Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

B. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesi Süresini Uzatan Uygulamalar 1. Akaryakıt İstasyonlarının Mülkiyet Yapısı Akaryakıt istasyonu bayilik ... petrol mevzuatı arasında bir ilgi kurulması gerekmektedir(50). PPK md. 2/5’de yer alan akaryakıt istasyonu tanımından yola çıkıldığında, akaryakıt ürünlerinin araç sahiplerine arzı noktasını oluşturan akaryakıt istasyonlarının genel yapısı, ikiye ayrılmaktadır. Bunlar, sağlayıcının doğrudan satış yaptığı ... , akaryakıt istasyonunu kendisi işletmesi durumunda ortada bir dikey ilişki olmadığından, Rekabet Hukuku ile bir ilişkisi olmamaktadır(51). Ancak göz önünde

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

XIII. Akaryakıt Bayisi Tarafından Verilen Teminatlara İlişkin Talepler Günümüz ticari hayatında yer alan birçok sözleşme gibi akaryakıt istasyonu ... akaryakıt bayisinin mülki yetine sahip olduğu istasyonun bulunduğu taşınmaza ait- ayni haklar da olabilmektedir. Özellikle akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin Rekabet Hukuku’na ilişkin sınırlarında işaret edildiği gibi mevzuatın izin verdiği sınırlar içerisinde yapılan akaryakıt istasyonu bayilik ... yükümlülük, sözleşmeye koyulamayacaksa da izin verilen sınırlarda kalan akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin bu süresinin bir şekilde garanti altına

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

Üçüncü Bölüm AKARYAKIT İSTASYONU BAYİLİK SÖZLEŞMESİNİN BENZER SÖZLEŞMELERLE KARŞILAŞTIRILMASI, AKARYAKIT İSTASYONU BAYİLİK SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE UYGULANACAK HÜKÜMLER I. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin Benzer Sözleşmelerle Karşılaştırılması Gerek bayilik gerekse akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin, kanunda düzenlenmemiş olması; sözleşmenin hukuki niteliği saptanırken, bu sözleşmelerin kanunda düzenlenen sözleşmelere indirgenip indirgenemeyeceği sorusunu akla getirmektedir. Bu itibarla özellikle akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin bir satış sözleşmesi mi, acente

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

dayanır. Akaryakıt istasyonu bayilik ve bayilik sözleşmenin unsurlarına baktığımızda, kanunda düzenlenmeyen bir iş görme sözleşmesi olduğu görülür ... arttırma yükümlülüğü ve bunların yüklenilme biçimleri, bu iki sözleşmeyi tipik sözleşme sahasından çıkarmaktadır. Bununla birlikte akaryakıt istasyonu ... gibi bayilik sözleşmesinin de zorunlu unsuru değildir. Bu bakımdan akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi, tıpkı tek satıcılık sözleşmesi gibi bayilik ... ; kanundan doğmaktadır. Bu itibarla tekel hakkı eksikliğine rağmen; akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin de iki taraflı borç yükleyen kendine özgü yapısı

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

ağına ilişkin ilk düzenlemeyi barındıran Petrol Piyasası Kanunu’nun 2003 yılındaki kabulüne değin; Türkiye’deki akaryakıt istasyonları, Avrupa’daki ... istasyonu bayilik sözleşmesine de uygulanacaktır. Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi; akaryakıt sağlayıcısının, mallarının tamamını veya bir kısmını ... yükümlülüğünü üstlendiği çerçeve niteliğinde bir sözleşme olarak tanımlanabilecektir. Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin unsurlarına baktığımızda, hem ... vermektedir. Her dağıtım sözleşmesi gibi, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi de sürekli borç doğuran bir sözleşmedir. Zira bu ilişkisinde akaryakıt

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

B. Mevzuat ve Doktrinde Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesi Tanımı Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesine ilişkin olarak da farklı tanımlar ... belirtilmişse de; tanımdan akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin tanımını çıkarmak mümkün değildir. Keza md. 2/10’ da da “Bayilik” in “Karşılıklı ... faaliyetine ilişkin sınırlı bir tanımla yetindiği görülür. Keza Yargıtay da sözleşmenin tüm unsurlarına yer vermekten kaçınarak akaryakıt istasyonu bayilik ... ise “akaryakıt istasyonu sözleşmesi”, “Bir taşınmaz maliki veya kiracısı ile akaryakıt satıcısının (petrol şirketi) taşınmazın üstünde akaryakıt

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

B. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin Atipik Sözleşme Olması Yukarıda ifade edildiği üzere bayilik sözleşmesi; süreklilik, kendi adına ve hesabına hareket, sürümü arttırma yükümlülüğü unsurlarını taşıyan tam iki taraflı bir sözleşmedir. Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi ise bu unsurlara ek olarak tek elden satın alma yükümlülüğü de içermektedir. Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin unsurlarından; sağlayıcının mal satışı, bayinin kendi ... , aynı zamanda akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesine çerçeve sözleşme niteliği vermekte olup; anılan genel ilkelerle taraflar, birel satış sözleşmeleri

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

III. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin Şekli Sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir (TBK md. 12/1)(137). Bu serbesti kural olarak akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi bakımından da geçerlidir. Rekabet Hukuku açısından da sözleşmenin yazılı ... (138). Buna karşın akaryakıt istasyonu kurmak için gerekli olan idari prosedürler, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin şeklini de belirlemektedir. EPDK, akaryakıt bayilerinin, bayilik lisansı için akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin ıslak imzalı orijinalini ya da akaryakıt sağlayıcısı şirket

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

II. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin Özellikleri Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi, sürekli bir borç ilişkisi meydana getirirken; bu yönüyle ani edimli sözleşmelerden farklılık gösterir. Sözleşmede fiyat, mal miktarı gibi ani edim doğuran satış sözleşmesinin temel unsurlarına rastlanmaz. Bunun yanında sözleşmenin her sağlayıcı tarafından standart, tek tip olarak hazırlandığı da bilinen bir gerçektir. İşte yeni nesil dağıtım ilişkilerinde olduğu gibi, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi de çerçeve nitelikli ve standart sözleşme olma özellikleri gösterir.

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

İkinci Bölüm AKARYAKIT İSTASYONU BAYİLİK SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI, ÖZELLİKLERİ VE ŞEKLİ I. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin Unsurları Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin unsurları, tanımdan anlaşılacağı üzere; kurulan sözleşmenin sürekli borç doğuran bir sözleşme olması, bayinin tek elden satın alma yükümlülüğü ile kendi adına ve hesabına hareket ederken sağlayıcının dağıtım ağı ile bütünleşmesi ve sürümü arttırıcı faaliyetlerde bulunmasıdır.

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

F. Uygulamadaki Sözleşmelerde Yer Alan Diğer Yükümlülükler Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin niteliğinden doğmamakla birlikte, uygulamadaki ... hakkı veya kendisinin belirleyeceği ürünlerin bayi tarafından satılması yükümlülüğü düzenlediği görülmektedir(285). Bu halde akaryakıt istasyonunda ... . 4. (285) Örnek bir akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinde akaryakıt istasyonu marketine ilişkin şu şekilde bir hüküm kararlaştırılmıştır: “…Akaryakıt İstasyonu, ŞİRKET’in sahip olduğu (sağlayıcının marka ismi) marka/logo ve görünüm standartları altında çalıştırılacaktır. İstasyon marketi bu hükmün

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

gelmemektedir. Zira PPK, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin süresi ile ilgilenmemektedir, sadece akaryakıt bayisinin belirli bir sağlayıcının bayisi olduğu ... Rekabet Kurulu, konuyu daima 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde değerlendirmektedir. Esasen akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi içinde ayrıca rekabet ... gerekmektedir. İntifa ve kira sözleşmeleri ile akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin süre açısından uyumlu olmaması ya da süre bakımından uyumlu olmakla ... . Bu durumda beş yıllık sürenin hesaplanmasında rekabet yasağına dayalı akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin kurulduğu tarih dikkate alınır

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

Beşinci Bölüm AKARYAKIT İSTASYONU BAYİLİK SÖZLEŞMESİNDE TARAFLARIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ I. Akaryakıt Sağlayıcısının Yükümlülükleri Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesini hazırlayan ve sözleşmenin ekonomik bakımdan güçlü tarafı olan sağlayıcıların, sözleşmelerinde kendileri açısından neredeyse hiçbir yükümlülüğe yer vermedikleri, daha ziyade bayilerin yükümlülüklerinin yer aldığı görülür. Akaryakıt piyasasında akaryakıt bayisi ve sağlayıcısının ... idareye karşı olan yükümlülükleridir. Bu başlık altında ise akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi taraflarının kanundan veya sözleşmeden doğan; ancak

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

III. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesine Uygulanacak Hükümler Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin, kendine özgü yapısı olan atipik bir ... kıyasen uygulanabileceği belirtilmiştir(158). Bu görüş uyarınca akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesine de sözleşmenin karşılıklı iki tarafa borç yükleyen ... uygulanabilecektir. Ancak bu durum, TTK’ da yer alan tüm acentelik hükümlerinin akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesine uygulanacağı anlamına da gelmemektedir ... uygulanması da mümkün olmayacaktır(159). Bizce de akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesine, sürekli borç doğuran ve tam iki tarafa borç yükleyen niteliğinden

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

IV. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin Dünyadaki ve Türkiye’deki Tarihi Gelişimi A.B.D. pazarında 1930 yılına kadar çok az sayıda bağımsız akaryakıt istasyonu bulunmakta iken; petrol şirketleri çoğunlukla akaryakıt istasyonlarının da sahibidir. Bir süre sonra az sayıdaki bağımsız akaryakıt istasyonu işleticilerinin fiyat kırmasıyla petrol şirketlerinin sahibi oldukları akaryakıt istasyonlarındaki satışlar azalmaya başlar. Petrol şirketlerinin ... petrol şirketi, sahibi oldukları akaryakıt istasyonlarını mali yönden bağımsız kişilere imtiyaz hakkı vererek kullandırmaya yönelir. İmtiyaz alanlar ise

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

istasyonu bayilik sözleşmesi için de kıyasen değerlendirilebilecektir. Vekâlet sözleşmesine ilişkin düzenlemelerin akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesine ... ile dolaylı olarak da olsa belirli süreli akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi için sağlayıcının asgari üç ay önce sözleşmeyi yenileme konusunda ... üç ay olacağı kanun koyucu tarafından ifade olunduğundan; belirsiz süreli(100) veya olağan fesih hakkı tanınan belirli süreli akaryakıt istasyonu ... yükümlüdür.” düzenlemesi de sağlayıcının lisans faaliyeti nedeniyle süresinden önce sona erecek akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi için üç aylık fesih

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

A. İlk Dönem Kararları Rekabet Kurulu, ilk dönem kararları olarak adlandırılan bu dönemdeki kararlarında; akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmeleri ... sözleşmeleri, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin süresini fiilen belirsiz süreli hale getirmesine rağmen; Rekabet Kurulu, kararlarında intifa hakkı ve ... ). (68) İntifa ve şerh edilmiş kira sözleşmelerinin, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi ile ayrı değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin ilk karar Shell ... taşıyan akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi ile bu sözleşme ile birlikte yapılan on yıllık kira sözleşmesini değerlendirmiştir. Zımnen yenileme hükmünün

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

VIII. Olağan Fesihte Tazminat Talebi Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesini, bir tarafın fesih ihbar öneline uymadan olağan fesihle sonlandırması ... ihtimali nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Tartışmaları akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi bakımından ele alırsak; öncelikle akaryakıt bayisinin sözleşme sonrası eski yatırımlarını kullanarak, başka bir sağlayıcı ile sözleşme yapması bu sektör için hayli kolaydır. Zira bir akaryakıt istasyonunun, gerek ... dağıtıcılar kadar zorlanmamaktadırlar. Dolayısıyla akaryakıt istasyonu akaryakıt bayisine aitse bu ihtimalde bayi, yeniden başka bir sağlayıcı ile akaryakıt

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

d. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinden Doğan Yükümlülüklere Aykırılıklar ile Ortaya Çıkabilecek Diğer Sebepler Bir sözleşmeyi sonra erdirebilecek haklı sebeplerin tümünün önceden tespit edilmesi mümkün değildir. Elbette akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinde de taraflar, uygulamada ... sözleşmelerine ve acentelik sözleşmesine ilişkin sebepler de dikkate alınarak başkaca örnekler verilebilir(244). Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinde yer ... , sağlayıcı açısından haklı sebep teşkil edecektir. Nitekim bu nedenle sözleşmenin sona erdirileceğine dair hükümlere uygulamadaki hemen tüm akaryakıt istasyonu

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

karşılaştırılacak olunursa; akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin de mal ile bedelin değiş tokuşunu kapsadığı göze çarpar(1). Diğer bir ifade ile sağlayıcının, bayiye birtakım mallar vermesi ve akaryakıt bayisinin de bunların bedelini ödemesi satış sözleşmesi ile aynı unsuru oluşturur(2). Zira akaryakıt istasyonu ... yeniden satmak üzere belirli aralıklarla sağlayıcıdan mal almak ve ona bedel ödemek yükümlülüğündedir. Ancak akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinde bunun dışında her iki taraf için de satış sözleşmesine yabancı olan hak ve yükümlülükler ortaya çıkar(3). Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinde

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

Altıncı Bölüm AKARYAKIT İSTASYONU BAYİLİK SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ I. Genel Olarak Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi, belirli süreli veya ... devama da zorlanamamalıdır. Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi, sürekli borç ilişkisi doğuran bir sözleşme olduğundan; bu borç ilişkisi, edimin yerine ... taraflar arasındaki menfaat ilişkisinin yoğunluğu, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin sona ermesi konusunda ayrı bir önem arz etmektedir. Birçok kez ifade edildiği üzere, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin atipik bir sözleşme oluşu, bu nedenle de hakkında kanuni bir düzenleme olmayışı

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

XIV. Zamanaşımı ile Yetkili ve Görevli Mahkeme Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi atipik bir sözleşme olduğundan; tarafların sözleşmeden doğan karşılıklı taleplerine uygulanacak zamanaşımı sürelerine dair açık bir hüküm de mevzuatta yer almamaktadır. Akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi ilişkisi içinde şayet taraflar; satış, kira, ödünç, rekabet yasağı vb. bir sözleşme yapmışlarsa bu sözleşmeler kapsamında yapılan taleplere, akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinden bağımsız olarak, bu sözleşmelere ilişkin zamanaşımı hükümleri uygulanacaktır. Buna karşın; doğrudan doğruya akaryakıt istasyonu

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

C. Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesinin Tipi 1. Karma Sözleşme Olarak Kabul Edebilecek Görüş Bayilik sözleşmesinin bir türü olan akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesini, karma sözleşme olarak kabul edebilecek görüş olarak; zorunlu unsuru “tekel hakkı” olan tek satıcılık sözleşmesine dair görüşleri karşılaştırmalı olarak ele almakta fayda vardır. Bir görüşe göre(147) tek satıcılık sözleşmesini oluşturan unsurlar değişik sözleşme türlerinden ... söylenebilecektir. Bu itibarla geniş anlamda karma sözleşme tanımı benimsenirse, tekel hakkı unsuru taşımayan akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin; satış

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

üzerinde öncelikle kendileri lehine intifa yahut tapuya şerh edilerek kuvvetlendirilmiş kira hakkı talep etmekte; akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin ... kılabilmek için, birbirleriyle bağlantılı -en az- ikili bir hukuki ilişki tesis ettikleri görülmektedir(58) ve (59) . Birinci ilişki, akaryakıt istasyonunun ... akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinin süresi ne olursa olsun, esasında bahse konu intifa ve/veya kira sözleşmelerinin süresine bağlı olmaktaydı. Başka bir ifade ile doğrudan doğruya istasyon maliki olan veya sözleşmenin geçerli olacağı istasyonu daha önce malikten kiralayan akaryakıt bayileri, istasyon

Sezin Ezgi Sarıakçalı Alkaç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

görüşünde bknz. Karauz, a.g.e., s. 181. (234) Örnek bir akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesinde “Bayi, şirketin yazılı iznini almaksızın sözleşmeye konu teşkil eden akaryakıt istasyonunun 10 km. yakınında şube veya ikinci bir akaryakıt istasyonu açamaz, ortak olamaz.” denilmiştir. Buna karşın EPDK, aynı şahsın farklı akaryakıt istasyonları için farklı dağıtım şirketleriyle bayilik sözleşmesi yapmasında, her biri için ayrı bayilik lisansı aldığı sürece ... ) Rekabet Kurulu ele aldığı bir uyuşmazlıkta, “OPET’in yazılı iznini almaksızın sözleşmeye konu teşkil eden akaryakıt istasyonunun 10 km. yakınında şube veya