tarafından düzenlenen destekleyici belgelerde açıkça belirtilecektir. PM sayısı çözümleyicisi bu Tebliğin gereklilikleri ile aygıtın imalatçısının özelliklerini sağlar.

2.5.1.2. PM sayısı çözümleyici egzoz borusunun merkez hattından örneklem çıkaran örnekleme sondası vasıtasıyla örnekleme noktasına bağlanır. Parçacıkların egzoz borusunda seyreltilmemesi halinde, örnekleme hattı, PM sayısı çözümleyicisinin ya da çözümleyicinin parçacık dedektörünün ilk seyreltilme noktasına kadar asgari 373 K’ya (100 °C) kadar ısıtılır. Parçacık örneklemesinde yer alan ömeklemin bekleme süresi ilk seyreltme noktası ya da parçacık dedektörüne kadar en fazla 3 saniye olur.

2.5.1.3. Örneklemesi yapılan egzoz gazı ile temas halinde olan tüm parçalar daimi olarak cihaz içerisinde herhangi bir bileşiğin yoğuşmasını engelleyecek sıcaklık seviyesinde tutulur. Bu durum, örneğin, yüksek sıcaklığa kadar ısıtarak ve örneklemi seyrelterek ya da (yarı) uçucu türleri oksitleyerek elde edilebilir.

2.5.1.4. PM sayısı çözümleyici ≥ 573K(300 °C) duvar sıcaklığına sahip ısıtılmış bölümü içerir. Ön hazırlık ünitesi ± 10 K’lık bir tolerans dahilinde ısıtılmış aşamaları sabit nominal çalışma sıcaklığında kontrol edecek ve ısıtılan parçaların doğru sıcaklıklarında olup olmadığına dair göstergeyi temin edecektir. Daha düşük sıcaklıklar uçucu parçacığın arındırma verimliliği 2.5.4 maddesinde belirtilen özellikleri sağladığı sürece kabul edilir.

2.5.1.5. Basınç, sıcaklık ve diğer sensörler çalışması sırasında aygıtın işletimini izleyecek ve arıza halinde bir uyarı ya da mesaj yayımlayacaktır.

2.5.1.6. PM sayısı çözümleyicisinin içerisindeki gecikme süresi < 5 saniye olacaktır. Gecikme zamanı referans noktasındaki konsantrasyon değişimi ile en son göstergenin %10'luk sistem yanıtı arasındaki zaman farkı demektir.

2.5.1.7. PM sayısı çözümleyicinin (ve/veya parçacık dedektörü) < 3,5 saniye'lik bir yükselme süresi olur.

2.5.1.8. Parçacık konsantrasyon ölçümlerinin 273 K’lık (0 °C) sıcaklık ve 101,3 kPa'lık basınç altında normal hale geldiği rapor edilir. En iyi mühendislik değerlendirmesi kullanılarak gerekli olduğu düşünüldüğünde, dedektör girişinin basıncı ve/veya sıcaklığı parçacık konsantrasyonunun normal hale getirilmesi amaçlan doğrultusunda raporlanır.

2.5.1.9. 83 ya da 49 sayılı BM/AEK Regülasyonu ya da 15 sayılı GTR’e uyan PM sayısı çözümleyicisinin bu Ekin kalibrasyon gerekliliklerine uyduğu kabul edilir.

2.5.2. Verimlilik gereklilikleri

2.5.2.1. Tüm PM sayısı çözümleyici sistemi ve örnekleme hattı Tablo 1'de yer alan verimlilik gerekliliklerini sağlamalıdır:

2.5.2.2. Verimlilik E(dp), referans Yoğuşma Parçacık Sayacına (CPC) (doğrusallık için kontrol edilen ve bir elektrometre yardımıyla kalibre edilen d50 = 10 nm ya da daha düşük) ya da hareketlilik çapı dp’nın tek dağılımlı aerosolüne paralel şekilde ölçülen ve aynı sıcaklık ve basınç koşullarında normal hale getirilen Elektrometre sayısı konsantrasyonuna göre PM sayısı çözümleyici sistemine ilişkin göstergelerin oranıdır. Malzeme termal olarak kararlı ve kurum gibidir (örneğin, termal ön muamele yardımıyla kıvılcım boşalınalı grafit ya da difüzyon alev kurumu). Verimlilik eğrisinin farklı bir aerosol (örneğin, NaCI) ile ölçülmesi halinde, kurum gibi eğriyle olan korelasyon, her iki test aerosolü kullanılarak elde edilen verimlilikleri karşılaştıran bir grafik biçiminde temin edilir. Sayma verimliliklerinde mevcut olan farklılıklar, kurum gibi aerosol verimlilikleri üretmesi amacıyla karşılaştırma grafiğine dayanan ölçülmüş verimliliklerin ayarlanması vasıtasıyla hesaba katılır. Çoklu şekilde yüklenmiş parçacıklarına ilişkin düzeltme uygulanacak ve kayıt altına alınacak; ancak bu düzeltme %10’u geçmemelidir. (Örneğin, farklı malzeme ve çoklu şekilde yüklenmiş parçacıklar için ayarlanan) nihai verimlilikler PM sayısı çözümleyicisi ile örnekleme hattını kapsar. PM sayısı çözümleyicisi ile örnekleme hattının birlikte Tablo 1’deki gereklilikleri sağlaması kaydıyla, PM sayısı çözümleyicisi alternatif şekilde parçalar halinde kalibre edilebilir (yani, ön hazırlık ünitesi parçacık dedektöründen ayrı olacak şekilde). Dedektörden ölçülen sinyal tespit limitinin > 2 katı olacaktır (burada sıfır seviyesi artı 3 standart sapma olarak tanımlanır).

2.5.3. Doğrusallık gereklilikleri

2.5.3.1. Doğrusallık gereklilikleri, en az teste kadarki 12 aylık süre içerisinde, iç denetleme prosedürleri ya da aygıt imalatçısının gerektirdiği şekilde, her ne zaman hasar oluşursa doğrulanır.

2.5.3.2. PM sayısı çözümleyicisi ve örnekleme hattı Tablo 2’de belirtilen doğrusallık gerekliliklerini sağlar.

2.533. PM sayısı çözümleyici sistemi ile örnekleme hattı tek dağılımlı ya da çok dağılımlı kurum gibi parçacıklar kullanılarak Tablo 2’de yer alan doğrusallık gereklilikleri sağlanır. Parçacık büyüklüğü (hareketlilik çapı ya da sayım medyan çapı) 45 nm’den daha büyük olmalıdır. Referans aygıt, doğrusallık açısından doğrulanmış olan, d50 = 10 nm ya da daha düşük olan bir Elektrometre ya da Yoğuşma Parçacık sayacıdır (CPC). Alternatif şekilde, referans aygıtı 49 sayılı BM/AEK Regülasyonu gerekliliklerine uyan bir parçacık sayısı sistemi olabilir.

2.5.3.4. Ayrıca, (sıfır noktası haricinde) kontrol edilen noktaların her birinde PM sayısı çözümleyici ile referans aygıt arasındaki farklılıklar kendi ortalama değerlerinin %15'i dahilinde olmalıdır. Eşit olarak dağıtılmış en az 5 nokta (artı sıfır noktası) kontrol edilir. Azami kontrol edilen konsantrasyon PM sayısı çözümleyicisinin azami müsaade edilen konsantrasyonu olmalıdır. PM sayısı çözümleyicisinin parçalar halinde kalibre edilmesi halinde, doğrusallık sadece dedektör için kontrol edilir; ancak, diğer parçalar ile örnekleme hattının verimlilikleri eğim hesaplamasında hesaba katılır.

2.5.4. Uçucu arındırma verimliliği

2.5.4.1. PM sayısı çözümleyicisi, asgari seyreltmede santimetre küp başına > 10 000 parçacık giriş konsantrasyonu ile > 30 nm tetrakontan (CH3(CH2)38CH3) parçacıklarının % 99 arındırılma seviyesini elde etmelidir.

2.5.4.2. İlâve olarak, PM sayısı çözümleyici sistemi aynı zamanda asgari seyreltmede (> 1 mg/m³'lük muadil kütle) santimetre küp başına çoklu dağıtılan alkana (dekan ya da daha yüksek) ya da > 50 nm’lik sayım medyan çapına sahip zımpara yağına ve ≥ 5 x 10⁶ parçacık giriş konsantrasyonuna ilişkin >%99 arındırma verimlilik seviyesinde de ulaşmalıdır.

2.5.43. Tetrakontan ve/veya çoklu dağıtılan alkan ya da yağa sahip uçucu arındırma verimliliğinin PEMS ailesi için sadece bir kez kanıtlanması gereklidir. PEMS ailesinin aynı çözümleyicilere, örnekleme ve termal koşullandırma ve yazılım telafi algoritmalarına sahip aygıt grubu olduğu kabul edilir, Aygıtın imalatçısı arındırma verimliliğinin teknik gerekliliklerin altına düşmemesine sağlayan bakım ya da değiştirme zaman aralıklarını temin eder. Söz konusu bilgilerin aygıtın imalatçısı tarafından temin edilmemesi halinde, uçucu arındırma verimliliği her bir aygıt için yıllık olarak kontrol edilir.”

Aynı Tebliğin Ek II'sinin İlave 3’ünde yer alan 13 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

“1.4. PM sayısı çözümleyici kalibrasyonu ve doğrulama

1.4.1. PEMS sızdırma testi 49 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek 4’ündeki 93.4 maddesinde belirtilen gereklilikler ya da aygıtın imalatçısının talimatları uyarınca gerçekleştirilir.

1.4.2. PM sayısı çözümleyicisinin yanıt süresi kontrolü, gazların kullanılmaması halinde parçacıklar kullanılarak 49 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek 4’ündeki 9.3.5 maddesinde belirtilen gereklilikler uyarınca gerçekleştirilir.

1.4.3. PM sayısı çözümleyici ile onun örnekleme hattına ilişkin dönüşüm süresi 49 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek 4’ünün İlave 8’indeki A.8.13.7 maddesi uyarınca belirlenir, “Dönüşüm süresi” referans noktasındaki konsantrasyon değişimi ile nihai göstergenin %50’lik sistem yanıtı arasındaki süre farkı demektir.”

Aynı Tebliğin Ek VI'sında yer alan 8 inci maddesine aşağıdaki cümle eklenmiş, aynı Ek’in İlave 1'inin 3.1 maddesinde yer alan “Aracın taşıma kapasitesi, azami araç taşıma kapasitesinin %50-60’i olmalıdır. Ek II'de belirtilen ilave şartlar uygulanır.” ibaresi “Aracın taşıma kapasitesi, azami araç taşıma kapasitesinin %50-60’ı olmalıdır. Aralıktan sapma konusunda onay kuruluşunun mutabakatı alınır. Belirtilen türdeki sapmanın nedeni test raporunda belirtilir. Ek II'de belirtilen ilâve gereklilikler uygulanır.” şeklinde değiştirilmiştir.

“AES değerlendirmesine ilişkin metodoloji bu Ekin İlave 2’sinde tarif edilmiştir.”

Aynı Tebliğin Ek VI'sına Ek-2’de yer alan “İlave 2" eklenmiştir.

Aynı Tebliğin Ek VIII'inde yer alan 5.1.2 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“5.1.2..49 sayılı BM/AEK Regülasyonunun Ek 12’sinin İlave 1'indeki A.1.2.1 maddesi aşağıda belirtilen şekilde anlaşılmalıdır:

A. 1.2.1. Referans kütlesi 2380 kg'ı aşan ancak 2610 kg’ı aşmayan bir araç için, (AT)595/2009 Yönetmeliği ile bu Tebliğ kapsamında tip onayı almış bir motorla ilgili olarak aracın AB tip onayına ilişkin kapsam genişletme yapabilmek amacıyla imalatçı, sadece hız izi ve RCB düzeltmeleri ile 2017/1151 sayılı AB Regülasyonunun Ek XXI'inin 6 ncı alt-ekinde belirtilen tip 1 emisyon test gereklilikleri vasıtasıyla belirlenen CO2 emisyonu ve yakıt tüketim ölçümü ile ilgili gereklilikleri yerine getirir. CO2 emisyonları, test sırasında araç için AES geçerli olmadığında ve VII olarak düşünüldüğünde emisyon test sonuçlarına ilişkin kriterler hesaba katılmayarak A6/2’ye göre belirlenir. 2017/1151 sayılı AB Regülasyonunun Ek Tinin İlave 8b’sinde ve 2.1 maddesi dahil olmak üzere bu maddeye kadar İlave 8a’sında belirtilen test raporları kirletici emisyonlarına ilişkin sonuçlar dahil olmak üzere tip onay kuruluşuna sunulur. İmalatçı kapsam genişletmenin talep edildiği tüm varyant ve versiyonların (AT)595/2009 Yönetmeliğinde yer alan tip onay emisyon gerekliliklerine uyduğuna ve tip 1 testinin önceki paragrafa uygun şekilde gerçekleştirildiğine dair imzalı bir beyanı tip onay kuruluşuna sunar. (AT)595/2009 Yönetmeliği kapsamında tip onayı almış bir motorla ilgili olarak referans kütlesi 2380 kg aşan ancak 2610 kg'ı aşmayan araca ilişkin mevcut AB tip onaylarına en son bu Tebliğin uygulama tarihi itibariyle kapsam genişletme yapılabilir.

Etanol (ED95) ile çalışan tahsis edilmiş sıkıştırma ateşlemeli motorlar için, C₁H_2,92O_0,46 olacak yakıt tüketim değerlerini hesaplama amaçları doğrultusunda sabit karbon-hidrojen-oksijen oranı kullanılır.”

Aynı Tebliğin Ek X’una 2.4.1.3 maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“2.4.1.4. 2017/1151 sayılı AB Regülasyonunun Ek I'inin İlave 6’sında yer alan Tablo 1 ’deki OBD standardı Euro 6-2’nin, bu Tebliğin Ek I'inin İlave 9’unda yer alan Tablo I'deki E karakterinin muadili olduğu kabul edilir.”

Aynı Tebliğin Ek XI'in İlave 1'inde yer alan 2 ila 2.3 maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Aynı Tebliğin Ek XIII'ünün 12 nci maddesinin ikinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Bu İlave, araç imalatçısı (AT)595/2009 Yönetmeliği ile bu Yönetmelik uyarınca emisyonlarla ilgili olarak onaylı bir motora sahip olan araca AB tip onayı talep ettiğinde uygulanır.”

Aynı Tebliğin Ek XVI’sı yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu Tebliğin;

a) 27 nci, 32 nci ve 33 üncü maddeleri yayımı tarihinde,

b) Diğer hükümleri 15/2/2022 tarihinde,

yürürlüğe girer.

Bu Tebliğ hükümlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.