Muzaffer Dülger / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2025

5.2Hukuki Boşluk Problemi ve Takdir Yetkisi Açısından Hakkaniyet 5.2.1. Hukukta Boşluk ve Türleri Gerçek boşluk kavramı, yasakoyucunun, bilinçsizce ... Sosyolojik Hukuk İlmi isimli yaklaşımı beslemiştir. Alman hukuk öğretisinde “mevcut/olan hukuktaki boşluklar” ile “olması gereken hukuk açısından boşluklar” birbirinden ayrılır. İkincisine hukuk politikası boşlukları (rechtspolitische Lücken) denir ve bu boşlukların doldurulması esas olarak hukuk tekniğinin ve hukuk ... nedeniyle, aslında yasamanın işi olan hukuk politikası boşluklarının varolduğu durumlarda dahi, önündeki çözmesi gereken vakayla sınırlı olmak kaydıyla karara

Elvin Evrim Dalkılıç / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024, Sayfa: 749

1.AB Eşitlik Hukukunun Boşlukları İlk sorun, AB eşitlik hukukunun dağınık kapsamıyla ilgilidir. AB hukuku, istihdamda cinsiyet, ırk veya etnik köken, engellilik, din veya inanç, cinsel yönelim ve yaşa bağlı ayrımcılığı yasaklamaktadır. Ancak mal ve hizmetlerin tüketimi ve arzı ile ilgili olarak yalnızca cinsiyet ve ırka dayalı ayrımcılık yasak olup, eğitim, medya ve reklamcılık alanında ise yalnızca ırk veya etnik kökene dayalı ayrımcılık yasaktır.(3) Söz konusu sınırlar örneğin fiyatların müşteriye bağlı olarak kişiselleştirilmesi, banka kredilerinde temerrüde düşme riskinin değerlendirilmesi, hastalıkların

Fuat Altuntaş / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2021

4. Hukuk Boşluğu-İlke Boşluğu (Extra Legem) a. Hukuk Boşluğu Durumunda İlke Kıyası ile Hukuk Yaratma Hukuk boşluğunda (extra legem boşluk), geniş anlamda yasa boşluğu veya ilke boşluğundan söz edilir. Geniş anlamda bir kanun boşluğunun yani hukuk boşluğunun(62) tespit edilmesi halinde konu ile alakalı ihtilaflı bir olayın çözümünde hukuki kıyas- ilke kıyası uygulanmaktadır.(63) Hukuk boşluğu ne yazılı hukukta ne de örf adet hukukunda ilgili olay ile alakalı ... , hukuk sistemindeki tutarlılık ve bütünlüğün sağlanması adına önemli bir rol oynamaktadır.(71) Hukuk boşluğunun doldurulmasında kullanılan kıyas yöntemi

Merve Uysal / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 1850 - 1852

VI.Usul Hukukunda Boşlukların Doldurulması(30) Eyalet kanun koyucusu, medeni hukukta kanunların boşluk içerebileceğini açıkça kabul etmektedir. (bknz. ZGB m. 1/2). Boşlukların doldurulması sadece medeni hukuk ile sınırlı değildir, birtakım unsurların dikkate alınması şartıyla diğer hukuk alanlarında, özellikle medeni yargılama hukukunda(31) da gündeme gelebilir(32). Kanun koyucu, ZGB m. 1/2 uyarınca kanuni bir boşluk bulunması halinde hâkime ... belirtmiştir. Öğretide başka bir görüş hukukun başka bir temel ilkesinden bahsetmiştir. Boşluğun doldurulmasının hukuka aykırı olduğunu savunan diğer bir karşı

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

. Bu hâlde hukukta boşluktan bahsedilebileceği, günümüz hukuk sistemlerinde kabul edilmektedir(467). Oysa Kıta Avrupası hukuk sistemlerine bakıldığında geçmişte de hukukta boşluğun kabul edildiğini söylemek her zaman mümkün olmamıştır. 19. yüzyılda gerek Fransa’da(468) gerekse Almanya’da(469) hâkim olan hukuk anlayışı hukukta boşluk bulunabileceği fikrini reddeder(470). Bu dönemde kabul edilen görüşe göre, kanun koyucunun bir şeyi düzenlememiş olması o ... savunan(473) ve hukukta boşluktan söz edilemeyeceğini düşünen Kelsen’e göre, kanunda somut uyuşmazlığa ilişkin olarak hüküm bulunmadığını ifade etmek, hukuk

Muhammet Özekes / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

içinde “kanun boşluğu” ve “hukuk boşluğu” şeklinde ikiye ayrılmaktadır:  Kanun Boşluğu: Kanun hükümlerinin yorumlanması sonucunda, hukukî soruna cevap ... uygulanabilecek hiçbir hüküm bulunmamaktadır.  Hukuk Boşluğu: Kanun boşluğunda hâkim, Türk Medenî Kanunu m. 1 gereğince, örf ve âdet hukukuna başvuracak ve ... boşluğu”ndan değil, “hukuk boşluğu”ndan söz edilecektir. Burada hukuk boşluğunun doldurulması için yapılması gereken şey “hâkimin hukuk yaratması”dır. Hukuk boşluğu, olaya uygulanacak yazılı veya yazısız bir hukuk kuralının olmaması demektir.

Gülsüm Kaya / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

hukukun genel ilkeleri cümlemizin ilk yarısı bakımından hukuk normu, ikincisi bakımından ise değildir zira hukuk boşluğunda uygulanacak olan şey hukuk normu olamaz, hukuk boşluğu bir hukuk normunun uygulanması ile dolduruluyorsa gerçek bir hukuk boşluğu mevcut değildir. Hukukun genel ilkelerinin dinamikliği ... olması mevcut kuralların daha geniş bir uygulama alanı bulmasını sağlar. Ancak salt yasağın varlığının uluslararası hukukta boşluğun bulunmadığı anlamına ... hukuklarda hukuk boşluğu bulunmadığını ileri sürmemekte, ancak uluslararası hukuka göre daha az hukuk boşluğu bulunduğunu ileri sürmektedir. Yargıca yorumda

Ahmet Battal / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Şubat 2005, Cilt 0, Sayı 20

2.Hukukî Düzenlemedeki Gelişmeler ve Hukuk Boşluğu Ülkemizde, karayoluyla eşya taşımacılığına aracılık faaliyeti, TTK 808. vd. maddelerinde düzenlenmiş olan “taşıma işleri komisyonculuğu” kavramı çerçevesinde şekillenmiştir. Bu düzenlemelere son olarak, 10.7.2003 tarihinde kabul edilen ve 19.07.2003 tarihli ve 25173 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak, yayın tarihinde yürürlüğe giren 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile yeni bazı kavramlar eklenmiştir. Bu yeni Kanun “karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve

Abdullah Batuhan Baytaz / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2018

D. Kanun Boşluğu 1. Boşluk Kavramı Hukuk kuralları, toplumsal yaşamda karşımıza çıkabilecek olay ve sorunları çözmeye yönelik olarak ortaya ... uyuşmazlıklar hakkında uygulanabilecek bir düzenlemenin olmaması boşluğun mevcudiyetinden kaynaklanmaktadır. Boşluk, hukuk boşluğu ve kanun boşluğu olarak iki şekilde ortaya çıkabilir. Kanun boşluğundan daha geniş bir anlama sahip olan hukuk boşluğu, ortaya çıkan bir sorun karşısında yazılı ya da yazılı olmayan ... boşluğundan bahsedilemeyecektir. Soruna ilişkin ne yazılı ne de yazılı olmayan bir kural yok ise hukuk boşluğundan sadece yazılı bir düzenlemenin mevcut

Vildan Peksöz / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2022

(5) Adi Ortaklığın Hak ve Taraf Ehliyeti Bakımından Hukuk Boşluğu Bulunup Bulunmadığı Kanun boşluğu ve hukuk boşluğu kavramları birbirinden ... gereğince önce örf ve adet hukukuna başvurarak bu boşluğu doldurmalıdır. Eğer örf ve adet hukukunda bu yönde bir kural yoksa artık bir hukuk boşluğu vardır(126). Bu hukuk boşluğunu hâkim, TMK m. 1’e göre hukuk yaratarak doldurur. Hâkim, hukuk boşluğu olan her durumda, hukuk yaratma faaliyetinde bulunamaz. Hâkimin hukuk yaratmasına imkân veren bir boşluktan bahsedebilmek için, plânsız bir şekilde kanunda düzenleme olmaması gerekir(127). Hukukta bir boşluk

Vildan Peksöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2020

(5) Adi Ortaklığın Hak ve Taraf Ehliyeti Bakımından Hukuk Boşluğu Bulunup Bulunmadığı Kanun boşluğu ve hukuk boşluğu kavramları birbirinden ... gereğince önce örf ve adet hukukuna başvurarak bu boşluğu doldurmalıdır. Eğer örf ve adet hukukunda bu yönde bir kural yoksa artık bir hukuk boşluğu vardır(123). Bu hukuk boşluğunu hâkim, TMK m. 1’e göre hukuk yaratarak doldurur. Hâkim, hukuk boşluğu olan her durumda, hukuk yaratma faaliyetinde bulunamaz. Hâkimin hukuk yaratmasına imkân veren bir boşluktan bahsedebilmek için, plânsız bir şekilde kanunda düzenleme olmaması gerekir(124). Hukukta bir boşluk

Aybüke Karaca Yağcı / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2022

birlikte istihdam ilişkisinde işverenlerin müteselsil sorumluluğunun, Yargıtay tarafından mevcut kanun boşluğu hukuk yaratarak doldurarak kurulduğunu ... hukukunda da somut olaya uygulanabilir bir hüküm bulamaz ise, hakim kendi koyacağı kurala göre karar verir. İşte bu durumda hukuk boşluğu ortaya çıkar. Daha açık bir ifadeyle, hukuk boşluğu kavramı kanun boşluğu kavramından daha geniş bir kavram olup, kanun boşluğunu da kapsar. Hukuk boşluğu halinde, hem ... olur. Yani hakimin hukuk yaratabilmesi için sadece kanun boşluğunun olması yeterli değildir, hukuk boşluğunun bulunması şarttır(880). Hakimler hukuk

Nuri Erişgin / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 2000, Cilt 20, Sayı 3

II. KIYASIN ÖN KOŞULU: HUKUKTA BOŞLUK Kanundaki bir kuralın zamanla yetersiz hale gelmesi kanunun eksikliği olarak nitelendirilmektedir. Bu, kuralın, somut olaya uygulanmasının günün şartlarına uygun olmaması demektir. Böyle bir uygulama, sakıncalıdır. Bu gibi hallerde, esas olan düzenlemedeki eksiklikten kaynaklanan boşluğun kanun koyucu tarafından doldurulmasıdır. Fakat boşluk bu yolla giderilmemiş, giderilememişse, yargıç -önüne gelen olayı çözümsüz bırakamayacağı için- MK m. 2 çerçevesinde bu boşluğu doldurmak zorundadır(12). Bazı yazarlar, kanunun eksiklik boşluğunu, boşluk niteliğinde

Özlem Canbeldek Akın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2021, Sayfa: 184 - 185

veya m. 41/ f. 1 2. cümle gereği ev sahibi devlet hukukunun uygulandığı durumlarda, uygulanan hukukun kanun boşluğu veya hukuk boşluğuna ilişkin kuralları da dikkate alınacağı üzere ICSID m. 48 / f. 3 olmasa dahi tüm talepler hakkında olumlu/olumsuz bir karar verilmesi gerekecektir. Hukuk boşluğu durumunda hakem heyeti esasa uygulanan hukuktaki boşluk giderme yöntemlerine başvurmalı ve bu şekilde yine esasa uygulanan hukuk sınırlarında kalmalıdır

İbrahim Ülker / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024, Sayfa: 348 - 350

C.Hukuk Boşluğunu Doldurmak İçin Mecelle’nin Kullanılması Yüksek mahkeme kararları incelendiğinde Mecelle’nin hukuk boşluğunu doldurmak üzere yargı mensuplarınca kullanıldığı görülmektedir. Bu tip kararlara ilk bakıldığında Mecelle’den mer’i bir kanun gibi yararlanıldığı izlenimi oluşmaktadır. Zira kararlarda Mecelle’nin ilgili maddeleri doğrudan kullanılarak uyuşmazlık çözülmektedir. Ancak bu durumu şöyle açıklamak daha uygun olacaktır: Hukuk boşluğu ile karşılaşan bir hâkim Medeni Kanunun 2. maddesine göre bu boşluğu dolduracaktır. Bu noktada önce örf ve âdete başvuracak örf ve adette hukuk boşluğunu

Yahya Berkol Gülgeç / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

uygulanabilir bir hukuk normunun olmaması ne demektir? Hukuk boşluğu, somut duruma uygulanabilir genel bir kuralın bulunmaması anlamına gelir. Bu durumlarda hâkimin söz konusu boşluğu bir norm yaratarak doldurmak durumunda olduğu iddia edilir(305). Kelsen’in ünlü düşüncesine göre hukukta boşluk yoktur. Bu ... yüksek belirlediğini düşünelim. Bu durumda bir hukuk boşluğundan bahsedilebilir mi? Bu durumda hâkim, hukuk düzeninde gabin bulunmadığı için, ortada hukuka ... uygulanabilecek bir genel kuralın olduğu durumlarda da hukuk boşluğundan bahsedilebilir. Örneğin, hukuk düzeninin kullanım hırsızlığı ve olağan hırsızlık arasında

Gülsüm Kaya / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

bu anlamda hukukî boşluklar olabilir(105). Bir hukuk alanında boşluğun bulunması, ilgili olay karşısına gelen yargılama merciinin bu konudaki hukuk boşluğunu doldurması ile sonuçlanır; ki bu halde hukukî olaya uygulanacak, ilgili devlet veya diğer uluslararası hukuk öznesinin davranışlarını biçimlendiren ... kaçınamayacağı anlamına gelmektedir(108). Zira bir hukuk sisteminde, yasalardan ve teamülden farklı olarak, hukuk boşluğu bulunmayacağı a priori varsayım olarak ... diğer kaynaklar gibi uluslararası hukukun bir parçası olduğundan bunların varlığı durumunda bir hukuk boşluğu söz konusu olmayacak ve bunları uygulayarak

Özlem Canbeldek Akın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2021, Sayfa: 177 - 181

hukukunda boşluk olması, ev sahibi devlet hukukunun uluslararası hukukla çatışması, temel uluslararası hukuk kurallarına aykırı olması durumunda uygulanacağı ... ev sahibi devlet hukukunda boşluk bulunması durumlarında söz konusu olmaktadır(71). Müzakerelerdeki bu yaklaşım erken dönem ICSID kararlarında da ... Asia Corp. v. Indonesia kararında da bu yaklaşım teyit edilmiş, ad hoc komite ICSID m. 42 / f. 1’in ev sahibi devlet hukukunda boşluk olduğu durumlarda ... uygulanabileceğine hükmetmiştir(79). Bir diğer ifadeyle, uyuşmazlığın çözümünde uluslararası hukukun esas alınabilmesi için ev sahibi devlet hukukunda boşluk bulunması

Özlem Canbeldek Akın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2021, Sayfa: 181 - 184

verilmesi kanun veya hukuk boşluklarının giderilmesi için öngörülmüş bir çare değildir(100). Dolayısıyla ICSID m. 41/1 veya 2. cümle kapsamında taraflarca seçilen hukuk, ev sahibi devletin hukuku veya uluslararası hukukun uygulandığı ve bu hukuklarda boşluk olduğu durumlarda bu boşluğu doldurmak için ex aequo et bonoya başvurulması mümkün değildir. Zira bu durumda uygulanan hukuktaki boşluk doldurma yöntemlerinin uygulanması ve boşluğun bu şekilde giderilmesi gerekmektedir. Ex aequo et bono esasına göre karar verilebilmesinin temelinde hukuk boşluğu değil, tarafların bu yöndeki iradeleri yatmaktadır(101

Osman Gazi Güçlütürk / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2022

Fuat Altuntaş / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2021

b. Bir Hukuk Boşluğu Olarak Usuli (Teknik) Boşluk Kavramı Teknik boşluk, belirli bir hukuk kuralının yokluğundan ziyade geniş çaplı bir boşluğun olduğu durumlarda meydana gelmektedir. Teknik boşluğa, gerçek boşluk, yapısal (constructional) boşluk, dikey (vertical) boşluk veya sui generis boşluk adları da verilmektedir.(73) Bu tür bir boşlukta, hukuk sisteminde var olan geniş çaplı bir boşluk vardır. Örneğin Medeni Kanunda veya Ceza Kanununda bir ... kapsamında yer alan disiplin hukukundaki birtakım boşluklar örnek gösterilebilir. Disiplin hukukunda tanığın yemin etmesi hususunda Devlet Memurları Kanunu

Özge Yücel / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2014, Cilt 30, Sayı 3

b- Bütüncül Kıyas ya da Münferit Hükümlerin Kıyası Hukuk düzeninde saptanan bir hukuk boşluğunun kapsamlı bir hukuksal ilkenin tipleştirilerek ortaya konulması suretiyle doldurulması halinde bütüncül kıyastan ya da hukuk kıyasından söz edilir(68). Sözü edilen kapsamlı hukuksal ilke çeşitli yasa ve ... eksikliği olarak değerlendirildiğinde bu hukuk boşluğu bütüncül kıyas yoluyla doldurulabilir ve genel bir tehlike sorumluluğu hukuk düzenine sokulabilir(75 ... kural eksikliğinin yasa koyucunun bilinçli bir kararına dayandığını ve hukuk boşluğu olarak yorumlanamayacağını belirterek Koziol’e karşı çıkmaktadır(79

Yahya Berkol Gülgeç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

dayalı bir bütün hâlinde hareket etmek suretiyle(409) yönetime el koyarak hukuk boşluğu yaratmıştır. Yaratılan hukuk boşluğu 27 Ekim 1980 tarihli ve 2324 ... usûllerine uyulmamış olmasıdır. Zaten ortada bir darbe söz konusu olduğu için, darbe ile yaratılan hukuk boşluğunda “hukuk dışı” tabirinin bir eleştiri olarak

Vildan Peksöz / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2022

3. Türk Hukukunda Adi Ortaklığın Hak ve Taraf Ehliyetine İlişkin Yasal Düzenlemeler Yukarıdaki başlıkta, adi ortaklığın hak ve taraf ehliyetine ilişkin hukuk boşluğu olmadığı sonucuna varıldı. Her ne kadar bu hususa ilişkin hukuk boşluğu olmasa da, yasal düzenlemelerden hareketle adi ortaklığın hak ve taraf ehliyetine yönelik yorum yapılabilip yapılamayacağı hususu tartışılmalıdır. Bu anlamda İş Kanunu m. 2 ve Kurumlar Vergisi Kanunu m. 2 incelenmelidir.

Vildan Peksöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2020

3. Türk Hukukunda Adi Ortaklığın Hak ve Taraf Ehliyetine İlişkin Yasal Düzenlemeler Yukarıdaki başlıkta, adi ortaklığın hak ve taraf ehliyetine ilişkin hukuk boşluğu olmadığı sonucuna varıldı. Her ne kadar bu hususa ilişkin hukuk boşluğu olmasa da, yasal düzenlemelerden hareketle adi ortaklığın hak ve taraf ehliyetine yönelik yorum yapılabilip yapılamayacağı hususu tartışılmalıdır. Bu anlamda İş Kanunu m. 2 ve Kurumlar Vergisi Kanunu m. 2 incelenmelidir.