Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

SONUÇ Çalışmamızda, Türk Medeni Kanunu’nun “Nafaka Yükümlülüğü” başlığı altında 364, 365 ve 366’ncı maddelerinde düzenlenen yardım nafakası konusu ... nafakası (TMK m. 175), tedbir nafakası (TMK m. 169, m. 197/f.2) ve iştirak nafakası (TMK m. 182/f.2) yükümlülüğünden ayrı olarak “yardım nafakası” şeklinde ... yükümlüdür. Bu hükümde nafaka talep etme hakkına sahip olan kişiler açıkça belirtilmiştir. Altsoy ve üstsoy hısımları, derecesine bakılmaksızın yardım nafakası ... kurulması gerekir. Diğer görüş ise, yardım nafakası ilişkisini kurmaya biyolojik babalığın yeterli olacağını ileri sürmektedir. Evlat edinenle evlatlık

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.2. Yardım nafakasının özellikleri 2.2.1. Yardım nafakasının taliliği Yardım nafakası, tali niteliktedir. Türk Medeni Kanunu m. 364/f.3 hükmüne ... eşinden, ergin olmayan çocuk baba ya da annesinden bakım nafakası alma imkânına sahipse yardım nafakası talep edemez(2). Dolayısıyla nafaka alacaklısı, bakım yükümlülüğü olan kimseden önce bakım nafakası talep edip, sonuç alamadığı takdirde yardım nafakası talebinde bulunmalıdır(3). Bu sebeple yoksulluk ... isteyebilirken yardım nafakası isteyemez. İstisnai olarak, kişinin aldığı yoksulluk nafakası zaruretten kurtarmaya yeterli gelmiyorsa yardım nafakası talep

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

üyelerine yardım ise yükümlülük olarak kabul edilmeyip ahlaki bir görev olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızın konusunu oluşturan yardım nafakası, 4721 ... maddesinde ise korunmaya muhtaç kişilerle ilgili özel düzenleme yapılmıştır. Çalışmamızın konusunu oluşturan yardım nafakası kurumu, Türk Medeni Kanunu’nun ... , nafaka kavramı, nafaka türleri, nafaka alacağının hukuki niteliği ve nafaka alacağının özellikleri incelenmiştir; ikinci bölümünde, yardım nafakasının temel esasları detaylı olarak ele alınmış, bu kapsamda yardım nafakasının özellikleri, yardım nafakası alacaklıları ve yükümlüleri, yardım nafakası talep

Hüseyin Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

II. YARDIM NAFAKALARI Yardım nafakaları ikiye ayrılmıştır Bunlardan ilki TMK m. 364’te düzenlenen yardım nafakasıdır. İkincisi doktrinde “bakım nafakaları” başlığı altında incelenen fakat yaptığımız tasnif uyarınca “yardım nafakaları” başlığı altında bulunan yoksulluk nafakasıdır. Yoksulluk nafakası doktrinde bakım nafakaları başlığı altında incelenmekteyse de çalışmada yoksulluk nafakasının amacı ve niteliği bakımından yapılan değerlendirmeler gereği yardım nafakaları başlığı altında incelenmesi gerekmiştir(82). (82) Bu konu hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. § 4.

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

1.2.2. Yardım nafakası Türk Medeni Kanunu’nda yardım nafakası; kişilerin işsizlik, hastalık, yaşlılık ve malullük gibi sebeplerle çalışma güç ve yeteneğini kaybederek geçimlerini sağlamaktan yoksun olmaları ve bu yoksulluktan kendi imkânları ile de kurtulamadıkları durumda, bu kişilere kanunda belirtilen en yakın hısımlarınca yardımda bulunulmasını sağlamayı amaçlayan bir aile hukuku kurumudur(14). Yardım nafakası konusu çalışmamızın esasını oluşturduğundan detaylı açıklamalar ilerleyen kısımlarda yapılacaktır. (14) Ergenekon, 1966, a.g.k., s. 26.

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.4. Yardım Nafakasının Şartları 2.4.1. Alacaklı bakımından yardım nafakasının şartları 2.4.1.1. Hâkimden talep edilmesi Yardım nafakası, medeni yargılama hukukunda tasarruf ilkesi gereğince talebe bağlıdır. Yetkili ve görevli mahkeme, kendi imkânlarıyla geçimini sağlayamayan ve yoksulluk içinde bulunan kişiye re’sen nafaka bağlamayacaktır, o şahsın mahkemeden talep etmesi gerekecektir(45). Dolayısıyla nafakaya, ancak muhtaç durumda olan kişi ya da onun yetkili temsilcisi tarafından talep edildiğinde hükmedilebilir. (45) Ergenekon, 1966, a.g.k., s. 65; E. Başaklar (1974). Nafaka Davaları. Ankara

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

4.10.2. Yardım nafakasına uygulanacak hukuk Nafaka, aile hukukundan kaynaklanan ve aile birliğine dâhil olan fertlerin birbirlerine bakım ve yardım ... tespiti son derece önemlidir. Yardım nafakası, belli derecedeki kan hısımları arasında görülebilecek nafaka çeşididir. Hısımlar arasındaki yardım nafakası yükümlülüğünün niteliği ya da yükümlülüğün şartları, yardım nafakasını isteyebilecek ve yükümlü olabilecek hısımların kimler olacağı çeşitli hukuklarda farklı düzenlenebildiğinden uygulanacak hukukun tespit edilmesi gerekir(77). 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun’da, bakım(78) ve yardım

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.2.2. Yardım nafakasının karşılıklı oluşu Yardım nafakası, kanunda sayılan kişiler arasında çift yönlü olup karşılıklıdır(5). Türk Medeni Kanunu m. 364/f.l hükmüne göre sayılan üstsoy, altsoy ve kardeşler birbirlerine karşı hem yardım nafakası verme yükümlülüğüne hem de birbirlerinden yadım nafakası talep etme hakkına sahiptir. Evlatlık ilişkisi süresince, evlatlık ile evlat edinen arasında karşılıklı olarak nafaka yükümlülüğü devam edecektir(6). (5) Saymen ve Elbir, 1960, a.g.k., s. 469; Tekinay, 1990, a.g.k., s. 587-588; Feyzioğlu, 1986, a.g.k., s. 575; H. Hatemi, R. Serozan (1993). Aile Hukuku

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

4.3.2. Yardım nafakasında yetkili mahkeme Türk Medeni Kanunu’nun 365’inci maddesin 5’inci fıkrasında yardım nafakasındaki yetkili mahkeme şu şekilde düzenlenmiştir: “ Yetkili mahkeme, taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir”. Yapılan yeni düzenleme ile 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlükten kalkan 743 sayılı ... davacıya yetkili mahkemelerden birini seçme hakkı tanınması durumu söz konusu olamaz(17). Davacıya yardım nafakası davasında seçim hakkı tanındığından ... vardır(18). Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 7/f.1 hükmüne göre, birden fazla yardım nafakası yükümlüsü varsa, yardım nafakası davası yükümlülerden

Hüseyin Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

I. BOŞANMA SONRASI YOKSULLUĞUN YARDIM NAFAKASI İLE ÖNLENMESİ A. Genel Olarak Yoksulluk sorununu çözmek ancak topyekûn bir mücadelenin eseri ... dayanışmanın önemini gösteren başka bir durum ise yardım nafakası yükümlülüğünün kapsamıdır. TMK yardım nafakasını usul-füru ve refah halinde bulunması şartıyla kardeşlerle sınırlı tutmaktadır. İslâm Hukuku’nda yardım nafakası yükümlülüğü Hanefi Mezhebine göre amca, dayı, hala gibi mahrem akrabaları kapsarken, Hanbelî ... .” Bu kapsamda yoksulluğa düşen bir kimse, sayılan akrabalarından yardım nafakası talep edebilmektedir. Yoksulluk nafakası talep etme hakkı olan kişinin

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.4.1.2.3. Yoksulluk hâlinin tespit edilmesi 2.4.1.2.3.1. Genel olarak Yardım nafakası tespitinde, objektif anlamda talepte bulunanın geçinebilmesi için gerekli temel vasıtalara sahip olup olmadığı araştırılmalıdır. Yardım nafakası talep eden kişinin, çok rahat ya da lüks bir yaşam sürmek için talepte bulunması mümkün değildir. Ancak nafaka talep edenin temel ihtiyaçları kendisinin yaşı, cinsiyeti, eğitim durumu, sağlık durumu gibi faktörlere göre farklılık gösterebilir. Yardım nafakası talebinde bulunmak için, talep anında zarurete düşülmesi şart olmayıp, yardım edilmemesi durumunda yoksulluğa düşme

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.4.1.2.3.8. Eğitimi devam eden ergin kişinin yardım nafakası talep etmesi Kural olarak ergin ve çalışma gücü olan herkes, bizzat kendi ihtiyaçlarını temin ederek yoksulluğa düşmekten kurtulabilir. Ancak istisnai hâllerde, ergin ve çalışma gücüne sahip kişiler de yardım nafakası talep edebilirler ... madde hükmüne göre, bu yükümlülük yerine getirilmiyorsa, reşit ve eğitimine devam eden bu kişinin yardım nafakası davası açıp mahkemeden ilam alması ... gerekçesiyle yardım nafakası talep edemeyeceği görüşünden artık uzaklaşmış ve günümüzde Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamasında, bir karine olarak ağır ekonomik

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

4.5. Yardım Nafakasında Vekâlet Ücreti, Temyiz Sınırı Ve Faize İlişkin Karar 4.5.1. Vekâlet ücreti Davada vekil ile temsil edilen tarafın davayı kazanması hâlinde, söz konusu taraf lehine vekâlet ücretine diğer yargılama giderleriyle birlikte hükmedilir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m. 9/f.l ... . Ayrıca Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre, davanın görüldüğü mahkeme için belirlenen ücretten daha az bir miktar hükmolunamaz. Yardım nafakasının artırılması veya azaltılması için açılan davalarda vekâlet ücreti, artırılan veya azaltılan nafaka miktarının yıllık tutarı üzerinden hesaplanır

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

4.1.3. Yardım nafakası davasında davalı Türk Medeni Kanunu m. 364/f.l’de sayılan nafaka yükümlüsü olan altsoy, üstsoy ve kardeşler yardım nafakasında davalı kişiler olarak kabul edilir. Türk Medeni Kanunu m. 365/f.l’de bu kişilerden, mirasçılıktaki sıraya göre nafaka talep edilebileceği belirtilmiştir(8). Nafaka yükümlüsünün, kanunda belirtilmediği için ergin olması veya temyiz kudretine sahip olması aranmamaktadır. Ancak bu durum sadece nafaka yükümlülüğü için geçerli olup, dava şartı olan dava ehliyeti kuralının istisnası olarak değerlendirilmemesi gerekir. Dava ehliyeti olmayana karşı dava

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

edemeyecektir(12). Yardım nafakası, zenginleşme aracı olarak kullanılmadığından, sadece yoksulluğa düşmeyi önleyen ve fahiş olmayan bir miktarda takdir edilmelidir(13). Nafaka yardımı, kişiye bağlı bir hak olduğundan nafaka alacaklısının bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimi dikkate alınmaz. Nafaka yardımı ... . Yardım nafakasının miktarı belirlenirken, nafaka borçlusunun yiyecek, giyecek ve barınma ihtiyacı, tedavi masrafları, eğitim-öğretim giderleri gibi ... son beyanlarını içerir dilekçesinde) %50 ortağı olduğu Limited Şirketin 2007 yılı net karının 115.931,11 YTL olduğu nafaka alacaklısı yardıma muhtaç

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

4.1.2. Yardım nafakası davasında davacı Türk Medeni Kanunu m. 364 hükmüne göre yardım nafakası davasında, dava hakkına yoksulluk içindeki altsoy, üstsoy ve refah içinde olması koşuluyla kardeşler sahip olup dava tarihinde ergin değillerse kanuni temsilci, erginlerse temyiz kuvvetlerine sahiplerse ve ... yardım nafakası istemi ile dava açabilir(7). (5) B. Kuru (2001). Hukuk Muhakemeleri Usulü. İstanbul: Demir, s. 1030; “...Müşterek çocuklardan Ş ... olsa bile) nafaka talep etme hakkı bulunmamaktadır. Bu yön gözetilmeden, ergin olan D. için yardım nafakasına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.3. Yardım Nafakası Alacaklıları Ve Yükümlüleri 2.3.1. Genel olarak Türk Medeni Kanunu‘nun 364’üncü maddesine göre, yardım nafakası alacaklıları ve yükümlüleri kan hısımlarından sadece üstsoy, altsoy ve kardeşlerle sınırlıdır, genişletilemez(19). Dolayısıyla sayılan hısımların dı şındaki amca ... sayılır ve ödenen nafaka Türk Borçlar Kanunu m. 78 hükmüne göre geri istenemez. (19) M. Demiral (2009). “Aile Bağlarının Ortadan Kalktığı Hâllerde Yardım Nafakası Talebinin Yerindeliği Hakkında Bir Yargıtay Karar İncelemesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, s. 1111-1138; Tekinay, 1990, a.g.k

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.3.2. Üstsoy ve altsoy Türk Medeni Kanunu m. 364 hükmüne göre, yardım nafakası yükümlülüğü sadece hangi derece olursa olsun üstsoy, altsoy ve ... hükmü (TMK m. 301 vd.) şartlarından biriyle kurulmuş olması gerekir(24). Yardım nafakası ilişkisinin varlığı için, baba ile evlilik dışı doğan bir çocuk ... ve babasından yardım nafakası isteyebilir(27). Türk Medeni Kanunu m. 327 gereğince anne ve baba, küçük çocukları ergin oluncaya dek bakmakla ve Türk ... çocuğa bakmaya annenin gücü yetmiyorsa çocuk, ergin olmasa dahi nafaka yükümlülerinden mirasçılık sırasına göre yardım nafakası isteyebilir(28

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.2.5. Yardım nafakasının sınırlılık ve yasallık ilkesine tabi oluşu Nafaka yükümlülüğünün, sınırlı bir yükümlülük olması nedeniyle Türk Medeni Kanunu m. 364 hükmünde hangi dereceden hısım olanların birbirine nafaka yükümlüsü oldukları ayrıca belirtilmiştir. Dolayısıyla kanundaki sayım sınırlıdır ... kardeşlerin yardım nafakası ödeme yükümlülüğü olup üçüncü ve dördüncü dereceden yansoy kan hısımlarının yükümlülüğü yoktur(15). Türk Medeni Kanunu m. 18/f.1 ... hısımları arasında yardım nafakası yükümlülüğü yoktur(16). Kanuna göre, yardım nafakası ödeme yükümlülüğü olmayan bir kimsenin, buna rağmen nafaka ödeyerek

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

3.5. Yardım Nafakasının Sona Ermesi 3.5.1. Ölüm hâli Alacaklının veya yükümlünün ölümü halinde, nafaka ödeme yükümlülüğü kendiliğinden sona erecek ve nafaka alacaklısı ile yükümlüsünün mirasçılarına intikal etmeyecektir(37). Yardım nafakasının nafaka alacaklısı öldüğünde, ölüm tarihi kaydının tespit ve ispat edilmesi hâlinde sona ermesi gerekir. Türk Medeni Kanunu m. 30 gereğince ölüm hâli, nüfus sicilinde yer alan kayıtla, şayet nüfus sicilinde bir kayıt bulunmuyorsa veya yanlışsa her türlü kanıtla ispatlanabilir. Türk Medeni Kanunu m. 599 gereğince, ölüm gerçekleşinceye kadar vadesi gelmiş

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

1.2. Nafaka Türleri Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiş olan nafaka türleri bakım nafakaları ve yardım nafakası şeklinde iki grupta incelenir(5). Bir grupta tedbir nafakası (TMK m. 169, m. 197/f.2), yoksulluk nafakası (TMK m. 175), iştirak nafakası (TMK m. 182/f.2) gibi bakım nafakaları; diğer grupta ise yardım yükümlülüğünü ihtiva eden yardım nafakası (TMK m. 364, m. 365, m. 366) bulunur. (5) H.V. Velidedeoğlu (1965). Türk Medeni Hukuku: Aile Hukuku ... : Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 3; Z. Topuksak (2011). “Yardım Nafakası”. İstanbul: Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 3.

Adem Sözüer / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2017

Yoksulluğa Karşı Bir Tedbir Olarak Yardım Nafakası (MK m. 364-366) Araş. Gör. Barış DEMİRSATAN* I. Giriş Yoksulluk, aile ilişkileri çerçevesinde ... düzenlemeler sevk edilmiştir. MK m. 364 ila 366 hükümleri arasında düzenlenen yardım nafakası da yoksulluğa karşı Medenî Kanunun öngördüğü doğrudan önlemlerin başında gelmektedir. II. Temel Dayanakları a. Soybağı ilişkisine dayanması MK m. 364 hükmü ile yardım nafakası yükümlülüğü altsoy ve üstsoy ile kardeşler(1) arasında tesis edilmiştir. Buna göre yardım nafakası yükümlülüğünün var olabilmesinin ilk koşulu nafaka alacaklısı ile borçlusu arasında

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.2.4. Nafaka talebine aile bağlarının zayıflamasının etkisi Türk Medeni Kanunu’nun yardım nafakasının koşullarını düzenleyen m. 364, m. 365 ... aykırı bulunması gerekir. Bunun dışında nafaka yükümlülüğünün ortadan kaldırılmasını düzenleyen herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Yardım nafakası, ahlak ... ödevin ortadan kaldırılmasını ise, Türk Medeni Kanunu m. 365 ile sınırlamıştır. Yardım nafakası, zarurete düşen hısımın yaşamını sürdürebilmesi için zorunlu yardım isteğidir. Yardım nafakası isteyenin kusuru ile yardıma muhtaç duruma düşmüş olması, yükümlüyü borcundan kurtarmamaktadır. Aile bağlarının

Mesut Öcal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

C. Yardım Nafakası ile Yoksulluk Nafakasının Karşılaştırılması Yoksulluk nafakasının kaynağı, yasal düzen tarafından geçerli addedilen evliliğin ... olmaktan ileri gelen bir istemdir. Yardım nafakası ise altsoy ve üstsoy hısımlar ile kardeşler arasındaki akrabalık ilişkisinden doğan bir istemdir. Yoksulluk nafakası talebinde önceden kurulmuş bir evlilik sözleşmesi şart iken, yardım nafakasında ise istemin kaynağı akrabalık ilişkileri olduğu için herhangi bir sözleşmenin varlığı aranmaz. Bakım nafakaları, yardım nafakasına göre önceliklidir(278). Bunun manası, yardım nafakasına ancak bakım nafakaları

Gülşah Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

2.4.1.2.3.2. Kişinin malvarlığını tüketmiş olması Yardım nafakası talep edebilmek için talepte bulunan, tüm imkânlarına başvurmuş olmalıdır veya ... kişinin yardım nafakası isteyebileceğine hükmetmiştir(52). Yine Yargıtay’a göre, ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle malını başkasına devreden bir kimse, şayet birinci dereceli bakım borçlusu bakım borcunu yerine getirmezse yoksulluk içinde bulunduğunu ileri sürerek yardım nafakası talep edebilecektir(53 ... yardım nafakası isteyebilir. Davacı zaruret hâlinde değilse, yardım nafakası talep edemez. Mal varlığı olan kişi önce ihtiyaçlarını bu malvarlığından