Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

II. GENİŞ ANLAMDA ÖN SORUN VE DAR ANLAMDA ÖN SORUN KAVRAMI Prensip olarak ön sorun kavramı, geniş anlamı ile bir dava içinde çözüme ulaştırılması gereken her sorunu kapsamı içine alan bir terimi ifade etmektedir.(84) Bu bağlamda geniş anlamda ön sorun kavramı içinde bekletici sorun da yer almaktadır ... , bu da geniş anlamda bir ön sorun niteliği taşımaktadır.(85) Bununla birlikte, dar anlamda ön sorun ise, bekletici sorunu kapsamı içine almamaktadır.(86) Dar anlamda ön sorun, derdest bir dava sırasında, yargılama esnasında ortaya çıkan ve davanın çözümlenmesi için bizzat esas mahkemesi tarafından karara

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

sorunlarda olduğu gibi, her şey olabilir. Bir meselenin, ön sorun olması için, bir başka sorun ile belirli bir ilişki içinde olması gerekmektedir. Bu ilişki ... B. Kavram ve Tanım 1. Kavram Anlamı ile “Ön Sorun” 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu’nun 222 ilâ 225 maddeleri arasında düzenlenen “Hadise” müessesesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 163 ve 164. maddeleri ile yerini “Ön sorun” kurumuna bırakmıştır. Aslında bu iki kurum, her ... incelenebileceğinden söz edilmektedir. “Ön sorun” kelimesi ise, içerdiği anlam itibariyle “hadise” olarak ifade edilen ve “olay” manasına gelen bir sözcük değildir. Ön

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

ortaya çıkan ve ön sorun oluşturan taleplerin genellikle tahkikat aşamasında ortaya çıktıkları ifade edilmekle birlikte bunun kesin bir kural olmadığına ... belli bir usûl kesiti içinde ileri sürülmeleri gerektiğinden, ön sorunların ortaya çıkış anları için bir genelleme yapılabilmesi mümkün olmamaktadır. Bununla birlikte ön sorun oluşturan taleplerin yargılama sırasında ortaya çıktıkları muhakeme aşamaları hangisi olursa olsun, mahkemenin ön sorun teşkil ... . Nitekim Yargıtay’ın bu konu ile ilgili birçok kararı incelendiğinde, temyiz mahkemesinin de yargılama sırasında ortaya çıkan ön sorunlar hakkında bir karar

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

C. Ön Sorunun 1086 Sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Düzenlenme Şekli Medeni yargılama hukukunda ön sorun kurumu, 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu’nun Beşinci Faslı’nda “Hadise” üst başlığı altında md. 222 ila 225 hükümleri arasında ... , “Bekletici Sorun”, “Bekletici Mesele” veya “Mesele-i Müstehire” müessesesi Kanun’da düzenlenmediği için, doktrinde ve uygulamada bekletici sorun yerine ön ... yerine, ön sorun ifadesinin kullanılmasının doğru olmadığına ve bu kavramlar arasında farklılık olduğuna temas edilmekte idi.(42) Gerçekten de ön sorun ile

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

İkinci Bölüm 6100 SAYILI HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU HÜKÜMLERİ ÇERÇEVESİNDE DÜZENLENEN ÖN SORUN HALLERİ I. GENEL OLARAK Medeni yargılama hukukunda, ön sorun kurumu ile ilgili normları incelediğimizde, 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yasal düzenlemeleri arasında bazı farklılıkların olduğu görülmektedir. 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu’nda ön sorun, daha önceki açıklamalarımızda da ifade ... sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nu incelediğimizde, ön sorunlar (HMK.md. 163-164) hakkındaki usûle göre çö zümlenecek meseleler arasında farklılık olduğu

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

getirmekle birlikte, bunların hepsi ön sorun olarak nitelendirilmemektedir. 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu’nda “hadise” üst başlığı altında düzenlenen bu kurum, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda “ön sorun” üst başlığı altında yeniden tanzim edilmiştir. Bununla birlikte 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu’nda ön sorunların bağlı olduğu usûle göre, çözüme kavuşturulacak olan hallerin sayısı daha fazla iken, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda bu sayının azaldığı görülmektedir. Ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer almayan ön sorun halleri doktrinde ve uygulamada

Efe Dırenisa / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

I. Ön Sorun ve Bekletici Sorun A. Ön Sorun Ön sorun (mülgâ Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun kullandığı terimle “hadise”), Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 163. ve 164. maddelerinde düzenlenmiştir. Bir davada hüküm verilebilmesi için öncelikli olarak çözülmesi gereken sorunlara ön sorun denir. Ön ... ön sorunun ön inceleme aşamasında ele alınması gerekecektir. Bazı ön sorunların incelenebilmesi taraflarca ileri sürülmüş olmasına bağlı iken, bazı ön sorunlar hâkim tarafından kendiliğinden incelenebilir(715). Örneğin, dava şartları nitelik gereği bir tür ön sorundur ve yargıla manın her

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

Üçüncü Bölüm 6100 SAYILI HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU HÜKÜMLERİ ÇERÇEVESİNDE DÜZENLENMEYEN ÖN SORUN HALLERİ I. GENEL OLARAK Medeni yargılama hukukunda, muhakeme sırasında ortaya çıkan muhtelif ön sorun halleri, sadece 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda açık bir şekilde belirtilenler ile ... esasa ilişkin nihai bir karar verilinceye kadar geçirdiği aşamalar içerisinde birden fazla ön sorunun ortaya çıkma ihtimali oldukça yüksektir. Daha önceki açıklamalarımızda da ifade ettiğimiz gibi, esas dava hakkında bir karar verilebilmesi için, bu ön sorunların çözümü sağlanmadan, asıl hedefe ulaşmak mümkün değildir

Mehmet Polat Kalafatoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2025

III.Mirasta Ön Meseleler ve Çözüm Yolları Milletlerarası nitelikli bir miras uyuşmazlığı hâkimin önüne geldiğinde, uyuşmazlığın asıl unsuru olan ... , milletlerarası özel hukuk açısından, ön sorun olarak nitelendirilmektedir. Bununla bağlantılı olarak, ön sorunun çözümünde uygulanacak hukukun ne şekilde belirleneceği sorusu gündeme gelecektir. Kanunumuzda, ön meseleye uygulanacak hukukun belirlenmesi açısından açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Milletlerarası özel hukukta, ön meselelerin çözümünde genel olarak iki farklı metot akla gelmektedir. Bunlardan birincisinde, ön meselenin konusu olan uyuşmazlık asıl

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

D. Ön Soruna İlişkin Talep ve Ön Sorun Kararının Hukuki Niteliği Medeni yargılama hukukunda davanın açılması ile başlayan ve yargılamanın sona ... zamanda bir usûlî talep içermektedir.(52) Bu bağlamda derdest olan bir davada, yargılama sırasında davaya ilişkin bir ön sorun ortaya çıkması halinde, ilgili taraf, duruşma sırasında sözlü olarak veya dilekçe vermek suretiyle, bu ön sorunun çözüme kavuşturulmasına dair davaya bakan mahkemeden usûlî bir ... başka cepheden bakıldığında, aynı zamanda muhakeme sırasında ortaya çıkan ön sorunları (HMK.md.28/3, md.66, md.100/1) meydana getirmektedir. Bununla

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

Dördüncü Bölüm DOKTRİNDE ve UYGULAMA ALANINDA KABUL EDİLEN ÖN SORUN HALLERİ 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, yargılama sırasında ortaya çıkan ve ön sorun oluşturan bütün halleri kalem kalem sayma yönüne gitmemiştir. Esas olarak bunların ayrı ayrı sayılması kolay olmadığı gibi, neredeyse bu mümkün de değildir. Kanun koyucu sadece belirli ön sorun hallerini açıkça düzenlemeyi tercih ederken, bazılarını da örneğin fer’i müdahâle (HUMK.md.55 ... da yargılama sırasında görülen ön sorun hallerinden bir başkasını meydana getirmektedir. Bu bağlamda çalışmamızın bu bölümünde doktrinde ve uygulama

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

ortaya çıkan ve ön sorun oluşturan taleplerin çözümü yine asıl davanın açıldığı mahkemenin görev ve yetki alanı içinde olmalıdır. Bir başka ifade ile asıl davanın görüldüğü sırada ortaya çıkan ön sorunu çözüme kavuşturacak olan yetkili makam, esas davaya bakan mahkeme olmalıdır.(83) Eğer yargılama sırasında ortaya çıkan ve ön sorun oluşturan iddia, esas davanın görüldüğü mahkeme tarafından değil de, bir başka mahkeme tarafından çözüme kavuşturulmakta ise, bu durumda ön sorundan söz edilmesi mümkün olmayacak ve bu durumda artık bekletici sorun varlığından söz edilmesi gerekecektir. Bu konuyu bir örnek açıklamak

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

D. İlk İtirazlar Hakkında Karar Verilmesi ve Ön Sorun Olarak İncelemeye Konu Edilmesi 1086 sayılı Kanun döneminde, Hukuk Usûlü Muhakemeleri ... Kanunu’nun 117.maddesinin 3. fıkrasında “İlk itirazlar, ön sorunlar gibi incelenir ve karara bağlanır.” biçiminde dili sadeleştirilerek yer verilmiştir. Bu ... Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenen ön sorunların tabi olduğu hükümlere göre incelenecek ve karara bağlanacaktır. Bununla beraber HMK.md.163 hükmü, yargılama sırasında davaya ilişkin bir ön sorun ortaya çıkarsa, ilgili tarafın bunu dilekçe vermek suretiyle veya duruşma sırasında sözlü olarak ileri sürebileceğini

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

E. Ön Sorunun Belirlenmesinde Geçerli Olabilecek Kriterler 1. Açılmış ve Görülmekte Olan Bir Davanın Bulunması Medeni yargılama hukukunda ön sorundan söz edebilmek için öncelikle açılmış ve görülmekte olan bir davanın olması gerekmektedir. Eğer mahkeme önünde açılmış bir dava bulunmuyorsa, o takdirde yargılamaya ilişkin ön sorun da bulunmuyor demektir. Bu durumda şöyle bir soru sorulabilir. Yargılama hukukunda “dava” kavramı ile anlaşılması ... işlemidir.(61) Bu durumda eğer davacı tarafından mahkeme önünde açılmış ve görülmekte olan derdest bir dava yok ise, o halde yargılamaya ilişkin ön sorun da

Yusuf Güneş / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2019

1.9. Orman Kaynakları Üzerindeki Davalarda Ön Sorun ve Bekletici Sorun 1.9.1. Ön Sorun Ön sorun HMK. md. 163 ve 164’te (73) ve düzenlenmiştir(74). Tanım olarak ön sorun, mahkemede derdest bir davada, davaya ilişkin bir hususun, davanın esasına girilmeden önce aydınlatılması gereken hallerde ön ... kesinleşmiş orman sınırları dışında olduğu iddiasının çözümlenmesinin talep edilmesi bir ön sorun olarak davaya bakan mahkemeden istenebilir. Bu durumda mahkeme, iddiayı haklı görürse(76) ön sorun yaparak taşınmazın orman niteliğinde olmadığı hususunu öncelikle inceleyip karara bağlayabilir. Eğer bu durumda taşınmaz

Süleyman Topak / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

2.13. Ön Sorun ve Bekletici Sorun 2.13.1. Ön Sorun Açılan bir davaya devam edilip karara bağlanabilmesi için çözümü ve aydınlatılması gereken tali nitelikteki sorunlara “ön sorun” denir(985). Dolayısıyla davanın esası hakkında karar verilebilmesi için öncelikle ön sorun teşkil eden uyuşmazlıkların dava ... ilişkin bir ön sorunun ortaya çıkması halinde ilgili tarafın, bu sorunu dilekçe vermek suretiyle veya duruşma sırasında sözlü olarak ileri sürebileceği düzenlenmiş olup hangi usulle ön sorunun ileri sürülebileceği de açıkça belirtilmiştir (HMK m.163). Boşanma davası bakımından yetki itirazı ile duruşmanın

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

mahkemeden bu ön sorunu meydana getiren mesele hakkında bir karar verilmesi istenmektedir.(68) Bazı hallerde, bir meselenin ön sorun olarak incelemeye konu ... 2. Mahkemeye Yöneltmiş Talepler Olması Ön sorunlar, yargılama usûlüne yön vermek, muhakemenin yürütülmesini sağlamak amacıyla yapılan taleplerdir ... savunmalar olup, ön sorun değildir.(63) Bununla birlikte bu konuda genelleme yapılması bazen yerinde olamayabilir. Çünkü bazı hallerde, yargılama usûlüne yön ... biçiminde ileri sürülmek suretiyle bir ön sorun doğmasına da neden olabilirler. Örneğin, yargılama sırasında davanın taraflarından birinin “senetteki yazı

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

2. Tanım Anlamı ile “Ön Sorun” Açılmış ve görülmekte olan bir davada, mahkemenin esasa ilişkin inceleme yapabilmesi ve nihai bir karar tesis edebilmesi için öncelikle çözüme kavuşturması gereken sorunlara, ön sorun denilmektedir.(22) Doktrinde nitelikleri itibari ile yargılama sırasında ortaya ... ön sorunlar küçük davalar(24) küçük davacıklar(25) ihtilafçıklar(26) küçük uyuşmazlıklar(27) küçük sorunlar(28) ara sorun(29) veya ara ihtilaflar(30 ... kavuşturulmadıkça da asıl sorun hakkında hüküm verilmesine engel olan genellikle usûle ilişkin küçük ihtilaflara ön sorun denilmektedir.(32) Ancak ileri yapacağımız

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

H. Eski Hâle Getirme ve Ön Sorun Kurumlarının Birlikte Değerlendirilmesi Medeni yargılama hukukunda, eski hâle getirme talebinin hangi usûle göre ... mahkemelerinde ön sorunlar hakkındaki usûle göre yapılacağı kabul edilmiştir. Bu düzenlemeden de görüleceği üzere, eski hâle getirme talebinin ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinde incelenme şeklinin ön sorun hükümleri çerçevesinde değerlendirileceği yasa normu ile hükme bağlanmıştır. Bununla birlikte, 6100 ... bulunmasaydı bile, bu incelemenin de yine ön sorunlar hakkındaki usûle göre yapılması gerekir idi. Zira kanun koyucu yargılama sırasında mahkeme önüne getirilen

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

b. Ayrı Yargı Çevresi İçinde Açılan Davalarda İleri Sürülen Birleştirme Talebinin Ön Sorun Açısından Değerlendirilmesi Ayrı yargı çevreleri içinde ... bulunduğu sebebi ile birleştirme talebi ile karşılaştığında, bu talebin ikinci mahkeme açısından bir ön sorun mu? yoksa bir bekletici sorun mu? teşkil edeceği ... .165/1). Diğer taraftan, ön sorun kavramı ise, kendi içinde dar anlamda ön sorun ve geniş anlamda ön sorun olmak üzere ikili bir ayırıma tabi tutulmaktadır. Dar anlamda ön sorun, bir davada esas sorun hakkında bir karar verilebilmesi için aynı mahkeme tarafından daha önce çözümleme kavuşturulması

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

D. Sahtelik İddiasının Ön Sorun Şeklinde İncelenmesi Bir davada yargılama sırasında davacının iddiasına karşı, davalı tarafından savunma sebebi ... çıkan sahtelik iddiası ile ilgili olarak bu ön sorunu çözüme kavuşturmadan yargılamanın bir sonraki aşamasına geçmesi mümkün olmayacaktır. 1086 sayılı ... HMK.md.208/3 hükmünde bir belgenin sahteliğinin, aynı mahkeme önünde ön sorun şeklinde ileri sürebileceği kabul edilmiştir. Buna bağlı olarak sahtelik ... çıktığı görülmektedir. Şöyle ki; HMK.md.163 hükmü gereğince, yargılama sırasında, davaya ilişkin bir ön sorun ortaya çıktığında, ilgili tarafın bunu dilekçe

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

sözlü bir şekilde mahkemeye sunulması gerektiği ifade edilmektedir. Yargılama sırasında taraf veya tarafların gizlilik talebi ön sorunlar hakkındaki ... böyle bir talepte bulunulması, aynı zamanda bir ön sorun niteliğini taşımaktadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, yargılama sırasında davaya ilişkin (duruşmaların gizli yapılması yönünde) bir ön sorun ortaya çıktığı takdirde, ilgili tarafın (veya tarafların) bunu dilekçe vermek suretiyle veya duruşma sırasında sözlü olarak ileri sürebilmesi mümkündür (HMK.md.163). Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun öngördüğü ön soruna ilişkin hükümler çerçevesinde, yargılamanın

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

3. Yargılama Sırasında İleri Sürülen Usûle veya Esasa İlişkin Talepler Olması Yargılama sırasında ileri sürülen ve ön sorun oluşturan talepleri ... taleplerin hepsi aslında usûle ilişkin ön sorun oluşturan meseleleri teşkil etmektedir. Bununla birlikte yargılama sırasında ortaya çıkan ve ön sorun ... kavuşturulması gereken ön sorunlar usûle ilişkin olabileceği gibi, esasa ilişkin de olabilirler.(72) Nitekim yargılama sırasında davanın taraflarından birinin ... halinde (HMK.md.208), bu iddianın ön sorun şeklinde de ileri sürülebilmesine imkân verilen bu talep, usûle ilişkin ön sorun olmayıp, tam tersine davanın

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

çıktığında, bu meselenin öncelikle ön sorun mu? yoksa bekletici sorun mu? olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Yargılama sırasında ortaya çıkan sorunun ... III. ÖN SORUNUN BENZER KURUMLAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI A. Ön Sorun ve Bekletici Sorun Bekletici sorun kurumu, medeni yargılama hukukunda ilk defa ... görmüştür. Bir başka ifade ile yargılamayı yürüten hâkim, önüne gelen sorunu bekletici sorun yapmak zorundadır.(94) Bu durumda zorunlu bekletici sorun ... Muhakemeleri Kanunu’nda arka arkaya gelecek şekilde ve farklı hükümlerinde düzenleme yeri bulan ön sorun (HMK.md.163-164) ve bekletici sorun (HMK.md.165

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

hallerde, meselenin ön sorun şeklinde çözüme kavuşturulması gerektiğini içtihat etmektedir. Yargıtay’ın sorunun, ön sorun şeklinde çözümlenmesi noktasında ... III. DİĞER ÖN SORUN HALLERİ Başlık altında incelemeye konu edeceğimiz ve yargılama sırasında ortaya çıkan ön sorun oluşturan haller, uygulama ... dairesinde yapılıp yapılmadığı meselesi, davanın esası hakkında henüz karar verilmeden önce aydınlatılması gereken bir ön sorun oluşturmaktadır.(140) Diğer taraftan Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 08.10.2001 tarihli bir kararına konu olan olayda, Yargıtay’ın “ön sorun” veya o dönemde geçerli olan “hadise” kurumunu