Taylan Barın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020

II. Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Genel Olarak Olağanüstü hâl rejimi Türk anayasacılık tarihinde ilk kez 1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin 113. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan düzenlemede olağanüstü hâl ilanı, ülkenin bir yerinde ayaklanma meydana geleceğine dair kuvvetli deliller ... olağanüstü hâl yönetim usûlünü, sıkıyönetim (m. 122) ve olağanüstü hâl (m. 119-120) şeklinde iki farklı rejim olarak düzenlerken ayrıca bu hallerde ... . maddeleri arasında düzenlenmekteydi. Anayasa’nın “Olağanüstü Hallerle İlgili Düzenleme” başlıklı 121. maddesinin üçüncü fıkrası “Olağanüstü hâl süresince

Şafak Evran Topuzkanamış / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021, Sayfa: 1264 - 1266

I. Covid-19 Sürecinde Olağanüstü Hâl İlanı ve Alınan Olağanüstü Hâl Önlemleri A. Kriz ve Anayasalar Anayasalar, çoğu durumda krizden beslenir ... iktidarların krizlerle baş etme yöntemini belirlemeye gayret eder. Belki de olağanüstü hâl hükümlerini, asli kurucu iktidarların, “gizli” bir çıkış güvencesi ... “başarılı” olabilecek ve “halk”tan desteğini sağlamaya devam edebilecektir. Ya da anayasacılık literatürünün söylemiyle olağanüstü hâl tanımları ve ... amaçlayan etkin yasal araçlar sağlanmalıdır ki anayasalar, temel hak ve özgürlüklerin garantisini oluşturmalıdır(2). Bjørnskov/Voigt, olağanüstü hâl

Galip Uğur / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Şubat 1969, Cilt 5, Sayı 1

GALİP UĞUR* I. OLAĞANÜSTÜ HALLER: Bu husustaki 1961 Anyasa'sının 123 ncü maddesi olağanüstü hallerden bahsetmekte, 124 ncü maddesi ise, «... savaş hali, savaşı gerektirecek bir durumunn başgöstermesi, ayaklanma olması veya vatan ve Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkınma olduğunu gösterir ... 9.7.1945 gün ve 4790 sayılı Kanuna göre, «seferberlik icabı hale göre, ya genel veya kısmî olur. Olağanüstü hallerde, seferberlik ilân edilmeksizin harp ilân ... bulunan olağanüstü hallerin; a) Savaş hali; bu takdirde seferberlik ilân edilmiş olsun veya olmasın, kanunlarda harp hali, harp zamanı veya harp esnasında

Cihan Yüzbaşıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2022, Sayfa: 280 - 284

2.2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu’ndan Kaynaklanan Sınırlar Valinin 5442 sayılı Kanun’un 11/C hükmünden kaynaklanan genel kolluk yetkisine sınırlama getirmekte olan bir diğer düzenleme 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu’dur. Olağanüstü hal ilanı ve olağanüstü hal ilan edilen durumlarda ... bütününde ya da belli bir bölgesinde Cumhurbaşkanı tarafından olağanüstü hal ilan edilebilir. Anayasa’nın 15. maddesi uyarınca olağanüstü hal ilan edilen durumlarda temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilmektedir. Olağan dönemden farklı olarak olağanüstü hal ilan edilen

İlke Başara / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2022, Sayfa: 422 - 425

B.Düzenlemelerin Anayasa’ya Uygunluğu 1.Olağanüstü Hâl Kapsamında Türkiye Olağanüstü hâl usulleri devletin, olağan dönem hukuk kuralları ile yönetmesi mümkün olmayan olağanüstü bir tehdit veya tehlike halinde başvurduğu usullerdir. Olağanüstü hâl düzeninin içeriği, konusu ve çeşidi devletlere göre değişmekle beraber tüm olağanüstü hâl düzenlerinde özelliği gereği idareye olağan dönemlere kıyasen daha geniş takdir yetkisi verilmekte ve idarenin kişilerin ... değişikliği sonrasında “sıkıyönetim” kaldırılmış ve Anayasa’nın 120, 121 ve 122’nci maddeleri ilga edilmiştir. Anayasa değişikliği neticesinde olağanüstü hâle

Cemal Fazıl Karakaş / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 2017, Cilt 0, Sayı 30

VI. OLAĞANÜSTÜ HAL DÖNEMİ 1. SÜREÇ VE MEVZUAT “Giriş ve Takvim” bölümünde de belirtildiği üzere 20.07.2016 gün ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiştir. 31.07.2016 günü yürürlüğe giren KHK 669’un 4 üncü maddesi ile “Olağanüstü halin devamı ... , 21.07.2016 tarihinden itibaren ülke genelinde ilan edilen olağanüstü halin devamı süresince FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibatlı olabilecek sermaye ... kapsamda, olağanüstü hal ilanından sonra yapılan iflasın ertelenmesi taleplerinin, mahkemelerce 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesi

Cemil Kaya / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

V. TAKDİR YETKİSİNİN GENİŞLEMESİ: OLAĞANÜSTÜ HALLER İdareye, olağan zamanlarda, kamu düzenini korumak ve sağlamak amacıyla tanınan yetkiler, olağanüstü zamanlarda yeterli olmadığından bu dönemlerde idarenin birtakım üstün yetkilerle donatılması kaçınılmazdır.(291) Olağanüstü hal, esasları, Anayasa ... korunmasını sağlama imkânı tanır.(298) Bir diğer ifadeyle, olağanüstü haller, idarenin yetkilerinin normal zamanlara göre genişlemesine ve kişi haklarını büyük ... kullanış şekillerinin özel kanuna ve genel hukuk kurallarına bağlı olması çağdaş hukuk devleti anlayışının bir gereğidir”. Olağanüstü hallerde idarenin

Yusuf Enes Kaya / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2019

V. OLAĞANÜSTÜ HÂL DÖNEMİNDE TUTUKLAMANIN HUKUKİLİĞİNİN İNCELENMESİ Anayasa’nın 15. maddesine göre olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan ... dokunulması yasaklanan çekirdek haklar arasında değildir. Dolayısıyla bu hak yönünden olağanüstü hallerde Anayasa’daki güvencelere aykırı tedbirler alınması ... . maddesine göre temel hak ve özgürlükler olağan dönemde ancak kanunla sınırlanabilir. Olağanüstü hal döneminde ise temel hak ve özgürlükler kanunla veya olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle sınırlanabilir. Nitekim Anayasa’nın 119. maddesinde olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli

Taylan Barın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020

II. Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasallık Denetimi Olağanüstü Hâl (OHAL) CBK’ları başta Anayasa’nın 104/17’de belirtilenler ... düzenlendiği Anayasa m. 148/1’de “Ancak, olağanüstü hallerde ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya ... hürriyetlerin korunması bağlamında en fazla güvence içeren hükmü de olağanüstü hâl yönetimi bağlamında getirilmiş, TBMM’ye sunulmalarını müteakip üç ay içinde ... /son). (71) Değişiklikten önceki Anayasa m. 148/1 üçüncü cümle: “Ancak, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde

Nihan Yancı Özalp / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2018

aykırı olur.”(360) “Bu nedenle, Anayasa’nın 148. maddesiyle Anayasa’ya uygunluk denetimine bağlı tutulmayan olağanüstü hal KHK’leri, yalnızca olağanüstü hal süresince olağanüstü hal ilân edilen yerlerde uygulanmak üzere ve olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda çıkarılan KHK’lerdir. Bu koşulları taşımayan kurallar olağanüstü hal KHK kuralı niteliğinde sayılamazlar ve Anayasa’ya uygunluk denetimine bağlıdırlar.”(361) Görüldüğü üzere AYM olağanüstü ... . maddesi sınırlarını aşmayan, sadece olağanüstü hal ilanı sebeplerini ortadan kaldıracak konularda ve sadece olağanüstü hal ilan edilen bölge veya bölgelerle

Özlem Çelik, Tuğba Bayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024, Sayfa: 243 - 245

b.Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri Anayasa’nın 119. maddesine göre, Cumhurbaşkanı olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini çıkarma yetkisine sahiptir. Ancak olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilmesi için daha önce Cumhurbaşkanı tarafından Anayasada belirtilen usule göre ilan edilmiş bir olağanüstü hâlin bulunması gerekir. Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları gün ... olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini, savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak üzere, üç ay içinde

Buket Karaman / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2023

2.1.1.5.Olağanüstü Hal Durumlarında Zor Kullanma Olağanüstü hal kavramı siyaseten bir istisna hali olduğu gibi hukuken de istisna halidir. Bazı hak ve özgürlüklerin askıya alınabildiği, sınırlama kapsamının genişlediği olağanüstü hal rejimlerinde kolluk yetkileri de genişlemekte buna paralel olarak polisin zor ve silah kullanma alanı da de facto veya de jure genişleyebilmektedir. Siyaset teorisi literatüründe olağan- olağanüstü hal ayrımının gerekliliği ya da devlet iktidarını açıklamak bakımından elverişliliği tartışması bir yana burada hukuken ve teknik anlamda olağanüstü hal döneminde kolluk

Yahya Berkol Gülgeç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

b. Konu unsuru Anayasanın 119/6 maddesi Cumhurbaşkanına olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi verirken aynı zamanda normun içeriğine ilişkin bazı kısıtlamalar da öngörmüştür. Bu sınırlamalardan ilki olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin olağanüstü hâl ile ilgili olan konulara ilişkin olması gerekliliğidir. Bu nedenle, en azından teorik olarak, olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle olağanüstü hâlin ilânının ... hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetiminin mümkün olmamasıdır. Ancak, kanımca bu engel Cumhurbaşkanının olağanüstü hâlin sebepleriyle

Hasan Basri Çifci / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

c.Olağanüstü Hâlde Yükümlülük Getirme Yetkisi Bakımından Cumhurbaşkanının olağanüstü hâlde para ve mal yükümlülüğü getirme yetkisi, olağanüstü hâlin yönetilmesinde süreç bakımından meşruiyeti dışarıda bırakır. Bu ilginç bir durumdur. Çünkü birinci bölümde açıklandığı üzere, olağanüstü hâlin maliyeti düşüncesi vergiye rıza gösterilmesi gerektiği fikrinin temelinde yer alır(404). Diğer bir ifadeyle, tarihsel olarak bakıldığında, olağanüstü hâl, vergilendirme yetkisinin rızaya dayanması için bir neden sunar. Fakat bugün, olağanüstü hâl, rızaya ulaşmanın bir yolu olan temsilin atlanmasının bir nedeni olarak görülür

A. Ersin Bayra / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2019

3. Korkunun Ayakta Tutulması: Karşılaştırmalı hukuk perspektifinden olağanüstü halin olağanlaştırılması 21.yy. boyunca hakim olan ideolojinin ... istisnanın norm haline getirildiğini göstermektedir. Zira liberal demokrasilerin olağanüstü hal pratiği, olağanüstü halin geçici ya da istisna olmaktan çıkarak kalıcı bir nitelik kazandığını göstermektedir.(344) Örneğin tarihler 1992 yılını gösterdiğinde, Kuzey İrlanda’da olağanüstü hal ilan etmek isteyen ... .(348) Bu noktada İngiliz kolonilerinde 1946 ile 1950 tarihleri arasında yirmi dokuz ayrı durumda olağanüstü hal ilan edildiğinin altı çizilmelidir

Mehmet Sercan Ercan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2024

3.2.3.Olağanüstü Dönemde: Askıya Alma Olağanüstü hallerde temel hak ve hürriyetleri normal dönemlere kıyasla daha fazla sınırlamak hatta askıya almak mümkündür. Daha üstün bir değeri korumak amacıyla yürürlükteki hukuk düzeninin dışına çıkma imkânı veren olağanüstü hal rejimi de elbette sınırsız bir rejim değildir. Anayasa’nın 15. maddesi olağanüstü hâl dönemlerinde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması rejimini düzenlemiştir. Madde metni şu şekildedir: “Madde 15- Savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla

Yahya Berkol Gülgeç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

). 25 Ekim 1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hâl Kanunu’nda da bu konuda bir hüküm bulunmamaktadır(691). Bununla birlikte, olağanüstü hâl veya ... savunulmaktadır(692). Bu düşünce özetle şu şekilde ifade edilebilir: “Olağanüstü halin ve sıkıyönetimin gerekli kıldığı konular’ ifadesi, zımnen ‘yer’ unsurunu da ihtiva etmektedir. Çünkü, olağanüstü hal veya sıkıyönetimin ilân edilmediği bir yerde, olağanüstü halin ve sıkıyönetimin gerekli kıldığı bir konu evleviyetle (a fortiori) yoktur. O halde, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun olağanüstü hal veya sıkıyönetim ilân edilen yerin dışında

Yahya Berkol Gülgeç / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

f. Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin normlar hiyerarşisindeki yeri Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukukî rejimini yukarıda gördük. Artık bu normun normlar hiyerarşisindeki yerini tespit edebilmek için gerekli bütün verilere sahibiz. Olağanüstü hâlde çıkarılan ... değildir. Anayasanın 119/6 maddesi olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden kanun gücünde normlar olarak bahsetmektedir. Bu belirleme bu normları kanunlarla aynı seviyeye yerleştirecektir. Bu nedenle de olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, olağan dönemdeki kuzenlerinin aksine normlar

Galip Uğur / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Şubat 1969, Cilt 5, Sayı 1

Tevhide Gizem Soyergin / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

VI.Olağanüstü Hâl Yönetiminde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması A.Genel Olarak Olağanüstü hâl yönetiminde temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasının koşulları 1982 Anayasası’nın 15. maddesinde düzenlenmiştir. Anayasa’nın 15. maddesinde, savaş, seferberlik veya olağanüstü hâllerde bazı şartlara ... tedbirler alınabilmesinin şartları ise olağanüstü hâl yönetiminin resmen ilan edilmiş olması, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi ve sınırlamaların durumun gerektirdiği ölçüde yapılmasıdır. Maddenin ikinci fıkrasında olağanüstü hâllerde bile mutlak olarak korunması gereken haklar

A. Ersin Bayra / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2019

d. Olağanüstü hal: Güvenlik nedeniyle hukukun dışına çıkabilme erki Schmitt’in siyasal kavramı ve siyasal ilahiyat üzerine düşünceleri kısaca bu kapsamdadır. Çalışma kapsamında bu düşüncelerin önemi ise Schmitt’in egemenin hukuki konumudur. Nitekim Schmitt egemeni olağanüstü hale karar veren olarak nitelendirmektedir. Hatta bu tanımlama “Siyasi İlahiyat” adlı eserinin ilk cümlesi olarak kullanılmıştır. Ancak buradaki olağanüstü ifadesi ile olağanüstü hal ... meselesini olağanüstü hal üzerinden tanımlamaktadır. Nitekim düzenin sürdürülmesi için olağan durumlarda uygulanmayan bazı tedbirlerin uygulanması egemenin

Volkan Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2020

B. Olağanüstü Hâl Kararnameleri 1982 Anayasası’nın 119. maddesi uyarınca, “Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı ... hâli hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten kalkar.” Görüldüğü üzere, değişiklikler öncesindeki olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile oldukça benzer ifadelerle kaleme alınan bu düzenlemeyi önceki düzenlemeden ayırt eden husus

Ayşe Yaman Kaplan / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

3.4.1.2.2. Olağanüstü dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri 2017 Anayasa değişiklikleriyle birlikte önceden hukukumuzda mevcut olan olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri kaldırılmış, yerine olağanüstü hallerde çıkarılacak Cumhurbaşkanlığı kararnameleri getirilmiştir. Bu kararnameler Anayasa’nın olağanüstü hal rejimini düzenleyen 119’uncu maddesinin altıncı fıkrasında şöyle düzenlenmiştir: “Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli ... çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmî Gazete’de yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur.” Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri

Nimet Yağcı / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

endişelerin arttığı ve gündem konusu edildiği dönemlerde siyasi otoritenin kolaylıkla olağanüstü hal uygulamalarına başvurabildiği görülmüştü. Sıklıkla ve ... koyulabilmiş ve böylece olağanüstü halin olağanlaştırılarak normalleştirilmiştir. Olağanüstü halin olağanlaşması sürecine dair çeşitli ülkelerden verilen ... düşünülmüştür. Olağanüstü halin literatürde özellikle Carl Schmitt, Walter Benjamin ve güncel biçimde Mark Neocleous ile Giorgio Agamben’in çalışmaları kapsamında ele alındığı görülmektedir. Schmitt, “egemen, olağanüstü hale karar verendir” cümlesiyle daha en baştan güvenlik çerçevesinde egemen güce bahşettiği

Yahya Berkol Gülgeç / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

3. Olağanüstü Hâl Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Anayasa Çatışması Bu kısımda lex superior ilkesinin olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi - Anayasa çatışmasına uygulanmasının olası sonuçlarını ele alacağız. Bu bağlamda sırasıyla şu hususlara değineceğiz: 1) Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukukî rejimi, 2) olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimi, 3) olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hiyerarşik konumu, 4) Lex superior ilkesinin olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi - Anayasa çatışmasına uygulanması. Hemen belirtelim ki burada olağanüstü