M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 963 - 965

geçerli olması, doktrinde baskın şekilde isticvabın delil olarak kabul edilmemesine neden olmuştur(73). Mukayeseli hukukta yaşanan gelişime ve bunun ... değerlendirilememesi fikrine şüpheyle yaklaşmak gerekmektedir(74). Öncelikle isticvabın deliller arasında düzenlenmemesi, kurumun delil niteliği taşımadığını doğrudan ... isticvaptır(76). Kesin delil ile ispat zorunluluğu özellikle ispat güçlüğünün söz konusu olduğu durumlarda tarafı çaresiz bırakmaktadır(77). Bir tarafa yemin ... mümkün olması gerekmektedir. Kesin delille ispat zorunluluğu yalnızca yemine başvurulabilmesine ve isticvabın dışlanmasına neden olmaktadır ki bu durum

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 966 - 967

SONUÇ İspat sisteminde kesin delil niteliğini haiz yemin ve takdiri delil niteliğini haiz isticvap arasında tercih, mukayeseli hukukta tarihsel ... tarafın tanık olamayacağı ve yararı sebebi ile beyanlarına delil olarak ancak yemin vasıtası ile ulaşılabileceği kabulü 1933’te yerini isticvaba bırakmıştır. İsticvap yeminin yerine geçen bir kurum olarak düzenlendiğinden ve bu şekilde görüldüğünden yemin için var olan kabuller isticvap için de büyük oranda geçerli kalmıştır. Delillerin serbestçe değerlendirilmesi ilkesinin vurgulandığı Alman hukukunda isticvabın bu kabullerden arındırılması gerektiği ve sıkı

Vildan Peksöz / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2022

VI. Tarafların Dinlenmesi ve İsticvabı Bakımından Tarafların özel bir şekilde dinlenerek, kendi aleyhlerine olan vakıalar hakkında sorgulanması isticvap olarak adlandırılır(99). HMK 169, II hükmünde, isticvabın konusunun davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkisi bulunan hususlar olduğu ifade edilmiştir. İsticvap ile ikrar elde etmek amaçlandığı gibi, hâkimde bilgi ve kanaat oluşturulması da sağlanmak istenir(100). İsticvaba benzeyen ... isticvap farklı müesseselerdir. Zira isticvap özel bir usûle tâbîdir ve taraf isticvap için çağrıldığı duruşmaya gelmezse HMK m. 171, I’deki ikrar sonucu

Vildan Peksöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2020

VI. Tarafların Dinlenmesi ve İsticvabı Bakımından Tarafların özel bir şekilde dinlenerek, kendi aleyhlerine olan vakıalar hakkında sorgulanması isticvap olarak adlandırılır(98). HMK 169, II hükmünde, isticvabın konusunun davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkisi bulunan hususlar olduğu ifade edilmiştir. İsticvap ile ikrar elde etmek amaçlandığı gibi, hâkimde bilgi ve kanaat oluşturulması da sağlanmak istenir(99). İsticvaba benzeyen bir diğer kurum ise tarafların dinlenmesidir. HMK m. 144, I hükmüne göre, hâkim tarafları her zaman dinleyebilir. Hâkimin tarafları dinlemesi ile isticvap

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 953 - 955

öngörülmediğinden doğruyu söyleme ödevi bulunmamaktadır(20). Ayrıca hakimin re’ sen tahkikatı medeni usul hukukunda kabul edilmediğinden isticvap yerine şekli ispat ... isticvapta alınan beyanları irdelemesinin mümkün görülmemesi nedeniyle böyle bir tercih yapılmıştır. Tarafça teklif olunan yemin ve re’ sen yemin şeklinde ... alınmış ve isticvap, yemin yerine delil olarak kabul edilmiştir. Otuz altıncı Alman Hukukçular Gününde teklife isticvap ile ilgili maddeler eklenmiştir ve 27.10.1933 tarihinde isticvap kabul edilerek uygulanmaya başlanmıştır(27). Günümüzde Alman hukukunda isticvap delil olarak kabul edilmesine ve delillerin

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 949 - 950

Mukayeseli Medeni Usul Hukukunda Yeminden İsticvaba Geçiş(H)* The Shift from Oath to Interrogation in Comparative Civil Procedural Law M. Kâmil Yıldırım** Harika Canpolat*** Özet: Bu makale, mukayeseli medeni usul hukukunda yeminden isticvaba geçişi, bu geçişin temel nedenlerini ve daha geniş ... bağlı olmadan ve hakimin değerlendirmesini sınırlandırmadan maddi gerçeğin tespitinin amaçlanması gibi gerekçelerle yemin yerine isticvap tercih edilmiştir. Bu tercihi gerçekleştiren hukuk sistemlerinde yeminin terk edilerek sadece isticvabın delil olarak kullanılması ancak hukukumuzda her iki kurumun

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 957 - 958

Parteien als Zeugen) denenmiştir(40). Öncelikle küçük uyuşmazlıklarda söz konusu olan bu kurum 1895 yılında isticvap ile tüm yargılamalarda geçerli hale gelmiştir(41). Kıta Avrupası hukuk sisteminde tarafın beyanı ilk olarak Avusturya hukukunda delil olarak kabul edilmiştir(42). İsticvabın tali delil olarak ... yılında bu özellik kaldırılmıştır(43). Böylece günümüzde de geçerli olmak üzere taraf isticvabı başlı başına bir delildir ve delillerin serbestçe değerlendirilmesine tabidir. Avusturya hukukunda isticvabının yemin yerine geçmesi diğer hukukları etkilemiştir. Meydana gelen bir önemli gelişme ise isticvabın başlı

Oğuzhan Yazıcı / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2025

1.Yemin, İkrar ve İsticvap Doktrinde, TMK m. 184/4. bent hükmündeki hakimin kanıtları serbestçe takdir etmesi düzenlemesi sebebiyle boşanma davasına ... ). Boşanma davasında isticvaba başvurulup başvurulamayacağı hususunda ise doktrindeki ilk görüş başvurulamayacağı yönündeyken(458), bizim de katıldığımız ikinci görüş başvurulabileceği yönündedir(459). İsticvaba başvurulup bunun takdiri delil olarak kullanılması pekala mümkündür. Yargıtay’ın görüşü ise istikrarlı değildir. İkrarın bağlayıcı olmayacağı gerekçesiyle isticvap yoluna başvurulmasını usule aykırı gördüğü kararları da(460) isticvabı uygun gördüğü

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 958 - 963

II.Yeminden İsticvaba Geçilmesinde Gerekçeler Mukayeseli hukukta yeminin terk edilerek isticvaba geçilmesinin gerekçeleri üzerinde durulması ... yargılamasında tanık olması gibi değerlendirilmiştir. Şüpheli şahısların dahi tanıklığının kabul edilmesi karşısında tarafların isticvabı veya tarafın kendi ... tarafın, sadece doğruyu söylemeyeceği endişesi ile bilgisinin dikkate alınamaması isticvaba geçişte etkili olmuştur. Bu endişe delillerin serbestçe ... tarafından aydınlatılamamakta ve buna göre bir sonuca ulaşılamamaktadır(59). İsticvap, bu amacı gerçekleştirmek için dava elverişli bir araç olarak

Ece Alpay / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2020

ii. İsticvap Taraf tanıklığını delil olarak kabul etmeyen sistemlerde, taraf beyanına tamamlayıcı ve tali bir işlev yüklenmiştir(637). Buna göre, bir vakıa hakkında hiç veya ispat faaliyetine yetecek delil gösterilememişse, taraf isticvabı sonucunda elde edilen hususlar hâkim tarafından nazara alınacaktır. Taraf isticvabı, hâkimin esas bakımından davayı sevk yetkisinin bir görünümü olup isticvap dava malzemesinin taraflarca getirilmesi ilkesinin sınırlandırıldığı hallerden bir tanesidir(638). Bazı hukuk sistemlerinde delil olarak kabul edilen isticvap kurumu(639) Türk hukukunda ispat aracı olarak kabul

Hakan Albayrak / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2025

B.DELİLLERİN ENGELLENMESİNİN MEDENÎ USÛL HUKUKU BAĞLAMINDA YASAL DAYANAKLARININ İNCELENMESİ I.Tarafların İsticvabı Hükümlerinde Delillerin Engellenmesi 1.İsticvabın Hukuki Niteliği ve Konumuz Açısından Bunun Önemi İsticvap, sözlükte sorup cevap alma, cevap alma maksadıyla söyletme, sorguya çekme anlamlarına gelmektedir(200). Hukuki anlamda isticvap, dava konusu vakıaların gerçek veya gerçek olmadığı konusunda, hâkimde kanaat uyandırma amacıyla, davanın taraflarının hâkim tarafından sorguya çekilmesi olarak tanımlanmıştır(201). İsticvap kurumunu, tarafların dinlenilmesi kurumu ile karıştırmamak lazımdır

Hakan Albayrak / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2025

2.Delillerin Engellenmesi Bağlamında İsticvap Delillerin engellenmesine yönelik olarak yasal dayanaklarda ilk inceleyeceğimiz husus tarafların isticvabı hükümleri olacaktır. Alman hukukunda ZPO’nun tarafın sorgusuna ilişkin (isticvabı) hükümleri (ZPO § 446, § 453/2, § 454/1) delillerin engellenmesine ... sayılmayacağına karar vermelidir”. Aynı şekilde benzer bir hüküm HMK m. 171’de yer almaktadır. Buna göre isticvaba usulüne uygun bir şekilde çağrılan taraf özürsüz olarak gelmediği veya gelip de soruları yanıtsız bıraktığı takdirde, mahkemece sorulan vakıaları ikrar edilmiş sayılır. HMK’nın isticvap hükümleri

Seda Özmumcu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2019

yargılamada tarafların dinlenmesinden, tarafların isticvabına geçilmiş olunmaktadır.(377) Yargılama hukukunda isticvap, dava malzemesinin taraflarca getirilmesi ... ihtilâflı hususlar hakkında (HMK.md.169/2), hâkim tarafından sorgulamaya çekilmesi olup, ispata yönelik bir faaliyettir.(379) Tarafların isticvabında amaç, bir delil elde etmektir.(380) Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 31.1.1991 tarihli eski bir kararında isticvabı şu şekilde ifade etmiştir. Bu karara göre, “ İsticvabın konusu dava ile ilgili belli vakıalardır. Özellikle isticvap muğlak, müphem ve aydınlatılmasına ihtiyaç görülen durumlarda mümkün görülebilir

Fatih Tahiroğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

D. İsticvap Açısından Re’sen Araştırma İlkesi İsticvap, bir tarafın aleyhine olan bir vakıa hakkında sorguya çekilmesidir(92). İsticvabın konusu, davanın temeline ilişkin vakıalar ile onunla ilgili bulunan hususlardır (HMK m. 169/2). İsticvap, taraflarca getirilme ilkesinin geçerli olduğu yargılamalarda uygulama alanı bulur(93). Buna karşılık, doktrinde ağırlıklı görüşe göre, re’sen araştırma ilkesinin uygulandığı yargılamalarda isticvaba başvuru lamaz(94). Zira bu ilkenin uygulandığı davalarda ikrar hâkimi bağlamaz(95). Bu görüşe göre, bu yargılamalarda isticvaba ilişkin hükümler (HMK m. 169 vd

Birce Arslandoğan / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2020

3. İsticvap Doktrinde(102) ve uygulamada(103) delil niteliğini haiz olup olmadığı tartışmalı olan isticvap, çoğunlukla ikrar elde etmek amacıyla, tarafların kendi aleyhlerine olan vakıalar hakkında mahkemece sorguya çekilmesi olarak tanımlanabilecektir(104). HMK m.169/II’ye göre, isticvap, davanın temelini oluşturan vakıalar ve onunla ilişkisi bulunan hususlar hakkında olur. İsticvabın hukuki niteliğinin ne olduğu hususu aslen, isticvabın konusuna nelerin gireceğine ilişkin bir etki yaratmayacaktır ve isticvabın konusunu vakıalar oluşturacaktır. Davanın temelini maddi vakıaların oluşturduğu göz önüne

Buse Dişel / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2. Tarafın Dinlenilmesi ve İsticvap Dava takip yetkilisinin davanın tarafı olmasının meydana getirdiği sonuçlardan tarafın dinlenilmesi ve isticvabı ... yetkilisini her zaman dinleyebilir (HMK m. 144/1). Şayet bu dinleme, Kanun’da belirtilen isticvap usûlüne uygun yapılırsa (HMK m. 169 vd) dava takip yetkilisinden ikrar elde etmek amacıyla tarafların kendi aleyhine olan hususlarda mahkemece dinlenmesi, yani dava takip yetkilisinin isticvap edilmesi de mümkündür(68). Davanın tarafları isticvap edildiğine göre, dava takip yetkilisinin taraf olduğu bir davada da hak sahibinin değil, dava takip yetkilisinin

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 951 - 953

I.Mukayaseli Hukukta Yeminden İsticvaba Geçiş A.Anglo Amerikan Hukuku Anglo Amerikan hukukunda, Kıta Avrupası hukuk sisteminden farklı olarak tarafın tanık olarak dinlenilmesinde günümüzde bir çekince bulunmamaktadır. Tarafın beyanları yargılama öncesinde ve yargılama sırasında edinilmekte ve tanık delili kapsamında değerlendirilmektedir. Bu hukuk sisteminde tarafın beyanlarına ulaşılması için yeni ve farklı bir delil ihdas edilmemiş, taraf beyanları var olan tanık delili kapsamında değerlendirmeye alınmıştır. İngiliz hukukunda 19. Yüzyıl’a kadar tarafın tanık olması, “nemo debet esse judex in

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 950 - 951

GİRİŞ Hukuk ailesine dahil olduğumuz Kıta Avrupası hukuk sisteminde delillerin serbestçe değerlendirilmesi ilkesi önem kazanmış ve ispat sistemleri bu yönde düzenlemelerle zenginleştirilmiştir. Yargılamada hâkime ve tarafa güvenin esas alınarak, delillerin serbestçe değerlendirilmesinin tam olarak uygulanması için şekli ispat kuvvetine sahip yemin delilinden vazgeçilmiş ve yerine hakimin serbestçe değerlendirmesine konu olacak taraf isticvabına geçilmiştir(1). Hukukumuzda ise senetle ispat ve senede karşı senetle ispat kuralının geçerli olması nedeniyle tanık delili geri plana atılmaktadır ve taraf

M. Kâmil Yıldırım, Harika Canpolat / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 968 - 972

Beweisrechts, Festschrift für Alfred Söllner zum 70. Geburtstag, München 2000, 1171-1190. ŞENER, Oruç Hami, Medeni Yargılama Hukukunda Tarafların İsticvabı ... Hukukunda Tarafların İsticvabı (Tarafların Bilgisine Delil Olarak Başvurulması), Ankara 2001. TOK, Ozan, Medeni Usul Hukukunda Delil Başlangıcı, Ankara ... . YAĞCI, Uğur, İsticvaba İlişkin Olarak Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Getirilen Düzenlemeler, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. 2012, C. XVI

Çiğdem Yazıcı / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

eden bazı durumlarda, örneğin isticvap gibi, asıl dava veya karşı davada ileri sürülen vakıalardan bir ya da birkaçına ilişkin olarak isticvap kararı ve rilmiş ise(958) bu durumda gerek duruşma davetiyesinde gerekse isticvap edilirken hangi davada etkili olduğu hususunun belirtilmesi gerekir. Aynı sonuca ... . IV, s. 3958; Kuru/Arslan/Yılmaz, s. 530; Akil, Karşı Dava, s. 106; İyilikli, Mütekabil Dava, s. 163; Küçükaydın, s. 234. (958) Taraflar isticvap talebinde bulunsalar dahi mahkeme bununla bağlı değildir; ancak mahkemece bu talebin yerinde görülmesi halinde isticvaba karar verilir. Hâkim isticvaba

Pınar Çiftçi / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 736 - 742

hukukunda 17. yüzyıldan itibaren isticvap kurumu işletilmeye başlanmış; belirli bir süre yemin deliliyle birlikte geçerliliğini korumuş; ancak 19. yüzyılda ... değerlendirme yetkisini kısıtladığından- tamamen kaldırılmış ve yerine taraf isticvabı (Beweis durch Vernehmung der Parteien) (östZPO § 371-383) sahneye çıkmıştır ... hâkimin delilleri değerlendirme yetkisini kısıtlaması sebepleriyle yerini tarafların isticvabı yoluyla ispat (Beweis durch Parteivernehmung) kurumuna (ZPO ... ile -hâkimin delilleri serbestçe değerlendirmesi yetkisini barındıran- isticvap delilinin birlikte uygulanması sonucunu doğurur(21). Kısaca ve özetle

Efe Dırenisa / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

Kanunu’nun 216. maddesine alınmıştır: “Tahkikat hâkimi iki taraf veya vekillerini isticvap eder. İki tarafın mutabık kaldıkları cihetleri tesbit ve ihtilâflı olanları tefrik eyler”. Düzenlemede kullanılan “isticvap” ifadesi, teknik anlamda isticvap değildir. aCPCN’nin 190. maddesinde yer alan “interroge” ifadesi, Türkçe’ye “isticvap” olarak çevrilmiştir. Ancak, CPCN’nin 320. maddesinin 1. fıkrasında, aCPCN’deki ifade değiştirilmiş ve yalın bir ifadeyle “hâkimin tarafları dinleyeceği” şeklinde düzenlenmiştir. Nitekim doktrinde de teknik anlamda isticvabın söz konusu olabilmesi için, CPCN’nin 225. maddesindeki usûlün

Hakan Albayrak / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2025

tarafça engellenmesi söz konusu olabilir mi? İkinci olarak HMK’da yemin konusunda düzenlenen hükümlerde, isticvap ve belge delilinde olduğu gibi delillerin ... niteliğinde değildir. Alman hukukunda da yemin delili diye bir delil türü söz konusu değildir. Alman hukukunda tarafın sorgusu (isticvabı) esnasında ZPO § 452/1 ... isticvap hükümlerine karşılık geldiği unutulmamalıdır. Dolayısıyla Alman hukukunda ZPO’da yer alan bu hükmün delillerin engellenmesinin ZPO’da yer alan özel ... . HMK’da ise bu hususa benzer bir durum Alman Hukukundan farklı olarak isticvap hükümlerinde değil yemin delilli hükümlerinde yer almaktadır. Çünkü Alman

Şanver Keleş / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2024, Sayfa: 241 - 247

170/3 maddesinin göndermesi ile uygulanması gereken İİK’nın 68/a-5 maddesinde düzenlenen borçlunun isticvabına ne zaman başvurulacağı konusunun da ... sayılı HMK’nın 211/1- a) maddesine atıfta bulunulmadığından, icra mahkemesince, öncelikle borçlunun isticvabına ve duruşmada imzaların alınması yoluna ... bulunmadığı takdirde borçluyu isticvap edeceği ve borçlunun huzurda imza ve yazı örneklerinin alınarak bilirkişi incelemesi yaptırılacağı anlamı çıkmamaktadır. Tersine anılan maddenin a fıkrası uyarınca hakim, mukayeseye esas belgenin başlangıçta olup olmadığına bakmaksızın öncelikle borçluya isticvap edecek

Rıdvan Abdurrahman Demirtaş / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2020

D. İsticvap ve İstinabe Ganaim-i bahriye mahkemesi, zapt olunan gemi ve yükün Osmanlı limanlarına ulaştığından haberdar edildiğinde hem zapt eden, hem de zapt olunan geminin kaptan ve tayfasını isticvap eder. Bunlar dışında, ifadelerinin alınmasına mahkemece lüzum görülürse, hazır edilen ya da ... mahkemesi, heyet olarak o limana gider ya da azasından birini naip tayin ederek kaptan ve tayfaların isticvap olunmasını sağlar. Bu ikisi de mümkün olmazsa isticvap, geminin getirildiği mahallin mahkeme heyeti yahut mülki memurları tarafından istinabe suretiyle yerine getirilir (Kanun, 16. madde). Kanunun