Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

VIII.Nafaka Talebinin İleri Sürülme Zamanı Kural olarak mesleki eğitimini tamamlamamış ergin çocuk nafaka talebini ileri sürebilir. Erginlik öncesinde TMK m. 328 f. 2 hükmü çerçevesinde nafaka talep edilip edilemeyeceği doktrinde tartışmalı bir husustur. TMK m. 328 f. 2 hükmü, TMK m. 329 hükmü ile birlikte dar yorumlandığında yalnızca çocuk ergin olduktan sonra açılacak bir dava sonucunda TMK m. 328 f. 2 anlamında nafakaya hükmedilebileceği sonucuna varılmaktadır. Ancak doktrinde erginlikten önce açılan nafaka davasında doğrudan doğruya erginlik anından itibaren başlayacak şekilde nafakaya hükmedilebileceği

Şebnem Akipek Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2019, Sayfa: 205 - 210

II. NAFAKANIN TANIMI VE YOKSULLUK NAFAKASININ BELİRLENMESİ Nafaka, “birinin geçindirmekle yükümlü bulunduğu kimselere, mahkeme kararıyla bağlanan aylık” manasındadır. Hukukumuzda çeşitli nafaka türleri bulunmaktadır. Bunlardan iki temel ayırım bakım nafakası ve yardım nafakası olarak belirlenmiştir. Bakım nafakası ise; tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakasından meydana gelmektedir(4). Nafaka alacağı, içerisinde kendine özgü nitelikler barındıran aile hukukundan doğan bir alacak hakkıdır(5). Nafaka, kişiye bağlı bir alacak hakkı olması sebebiyle, üçüncü kişilere devri söz konusu

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

3.İştirak Nafakası Boşanmış olma, kendisine velayet verilmemiş olan ana veya babanın çocuğun bakım masraflarına katılma yükümlülüğüne son vermez(279 ... belirtilmiştir. Bu nedenle, burada söz konusu olan “çocuğun giderlerine iştirak” yani iştirak nafakasıdır(280). Bu nafakaya “bakım ve eğitim giderlerine katılma nafakası” da denebilir(281). Nafaka davasını kimlerin açacağı TMK m. 329’da belirtilmiştir. Bu maddeye göre küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m. 329 f. 1). Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için gereken hâllerde nafaka davası, atanacak kayyım

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

C.Yardım Nafakası Yoksulluk içinde olan anne babaya, kardeşlere veya çocuğa yapılacak bir yardım, örf ve adetlere göre kanun koyucunun düzenlemesine ... ’te yardım nafakasının nafaka yükümlüleri, m. 365’te ise yardım nafakasında dava hakkı ve bu nafakanın koşulları belirlenmiştir(299). TMK m. 364’e göre: “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri ... yardım etmeleri sadece ahlaki bir yükümlülük olarak kalmamış, aynı zamanda hukuki bir yükümlülük haline gelmiştir(300). Medeni Kanunumuzda nafaka

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

nafakasının süresine yönelik herhangi bir düzenleme olmamasına karşın eğitimine devam eden ergin çocukların eğitimini devam ettirmek için nafaka talebiyle ... eğitimine devam eden ergin çocuk için ödenen nafakayı iştirak nafakası olarak nitelendirdiği görülmektedir. Kararda eğitimine devam eden ergin çocuk ... kazanan ergin çocuğun ancak yardım nafakası talep edebileceği yönündeki görüşten kesin bir şekilde ayrılmaktadır(353). Daha sonrasında Yargıtay görüş değiştirerek, ergin çocuğun nafaka talebinin yardım nafakası niteliğinde olduğu görüşünü benimsemiştir(354). Ancak, yardım nafakasının şartları düşünüldüğünde

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

nafaka davaları karşısında Yargıtay, eğitimine devam eden ergin çocuk lehine yardım nafakasına hükmederek ergin çocukların mağduriyetini önleme yoluna ... olabileceği kabul edilmiştir. Eğitimine devam eden ergin çocuk lehine hükmedilecek nafakayı kavram karmaşası yaşanmaması için doktrinde ve birtakım Yargıtay kararlarında da kabul gören “eğitim nafakası” olarak isimlendirmeyi tercih ediyoruz. TMK m. 328’in kanunda düzenleniş yeri olarak çocukların bakım ve eğitim ... çocuğa bakmakla yükümlü olduğunun belirtildiği düşünüldüğünde eğitim nafakasının bakım nafakası niteliğinde olduğunu söylememiz gerekir. Aynı zamanda

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

çocukların öğrenimlerini devam ettirmek için nafaka talebiyle açtıkları davalar Yargıtay’ı çözüm üretmek mecburiyetinde bırakmıştır. Yargıtay yardım nafakası şartlarının sınırlarını zorlayarak, öğrenimlerine devam eden ergin çocuklara ana baba tarafından yardım nafakası ödenmesi gerektiği yönünde içtihat ... nafakayı yardım nafakası olarak nitelendirdiği görülmektedir. Halbuki eğitimine devam eden ergin çocuğun talep edebileceği nafakanın temelini yardım nafakasını içeren TMK m. 364 hükmü değil, TMK m. 328 f. 2 hükmü oluşturmaktadır. Bu nedenle gerek TMK m. 328’in kanunda düzenlenme yeri gerekse günümüzde

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

B.Bakım Nafakaları 1.Tedbir Nafakası Tedbir nafakası, evlilik birliğinin korunması amacıyla evlilik devam ederken, ayrılık, boşanma veya evliliğin iptali davasının açılması ile dava süresince kararlaştırılabilen nafaka türüdür(252). TMK m. 195 f. 1 hükmüne göre: “Evlilik birliğinden doğan ... müdahalesini isteyebilirler.” Bu durumda nafaka talebi için eşlerin resmi olarak evli olması ve evlilik birliğinin devam etmesi gerekmektedir(253). Resmi olarak ... nafakası talebi için gerekli şartı sağlamayacaktır(254). Hakim TMK m. 195 f. 2 uyarınca, eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır; onları uzlaştırmaya çalışır

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

Sonuç Bu yüksek lisans tez çalışmasında öncelikle, genelden özele; nafaka alacağı, yoksulluk nafakası ve yoksulluk nafakasının süresi konusunda pozitif düzenlemeler izah edilmeye çalışılmış, sonrasında ise özellikle yoksulluk nafakasının süresi hususunda mevcut düzenleme ve uygulamanın doğruluğu ve yanlışlığı, doktrin ve karşılaştırmalı hukuktan faydalanılarak dile getirilmeye çalışılmıştır. “Yoksulluk Nafakasının Süresi” konulu çalışmamız kapsamında 4721 ... görüşlerinin ve Yargıtay uygulaması ile Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuruların incelenmesi neticesinde vardığımız sonuçlar şu şekildedir: I. Nafaka; yoksul

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

F.Nafaka Alacağının Miras Yoluyla Geçmesi Nafaka alacağı miras yoluyla mirasçılara geçmez(214). Nafaka alacaklısının veya nafaka yükümlüsünün ölümü ile sona erer; nafaka davası açıldıktan sonra nafaka alacaklısı olan davacı öldüğü takdirde, bu davaya davacının mirasçıları devam edebilir çünkü dava açılmakla nafaka hakkı malvarlığı hakkına dönüşür(215). Ölümden sonra nafaka alacağı işlemeyeceği gibi miras bırakanın sağlığında kullanmadığı nafaka istemleri de son bulur(216). Ölümden sonra nafaka alacağı işlemediğinden açılmış nafaka davasını yürütme imkanı, dava günü ile ölüm günü arasındaki süre için

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

C.Doktrindeki Görüşler Doktrinde EMK döneminde ağırlıklı olarak eğitimine devam eden ergin çocuğun yardım nafakası talep edebileceği görüşü mevcuttu. Tekinay, hukuk tekniği bakımından 18 yaşını bitirip eğitimi devam çocuğun yalnızca yardım nafakası talep edebileceği görüşündedir(372). Feyzioğlu, eğitime devam ediliyorsa iştirak nafakasının devam ettirilmesinin istenebileceği veya yardım nafakası istenebileceğini ifade etmiştir(373). Oğuzman/Dural, ancak çocuğun sakatlığı sebebiyle sürekli bakıma muhtaç olması gibi durumlarda ana babanın bakım yükümlüğünün devam edeceğini ve yardım nafakası hükümlerin

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

C. Nafaka Miktarının Sonradan Artırılması ya da Azaltılması(Uyarlama) TMK.’nun 176. maddesinin dördüncü fıkrasına göre: “Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.” Öztan’a göre nafaka miktarının ... nafakasının uyarlanması davası açılabilmesi için en önemli koşul hâlihazırda bir yoksulluk nafakası kararının yürürlükte olması gereklidir, zira bu karar olmaksızın bir artırım veya azaltma davası açılamaz(143). Ayrıca konu girişinde belirtilmesi gereken bir diğer husus da yoksulluk nafakasının uyarlanmasının

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

B. Talepte Bulunulmuş Olması TMK.’nun 175. maddesinde belirtildiği üzere, mahkemece yoksulluk nafakası hususunda hüküm kurulabilmesi için yoksulluğa ... yoksulluk nafakasına hükmedemez(23). Diğer bir ifade ile öncelikle bir istem olmalı ve istemde bulunan tarafa talep ettiği yoksulluk nafakası miktarı ... . maddelerinin koşulları oluşamayacağından davalının yoksulluk nafakası talebi olsa dahi bu yönde yoksulluk nafakasının tesisine karar verilemez(25). Yoksulluk nafakası; boşanma istemi ile aynı dava dilekçesinde talep edilebileceği gibi, dava devam ederken sözlü olarak ya da boşanma davasının sonuçlanmasından sonra

Şebnem Akipek Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 29 - 31

Prof. Dr. Şebnem AKİPEK ÖCAL* A. Hukukumuzda nafaka kavramı Hukukumuzda aile müessesinin temel kavramları Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiştir ... sona ermektedir. Bu bakımından yalnızca mahkeme tarafından verilen karar neticesinde, tazminat, nafaka vb. mali konularda karşılıklı hak ve borç sahibi olmaları söz konusudur. Boşanma ile birlikte bazı önemli sonuçlar doğmaktadır. Bu sonuçlardan bir tanesi de “nafaka” olarak karşımıza çıkmaktadır. Sözlük anlamı ile nafaka, birinin geçindirmekle yükümlü olduğu kimselere mahkeme kararı ile bağlanan aylık anlamına gelmektedir. Hukukumuzda nafaka bakım nafa

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

VI. Yoksulluk Nafakasının Diğer Nafaka Türlerinden Farkları A. Tedbir Nafakası ile Yoksulluk Nafakasının Karşılaştırılması Tedbir nafakasına ... nafakasına hükmedilebilmesi için ise, boşanma hükmünün kesinleşmesi gerekir. Yoksulluk nafakası istemi ancak eşler arasında mümkün bir talep iken, tedbir nafakası kararı ise eşler ve varsa çocuklar bakımından mümkün olabilmektedir. Yani yoksulluk nafakasında sorumluluk, eski eşe karşı evlilik sonrası dayanışma yükümlülüğü ilkesinden ileri gelmekte iken; tedbir nafakasında sorumluluk aile hukukundan doğan yükümlülüklerin devamı sağlanması amacıyla eş ve çocukların

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

yaşıyorlarsa çocuğa ihtiyaçları için nafaka ödemesi şeklinde de gerçekleştirebileceğini ifade etmiştik. Bu hükümden çocuğun yalnızca eğitim masraflarının ... olmayan giderler, örneğin lüks sayılabilecek giderler için nafaka isteminde bulunulamaz(604). Ayrıca ana baba, çocuğun mesleki eğitimi için zorunlu olmayan bir kurs masrafı gibi kendilerinden beklenmeyecek masrafları da karşılamak zorunda değildir(605). Nafaka miktarının belirlenmesinde TMK m. 330 f. 1 hükmü dikkate alınmalıdır. Bu hükme göre nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

B. Alman Hukuku İsviçre hukuku ve Türk hukukunda yoksulluk nafakasına ilişkin genel düzenlemeler (İMK m.125/I, TMK m.175/I) bulunmasına karşın, Alman hukukunda yoksulluk nafakasına ilişkin genel bir düzenleme yoktur(96). Alman kanun koyucu; çocuk nafakası (AlmMK § 1570), yaşlılık nafakası (AlmMK § 1571), hastalık ve sakatlık nafakası (AlmMK § 1572), işsizlik nafakası (AlmMK § 1573), eğitim nafakası (AlmMK § 1575) ve hakkaniyet nafakasını (AlmMK § 1576) kanunda saymak suretiyle genel bir düzenlemeye gitmemiş fakat nafaka talebine konu olabilecek halleri kanunda saymıştır(97). Bazı yazarlar kanunda

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

B. Yardım Nafakası Toplumsal insanlık tarihinin başlangıcından beri insanoğlu, başta hısım olan kimseler olmak üzere birbiriyle dayanışmayı ve ... kendi eliyle götürse de, yardım nafakası mükellefiyetini özellikle hısım olanlara ahlaki bir borç olma durumundan kanuni bir yükümlülük haline dönüştürmüştür(99). Bu yükümlülük TMK.’nun 364. maddesinde; “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.” denilerek hükme bağlanmıştır. Yardım nafakası; hakkaniyete uygun olarak hükmedilen, karşılıklılık prensibinin hâkim olduğu ve sadece

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

V. Yoksulluk Nafakası Süresinin Daha İyi Takdir Edilebilmesi İçin Önerilerimiz Yoksulluk nafakası süresi ile ilgili daha sağlıklı değerlendirmelerin yapılabilmesi için çalışmanın üçüncü bölümünde ilk olarak yoksulluk nafakasının süresine ilişkin yasal düzenlemelerin tarihsel gelişimine değinilmiştir. Sonrasında İsviçre ve Alman hukukları ile CEFL prensiplerinde yoksulluk nafakasına muadil kurum; yoksulluk nafakası ölçütleri ve koşulları bakımından incelenmiş ve Türk hukukundaki uygulama ile farklılıkları üzerinde durulmuştur. Daha sonra kısaca yoksulluk nafakasının süresine değinilerek bu hususta hâkimin

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

IV. Türk Hukukunda Yoksulluk Nafakasının Süresine İlişkin Eleştiri ve Görüşler A. Doktrinde Yoksulluk Nafakasının Süresine İlişkin Değerlendirmeler Bilindiği üzere irat olarak ödenmesine karar verilen yoksulluk nafakası, TMK.’nun 176/III. maddesindeki sona erme halleri gerçekleşmedikçe zaman sınırı olmaksızın süresiz olarak devam edecektir(227). Türk hukuk doktrininde yoksulluk nafakası düzenlemesine ilişkin eleştiriler; büyük oranda yoksulluk nafakasının ... nafakasının süresinin mutlaka sınırlandırılması(228) gerektiği savunurken, bir başka görüş(229) ise yoksulluk nafakasının süresiz ödenmesinin doğru uygulama

Samet Güzel / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

E.Nafaka Alacağının Ödenme Şekli Kural olarak nafaka alacağı her ayın başında nakden ve peşin olarak ödenir(206). Ancak TMK m. 176 uyarınca yoksulluk nafakasının toptan şekilde ya da durum gerektiriyor ise irat şeklinde ödenmesine karar verilebilir(207). Keza tarafların yoksulluk nafakasının toptan ödeneceğine ilişkin yapacakları anlaşmanın hakim tarafından onaylanması halinde de yoksulluk nafakası toptan olarak ödenebilir(208). Bu noktada nafaka alacağında faize de değinmemiz gerekmektedir. Faiz, para alacaklısına, parasından yoksun kaldığı süre için bir hukuki işlem veya kanun uyarınca

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

III. Yoksulluk Nafakasının Başlangıcı, Miktarının Belirlenmesi ve Ödenme Biçimi A. Yoksulluk Nafakasının Başlangıcı Yoksulluk nafakasının başlangıcı ile kast edilen, yoksulluk nafakasının işlemeye başlayacağı tarihtir. Yoksulluk nafakası boşanma davası sırasında veya davanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde olmak üzere iki şekilde istenebilir. Yoksulluk nafakasının başlangıcı da, bu nafakanın ne zaman istendiğine göre değişmektedir. Yoksulluk nafakasının boşanma davası sırasında istenmesi halinde yoksulluk nafakasının başlangıcı, boşanma davasının kesinleştiği tarihtir. Boşanma davası

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

bürüneceğini ifade etmektedir(151). Komisyon, Avrupa Aile Hukuku Prensipleri konusunda 10 maddelik boşanma hukuku prensibi ve 10 maddelik nafaka hukuku prensibinden oluşan ilk çalışmasını 2004 yılının Aralık ayında yayınlamıştır(152). Çalışmamızla ilgili olması bakımından bu prensiplerden sadece nafaka hukuku kısmı incelenecektir. Komisyonca kaleme alınan Aile Hukuku Prensiplerinin ikinci bölümü olan Boşanma Sonrası Nafaka bölümü de kendi içerisinde; Genel Hükümler, Nafaka Talebinin Koşulları ve Özel Durumlar olmak üzere üç kısma ayrılmıştır. Düzenlemenin 2:1. maddesine göre nafakaya ilişkin kurallar boşanma

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

C. Yardım Nafakası ile Yoksulluk Nafakasının Karşılaştırılması Yoksulluk nafakasının kaynağı, yasal düzen tarafından geçerli addedilen evliliğin – butlan hali saklı kalmak üzere- sona ermesi nedeniyle eşler arasında doğabilen muhtemelen ödence istemleridir. Yani yoksulluk nafakası istemi, sırf eş olmaktan ileri gelen bir istemdir. Yardım nafakası ise altsoy ve üstsoy hısımlar ile kardeşler arasındaki akrabalık ilişkisinden doğan bir istemdir. Yoksulluk nafakası talebinde önceden kurulmuş bir evlilik sözleşmesi şart iken, yardım nafakasında ise istemin kaynağı akrabalık ilişkileri olduğu için

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

3. İştirak Nafakası Hâkimin boşanma veya ayrılığa karar vermesi durumunda velayet hakkının verilmediği eş/taraf, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerini bir başka deyişle ihtiyaçlarını, mali gücü oranında karşılamak zorundadır (TMK m.182/II). Bu nafaka türü doktrinde genel olarak “iştirak nafakası(74)” olarak bilinse de “bakım ve eğitim giderlerine katılma nafakası(75)” şeklinde terimsel ifadelere de rastlanmaktadır. Anlaşılacağı üzere velayet hakkı ... ). İştirak nafakasının amacı, mahkeme kararı ile ortak hayatları sonlandırılan eşlerin, müşterek çocuğun yetiştirilmesindeki sorumluluklarının kanunen de