Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

3.İçtihadı Birleştirme Kararının Değiştirilmesi ya da Kaldırılması İçtihadı birleştirme kararı verilmesini gerektiren bir diğer hâl ise mevcut içtihadı birleştirme kararının değiştirilmesi ya da kaldırılmasıdır (Yarg. K. m. 45/3). Yargıtay içtihadı birleştirme kurulları, içtihadı birleştirme ... içtihadı birleştirme kararının da değiştirilmesi gerekir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus ise içtihadı birleştirme kararının değiştirilmesine ... gelişmelere ayak uydurmak ya da sosyal hayatın ihtiyaçlarını karşılamak maksadı ile kanunun amacını aşacak şekilde bir içtihadı birleştirme kararı verilebilmesi

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

b.Öğretideki ve Uygulamadaki Görüşler Öğretide, içtihadı birleştirme kararlarının hukukî niteliğe ilişkin tartışmalar, özellikle bu kararların hukuk ... temellendirilmeye çalışılmış ve çeşitli görüşler dile getirilmiştir(246). Bu hususta savunulan ilk görüş(247), içtihadı birleştirme kararlarının yeni bir hukuk ... için bu kuruma ihtiyaç duyulduğu gerekçesinden hareket etmekte, içtihadı birleştirme kararlarının ilke kararı niteliğini haiz olduğunu kabul etmektedir. Bu görüşü savunanların ileri sürdüğü diğer bir gerekçe olarak ise kanun koyucunun içtihadı birleştirme kararlarına uygun olarak kanunî değişiklikler

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

içtihadı birleştirme kararlarında yetkili mercilerin sadece pozitif hukukta yer alan kuralları mı yorumlayacakları yoksa gerekli hâllerde hâkimlere tanınan hukuk yaratma yetkisini de kullanma imkânlarının bulunup bulunmadığı sorusu içtihadı birleştirme kararlarının işlevine yöneliktir. Özellikle, içtihadı birleştirme kararlarının hukukî niteliği dikkate alındığında, pozitif hukukta yer alan bir kuralın yorumu yoluyla ulaşılan içtihadı birleştirme kararları ile ... bir hukuk sisteminde içtihadı birleştirme kararlarının işlevine yönelik bu ayrım büyük önemi haizdir. Zira, içtihadı birleştirme kararlarının kuvvetler

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

3.Anayasal Meşrûiyeti a.Öğretideki Görüşler İçtihadı birleştirme kararlarının hukukî niteliği dikkate alındığında, kuvvetler ayrılığının benimsendiği bir hukuk devletinde, bu kararların anayasal düzene aykırı olup olmadığı sorusu akla gelmektedir. Esasen, içtihadı birleştirme kararlarına ilişkin ... olarak örtüşmemekte; bu ise hâlihazırda bu kurumun anayasal meşrûiyeti bakımından sorunları gündemde tutmaktadır. İçtihadı birleştirme kararlarının anayasal meşrûiyeti konusunda farklı gerekçelerle leh ve aleyhte çeşitli görüşler bulunmaktadır(270): İçtihadı birleştirme kararlarının anayasal

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

§ 3.İçtihadı Birleştirme Kararı Verilebilecek Durumlar, Usûlü ve Sonuçları A.İçtihadı Birleştirme Kararı Verilebilecek Durumlar 1.Çelişkili Kararın ... yönde verilen kararlar nedeni ile ortaya çıkan içtihat uyuşmazlıklarının giderilmesi ve içtihadı birleştirme kararı verilmesi düzenleme altına alınmıştır. Dolayısıyla, içtihadı birleştirme kararı verilebilmesi için, hukuk ve ceza dairelerinin kendi arasında ya da hukuk ve ceza genel kurullarının daireler veya ... alınan husus Yargıtay daire ve/veya genel kurulları arasındaki içtihatların çelişkili olması hâlidir. Oysa, içtihadı birleştirme kararlarının birbiri ile

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

C.İçtihadı Birleştirme Kararının Sonuçları 1.Bağlayıcılık a.Genel Olarak Yargıtay içtihadı birleştirme kararlarının bağlayıcılığına ilişkin düzenleme Yargıtay Kanunu’nun 45’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer almaktadır. Düzenlemeye göre, içtihadı birleştirme kararları, benzer hukukî konularda ... . Ayrıca Bölge Adliye Mahkemeleri’nin göreve başlaması ile birlikte Yargıtay’ın içtihadı birleştirme kararları bu mahkemeler açısından da bağlayıcıdır. Bu bağlayıcılık geçmişe etkili olmadığından kesinleşmiş mahkeme kararları açısından herhangi bir bağlayıcılıktan söz edilemez(411). İçtihadı birleştirme kararının

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

b.Anayasa Mahkemesi’nin Görüşü Anayasa Mahkemesi, 1969 yılında, içtihadı birleştirme kararlarına ilişkin Yargıtay Kanunu’nun ilgili hükmünün iptali talebiyle önüne gelen dosyada, içtihadı birleştirme kararlarının işlevinden hareket ederek sonuca varmıştır(286). Söz konusu karar, 6570 sayılı Gayrimenkul ... içtihadı birleştirme kararına ilişkindir. 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun’un kira bedelinin belirlenmesine ilişkin 2’nci ve 3’üncü ... karar verilmiştir. Konuya ilişkin 1964 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı vermesinden önce akdedilmiş ya da

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM - MEDENÎ USÛL HUKUKUNA İLİŞKİN YARGITAY İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARARLARI ve DEĞERLENDİRİLMESİ § 1.Genel Olarak Çalışmanın birinci ... durulmuş; ikinci bölümünde ise mahkeme kararlarının bağlayıcılığı meselesi ile özellikle Türk hukuku bakımından Yargıtay içtihadı birleştirme kararlarının ... ve bağlayıcılığı kanunen kabul edilmiş bulunan içtihadı birleştirme kararlarının usûl hukukuna ilişkin kısmının değerlendirilmesi ile uygulamadaki ... Yargıtay tarafından verilen içtihadı birleştirme kararları ile giderilmeye çalışılmaktadır. Çalışmanın bu bölümünde, bu tarihten itibaren medenî usûl

Ejder Yılmaz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2000, Cilt 0, Sayı 17

G- İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARARININ BAĞLAYICILIĞI Yargıtay Kanunu'na (m. 45, V) göre, "İçtihadı birleştirme kararlan benzer hukukî konularda Yargıtay ... birleştirme kararlarına, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare uymak zorundadır” (Danıştay K. m. 40/4). "İçtihadı birleştirme kararlarına, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi organları ve idare uymak zorundadır" (Askerî Yüksek İdare Mahkemesi K. m. 29/d, IV). "İçtihadı birleştirme kararları benzer ... birleştirme kararları, her bir yargı dalı (kolu) bakımından kendi içinde bağlayıcıdır. Diğer bir ifade ile sözgelimi Yargıtay içtihadı birleştirme kararı

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

SONUÇ Bu çalışmada, medenî usûl hukukuna ilişkin kuralların mahkemeler tarafından anlamlandırılması ve uygulanması ile mahkeme kararlarının bağlayıcılığı ve Yargıtay içtihadı birleştirme kararları inceleme konusu yapılmış; burada yapılan tespitlerin ardından, medenî usûl hukukuna ilişkin Yargıtay içtihadı birleştirme kararları değerlendirmeye tâbi tutularak uygulamadaki durum da ortaya konulmuştur. Bu çerçevede çalışmada şu sonuçlara varılmıştır: Medenî usûl hukuku kurallarının uygulaması bunların yorumlanmasına bağlıdır. Her metin gibi hukuk metinlerinin de uygulanabilmesi öncelikle

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

aaa. Hukuk Yaratmaya Yönelik İçtihadı Birleştirme Kararları Bakımından Öğretide, içtihadı birleştirme kurumunun yapısının Türk Medeni Kanunu’nun 1 ... hukukun çelişkilerinin giderilebileceği ve içtihadı birleştirme kararlarına yönelik kanunî düzenlemenin lafzından da bu kararlar ile hukuk yaratılabileceğine ilişkin bir sonucun çıkmadığı ifade edilerek, hukuk yaratmanın içtihadı birleştirme kararlarının doğasına uygun olmadığı savunulmuştur(293). Buna karşın, içtihadı birleştirme kararlarının Yargıtay daireleri ve genel kurulları arasında meydana gelen hukuk yaratmaya ilişkin çelişkili kararların

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

cc.Anayasa Yargısı Bakımından Yargıtay içtihadı birleştirme kararlarının Anayasa Mahkemesi’ni bağlayıp bağlamadığı da içtihadı birleştirme ... tarafından kanunî düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olup olmadığının tespitinde bu düzenlemeye ilişkin herhangi bir içtihadı birleştirme kararı olup olmadığı incelenmelidir; şayet içtihadı birleştirme kararı bulunmaktaysa, değerlendirmenin bu kararda varılan sonuç çerçevesinde yapılması gerekir. Çünkü, içtihadı ... bakımından içtihadı birleştirme kararı ile varılan sonuç Anayasa’ya aykırılık sorunu meydana getirirse, bu hâlde mahkemelerin içtihadı birleştirme kararına

Ziya Akıncı / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2021, Sayfa: 389 - 390

doğrudan çelişecektir. Türk hukukunda 1994 tarihinde verilen bir İçtihadı Birleştirme Kararında, uyuşmazlığın maddî hukuk kurallarına göre çözümlendiği durumlarda, hakem kararının temyiz edilebileceği ve hakem kararının esastan denetlenebileceğine karar verilmiştir. Bu İçtihadı Birleştirme Kararından sonra ... Birleştirme Kararında ise, 1994 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararının varlığını devam ettirip ettiremediğinin tartışıldığı belirtilmiştir. Bu çalışmada, 1994 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararının varlığını devam ettirip ettiremediği incelenecektir. * Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

a.İçtihadı Birleştirme Kararının Müzakere Edildiği Aşama Bakımından İlk olarak içtihadı birleştirme kararı verilmesi için yapılan başvuru üzerine ... . Bu hususa ilişkin ne mevzuatta ne de içtihadı birleştirme kararlarına ilişkin ilke kararlarında herhangi bir düzenleme bulunmaktadır. Esasen, içtihadı birleştirme kararlarının hukukî niteliği dikkate alındığında, derdest yargılamalar bakımından içtihadı birleştirme kararı verilmesi için yapılan başvurunun ya ... birleştirme kararına aykırı şekilde karar verilmesinin de önüne geçilmesi mümkün olur(461). Zira, içtihadı birleştirme kararları geçmişe etkili değildir(462

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

c.Değerlendirme ve Görüşümüz İçtihadı birleştirme kararlarının hukukî niteliğine ilişkin olarak öğretide ve uygulamada dile getirilen ve bu kararların yalnızca tek bir işlevinden hareket eden görüşlerin tatmin edici olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira, içtihadı birleştirme kararlarının sadece ... . Dolayısıyla, içtihadı birleştirme kararlarının hukukî niteliğinin tespitinde kararın içeriğinden hareketle bir sonuca varılması yerinde olur. Kanaatimizce ... ve kuralın ilgili bulunduğu alanın genel ilkelerine göre en doğru yorumunun hangisi olduğunun tespitine yönelmiş içtihadı birleştirme kararları

Sema Taşpınar Ayvaz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 3309

A.DANIŞTAY İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARARI Yukarıda söz edilen içtihadı birleştirme kararında öncelikle Danıştay’ın konu hakkında farklı yaklaşım sergileyen dava daireleri ve kurullarının kararları açıklanmıştır.

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

D.İçtihadı Birleştirme Kararlarının Denetimi İçtihadı birleştirme kararları aleyhine kanun yoluna başvurulamaz(491). Bu kararların hukuka ve ... (AY m. 138/1). İçtihadı birleştirme kararları da pozitif hukuka aykırı olamaz. Ayrıca, Türk hukuk sisteminde içtihadı birleştirme kararlarının sahip ... ihlâl edecek biçimde doldurulması ile sonuçlanan bir içtihadı birleştirme kararının, sadece yüksek yargı mercii tarafından verildiği gerekçesi ile ... kurallarının yorumu ve uygulanması derece mahkemelerine ait olduğundan, Anayasa Mahkemesi’nin içtihadı birleştirme kararının içerik denetimini yapabilmesi ve

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

bb.Medenî Usûl Hukuku Yönünden Değerlendirme İçtihadı birleştirme kararlarının anayasal meşruiyeti açısından yapılan genel değerlendirmenin ardından çalışmanın konusu özelinde medenî usûl hukukuna yönelik konularda içtihadı birleştirme kararı verilmesinin mümkün olup olmadığı açıklanmalıdır. Bu konuda öğretide, içtihadı birleştirme kararlarıyla usûl hükmü oluşturulamayacağı dile getirilmiştir(317). Kanaatimizce, medenî usûl hukuku kuralları bakımından da ikili bir ayrım yapılması yerinde olur: Medenî usûl hukukuna ilişkin bir konuda içtihadı birleştirme kararı ile hukuk kuralı yaratılmasının mümkün

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

b.Diğer Yargı Kolları Bakımından Bağlayıcılık İçtihadı birleştirme kararlarının bağlayıcılığı hususunda üzerinde durulması gereken hususlardan biri ... içtihadı birleştirme kararlarının diğer yargı kollarındaki mahkemeler üzerinde herhangi bir etkisinin bulunmadığı kolaylıkla söylenebilir(428). Ancak konunun ... , İçtihatların Birleştirilmesi, s. 29. Diğer yüksek yargı organlarının içtihadı birleştirme kararlarının bağlayıcılığı bakımından da benzer düzenlemeler ilgili ... Sayıştay daire ve kurulları ile kamu idareleri ve sorumlular uymak zorundadır.” (6085 sayılı Sayıştay Kanunu m. 58/ 3, c. 2) denilerek, içtihadı birleştirme

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

nazaran taraf iradesine üstünlük tanınan tahkim usûlünde, Yargıtay içtihadı birleştirme kararlarının, hakem mahkemeleri bakımından bağlayıcı olup olmadığı akla gelebilir. Öğretide, herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin, yalnızca Yargıtay kararlarına dayanılarak içtihadı birleştirme kararlarının hakemleri de bağladığı kabul edilmiştir(454). Yargıtay Kanunu’nun içtihadı birleştirme kararlarının bağlayıcılığına ilişkin düzenlemesinin lafzına bakıldığında, hakem ... olduğu bir durumda ise bu kurallara ilişkin herhangi bir içtihadı birleştirme kararının mevcudiyeti göz ardı edilemez. Bu çerçevede, örneğin, Yargıtay

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

b.İçtihadı Birleştirme Kararının Verilmesinden Sonraki Aşama Bakımından İçtihadı birleştirme kararlarının derdest davalara etkisi ikinci olarak da ... davalara etkisi hakkında açıkça bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu bağlamda, içtihadı birleştirme kararlarının karardan önce açılan ve fakat henüz ... etkilememek kaydıyla derhal uygulanacağına yöneliktir. Dolayısıyla, usûl hukukuna ilişkin olarak yeni bir içtihadı birleştirme kararı verilmesi durumunda da ... Büyük Genel Kurulu 1960 tarihli kararı(472) ile içtihadı birleştirme kararlarının derdest davalara etkisi bakımından daha geniş bir yorum yapılmış ve

Ebru Tüzemen Atik / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024, Sayfa: 154

içtihat aykırılıkları, konu hakkında bir içtihadı birleştirme kararının ortaya çıkmasına neden olmuşsa da, karar eleştirileri sonlandırmaya yetmemiştir. 20 Nisan 2018 tarihli içtihadı birleştirme kararının, mahkemeler açısından bağlayıcı olduğu şüphesizdir(1); ancak üçüncü görüşmede ve oy çokluğuyla verilen ... aykırılıkları ile öğretideki görüşler üzerinde durulacak, ardından inceleme konusu içtihadı birleştirme kararına ilişkin bilgi verilecektir. Son olarak, öğretide, içtihadı birleştirme kararı üzerine yapılan değerlendirmeler ele alınacak ve avalin hukuki niteliği hakkındaki görüşlere değinilerek, konu hakkında tespit ve

Haluk Tandoğan / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mart 1970, Cilt 5, Sayı 3

II — İçtihadı Birleştirme Kararının konusu: Yargıtay, metni yukarıda aynen nakledilmiş olan İçtihadı Birleştirme Kararında, bankaların, Bankalar Kanunu md. 50 f. II ye uygun olarak munzam teminat şeklinde alabilecekleri ipoteklerde, ön (mukaddem) teminatın bulunması şartından ne anlaşılmak lâzım geldiğini tesbit etmekte ve özellikle bankanın hâmili bulunduğu kambiyo senetlerinin hangi hallerde banka için bir teminat veya ön teminat teşkil edebileceği konusu üzerinde durmaktadır.

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

2.Hukukî Niteliği a.Genel Olarak İçtihadı birleştirme kararları, Türk hukukunda 1926’dan bu yana var olmasına karşın bu kararların hukukî niteliği bakımından öğretide görüş birliği bulunmamakta(244); buna karşın, içtihadı birleştirme kararlarının somut olayın çözümü bakımından başvurulabilecek bir kanun yolu olmadığı genel olarak kabul edilmektedir(245). İçtihadı birleştirme kararlarının hukukî niteliğinin tespiti hem içtihatların birleştirilmesi usûlü ... . (245) Duran, İçtihatları Birleştirme, s. 419; Bilge, Armağan, s. 278. 1928 tarihli 1221 sayılı Kanun ile içtihadı birleştirme kararlarının karara konu

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

bb.Uyuşmazlık Yargısı Bakımından Yargıtay içtihadı birleştirme kararlarının Uyuşmazlık Mahkemesi bakımından bağlayıcı etkisinin bulunup bulunmadığı ... bağlamakla görevlidir (2247 s. K. m. 1). Hakkında içtihadı birleştirme kararı bulunan bir konuyla ilgili olarak Uyuşmazlık Mahkemesi’nin karar vermesi gerektiği durumlarda sorunun ne şekilde çözüleceği belirsizdir. Örneğin, Yargıtay içtihadı birleştirme kararı ile adlî yargı mahkemelerinin görev alanına ... o konuda mahkemenin görevli olmadığına ilişkin olarak verilen içtihadı birleştirme kararının bu dava bakımından etkisi de tartışma konusu yapılabilir