Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

III.KONUNUN İNCELEME PLANI Çalışma, toplamda dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde taşıma senedinin tanımı ve hukuki niteliği ortaya koyulmuş, ikinci bölümde düzenlenmesi ve içeriği ele alınmış, üçüncü bölümde ispat gücü detaylıca incelenmiş ve son olarak dördüncü bölümde ise taşıma senedinin düzenlenmesi ya da içeriğiyle alakalı olarak ortaya çıkan sorumluluklar üzerinde durulmuştur. Birinci bölümün ilk kısmında, taşıma senedine ilişkin düzenleme içeren ulusal ve uluslararası mevzuat ortaya koyulmuştur. İkinci kısımda, mevzuatta ve öğretide yer alan tanımlar da dikkate alınarak taşıma senedi

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

D.KAYITLARDAKİ EKSİKLİĞİN TAŞIMA SENEDİ NİTELİĞİNE ETKİSİ CMR’nin resmi İngilizce metninde taşıma senedinin 6. maddenin 1. fıkrasında sayılan ... . maddesinde de “içerir” ifadesi kullanılmıştır. Bu ifade tarzı nedeniyle CMR veya TTK’da sayılan kayıtların tamamını içermeyen senedin, taşıma senedi sayılıp sayılmayacağı anlaşılamamaktadır. TTK’nın 857. maddesinin gerekçesinde, maddede sayılan kayıtların taşıma senedinin asgari mecburi içeriği olduğu belirtilmiştir(595). Bu açıklamaya rağmen bir senedin taşıma senedi sayılabilmesi için TTK’da sayılan tüm kayıtları içermesinin zorunlu olup olmadığı öğretide

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

b.Talimat Verme Hakkının Taşıma Senediyle Kullanımı (1)Taşıma Senedinin İbrazı CMR’ye tabi taşıma kapsamında taşıma senedi düzenlendiyse, sadece ... taşıma senedinin birinci nüshasına talimatın işlenmesi ve taşıma senedinin bu yeni haliyle taşıyıcıya ibraz edilmesi gerekir. Bu durumda senet talimat verme hakkı sahibinin elinde bulunması gerekeceği için talimat verme hakkı, taşıma senedini elinde bulundurmaya bağlı bir hak niteliğindedir(964). Yani taşıma senedinin düzenlenmesi halinde telefon, faks ya da başka bir yolla talimat verme hakkının kullanılması mümkün değildir(965). Bu husus taşıyıcının

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

belge, taşıma senedidir. Bu çalışmada, taşıma senedinin hukuki niteliği, içeriği, ispat gücü ve yol açtığı sorumluluklara ilişkin usul ve esaslar TTK ve CMR çerçevesinde kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde vardığımız başlıca sonuçlar şöyledir: Taşıma senedinin tanımı CMR ya da ... sözleşmesi, taşıma senedi kabul edilmiş ve taşıma senedinin yetki belgesi sahibi ile gönderen arasında düzenlendiği ifade edilmiştir. Ancak taşıma sözleşmesi ile taşıma senedi hukuki açıdan farklı nitelikte olduğu ve TTK hükümleri kapsamında taşıyıcı kabul edilebilmek için araç sahibi olmak ya da yetki

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

II.DÜZENLENMESİ TTK’nın 856. maddesinin 1. fıkrasında taşıma senedinin taraflardan birinin istemi üzerine düzenleneceği belirtilmiştir. TTK’nın aynı maddesinin hemen sonraki cümlesinde ise taşıma senedinin hazırlanacağından bahsedilmiştir. Yani aynı madde içerisinde “düzenleme” ve “hazırlama” olmak üzere iki farklı kelime kullanılmıştır. Öğretide bir görüşe göre taşıma senedinin düzenlenmesiyle hazırlanması farklı hususlar olup, her kim tarafından kaleme alınırsa alınsın taşıma senedi ancak imzalandığı anda düzenlenmiş olur(438). Kanaatimizce de taşıma senedinin hazırlanması ile düzenlenmesi farklı olup

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

II.KONUNUN KAPSAMI VE SINIRLANDIRILMASI Bu çalışmanın ağırlık merkezinde, taşıma senedinin hukuki niteliği, içeriği, ispat gücü ve yol açtığı ... düzenlenmiştir. Taşıma senedine ilişkin temel hükümler TTK’nın 856 ila 858. maddelerinde ve CMR’nin 4 ila 9. maddelerinde yer almaktadır. Bunun yanında hem TTK hem de CMR’nin diğer bazı maddelerinde de taşıma senedine ilişkin hükümler ortaya koyulmuştur. Yine Karayolu Taşıma Yönetmeliği (KTY) ve Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği (TİOY) gibi bazı ikincil mevzuat da taşıma senedine ilişkin düzenleme içermektedir. Taşıma se nedine ilişkin mevzuatların kaleme alınış

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

c.Taşıma Senedinin İspat Gücünün Kanıt veya Karine Olmasının Farkı Taşıma sözleşmesinin kurulduğu, taşıma senedinde yer alan özellikle sözleşme ... şekilde taşıma sözleşmesinin içeriğini de taşıma senedinde bulunan kayıtlar oluşturmakta; ortaya koymaktadır. Taşıma senedi, senet olması nedeniyle içeriğinde bulunan kayıtların ortaya koyduğu hususlar açısından senet delili niteliğinde ispat gücüne sahiptir. Bu kapsamda taşıma senedini delil olarak ileri ... sahip olacaktır. Yani taşıma senedinin, sözleşmenin kurulduğuna ve içeriğine ilişkin ispat gücünün Türk hukuku açısından karine olarak kabul edilmesi ile

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM - TAŞIMA SENEDİNİN İSPAT GÜCÜ I.GENEL OLARAK Taşıma senedi, taşıma işlemleri sırasında doğan anlaşmazlıkları çözmede önemli bir rol ... . Dolayısıyla taşıma senedinin üzerinde yer alan taşımaya dair bilgiler ispat açısından kolaylık sağlar. Bu kapsamda taşıma senedinin asıl işlevi, ispat aracı olmasıdır. Taşıma senedi, senet olması nedeniyle HMK hükümleri kapsamında ispat gücüne sahiptir. Buna ek olarak hem CMR’nin 8. ve 9. maddesinde hem de TTK’nın 858. maddesinde taşıma senedinin ispat gücü ayrıca düzenlenmiştir. Yani genel usul hukuku hükümlerinden ayrı olarak da taşıma senedine ispat gücü

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

II.TANIMI Taşıma senedi, CMR ya da TTK’da açıkça tanımlanmamıştır. Ancak KTY ve TİOY gibi ikincil mevzuatta tanıma yer verildiği görülmektedir. KTY’nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (iii) bendi uyarınca taşıma senedi, eşya ve kargo taşımalarında gönderen ile yetki belgesi sahibi arasında akdedilen ... sözleşmede bulunması gereken bilgileri ihtiva etmesi halinde taşıma senedi yerine geçecek olan taşıma faturası, taşıma irsaliyesi veya irsaliyeli taşıma faturasını ifade eder(43). TİOY’da ise taşıma senedi ve taşıma sözleşmesi aynı kavramlarmış gibi ele alınmıştır. TİOY’un 4. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

taşıma senedi üç nüsha olarak düzenlenir. TTK’da kullanılan nüsha kelimesi anlam itibariyle birbirinin tıpkısı olan demektir. CMR’de de taşıma senedinin nüshalarının birbirinin kopyası (copies) olması gerektiği belirtilmiştir. Buna rağmen taşıma senedinin nüshaları arasında farklılık olması ihtimali de vardır. Ancak ne TTK ne de CMR’de bu ihtimale ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Öğretide de bu ihtimal üzerinde durulmamıştır. Kanaatimizce, taşıma senedinin nüshaları arasında farklılık olması senedin tamamen geçersiz sayılması sonucunu doğurmaz. Taşıma senedinde bulunması gereken bir kaydın eksikliği nedeniyle

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

hem de TTK’nın 857. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde taşıma senedinin içeriğinde bulunması gereken temel kayıt olarak belirlenmiştir. IRU-CMR taşıma senedinin 21 numaralı kutucuğu senedin düzenlenme yeri ve tarihi için ayrılmıştır. Öğretide taşıma senedinin düzenleme yeri ve tarihine ilişkin kaydının pek bir öneminin olmadığı ileri sürülmüştür(458). Ancak taşıma senedinin düzenlendiği yer özellikle CMR’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının “taşıma ... kullanılabilir” hükmü açısından önemlidir. Düzenlenme yerinin taşıma senedine açık adres şeklinde yazılması TTK ya da CMR’de şart koşulmamıştır. Düzenleme yerinin

Hacı Kara / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024, Sayfa: 810 - 813

3.Taşıma Senedi TTK m. 856-858 hükümlerde düzenlenen taşıma senedi, taşımaya ait önemli hususları kayıt altına alan belgedir. Ayrıca, birden fazla ... gönderenlerle düzenlediği özel bazı taşıma senedi türleri kullanılabilmektedir(74). Taşıma senedi taşıma açısından ispat fonksiyonu öne çıkan bir belgedir. eTTK 769 maddede nitelik olarak kıymetli evrak olarak düzenlenen taşıma senedinin TTK açısından bir kıymetli evrak olmadığı TTK 856’inci maddede gerekçesinde ... özel kanunlarda yer alan kıymetli evrak niteliği olmayan taşıma senedi türleri için de geçerlidir(76). Taşıma senedi taraflardan birini talebi üzerine

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

B.İMZA BULUNMASI 1.Her İki Tarafın İmzasının Bulunması Gerekliliği Taşıma senedi, taşıma sözleşmesinin her iki tarafının da borçlarını tevsik eden bir borç senedi niteliğinde olduğu için TTK’nın 858. maddesinin ilk üç fıkrasında taşıma senedinin iki tarafça imzalanması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca TTK’nın 858. maddesinin gerekçesinde, taşıma senedinin kanunda ifadesini bulan ispat gücünü haiz olabilmesi için her şeyden önce imzayı içermesi gerektiği ifade edilmiştir. Benzer şekilde CMR’nin 5. maddesinin 1. fıkrasında da taşıma senedinin gönderen ve taşıyıcı tarafından imzalanacağı hüküm altına

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

C.GEREKLİ KAYITLARI İÇERMESİ Taşıma senedinin ispat gücüne sahip olabilmesi için TTK’nın 858. maddesinin gerekçesinde, şeklen kanuna uygun ... olduğu belirtilmiştir(716). CMR kapsamında düzenlenen taşıma senedinde de kayıtların eksik olması halinde senedin ispat gücünün tümüyle mi ortadan ... söylenebilir. Öğretide, taşıma senedinin kayıtlarına ilişkin eksikliğin senedin ispat gücünü tamamen ortadan kaldırmayacağı ileri sürüldüğü(718) gibi ... bazı kayıtlarının eksik olması halinde ispat gücünün etkilenmediği belirtilerek, ispat senedi niteliğinde olan taşıma senedi açısından da aynı çözümün

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

(2)Taşıma Senedinin İbrazının Hukuki Niteliği Gönderenin talimat hakkını kullanabilmesi için taşıma senedini ibraz etmesinin hukuki niteliği hakkında farklı görüşler ileri sürülmüştür. Öğretide bir görüş, talimat hakkının kullanılmasının taşıma senedinin ibrazına bağlı olması halinde hak ile taşıma senedi arasında bağ olduğunu, ancak bu bağın konişmento kadar mutlak olmadığını belirtmiştir(974). Konişmentonun kıymetli evrak niteliğinde olduğu düşünüldüğünde, bu görüşün talimat hakkı ile taşıma senedi arasındaki bağın kıymetli evrak düzeyinde olmadığı sonucuna vardığı söylenebilir. Benzer başka bir görüş

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

C.DİĞER KAYITLAR 1.Genel Olarak TTK ve CMR’de taşıma senedinin içeriği belirlendikten sonra tarafların uygun gördükleri diğer kayıtları da senede ekleyebileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda taşıma senedinin özüne aykırı olmamak şartıyla taraflar yarar gördükleri her türlü hususu kayıt olarak ekleyebilirler ... ” kaydı gerektiğinde her iki taşıma senedine de yazılabilir. Uygulamada da taşıma senedine yükün belirginleştirilmesine ilişkin bazı ek bilgiler, taşıma ... “… taşıma senedinde taşımacı, gönderen ve alıcının unvanları, adresleri, iletişim bilgileri, eşyanın cinsi, miktarı, teslim alma ve teslim edilme yerleri

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

III.GÖNDERENİN TAŞIMA SENEDİNDEKİ KAYITLAR NEDENİYLE SORUMLULUĞU A.GENEL OLARAK TTK’nın 864. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin “gönderen, kusuru olmasa da … b) taşıma senedine yazılan bilgilerdeki gerçeğe aykırılıklar ile yanlışlık ve eksikliklerden … kaynaklanan, taşıyıcının zararları ile giderlerini tazminle yükümlüdür” hükmü uyarınca gönderen taşıma senedindeki kayıtlardan sorumlu tutulmuştur(1021). Benzer şekilde CMR’nin 7. maddesinin 1 ... belirtilen hususların ve c) gönderenin, taşıma senedinin düzenlenmesini veya içeriğine başka hususların eklenebilmesini mümkün kılmak maksadıyla, beyan ettiği

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

5.Taşıma Senedi ile İlişkisi CMR’nin 4. maddesinde taşıma sözleşmesinin bir taşıma senedi düzenlenmesi ile gerçekleşeceği belirtildikten sonra, taşıma senedinin olmamasının sözleşmenin varlığını ve geçerliliğini etkilemeyeceği ifade edilmiştir. Benzer şekilde TTK’nın 856. maddesinin 2. fıkrasında da taşıma senedi düzenlenmemiş olsa bile taşıma sözleşmesinin kurulabileceği belirtilmiştir(404). Dolayısıyla taşıma senedi, taşıma sözleşmesinin kurulması için gerekli olan bir unsur değildir(405). Yani taraflar istemedi ğinde veya gerek görmediğinde taşıma sözleşmesinin, taşıma senedi

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

c.Hamile Yazılı Taşıma Senedi Hamile yazılı kıymetli evrak TTK’nın 658. maddesinin 1. fıkrasında, senedin metninden veya şeklinden, hamili kim ise o ... söylenemez. ETTK döneminde gönderilenin adının ve soyadının taşıma senedinde yer almaması halinde senedin kıymetli evrak niteliğinde sayılması mümkün olmadığı için taşıma senedinin hamile yazılı olarak düzenlenemeyeceği kabul edilmişti(240). TTK’nın 857. maddesinde de taşıma senedinde gönderilene ilişkin kaydın bulunması gerektiği düzenlenmiştir. Ancak gönderilene ilişkin kaydın boş bırakılması ne taşıma sözleşmesinin ne de taşıma senedinin geçerliliğini etkilemez

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

senedine yazılabileceği düzenlenmiştir. Taşıma senedi, taşıma sözleşmesinin her iki tarafının hak ve borçlarını tevsik ettiği için hâlen ödenmeyip gönderen ... durumlarda taşıma senedine yazılabilecek kayıt olarak düzenlenmiştir. Ulusal taşıma kapsamında düzenlenen taşıma senedine de bu yönde kaydın eklenmesi ... ). Gönderilenin bu hakları kullanabilmesi için ise taşıma senedinde yazan ödemeleri yapması gerekir(567). Gönderilen taşıma sözleşmesi açısından üçüncü kişi olduğu ... gibi ödemeler taşıma senedinde CMR’nin 6. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendi kapsamında bir kayıt olarak bulunmaktadır. Ancak taşıma senedinde kayıt olsa

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

2.Yük Senedi Yük senedi TTK’da tanımlanmamış ancak TTK’nın 859. maddesinde “taşıma senedi düzenlenmemişse, gönderenin istemi üzerine taşıyıcı, eşya ... ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Yük senedi, taşıma senedinin düzenlenmediği hallerde yüke ve taşımaya ilişkin genel bilgi içeren, gönderenin istemi üzerine düzenlenip taşıyıcı tarafından imzalanan kıymetli evrak niteliği bulunmayan senet olarak tanımlanabilir. Taşıma sözleşmesi kapsamında taşıma senedi düzenlenmediğinde yük senedinin düzenlenebileceği belirtildiği için birisi varken diğerinin olmayacağı söylenebilir. Taşıma senedi ve yük senedi kıymetli evrak

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

b.CMR Açısından CMR’nin 8. maddesinin 3. fıkrasının son cümlesinin “kontrollerin sonuçları taşıma senedine yazılır” hükmü uyarınca yükün ağırlığı, miktarı ve içeriği taşıyıcının yaptığı kontrol sonucuna göre taraflarca beraber taşıma senedine yazılabilir. Bu kapsamda yükün ağırlığı, miktarı ve içeriği taşıyıcı tarafından kontrol edilmeden taşıma senedine yazılmışsa, taşıma senedi yükün fiilen kayıtlara uygun olarak teslim alındığını ispatlayamaz(887). Ancak TTK’nın aksine, kontrol edildikten sonra yazılması halinde de taşıma senedinin fiilen teslim alınan yüke ilişkin ispat gücüne sahip olup olmayacağı

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

taşımacılığında taşıma senedi olarak adlandırılmıştır. Taşıma senedi, taşıma sözleşmesinin kurulduğunu, içeriğini, yükün taşıyıcı tarafından teslim alındığını ve ... ispatlanabilir. Ancak taşıma senedi, taşıma sözleşmesinin her iki tarafının da imzasını barındırması ve genel usul hukuku kurallarından ayrı olarak ispat gücüne sahip olması nedeniyle taşımacılıkta ön plana çıkmaktadır. Bu kapsamda taşıma senedi, hem taşımacılığa ilişkin işlerin sorunsuz ve zamanında ... Kanunu’nun (TTK) taşıma sözleşmesine ilişkin ikinci kısmının başında taşıma senedi düzenlenmiştir. Yine Karayolu ile Uluslararası Yük Taşıma Sözleşmesine

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

2.Taşıma Senedi İbraz Edilmeden Yerine Getirilen Talimat Nedeniyle Sorumluluk TTK’nın 868. maddesinin 6. fıkrası uyarınca tasarruf hakkının kullanılması, taşıma senedinin ibrazı şartına bağlanmış ve taşıyıcı herhangi bir talimatı, taşıma senedi ibraz edilmeden yerine getirmişse, bundan doğacak ... verilen talimatı taşıma senedinin birinci nüshasını istemeden yerine getirmesi halinde, bu yüzden meydana gelen zararın tazminini talep hakkına sahip kişiye ... senedinin düzenlenmiş olması yeterliyken, TTK’ya tabi taşımada taşıma senedinin düzenlenmiş olması tek başına yeterli değildir(993). TTK’ya tabi taşımada

Safa Murat Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

2.CMR Açısından CMR’de taşıma senedinin elektronik ortamda hazırlanması ve imzalanmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu yönde ... Konvansiyon’a Elektronik Taşıma Senedi ile İlgili Ek Protokol (Additional Protocol to The Convention on the Contract for the International Carriage of Goods by ... , taşıma senedinin uluslararası taşıma sözleşmesi taraflarınca senet ile bağlantısını garanti eden güvenilir bir elektronik imza yoluyla doğrulanabileceği belirtilmiştir(86). Dolayısıyla Ek Protokol’ü kabul eden devletler açısından CMR kapsamında da taşıma senedinin elektronik ortamda oluşturulup güvenli elektronik