Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 152 - 157

D.Hâkimin Takdir Yetkisinin Denetimi Hâkimin takdir yetkisini kullanması sonucunda verdiği karar, kanun yolu denetimine açıktır(96). Hâkimin takdir ... uygulanması gündeme gelebilecektir. Yargıtay ise temyiz incelemesinde, hâkimin takdir yetkisi kapsamında karara bağladığı edalar hakkında düzelterek onama kararı veremeyeceğinden (HMK m. 370/2), hata varsa bozma kararı vermelidir (HMK m. 371). Yukarıda da ifade edildiği üzere hâkim takdir yetkisini ancak kanunun belirlediği yerlerde ve belirli sınırlar içerisinde kullanmak durumundadır. Kanunların hâkime takdir yetkisi tanımadığı hallerde hâkimin takdir

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 125 - 127

. Örneğin aşağıda ifade edileceği üzere idarenin takdir yetkisinden anlaşılması gereken ile hâkimin takdir yetkisinden anlaşılması gereken farklılaşır. Çalışmanın kapsamında inceleyeceğimiz takdir yetkisi ise hâkimin takdir yetkisi ve bunun özel hukuk alanındaki yeridir. Bu sebeple ilk olarak özel hukukta hâkimin takdir yetkisine değinilecek ve bunun sonucunda bu takdir yetkisinin medenî usûl hukuku açısından uygulama alanı bulup bulmadığı incelenecektir ... yetkisi, farklı yorumlama, yargılama, ölçme veya değerlendirme biçimleri için kullanılan genel ve kolektif bir terimdir(1). Hâkimin takdir yetkisi genel

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 157 - 159

SONUÇ Özel hukukta maddî hukuk bağlamında hâkimin takdir yetkisi, Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesinde düzenlenmiştir. Ancak burada takdir yetkisinin ne olduğu tanımlanmamış sadece kanunun hâkime takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkimin, hukuka ve hakkaniyete göre karar vereceği düzenlenmiştir. Buna göre öncelikle kanunda açıkça hâkime takdir yetkisi tanınan hallerde hâkim ... hâkimin takdiri ile tamamlanmasına izin vermiştir. Hâkimin takdir yetkisini kullanacağı hallerde boşluk türlerinden, kanun koyucunun bilerek ve isteyerek

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 148 - 152

C.Hâkimin Takdir Yetkisinin Sınırları Hâkim takdir yetkisini kullanırken elbette sınırsız bir şekilde hiçbir kurala tâbi olmadan bu yetkisini kullanamayacaktır. Hâkim takdir yetkisini belirli bir çerçevede, belirli sınırlar içerisinde kalarak kullanmalıdır. Doktrinde maddî hukuk bakımından hâkimin takdir yetkisinin üç ölçekte sınırlandırılacağı ifade edilmektedir. Buna göre, hâkimin takdir yetkisini kullanması; kanunun takdir yetkisini tanıması, takdir ... değinilecektir(84). İlk olarak hâkimin takdir yetkisinin kanunda tanınmış olması gerekmektedir. Bu hususta kanunda bir açıklık olmaması halinde veya yorum yoluyla

Mine Akkan, Servet Kantarcıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 123 - 125

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU ÇERÇEVESİNDE HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİ* Prof. Dr. Mine AKKAN** Arş. Gör. Servet KANTARCIOĞLU*** ÖZET Hâkimin takdir yetkisi ... olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler.” (AY m. 138). Özel hukuk bağlamında maddî hukuk açısından, hâkimin takdir yetkisi, Türk Medeni Kanunu’nun ... ilişkindir. Anahtar Kelimeler: Hâkimin takdir yetkisi, boşluk doldurma, medenî usûl hukuku, Hukuk Muhakemeleri Kanunu. GİRİŞ Kanunlarda yer alan kurallar ... imkânlardan biri de hâkime bazı durumlarda takdir yetkisinin tanınmasıdır. Hâkime takdir yetkisi tanınan hallerde, kanunda somut olayı karşılayacak bir hüküm

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 145 - 146

IV.HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİNİN KULLANIMI, SINIRLARI VE DENETİMİ A.Maddî Hukuk Açısından Hâkimin Takdir Yetkisinin Kullanımı Hâkimin takdir yetkisine ... . maddesi hâkimin takdir yetkisini nasıl kullanacağını da düzenlemiştir. Buna göre hâkim takdir yetkisini hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde kullanacaktır (TMK m. 4). Burada hâkimin takdir yetkisini kullanırken uyması gereken bazı kurallar bulunmaktadır. Öncelikle hâkim takdir yetkisini kullanırken ön ... hâkimin takdir yetkisi sonucu oluşacak uygulama, sonrasında kanun koyucu açısından benimsenebilecek bir kurala dönüşebilecektir(74). Bu sebeple hâkimin

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 131 - 132

bırakmıştır(23). Bu sebeple kanun boşluğu, hukuk boşluğu kavramlarının hâkimin takdir yetkisi ile ilgili olmadığı söylenebilir. Kural içi boşluğun da kendi ... sayılmaktadır. Kural içi boşlukların çeşitleri arasında ayrıca hâkime takdir yetkisi verilen haller de ifade edilmektedir(24). Bu bağlamda hâkime takdir yetkisi ... bulunmakla birlikte hükmün uygulanabilmesi, hüküm dışındaki unsurlarla tamamlanmasına bağlıdır(26). Bu unsurlardan biri de hâkime takdir yetkisi tanınmasıdır. Bu durumda hâkim, takdir yetkisini kullanarak ve kanunun çizdiği sınırların dışına çıkmayarak somut olaya uygun bir sonuca varmaya çalışacaktır

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 129 - 131

C.Hâkimin Takdir Yetkisine İlişkin Örnekler Maddî hukukta, Kanunlarda pek çok hükümde hâkime takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Çalışmamız kapsamında bu hususun açıkça anlaşılabilmesi için çeşitli örnekler verebiliriz. Örneğin Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesi açıkça hâkimin takdir yetkisi ... . 182). Söz konusu hüküm ayrıca yukarıda belirtilen hallerden kanunda açıkça hâkime takdir yetkisi tanınan hallere örnek olarak gösterilebilir. Yine örneğin Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesi, kanunda açıkça hâkime takdir yetkisi tanınan hallere örnek olarak gösterilebilir. Bu hükme göre, “Uğranılan

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 134 - 137

C.Takdir Yetkisinin Diğer Kurumlarla İlişkisi Hâkimin takdir yetkisinin diğer kurumlarla ilişkisinde, bu başlık altında takdir yetkisinin yorum ... bırakılmıştır. Dolayısıyla takdir yetkisinde hâkime tanınan serbesti, yorumda olduğundan çok daha fazladır(38). Bu bağlamda ayrıca nitelik itibariyle yorum ile ... zorundadır.” (TMK m. 2/1). Doktrinde hâkimin takdir yetkisinin dürüstlük kuralı ile ilişkisi, bazı ayrımlar çerçevesinde açıklanmıştır. Yapılan ayrımların ... . Takdir yetkisinin kullanımında hâkime, belirli olaylar bağlamında hukuk ve hakkaniyete göre karar verme yetkisi tanınmıştır. Oysa dürüstlük kuralı yalnızca

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 138 - 141

III.MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİ A.Genel Olarak Hâkimin takdir yetkisine ilişkin yukarıda yapılan açıklamalardan sonra çalışmamız kapsamında esas ele aldığımız husus hâkimin takdir yetkisinin medenî usûl hukukunda da uygulama alanı bulup bulmayacağı meselesidir. Nitekim hâkimin takdir ... hâkimin takdir yetkisinin olmadığından söz edilebilecek midir? Usûl kurallarının uygulanmasında hâkimin takdir yetkisinin varlığı kabul edilecek olursa bu ... ifade edilse de bu durum, aşağıda inceleneceği üzere medenî usûl hukukunda hâkimin takdir yetkisinin hiçbir şekilde uygulanmayacağı anlamına da

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 128 - 129

B.Takdir Yetkisinin Amacı ve Anlamı Kanunlarda hâkime takdir yetkisinin tanınmasının amacı doktrinde, hukuk kurallarının değişen ihtiyaçları ... mekanizmalar getirilmiştir. Hâkimin takdir yetkisi de bu bağlamda söz konusu mekanizmalardan birisidir. Kanun koyucu bazı durumlarda, toplumsal yapının şartları ... vermiştir(14). Yargıtay bir kararında bu durumu, “Takdir yetkisi, hâkimin kanundaki bir hükmü somut olaya uygularken sahip olduğu serbestiyi ifade eder. Zira ... uydurulması hâkime bırakılmıştır. Hemen belirtmek gerekir ki, kanun hâkime takdir yetkisi tanıdığını hükmün içeriğinde açıkça belirtebileceği gibi, hükümde

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 141 - 142

B.Hâkimin Delilleri Serbestçe Değerlendirmesinin Takdir Yetkisi ile İlişkisi Hâkimin takdir yetkisi ile hâkimin delilleri değerlendirmesi hususu da ... düzenlenmiştir (HMK m. 198). Bu hususun hâkimin takdir yetkisi ile bir ilişkisi olup olmadığı doktrinde incelenmiştir. Buna göre doktrinde, delillerin serbestçe ... değerlendirilmesi medenî usûl hukukuna ilişkin iken hâkimin takdir yetkisi maddî hukuka ilişkindir(65). Çünkü hâkim delilleri değerlendirdikten sonra, so mut olayın ... hâkime bırakıldığından hüküm altına alınacak bedelin belirlenmesinde hâkimin takdir yetkisinin olmadığından söz edilemez.” ifadelerine yer verilmiştir. AYM

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 143 - 145

C.Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Yer Alan Hâkimin Takdir Yetkisine İlişkin Bazı Hükümler Özel hukuktaki yargılamaların genel ilkelerini düzenleyen Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda, hâkime takdir yetkisi veren hükümlerin olduğunu yukarıda belirtmiştik(69). Örneğin, vekâletnamesiz dava açılması ve işlem yapılmasını düzenleyen maddeye göre, “Vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini vermeyen avukat, dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamaz. Şu ... . maddesinde hâkimin takdir yetkisini kullanabileceğine ilişkin hükümler yer almaktadır. (69) Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda hâkimin takdir yetkisinin olmadığı

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 132 - 134

B.Takdir Yetkisinin Hâkimin Hukuk Yaratması ile İlişkisi Hâkimin takdir yetkisini kullanması ile hukuk yaratması da farklı anlamlara gelmektedir ... kuralı, bağlayıcı bir kanun hükmü niteliğinde olmayacaktır(31). Hâkimin hukuk yaratması ile hâkimin takdir yetkisi uygulama alanlarında farklılık ... olaya uygulanabilir bir hüküm bulunmakla birlikte hükmün uygulanması, hüküm dışı unsurlarla tamamlanmasına bağlıdır(32). Hâkime takdir yetkisi tanınan ... . Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesinde ise, hakimin takdir yetkisi düzenlenmiştir. Hakimin takdir yetkisi,hukuk yaratma yetkisinden farklıdır. Burada

Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 146 - 148

B.Medenî Usûl Hukukunda Hâkimin Takdir Yetkisinin Kullanımı Yargılamanın yürütülmesi açısından kuralların uygulanmasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinde de hâkime bazı noktalarda takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak belirtmek gerekir ki, yargılamaya ilişkin hükümlerde yer alan takdir yetkisi, maddî hukuk kurallarının uygulanmasında hâkimin sahip olduğu takdir yetkisinden farklıdır. Burada takdir yetkisinin tanınmasının amacı, yargılamanın adil bir ... kararın verilmesi sürecinde (yönteminde) kullanılan bir takdir yetkisidir. Medenî usûl hukukunda sürelere ilişkin olarak hâkime takdir yetkisi tanındığı

Ersin Çamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mart 2015, Cilt 31, Sayı 1

Prof. Dr. Ersin ÇAMOĞLU* ÖZET Türk hukukuna yeni TK ile giren 531. madde, anonim ortaklığın haklı sebeple feshi konusunda hakime, şirketin feshine ya da fesih yerine duruma uygun ve kabûl edilebilir başka bir çözüme karar verebilme hususunda olağanüstü nitelikli bir takdir yetkisi tanımıştır. Hakim bu istisnaî yetkiyi evrensel hukuk ilkelerinin, anonim ortaklığın temel niteliklerinin ve yasanın emredici hükümlerinin çizdiği sınırlar içinde kullanmalıdır. Hakim takdir yetkisi kapsamında, organların vazgeçilmez yetkileri içinde kalan alanlara girmemeli; tüm ortakların özgür iradesiyle kabul edilen

Ersin Çamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mart 2015, Cilt 31, Sayı 1

C- “Duruma Uygun Düşen ve Kabul Edilebilir” Diğer Seçeneksel Çözümler TK 531. maddenin bu terimlerle betimlediği diğer seçeneksel çözümlerin türü, niteliği ve kapsamı bütünü ile hakimin takdir yetkisine bırakılmıştır. “Duruma uygun düşen ve kabûl edilebilir” çözüm, menfaatler dengesine en uygun düşen ve somut koşullarda adaleti en yüksek ölçüde gerçekleştiren seçenek demektir.

Ersin Çamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mart 2015, Cilt 31, Sayı 1

1. Haklı Sebep Kavramı ve Nitelikleri Haklı sebeple fesihte hakimin takdir yetkisinin sınırlarını saptayabilmek için önce haklı sebep kavramını tanımamız gerekiyor. Yukarıda belirttiğim gibi haklı sebebin yasal ya da öğretide oybirliğiyle benimsenmiş bir tanımı yoktur. Haklı sebebin bir anonim ortaklığın feshini gerektirecek nitelik taşıyıp taşımadığı, haklı sebebe temel olan maddi olguların davacı azınlığın şirkette ortak olarak devam etmesini (MK 2’ye göre) kendisinden bekleyemeyeceğimiz düzeyde zorlaştırmış olması ve menfaatler dengesinin de fesih sonucunu âdil (ve zorunlu) göstermesi ölçütüne

Ersin Çamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mart 2015, Cilt 31, Sayı 1

(30). Diğer bir anlatımla hakim, takdir yetkisi kapsamında şirketin temel taşlarını değiştirerek onu başka bir şirkete dönüştürmek yetkisine sahip

Ersin Çamoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2019, Sayfa: 339

IV. HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİ Bir işlemin TK m. 408(2f) hükmü kapsamına girip girmediğini belirlemek hakimin takdir yetkisi içindedir. Bu nedenle hâkimin bu bağlamda yapacağı niteleme, aynı zamanda işleme karar veren organın yetkisini onaylama anlamını taşımaktadır. TK 374. maddeye göre “Yönetim kurulu Kanun ve esas sözleşme uyarınca genel kurulun yetkisine bırakılmış bulunanlar dışında, şirketin işletme konusunun gerçekleştirilmesi için gerekli olan her çeşit iş ve işlemler hakkında karar almaya yetkilidir”. Bu hüküm göstermektedir ki hâkimin, bir işlemin TK m. 408(2f) hükmü kapsamında şirketin

Ahmet Cemal Ruhi / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2019

C. Kamu Düzeninin Uygulanmasında Hâkimin Takdir Yetkisi Kamu düzeni zamana, mekâna ve konuya göre değişken bir kavram olduğu için, açık ve kesin bir ... nedeniyle kamu düzenine aykırılığın tespitinde, takdir yetkisi önemli rol oynamaktadır(84). Hâkimin takdir yetkisi çok geniştir. Her somut olayın özelliğine ... mümkün değildir. Hâkim, takdir yetkisini kullanırken temkinli davranmalıdır. Başka bir ifadeyle, mahkemelerin bu takdir yetkisini kullanırken, keyfiyetten ... sonuçlar doğurmayabilir(89). Burada hâkimin takdir yetkisini kullanarak, somut olayın özelliklerini değerlendirmesi ve hakkaniyeti sağlaması gerekir

Mine Akkan, Servet Kantarcıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 123 - 162

Enes Uyar / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

tanınan takdir hakkını hakkaniyete uygun olarak kullanarak adaletli bir sonuca ulaşmalıdır. Kanun koyucunun hakime takdir yetkisini tanıması açıkça ... miktar, hakkaniyet gerektirmesi halinde, takdir eder, …bilir” gibi ifadelerde hakimin takdir yetkisi olduğu belirtilmiştir(338). Buna göre, TMK m. 236/2 hükmündeki “hakkaniyete uygun olarak” ifadesinin kanun koyucunun, hakime takdir yetkisini kullanması için işaret ettiğini söylemek mümkündür. Kanun koyucu, hakime takdir yetkisini iki şekilde tanımaktadır. Birincisi, kanun maddesinin uygulanması için gerekli şartların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği

Ersin Çamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mart 2015, Cilt 31, Sayı 1

Egemen Esen / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2020

yapma yetkisi, yetkinin derecesi ve sınırları inceleme konusu olmaktadır. Hâkimin takdir yetkisi ulusal yargıcın kimi koşullarda somut vakalara ilişkin ... b. Hâkimin Takdir Yetkisi Takdir yetkisi, kanun koyucunun bilerek ve isteyerek, yani bilinçli olarak bıraktığı hüküm içi (intra legem) boşlukların ... içi boşluk hallerinde bir hüküm vardır, fakat uygulanabilmesi, hüküm dışı unsurlarla tamamlanmasına bağlıdır(66). Dolayısıyla hâkimin takdir yetkisini ... (67). Hâkimin takdir yetkisi ve bunu nasıl kullanacağı 4721 sayılı TMK’nın 4. maddesinde aşağıdaki şekilde belirtilmiştir: “Kanunun takdir yetkisi