Kenan Dülger / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2023

B.Siber Saldırılar Karşısında Meşru Savunma Hakkının Uygulanabilirliği Uluslararası hukuk düzeninde kuvvet kullanmanın en temel istisnası olarak kabul gören meşru savunma hakkına dayanarak hareket edebilmek için bir silahlı saldırının varlığının gerekli olduğu daha önce de ifade edilmiştir. Herhangi bir devletin kuvvet kullanma yasağına aykırı davranışı ile meşru savunma hakkının kullanılmasına yol açan bir silahlı saldırı gerçekleştirmesi ... saldırının da silahlı saldırı olarak nitelendirilmesi halinde saldırıya uğrayan devlete yönelik meşru savunma hakkına başvurabilme imkânı verebileceği

Kenan Dülger / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2023

III.MEŞRU SAVUNMA HAKKININ SİBER SAVAŞ FAALİYETLERİ BAĞLAMINDA UYGULANABİLİRLİĞİ A.Uluslararası Hukukta Genel Olarak Meşru Savunma Hakkı ... önemli ilkelerinden biri olarak kabul gören kendi güvenliğini kendi başına sağlamanın kuvvet kullanılması ile gerçekleşmesi meşru savunma hakkını ortaya çıkarmaktadır.(130) Aslında meşru savunma hakkının uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağı ile birlikte var olduğunu söylemek mümkündür. Bir diğer deyişle ... içerisinde oldukları düşünülemez. Bu nedenle kuvvete başvurmanın sınırlanmaya başlaması ile beraber meşru savunma hakkının, uluslararası hukukun temel

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

). Bununla beraber ifade edilmektedir ki provokatör, ancak tasarruf edebileceği haklara yönelik bir saldırı halinde meşru savunma hakkından feragat etmiş ... savunma hakkından feragat ettiği tezini ileri sürse de yaşam hakkına yönelik rıza geçerli olmayacağından, söz konusu kişiler A ve E’nin meşru savunma ... meşru savunma hakkından feragat etmek değil(88) meşru savunma çatısı altında saldırganla mücadele etmek(89) olduğu ileri sürülmek suretiyle ... belirlenmesine karşı çıktığı söylenebilir. Ancak kanaatimizce somut olayın özelliğine göre, böyle bir durumda meşru savunma hakkı bütünüyle ortadan kalkmasa da

Hasan Batuhan Yayla / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2022

B.Meşru Müdafaa Kuvvet kullanma yasağının BM Şartı’nda açıkça düzenlenen, en temel istisnası meşru müdafaa hakkıdır. Dolayısıyla meşru müdafaa hakkının da güvenli bölge için hukuka uygunluk sebebi olduğu ileri sürülebilir. Ancak bu hususu netleştirebilmek adına uluslararası hukukta meşru müdafaa hakkına ve bu hakka dair tartışmalara değinmek gerekir. Meşru müdafaa hakkı BM Şartı m.51 hükmünde şu şekilde düzenlenmiştir(35): “Bu Antlaşma’nın hiçbir ... için gerekli önlemleri alıncaya dek, bu üyenin doğal olan bireysel ya da ortak meşru müdafaa hakkına halel getirmez. Üyelerin bu meşru müdafaa hakkını

Semin Töner Şen / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2021

müdafaa hakkının varlığından bahsetmek güçtür. (164) Bu durumda siber saldırıya karşı meşru müdafa hakkının kullanılabilmesi için saldırının hangi kriterler ... 2. BİLGİSAYAR AĞ SALDIRILARI VE MEŞRU MÜDAFA HAKKI Bilgisayar ağ saldırılarının BM Şartı’nda belirtilen ve yukarıda tartışarak değerlendirmesini ... kollektif aksiyon alma kararı, ikinci ise saldırıya uğrayan devletin md.51 kapsamında yeralan meşru müdafaa hakkını kullanmasıdır. Meşru müdafaa hakkı kuvvet ... Şart ile verilmiş bir yetki veya görev olarak yorumlanabilmektedir.(150) BM Şartı’nın 51. md. yeralan meşru müdafa hakkının kullanılabilmesinin ön şartı

Cüneyt Yüksel / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2025

Ege Adaları’nı tehdit ettiğini ve bu sebeple BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca meşru müdafaa hakkına(139) dayanarak, bu Adaları askerileştirebileceğini ... askerileştirmesine meşruiyet kazandırmaya çalıştığı ortadadır.(140) Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, 18 Şubat 2022 tarihli mülakatında meşru müdafaa hakkı ... konuşlandırmasının da kendisine yönelik bir tehdit arz ettiğini belirtmektedir.(141) Yunanistan’ın iddia ettiği gibi meşru müdafaa hakkına dayanabilmesi mümkün müdür ... kapsamında meşru müdafaa hakkının kullanılacağına ilişkin bir uyarıda(146) bulunulması, bu bağlamda değerlendirilemez. Son olarak, tehdidin hedef devlete

Kenan Dülger / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2023

2.Meşru Savunma Hakkına Yol Açan Siber Saldırıların Kaynağı Meselesi Siber saldırıya karşı başvurulabilecek olan meşru savunma hakkının kullanımına dair bir diğer tartışmalı olan husus da, siber saldırının kaynağı ile ilgilidir. Zira meşru savunma hakkının kullanımı açısından, yukarıda incelediğimiz ... , meşru savunma hakkını düzenleyen BM Şartı m. 51 hükmünün hazırlık sürecine atıfta bulunmak suretiyle silahlı saldırıların yalnızca devletler tarafından ... kabul etmektedir. Bu noktada devletin varlığına ve güvenliğine yönelik önemli derecede tehdit oluşturan saldırılara yönelik getirilen meşru savunma hakkı

Hamza Yüce / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2024

teşkil eden meşru müdafaa hakkı ise BM Şartı’nın 51. maddesinde “bu Şart’ın hiçbir hükmü, BM üyelerinden birinin silahlı bir saldırıya hedef olması halinde ... hakkına halel getirmez. Üyelerin bu meşru müdafaa hakkını kullanırken aldıkları önlemler hemen Güvenlik Konseyi’ne bildirilir ve Konsey’in işbu Şart ... biçimde etkilemez” hükmü ile düzenlenmiştir. Meşru müdafaa hakkı, devletlerin bireysel veya birlikte kullanabilecekleri doğal bir haktır.(109) Hakkın ... olarak kabul edilmesinde değerlendirilmeye alınmaktadır.(112) Divan da meşru müdafaa hakkının kullanımı bağlamında, silahlı saldırı teşkil eden kuvvet

Merve Leman Bulut Mişe / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2024

bulunmadığı için, mevcut kuralların ne şekilde uygulanacağı çeşitli tartışmalar yaratmaktadır. Bu sebeple, kuvvet kullanma yasağı ve meşru müdafaa hakkındaki ... sorunlardan biri, siber saldırıların silahlı saldırı niteliği ve bununla paralel olarak meşru müdafaa hakkının doğmasıdır. Bu hususta somut olaydaki siber ... açıklanmıştır. Buna göre, siber saldırı düzeyine varan bir siber faaliyetin hedefi olan devlet, doğası gereği sahip olduğu meşru müdafaa hakkını kullanabilir ... önem arz etmemektedir. Bu durum devletlerin uygulamalarında da aynı şekilde karşımıza çıkmakta ve meşru müdafaa hakkının tetiklendiği evrensel olarak

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

elbette ki TCK’nın ilgili maddesinde, söz konusu mahiyette hükümlere yer verilmemiş olması, şartlarının varlığı halinde, burada meşru savunma hakkının ... dörtte bire kadar indirilebileceği gibi icabına göre büsbütün de kaldırılabilir(138) ’’. Ancak doktrinde; meşru savunma hakkına sebebiyet verecek bir ... karşı da meşru savunma hakkı söz konusu olabilmektedir. Ancak icra ettiği görev itibarıyla kamu görevlisinin, hukuk düzeninin önemli bir parçası olması ... halinde meşru savunma hakkını doğursa da, bu hakkın normal şartlardaki bir saldırıya nazaran ciddi şekilde sınırlandırılması söz konusu olmalıdır. Zira kamu

Hamza Yüce / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2024

2.2.2.1.Kuvvet Kullanma Tehdidinin Meşru Müdafaa Hakkı Bağlamında Değerlendirmesi Divan’ın Nikaragua Davası’nda kuvvet kullanma yasağının hangi tür ihlallerinin meşru müdafaa hakkını doğuracağını ortaya koyarken kuvvet kullanımının en ağır biçimlerini, daha az ağır biçimlerinden ayırdığı ve meşru müdafaa ... için bu durumun silahlı kuvvet kullanılarak gerçekleştirilecek bir meşru müdafaa hakkına imkan vermeyeceğini belirtmektedir.(282) McCoubrey ve White da ... tehditler de hukuka uygun olacaktır.(285) Fakat, burada, BM Şartı dar yorumlandığında meşru müdafaa hakkının ancak silahlı bir saldırıya karşı

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

2. Taksirli ve Diğer Provokasyon Halleri Kasıtlı bir provokasyon söz konusu olduğunda, provokatörün meşru savunma hakkının bütünüyle ortadan ... veya sosyal açıdan alışılagelmiş mahiyetteyse meşru savunma hakkının sınırlandırılmasından bahsedilemeyecektir(102). Önemle belirtmek gerekir ki ... kullanmadığı için, saldırıya maruz kalanın hareket özgürlüğüne dayanan subjektif görüşe göre meşru savunma hakkı varlığını devam ettirecektir. Buna mukabil hukuk ... provokatörün meşru savunma hakkının zayıflatılması gerekmektedir(104). Söz konusu provokasyon halini bir örnek üzerinden açıklayacak olursak; bu örnek

Cüneyt Yüksel, Kaan Erdoğan / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023, Sayfa: 12 - 13

A.Meşru Müdafaa Hakkını Geniş Yorumlamaya Yönelik Girişimler Meşru müdafaanın düzenlendiği BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca, meşru müdafaa hakkına başvurulması için bir silahlı saldırının mevcudiyeti aranmıştır. Uluslararası Adalet Divanı’nın (Divan) içtihatları uyarınca kuvvet kullanma ve silahlı saldırı arasında ayrım olduğu tespit edilmiş; etki ve boyut açısından sadece çok ciddi kuvvet kullanma eylemlerinin silahlı saldırı eşiğine erişmiş kabul edilmesi öngörülmüştür(47). Ayrıca meşru müdafaa hakkının doğduğu durumlarda dahi bu hakkın kullanımı gereklilik ve ölçülülük prensipleri çerçevesinde sınırlanmıştır(48

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

b. Hakkın Kötüye Kullanılması Teorisi Alman doktrininde oldukça taraftar(69) bulan bu görüşe göre; meşru savunma hakkı da tüm haklar gibi kötüye ... ) provokasyonlarda, meşru savunmanın hukuki esasını oluşturan subjektif ve objektif görüşlerin de provokasyonda bulunan kişiye meşru savunma hakkı tanımadığı ifade ... konusu provokasyon hali bakımından subjektif görüşün de meşru savunma hakkına engel olacağı ifade edilmektedir. Nitekim meşru savunma hakkını kişinin ... ondan bağımsız gerçekleşmişse burada meşru savunma hakkının sınırlandırılmasından söz edilemeyecektir (Wagner, a.g.e, s. 71). (75) Krşl. Heinrich, a.g.e

Gökhan Albayrak / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

kullanmasını ve kuvvet kullanma tehdidinde bulunmasını yasaklamıştır. Fakat bu genel yasağın istisnaları olan meşru müdafaa hakkı ve BM Güvenlik Konseyi’nin ... müdafaa hakkı orantılı olarak kullanılmak zorundadır. Müdafaanın amacı haksız bir silahlı saldırıya karşılık vermek, onu durdurmaktır. Corten’in belirttiği gibi bu esas amacı aşan eylem müdafaa olarak değerlendirilemez ve bu eylem cezalandırma karakterine sahip olur.(396) Meşru müdafaa hakkı bu bakımdan ... ). a.g.e., 492 (398) Aral, B. (1999). Uluslararası Hukukta Meşru Müdafaa Hakkı. Ankara: Siyasal Kitabevi, 30 (399) Gardam, J. (2004). Necessity

Kenan Dülger / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2023

Danışma Görüşünde Divan’ın, meşru savunma hakkına yol açan bir silahlı saldırının tespitinde kullanılan silahın bir öneminin bulunmadığına ilişkin görüşü de ... gerekliliğinden yola çıkılarak, meşru savunma hakkının kapsamı itibariyle geleneksel olarak dar anlamda yorumlandığı ileri sürülmektedir.(161) Buradan hareketle ... tesisleri, finans ve bankacılık hizmetleri vb. gibi ulusal alt yapı ve sistemlerine yönelik siber saldırıların meşru savunma hakkına izin veren silahlı ... edilmektedir.(170) Meşru savunma hakkına vücut veren bir silahlı saldırının varlığının yanında gereklilik, aciliyet ve orantılılık gibi ölçütlerin de yerine

Cüneyt Yüksel, Kaan Erdoğan / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023, Sayfa: 11 - 12

meşru müdafaa hakkının kullanılmasıdır(43). Rusya Federasyonu’nun Ukrayna’ya karşı gerçekleştirdiği askeri operasyonun kuvvet kullanma teşkil ettiğine ve ... Konseyi’nin yetkilendirmesi olmaksızın devletlerarası askeri güç kullanılabilmesinin sadece meşru müdafaa hakkı çerçevesinde mümkün olması öngörülürken, bu ... müdafaa hakkı kapsamında askeri güç kullanıldığı ifade edilirken gerekçe olarak devlet başkanı Vladimir Putin’in 24 Şubat 2022 tarihli duyurusuna yer ... incelenmesi kuvvet kullanma yasağının uygulamadaki durumuna ilişkin çıkarımlarda bulunabilme açısından önem arz etmektedir. Bu bölümde öncelikle meşru müdafaa

Merve Leman Bulut Mişe / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2024

benimsenmiştir. Kuvvet kullanmaya dair getirilen istisnalardan biri ise BM Andlaşması m. 51’de düzenlenen meşru müdafaa hakkı olarak düzenlenmiştir. Siber saldırıların egemenlik, iç işlere karışmama ilkesi, müdahale yasağı, kuvvet kullanma yasağı ve meşru müdafaa hakkı çerçevesinde değerlendirilmesi, ilk olarak ... haiz olmasına göre; saldırıya uğrayan devletin meşru müdafaa hakkı da gündeme gelebilecektir. Uluslararası hukukta hâkim olan görüş, BM Andlaşması m. 2 ... . Siber saldırının silahlı saldırı koşullarını sağlaması halinde ise, saldırıyı bertaraf etmek amacıyla meşru müdafaa hakkı kullanılabilecektir. Bu durumda

Muhammed Enes Bayrak / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2022

alıncaya dek, bu üyenin doğal olan bireysel ya da kolektif meşru müdafaa hakkına halel getirmez.”(470) Maddede düzenlendiği üzere meşru müdafaa, her türlü kuvvet kullanımına karşı kullanılabilecek bir hak değildir. İlgili kuvvet kullanımının silahlı saldırı niteliği taşıması gereklidir. Meşru müdafaa hakkının ... yaklaşımı; onu nasıl nitelendirdiğidir. Divan’ın Nikaragua davasında da belirttiği üzere, Şart meşru müdafaa hakkını doğal bir hak olarak nitelendirmektedir ... olduğu Dostça İlişkiler Bildirisi’ne atıf yaparak bu bildirinin meşru müdafaa hakkının kuvvet kullanma yasağına istisna olmasının uluslararası teamül

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

d. Kendini Koruma Teorisi Esasında bu teori ne hakkın kötüye kullanılması teorisinin öngördüğü gibi her kasıtlı provokasyonu meşru savunma hakkını ortadan kaldıran bir neden olarak görür ne de hukukun korunması teorisi gibi bu tür provokasyonları görmezden gelir(82). Nitekim bu teoriye göre; meşru savunma hakkı, söz konusu durumlarda birtakım sınırlandırmalara maruz bırakılacak olsa da, ultima ratio olarak varlığını devam ettirecektir(83). Gerçekten ... saldırıyı defetmesi, meşru savunma hakkı kapsamında değerlendirilecektir. Buna mukabil aynı sonuca ikinci örnekteki E bakımdan ulaşmak pek de mümkün

Semin Töner Şen / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2021

diğeri ise 51. maddede yeralan meşru müdafa hakkıdır.(545) Siber saldırının bir kuvvet kullanma olarak tanımlanıp tanımlanamayacağı tartışmasına ait ... açıklamaktadır. Kuvvet kullanımını diğer bir istisnası ise 51. maddede belirtilen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde verilen izindir. Sözleşme’de meşru müdafaa hakkı ... ve güvenliğin korunması için gerekli önlemleri alıncaya dek, bu üyenin doğal olan bireysel ya da ortak meşru savunma hakkına hâlel getirmez. Üyelerin bu meşru savunma hakkını kullanırken aldıkları önlemler hemen Güvenlik Konseyi‘ne bildirilir ve Güvenlik Konsey‘inin işbu Antlaşma gereğince

Merve Leman Bulut Mişe / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2024

müdafaa hakkına halel getirmez. Bu meşru müdafaa hakkını kullanarak Üyelerin aldığı tedbirler derhal Güvenlik Meclisine bil dirilir ve Meclisin, işbu ... Andlaşması m. 51’de bir prosedür olarak açıklanmakta ve usuli bir şart olarak kabul edilmektedir. Şartın yerine getirilmemesi meşru müdafaa hakkının varlığını ortadan kaldırmayacaktır. Nitekim meşru müdafaa hakkının özü aynı zamanda uluslararası teamül hukukuna, devletlerin egemenliğine dayanmaktadır. Bu nedenle ... Güvenlik Konseyinin olaya müdahil olarak kararlar alması halinde, meşru müdafaa hakkı sona erecektir.(166) Oranlılık, gereklilik ve aciliyet koşullarına

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez’’ şeklinde düzenlenmektedir. Görüleceği üzere, mülga TCK’da meşru savunma hakkı, kişinin yalnızca nefsine ... olması şartına yer verilmiş ve meşru savunma hakkının uygulama alanına, kişinin yalnızca kendisinin değil, üçüncü bir kişinin savunulması da dahil ... kısmına vurgu yapmamakta ve adeta kişinin savunmasına haklılık kazandıracak bütün noktaları kuşatmaktadır. Meşru savunma hakkı Anayasamızda da karşılık ... dışında olduğu öngörülmektedir. Keza meşru savunma hakkına AİHS m. 2/2(a)’da da yer verilmektedir. Nitekim AİHS m. 2/1’de; herkesin yaşam hakkının yasayla

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

3. Psikolojik Görüş Bu görüş ekseninde, yalnızca saldırıya maruz kalmak suretiyle kendisini çok zor bir durumda bulan ve çıkarı (menfaati) saldırgan tarafından tehlike altında olan ve keza şiddetli korku altında bulunan kişi, meşru savunma hakkından faydalanacaktır(46). Bunun yanı sıra, her canlıda ... konusu görüşe göre, psikolojik bakış açısıyla meşru savunmanın doğal hak karakteri arasında bir bağ kurulduğunda meşru savunmanın yalnızca kişisel haklar bağlamında uygulama alanı bulduğu görülecektir(48). Ancak bu görüş, özellikle üçüncü kişi yararına meşru savunma hakkını ortadan kaldırdığı gerekçesiyle

Melik Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

gerçekleştirilecek saldırılar bakımından da hareket serbestisi aynı şekilde ihlal edilen mağdura, normal şartlar ölçüsünde bir meşru savunma hakkı sunmaktadır(110 ... alanı bulacak meşru savunma hakkının sınırlandırılması da yerinde olacaktır(111). Söz konusu kişi grupları ayrı ayrı ve kısaca ele alınacak olursa ... , yukarıda yer verilen saldırganın çocuk olduğu durumlara nispeten daha fazla olacağından, meşru savunma hakkının sınırlandırması da o nispette az olmalıdır ... ya da haksızlık bilinci tam olmayan; hatta taksiri adi derecede olan kişilerden sadır olan saldırıya karşı meşru savunma hakkının biraz esnetilmesi