Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

okullarda çalışan öğretmenlerin de denetiminin sağlanması amacıyla 5580 sayılı Kanun’da belirtilmiş olan belli hükümlerin uygulanması gereklidir. Ancak özel okul öğretmenlerinin işçi niteliğine sahip olmaları nedeniyle aynı zamanda 4857 sayılı Kanun hükümleri de uygulanmak durumundadır. Özel okul öğretmenleriyle yapılan iş sözleşmelerinin türü hakkında Yargıtay dairelerince uzun yıllar farklı kararlar verilmiştir. Yargıtay’ın bazı daireleri sözleşme türünü ... . Zira öğretmenlere kıdem tazminatı kazandırabilmek amacıyla Yargıtay tarafından hukuki temeli olmayan kararların verildiği görülmektedir. Türkiye’nin de

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

1.5.1.1.2. Öğretmenlerin görevlendirilmesi Türk okullarında görevlendirilme 5580 sayılı Kanun’un 8. maddesinde özel okul öğretmenlerinin nasıl görevlendirileceği ile ilgili hükme yer verilmiştir. Öğretmenler, kurumla rın müdürleri tarafından seçilir ve çalışma izinleri valiliğin iznine sunulur. Valilik izni olmadan öğretmenlerin işe başlatılması mümkün değildir (m. 8/7) Aynı maddenin 8. fıkrasında ise gerekli şartları taşıyan öğretmenlerin çalışma izinlerinin valilikçe düzenleneceği belirtilmiştir. Çalışma izninin verilmesi de iptal edilmesi de valiliğin yetkisindedir. 9. fıkrada da yabancı öğretmenlerle ilgili

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

1.5.1.1.3. Çalışma türüne göre öğretmenler Özel okul öğretmenleri, asıl görevli aylık ücretli ve ders saat ücretli olarak iki farklı şekilde çalışma ... ) Asıl görevli aylık ücretli öğretmen Özel okullarda çalışacak öğretmenlerde asıl olanın, asıl görevli aylık ücretli öğretmen olduğu ifade edilmelidir. 5580 sayılı Kanun’un 8. maddesinin ilk fıkrasında özel okullardaki eğitim ve öğretim hizmetlerinin, asıl görevi bu okullarda olan öğretmenler ... sayısının, kuruluş sırasında üçte birinin, kuruluşundan üç yıl sonra da en az üçte ikisinin asıl görevi bu kurumlarda olan öğretmen (…) tarafından okutulması

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.4.1.2. Özel okul öğretmenlerinin çalışma süresi İş Kanunu’na göre, “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir” (m. 63/1). Özel okul öğretmenlerinin çalışma süresine ise Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nde yer verilmiştir. Yönetmeliğe göre, asıl görevli aylık ücretli öğretmenler “haftada en fazla aylık karşılığı 20 saat, ders saati ücretli 20 saat olmak üzere toplam 40 saate kadar ders okutabilir” (m. 26/4). Herhangi bir kurumda çalışmayan ders saat ücretli öğretmenler ise “(…)kurumlarda haftada en fazla 40 saat(…)” kadar ders verebileceklerdir (m. 40/1-c). Asıl görevli

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.2.4.2. Özel okul öğretmenlerinin iş sözleşmesinin yazılı yapılması Özel okul öğretmenleriyle yapılan iş sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması gereklidir.(167) 5580 sayılı Kanun’a göre, “Kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen (…) ile kurucu veya kurucu temsilcisi arasında yapılacak iş sözleşmesi, en ... ), özel okul öğretmenleri ile yapılan iş sözleşmelerinin, Yönetmelik ekinde yer alan sözleşme formu (EK-5) doğrultusunda üç nüsha halinde düzenleneceği belirtilmiştir. 5580 sayılı Kanun’da ise valilik izni alınmadan öğretmenlerin çalışmaya başlayamayacağı ifade edilmiştir (m. 8/7). Valilik izni olmadan özel okul

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

1.5.1.1. Öğretmenler 5580 sayılı Kanun’da ve Yönetmelikte öğretmenin tanımına yer verilmiş değildir. 5580 sayılı Kanun’un 14. maddesinin 3 ... özel bir ihtisas mesleğidir. Öğretmenler bu görevlerini Türk Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlüdürler” hükmü yer almaktadır. Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 43. maddesinin 2. fıkrasında öğretmen olabilmek için gerekli olan şartlar sıralanmıştır. Bu şartlar genel kültür, özel alan eğitimi almış olmak ve pedagojik formasyona sahip olmaktır. Üçüncü fıkrada ise bu niteliklerin kazanılabilmesi için öğretmen

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.3.3.3.5. Diğer sosyal yardımlar 5580 sayılı Kanun’a göre bütçe kanunlarıyla resmi okul öğretmenlerine ödenen sosyal yardım kapsamındaki ek ödemelerin özel okul öğretmenlerine de ödenmesi gerekir (m. 9/3). Dolayısıyla yukarıda sayılan sosyal yardımlar dışında mevzuatta resmi okul öğretmenlerine ödeneceği belirtilen diğer sosyal yardımların da özel okul öğretmenlerine ödenmesi gereklidir. Özel okul öğretmenlerine yapılacak sosyal yardımların belirlenmesi için aynı nitelikteki resmi okul öğretmenlerine ödenen sosyal yardımlara bakılmalıdır.

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.2.5.3. Özel okul öğretmenlerinin iş sözleşmesinde süre şartının istisnası Özel okul öğretmenleriyle yapılan iş sözleşmesinin en az bir takvim yılı süreli yapılması kural olsa da 5580 sayılı Kanun bazı durumlar için istisna getirmiştir; “(…)Mazeretleri nedeniyle kurumdan ayrılan öğretmen ve öğreticilerin yerine alınacak olanlar ile devredilen kurumların yönetici, öğretmen ve öğreticileri ile bir yıldan daha az bir süre için de iş sözleşmesi yapılabilir” (ÖÖKK m. 9/1). Maddeye göre, özel okuldan ayrılan öğretmenin yerine yeni bir öğretmen ile anlaşılması ve özel okulun devredilmesi halinde bir

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.3.3.3.4. Eğitime hazırlık ödeneği 657 sayılı Kanun’un ek 32. maddesinde düzenlemiş olan eğitime hazırlık ödeneği, öğretmenlerin kırtasiye ve benzeri malzemelerinin karşılanması amacıyla ödenmektedir. Eğitime hazırlık ödeneğinin alınabilmesi için eğitim ve öğretim hizmetlerinde öğretmen statüsünde ... aittir.(236) Eğitime hazırlık ödeneği resmi okul öğretmenlerine ödenen sosyal yardım kapsamındaki ek ödemelerdendir.(237) Yargıtay da eğitime hazırlık ödeneğini sosyal yardım kapsamında değerlendirmekte ve 5580 sayılı Kanun’da resmi okul öğretmenlerine ödenen sosyal yardım kapsamındaki ek ödemelerin özel

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

ücretinin iki katını geçemez” (m. 9/4). Özel okul öğretmenlerine verilecek ek ders ücreti resmi okul öğretmenlerine verilen ek ders ücretinden az olamaz. Resmi okul ve kurumlardan gelen ve ders saat ücretli olarak çalışacak olan öğretmenlere verilecek ek ders ücreti ise, resmi okullar için belirlenen ek ... ettiği görüşünü desteklemektedir. Resmi okul öğretmenlerinin ders ve ek ders saatlerine ilişkin 2006 yılında 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ... ile Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarını (…) kapsar”. Bakanlar Kurulu Kararının özel okul öğretmenleri için

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.1.4. Değerlendirmemiz Kanaatimizce özel okul öğretmenleriyle yapılan iş sözleşmesi, asgari süreli iş sözleşmesi olarak kabul edilmelidir. 5580 ... sayılı Kanun’da “Mazeretleri nedeniyle kurumdan ayrılan öğretmen ve öğreticilerin yerine alınacak olanlar ile devredilen kurumların yönetici, öğretmen ve ... , mazereti nedeniyle okuldan ayrılan öğretmenin yerine alınacak öğretmenle ya da devredilen bir okuldan gelen öğretmenle bir yıldan az süreli sözleşme ... nedenin varlığından söz etmek güçtür. Objektif neden olmaksızın belirli süreli iş sözleşmesi yapılamayacağından özel okul öğretmenleriyle yapılan

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.3.3.1.2. Ders saati ücreti Ders saati ücreti kavramı hem asıl görevli aylık ücretli öğretmenler ile ilgili hükümlerde hem de ders saat ücretli öğretmenler ile ilgili hükümlerde karşımıza çıkmaktadır. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre, asıl görevli aylık ücretli öğretmenler “haftada en fazla aylık karşılığı 20 saat, ders saati ücretli 20 saat” olmak üzere derse girebilmektedirler (m 26/4). Yönetmelikte yer alan ders saat ücretli öğretmenlerle ... sözleşmede bir ders saati karşılığı gösterilen ders saati ücreti ile çarpımından elde edilen miktardır”. Yani ders saat ücretli öğretmenlerin, sözleşmede

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

okul öğretmenlerine de sosyal yardım yapılacağına ilişkin hükme yer verilmiştir:“Sosyal yardım kapsamındaki ek ödemeler, bütçe kanunlarıyla resmî okul öğretmen ve personeline sağlanan haklara denk olarak okul öğretmenlerine ve personeline de ödenir. Sosyal yardım kapsamındaki ek ödemelerden gelir vergisi kesilmez” (m. 9/3). İlgili hüküm gereğince resmi okul öğretmenlerine ödenen sosyal yardım kapsamındaki ödemelerin özel okul öğretmenlerine de yapılması gerekir.(229) Özel okul öğretmenlerine yapılacak sosyal yardımlar, Kanun gereği olduğu için zorunlu sosyal yardım kapsamında değerlendirilebilecektir. Özel

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.3.3.1.1. Aylık ücret Özel okullarda asıl görevli aylık ücretli öğretmenlerin, haftada en fazla 20 saate kadar aylık karşılığı girdikleri ders karşılığında aldıkları ücrete aylık ücret denilmektedir.(206) Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre, “Okullarda görevli öğretmenler ile (...) uzman ... aylık ücretli öğretmenler aylık karşılığı olarak haftada 20 saatten fazla derse giremeyeceklerdir. Aylık ücret, haftada en fazla 20 saate kadar dersin ... değişiklikler ile özel okul öğretmenlerinin resmi okullarda ödenen miktardan daha düşük ücret almasının yolu açılmıştır. Bu durumda aylık karşılığı haftalık 20

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

esaslara yer verilmiştir. Özel öğretim kurumlarından biri olan özel okullar ve eğitim personeli olan özel okul öğretmenleri arasında yapılan sözleşmelerle ilgili hükümler de 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nda yer yer almaktadır. Öğretmenler özel okulda çalışma esasları bakımından 5580 sayılı Kanun’a tabi olmakla birlikte, işçi niteliğinde olmaları sebebiyle 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine de tabidirler. Özel okul öğretmenleriyle yapılan iş ... hukuki istikrarın sağ lanmasını engellemektedir. Bu çalışmada, özel okul öğretmenleriyle yapılan iş sözleşmelerinin kurulması, sözleşmenin hükümleri ve

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.4.1.5.2. Öğretmenlerin fazla saatlerle çalışma yapması ve ek dersin fazla saatlerle çalışma açısından değerlendirilmesi Özel okul mevzuatında yer ... öğretmenlerinin fazla saatlerle çalışma yapmasında da bu kural geçerli olacaktır. Yani özel okul öğretmenlerinin fazla saatlerle çalışma yapmasının hesaplanmasında ... çalışmalar ek ders ücretiyle karşılandığından okullardaki yönetici ve öğretmenlerin günlük çalışma saatlerini ileri sürerek fazla mesai alacağı talep ... ücretiyle karşılandığının kabul edilmesi, İş Kanunu hükümleri dikkate alınmadan yapılan bir değerlendirmenin sonucudur. Özel okul öğretmenlerinin haftada

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

3.2.2.4. İş sözleşmesinin öğretmen tarafından haksız feshedilmesinin sonuçları 3.2.2.4.1. İhbar tazminatı Belirli süreli iş sözleşmelerinde ihbar tazminatına hak kazanılması söz konusu değildir. Belirli süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız feshedilmesi halinde işçinin ihbar tazminatına hak kazanamayacağı gibi sözleşmenin işçi tarafından haksız feshinde de işverenin ihbar tazminatına hak kazanması da mümkün değildir.(440) Özel okul öğretmenleriyle yapılan iş sözleşmesi belirli süreli olarak kabul edildiğinden sözleşmenin öğretmen tarafından haksız feshedilmesi halinde işveren ihbar tazminatına hak

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

okul öğretmenlerinin sözleşme sürelerinin kural olarak en az bir takvim yılı süreli yapılabilmesi sebebiyle işverenler, öğretmenlerin çalışmadığı yaz tatili döneminde de ücret ödemek zorundadırlar. Yaz tatili döneminde ücret ödememek için öğretmenlerin ücretsiz izne çıkarılmak istenmesi ise çalışma ... ) Dolayısıyla işveren tarafından öğretmenlerin iş sözleşmelerinin ücret ödememek amacıyla askıya alınması geçerli değildir. Ders saat ücretli öğretmenlerle 1 yıldan az süreli sözleşme yapılabilmesi sebebiyle, ders saat ücretli öğretmenler açısından işverenin yaz tatilinde ücret ödememek amacıyla sözleşmeyi

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

1.5.1.1.1. Öğretmen olma nitelik ve şartları 5580 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 3. fıkrasında “Kurumların yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde, en az dengi resmî öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları taşıyanlar, resmî dengi bulunmayan kurumların yöneticilik ve ... öğretmenlik şartı, somut olaya bakılarak ilgili yönetmeliğe göre belirlenecektir. Özel okullarda ise öğretmen olarak çalışabilmek için, en az dengi resmi kurumlarda öğretmenler için aranan şartlara sahip olunması gereklidir. Bu durumda şartları taşımadığı gerekçesiyle resmi okullarda öğretmenlik yapamayan

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.2.5.2. Özel okul öğretmenlerinin iş sözleşmesinin en az bir takvim yılı süreli olması 5580 sayılı Kanun’a göre, “Kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler ile kurucu veya kurucu temsilcisi arasında yapılacak iş sözleşmesi, en az bir takvim yılı süreli olmak üzere yönetmelikle belirtilen esaslara göre yazılı olarak yapılır” (m. 9/1).(176) Kanunda özel okul öğretmenleriyle yapılan iş sözleşmesinin en az bir takvim yılı ... .(178) Göreve devem edecek öğretmenlerin yeniden düzenlenmiş olan sözleşmeleri, Haziran ayı içerisinde ve sözleşmede belirlenen sürenin dolmasından 30

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

3.3.ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖREVDEN AYRILMA USULÜ Özel okul öğretmenlerinin görevden ayrılmaları belli bir usule göre yapılmaktadır. Özel Öğretim ... yetkisi mevcuttur. İdarenin eğitim ve öğretimde denetim ve gözetiminin sağlanması amacıyla özel okul öğretmenlerinin göreve başlayabilmeleri için valilik izninin şart olduğu belirtilmişti. Özel okul öğretmenlerinin görevden ayrılışlarında da denetim ve gözetimin sağlanması amacıyla valilik onayı aranmaktadır ... alan hükümlere aykırı bir şekilde işten ayrılan öğretmenler bir yıl süreyle özel okullarda çalışamazlar. Yönetmelikte yer alan iş sözleşmesi formunun 4

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

2.4.1.3. Özel okul öğretmenlerinin çalışma süresinden sayılan haller Çalışma süresi kavramı yalnızca fiili çalışmayı kapsamamaktadır. Yani işçi ... olmayabilir. Ancak işçi çalışmasa da bu süre çalışma süresinden sayılmaktadır.(256) Özel okul öğretmenleri yönünden de çalışmasalar bile çalışma süresinden sayılacak hallerin varlığı söz konusudur. Örnek vermek gerekirse teneffüslerde öğretmenler fiili olarak çalışmamaktadırlar ancak işverenin emrine hazır bir durumdadırlar. Ayrıca burada öğretmenin çalışmaması öğretmenden de kaynaklanmamaktadır. İşin niteliği gereği teneffüs zamanlarında ders verilmemektedir.(257

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

. 5580 sayılı Kanun’a göre, “Gerekli şartları taşıyan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler için valilikçe çalışma izni düzenlenir. Çalışma izninin iptali yine valilikçe yapılır” (m. 8/8). Ayrıca valilik izni olmadan öğretmenlerin işe başlamaları mümkün değildir (m. 8/7). Dolayısıyla valilik izninin iptal edilmesinin öğretmenlerin, öğretmen statüsünde görev yapmalarına engel teşkil edeceği söylenebilecektir. Özel Öğretim Kurumları Kanunu’na göre, özel okul öğretmeninin çalışma izni, iki defa teftiş raporuyla başarısızlığının tespit edilmesi halinde, izni veren makamca iptal edilmektedir

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

İKİNCİ BÖLÜM - ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİ İLE KURUCU VEYA KURUCU TEMSİLCİSİ ARASINDA YAPILAN İŞ SÖZLEŞMESİ 2.1. İŞ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE TÜRÜ 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 9. maddesinin ilk fıkrasına göre, “Kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta ... yazılı olarak yapılır. Mazeretleri nedeniyle kurumdan ayrılan öğretmen ve öğreticilerin yerine alınacak olanlar ile devredilen kurumların yönetici, öğretmen ve öğreticileri ile bir yıldan daha az bir süre için de iş sözleşmesi yapılabilir”. İlgili hükme bakıldığında özel okul kurucu veya kurucu

Fatma Nur Alan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

, “Sözleşmeden veya durumun gereğinden aksi anlaşılmadıkça, işçi yüklendiği işi bizzat yapmakla yükümlüdür” (m. 395).(192) Öğretmenlerin iş görme borcunun neleri kapsadığına Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nde yer verilmiştir. Yönetmeliğe göre, “Okulda görevli öğretmen (…) dengi resmî okulların tabi olduğu ... Yönetmeliği’ne göre ise öğretmenler “kendilerine verilen grup/sınıf/şubede eğitim ve öğretim faaliyetlerini, eğitim ve öğretim programında belirtilen esaslara göre ... görevler dışında olmaması gerekir, mesela sekreterlik özel okul öğretmeninin iş görme borcu kapsamında yer almayacaktır. Zira sözleşmede belirlenen ve