Dilşah Buşra Kartal, Pınar Öğün / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2016

TBK M. 473/I Hükmü Kapsamında Öncelenmiş Borca Aykırılık Sorununun Değerlendirilmesi Dilşah Buşra Kartal* / Pınar Öğün** GİRİŞ I. ÖNCELENMİŞ BORCA AYKIRILIK KAVRAMI II. TBK M. 473/I İNCELEMESİ 1. Genel Olarak 2. TBK m. 473/I’deki Kanun Boşluğu 3. Hükmün Uygulama Alanı III. ÖNCELENMİŞ BORCA ... Öncelenmiş borca aykırılık, borcun zamanında ve eksiksiz olarak ifa edilmeyeceğinin, borcun henüz muaccel olmadığı anda açıkça anlaşılmasıdır. Öncelenmiş borca aykırılık konusunda kanunda boşluk bulunmaktadır. Zira öncelenmiş borca aykırılık, TBK’da genel bir hüküm olarak düzenlenmemiş olup, sadece eser sözleşmesine

Pelin Çavdar / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

öncelenmiş borca aykırılık(16) (anticipatory breach) olarak adlandırılmaktadır(17). Doktrinde katılmadığımız bir görüş, ifa güçsüzlüğüne ilişkin inceleme konumuzu oluşturan düzenlemenin öncelenmiş borca aykırılığa ilişkin bir düzenleme olduğunu ileri sürmektedir(18). Ancak gerek söz konusu kurum hakkında ... veriler de sunulabilmektedir(21). Belirtmek gerekir ki, öncelenmiş borca aykırılığın söz konusu olabilmesi için söz ve davranışların açık, kesin ve mutlak olarak öncelenmiş borca aykırılığa işaret etmesi gerekmektedir(22). Anglo Sakson sisteminde, öncelenmiş borca aykırılığın ne zaman gerçekleşeceği

Hilal Daver / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2023

etmekten haksız ve kesin olarak kaçınması şeklinde tanımlanabilecek “öncelenmiş borca aykırılık” ise Türk Borçlar Kanunu’nda (BGB § 323/IV’te olduğu gibi) ayrı ve genel bir hükümle düzenlenmemiştir(185). Türk hukukunda öncelenmiş borca aykırılık ve alacaklının derhal korunma ihtiyacı konusunda bilinçli ... “öncelenmiş borca aykırılık” ifadesi önerilerek doktrinde çoğunlukla kullanılmaya başlanmıştır(193). Öncelenmiş borca aykırılıkta hangi hükümlerin uygulanacağı ... savunur. Doktrindeki baskın görüş öncelenmiş borca aykırılığın, sözleşmenin müspet ihlali olarak nitelendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir(196). Ayrıca

Selin Başer / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2022

bu tarihlere uygun hareket etmesi gerekir. TBK m. 473 f. 1’de bulunan düzenleme, bir öncelenmiş borca aykırılık hali öngörmektedir. Esasen TBK m. 473, Türk borçlar hukukunda öncelenmiş borca aykırılığın somut olarak düzenlendiği tek hükümdür(260). Öncelenmiş borca aykırılık, öğretide borçlunun borcunun ... . (259) Tunçomağ, s. 1005. (260) Başoğlu, Başak: Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. 66, S. 2, 2011, s. 289; Kabaklıoğlu Arslanyürek, Yasemin: Öncelenmiş Borca Aykırılık Kavramı ve Alacağı Tehlikeye Düşen Alacaklının Diğer Hukuki İmkânları ile

Pelin Çavdar / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

tazminini de talep edebilebilmektedir(47). UCC md.2-610 hükmünde öncelenmiş borca aykırılık düzenlenmektedir. Söz konusu hükme göre, taraflardan herhangi ... . Belirtmek gerekir ki, öncelenmiş borca aykırılık doktrine başvurabilmek için, yapılan ihlalin sözleşmenin önemini esaslı ölçüde tehlikeye düşürmesi gerektiği kriteri getirilmektedir. UCC hükümlerinde öncelenmiş borca aykırılığın tanımı yer almamaktadır(48). Doktrinde öncelenmiş borca aykırılıktan bahsedebilmek ... leştirilemeyeceğinin anlaşılmasının yeterli olduğu ifade edilmektedir(49). Hangi hallerin öncelenmiş borca aykırılık oluşturduğu somut olayın koşulları dikkate alınarak

Beyhan Kaplan Güler / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2023

C.Esaslı İhlalin Öncelenmiş Borca Aykırılıkta Etkisi 1.CISG’de Öncelenmiş Borca Aykırılık CISG’in beşinci bölümünde “Öne Alınmış Sözleşmeye Aykırılıklar”(1731) ve Art Arda Teslimli Sözleşmeler” başlığı altında düzenlenen öne alınmış sözleşme ihlali; borçlunun edimini yerini getirmeyeceğinin vadeden ... teslim edilme imkânını ortadan kaldırması, öncelenmiş borca aykırılığın esaslı ihlal yarattığı durumlar olarak kabul edilmiştir(1754). Ancak satıcının ... nedeniyle bu kavramın yerine “öncelenmiş borca aykırılık” deyiminin daha yerinde olduğu görüşü için bkz. Başak Başoğlu, ‘Öncelenmiş Borca Aykırılığın

Pelin Çavdar / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

teminatı)” ve “öncelenmiş borca aykırılık” kurumları ayrı hükümlerle düzenlenmektedir. İncelediğimiz uluslararası sözleşmelerin tamamında ifa için yeterli ... durumunda ise, alacaklının sözleşmeyi sona erdirme hakkı bulunmaktadır. Bunun dışında, alacaklının öncelenmiş borca aykırılığa dayanarak sözleşmeyi sona ... sebebiyle borcunu vadede ifa edemeyeceği açıksa ve bu durum sözleşmenin esasını etkileyecek kadar önemli nitelikteyse, öncelenmiş borca aykırılık doktrinine ... sözleşmelerde, öncelenmiş borca aykırılık doktrini geniş bir uygulama alanına sahip olarak, borçlunun borcunu vadede ifa edemeyeceğini açıkça ortaya koyan ve

Pelin Çavdar / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

b. Öncelenmiş Borca Aykırılık Oluşturmadığı Kanaatimizce, TBK md.98 hükmü yukarıdaki açıklamalarımızda da belirttiğimiz gibi, yükümlülük ihlalini konu alan bir düzenleme değildir. Zira tarafların vadeden önce edimi hazır bulundurmaya ve ekonomik güçlerini korumaya ilişkin yükümlülükleri ... , ekonomik sebeplerle ifa güçsüzlüğünü kaleme alan TBK md.98 hükmünü yükümlülük ihlali ve bu bağlamda öncelenmiş borca aykırılığı düzenleyen bir hüküm olarak ... veya davranışlarıyla bunu açıkça ortaya koyuyorsa, bu takdirde borçlunun bu beyanını veya davranışını öncelenmiş borca aykırılık kapsamına sokmak gerekir

Çisil Durgun Arslan / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2021

performance) özellik arz etmektedir. Zira böylesi bir durum söz konusu ihlâlin, “öncelenmiş borca aykırılık(62)” (anticipatory breach)(63) kavramı çerçevesinde değerlendirilmesini gerektirmektedir. Öncelenmiş borca aykırılık hâllerinde, alacaklıya tazminat talebi yanında tanınan sözleşmeden dönme imkânının dayanağını ... borca aykırılık kavramının Türk hukukundaki yansımaları ile ilgili detaylı bilgi için bkz. Başoğlu, Başak: “Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları”, İÜHFD ... ; Atiyah/Smith, s. 201; Beatson/Burrows/Cartwright, s. 542; O’Sullivan, s. 370 para. 15.42. Öncelenmiş borca aykırılık kavramının gelişimine ilişkin en

Pelin Çavdar / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

mümkün olduğunca ayakta tutulmasını sağlar(71). Bu noktada dikkat çekilmesi gereken bir başka husus, öncelenmiş borca aykırılık ve ifa için yeterli ... edimini ifaya hazır ve istekli olmasının gerekip gerekmediğidir. Anglo sakson hukukundaki yaklaşıma göre, öncelenmiş borca aykırılık sebebiyle sözleşmeden ... uygun bir çözüm bulmuş oluruz. UNIDROIT ilkelerinde öncelenmiş borca aykırılık hükmüne çeşitli eleştiriler getirilmektedir. Bu eleştirilerin başında, öncelenmiş borca aykırılık hükümlerinden yararlanmak isteyen hakkı tehlikeye düşen tarafa çok fazla güç verildiği ileri sürülmektedir. Bu gücün tehlikeli

Nil İrem Saray Çelikkol / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025

öne alınmış sözleşmeye aykırılık ya da öncelenmiş borca aykırılık kavramı ile açıklanmaktadır(599). Borcun henüz muaccel olmadığı fakat satıcı ... m. 21/2. (599) Bkz.: Başoğlu , ‘’Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları’’, ss. 287-310; Vardar Hamamcıoğlu , ‘’Öne Alınmış Sözleşmeye Aykırılık ... . 208; Başoğlu , Öncelenmiş Borca Aykırılık, s. 309. (602) Vardar Hamamcıoğlu , Öne Alınmış Sözleşmeye Aykırılık, s. 209; Başoğlu , Öncelenmiş Borca Aykırılık, s. 289. (603) Vardar Hamamcıoğlu , Öne Alınmış Sözleşmeye Aykırılık, s. 208; Başoğlu , Öncelenmiş Borca Aykırılık, s. 309.

Lexpera, Şubat 2018

Öncelenmiş Borca Aykırılık • İfa Güçsüzlüğü • Temsil • Yetkisiz Temsil • Yabancı Para Borçları

Yükümlülükleri ve Sözleşmeye Aykırılığın Sonuçları, İstanbul 2005, s 409; Başak Başoğlu, Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları, İÜHFM, C. LXVI, S. 2, s. 287-301, 2008; Dilşah Buşra Kartal, TBK m. 473/I Hükmü Kapsamında Öncelenmiş Borca Aykırılık Sorununun Değerlendirilmesi, Sorumluluk Hukuku Seminerler, ed. Z

Barış Demirsatan / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2021

. Anglo-Sakson hukukunda da anticipatory breach kurumu uzun süredir uygulanmaktadır(214). Bu itibarla genel olarak öncelenmiş borca aykırılığa ilişkin ... olarak tezahür eden öncelenmiş borca aykırılıklarda, doğrudan doğruya ilgili edim bakımından borçlu temerrüdü hükümlerini kıyasen uygulayan ve İsviçre ... korunma menfaati bakımından borçlu temerrüdüne ilişkin hükümlerin kıyasen(217) (MK m. 1/II) haksız dönme ve genel olarak tüm öncelenmiş borca aykırılık ... muacceliyetinden bağımsız olarak, tazminat borcu doğduğundan, imkânsızlığa yol açan öncelenmiş borca aykırılık olarak gerçekleşen sözleşme ihlalleri bakımından

Çisil Durgun Arslan / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2021

, çartererler öncelenmiş borca aykırılık kapsamında sözleşmeyi sona erdireceklerini belirtmişlerdir. Bunun üzerine donatan, geminin 8 Haziran tarihinde yüke ... House of Lords, alacaklının sözleşme ilişkisinden dönülmesi yönünde gösterdiği iradenin geçerli olduğuna karar vermiştir. Öncelenmiş bir borca aykırılık ... (Comm) 467. Öncelenmiş borca aykırılık hâlinde, borçlunun borcunu kesin bir şekilde ifa etmeyeceğini öğrenen alacaklının borçlu tarafından gerçekleştirilen ihlâli kabul ederek sözleşmeden dönme kararını vermesi önemlidir. Zira öncelenmiş borca aykırılık durumunda, borçlu her an fikir değiştirip

Osman Levent Özay / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2021

bedel ödeme borcunu da yerine getirmekten kaçındığından öncelenmiş borca aykırılık (borca aykırılığın önceden belli olması) kabul edilmelidir(540). Ancak ... kapsamında sözleşmeyi fesih imkânı kabul edilmelidir(547). Şartları oluşmuşsa öncelenmiş borca aykırılık da bu kapsamda değerlendirilebilir. Bunlara ek olarak ... etkisi olmadığı yönünde, Gernhuber, Joachim, Das Schuldverhältnis, Handbuch des Schuldrechts,Bd. 8, Tübingen 1989, s. 362. Öncelenmiş borca aykırılık ... , S. 169, Eylül 2018, ss. 203-256; Kabaklıoğlu Arslanyürek, Yasemin, Öncelenmiş Borca Aykırılık Kavramı ve Alacağı Tehlikeye Düşen Alacaklının Diğer

Çisil Durgun Arslan / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2021

hesaplanmasını isteyebileceği kabul edilmektedir(905). Söz konusu yaklaşımın temelini, İngiliz hukukunda öncelenmiş borca aykırılık kavramına atfedilen önem ... olduğunca önlenebilmeye çalışılacaktır. Nitekim İngiliz hukukunda da bu doğrultuda, öncelenmiş borca aykırılık hâllerinde tazminat hesaplamasının öne ... ötelendiği; öncelenmiş borca aykırılık hâllerinde ise öne çekildiği görülmektedir(909). Alacaklının, borçlunun sözleşmeyi ihlâlinden doğan zararı azaltma ... , The Law of Contract, s. 961. (905) Karar için bkz. dpn. 671. (906) O’Sullivan, s. 384 para 16.13. İngiliz öğretisinde Treitel, öncelenmiş borca

Şeyda Dursun Karaahmetoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018

öncelenmiş borca aykırılık (antizipierter Vertragsbruch/antizipierte Erfüllungverweigerung) olarak nitelendirilmektedir. Hukukumuzda öncelenmiş borca aykırılığın sonuçlarını genel olarak düzenleyen bir hüküm bulunmamaktadır(79). Bu sebeple borçlunun borcunu ifa etmeyeceğini önceden bildirmiş olduğu ... ). Bu görüş uyarınca, öncelenmiş borca aykırılık halinde cebri icrası mümkün olmayan borçlar bakımından imkansızlık söz konusudur ve alacaklı BK. m. 112

Pelin Çavdar / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

davranışlarıyla bunu açıkça ortaya koyuyorsa, bu takdirde borçlunun bu beyanını veya davranışını öncelenmiş borca aykırılık kapsamına sokmak gerekir . İfa

Alper Uyumaz / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2018

böyledir. Bu hususta, öncelenmiş borca aykırılık kavramı ileri sürülmüştür. Öncelenmiş borca aykırılık, ifayı tehlikeye düşüren bazı durumlarda, alacaklıyı korumak için sevk edilmiş özel hükümler olarak ifade edilebilir. Bkz., BAŞOĞLU, Başak, Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları, İÜHFM., C. LXVI, S. 2, 2008

Selin Başer / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2022

4.Alt Yüklenicinin İşe Zamanında Başlamaması veya İşi Geciktirmesi Alt yüklenicilik sözleşmesinin sona erdirilmesi sonucunu doğuran hallerden bir diğeri, alt yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya işi geciktirmesidir. Bir öncelenmiş borca aykırılık hali öngören(1180) TBK m. 473 f. 1 gereğince, alt yüklenici işe zamanında başlamaz veya sözleşme hükümlerine aykırı şekilde işi geciktirirse ya da asıl yükleniciye isnat edilemeyecek bir sebeple ... , s. 897 vd. Öncelenmiş borca aykırılık hakkında bknz. yukarıda “Birinci Bölüm – Genel Olarak Eser Sözleşmesi ve İlgili Kavramlar” / “VI. Eser

Selin Başer / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2022

6.Eserin Ayıplı veya Sözleşmeye Aykırı Şekilde Yapılacağının Anlaşılması Bir öncelenmiş borca aykırılık hali öngören(1186) TBK m. 473 f. 2’de yer alan hükme göre, meydana getirilmesi sırasında, eserin alt yüklenicinin kusuru nedeniyle ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana getirileceği açıkça görülüyorsa, asıl yüklenici alt yükleniciye bunu gidermesi için ihtar yoluyla uygun bir süre verebilecek, alt yüklenici söz konusu süre içerisinde bu durumu ... . 897 vd. Öncelenmiş borca aykırılık hakkında bknz. yukarıda “Birinci Bölüm - Genel Olarak Eser Sözleşmesi ve İlgili Kavramlar” / “VI. Eser Sözleşmesinde

Esma Elif Şafak Sarıkaya / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2022

Emre Cumalıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2019

Hukuk öğretisinde bazı yazarlar “öncelenmiş borca aykırılık” terimini kullanır. Bkz. KARTAL/ÖĞÜN, s.231. “Borcun İfa Edilmeyeceğinin Önceden Bildirilmesi ... , 2010, s.217- 260, (İfa Engelleri) s.245. (19) Başoğlu çalışmalarında “öncelenmiş” terimine yer vermiştir bkz. BAŞOĞLU Başak: Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. LXVI, S.2, s.287-310 (Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları). (20) KARTAL/ÖĞÜN, s

Osman Levent Özay / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2021

Hükümler, C. I, 17. Bası, İstanbul 2019, N. 1562 vd., 1574a. Öncelenmiş borca aykırılık ifadesinin kullanımlarına ilişkin bkz. Başoğlu, Başak, Öncelenmiş Borca Aykırılığın Sonuçları, İÜHFM, C. LXVI, S. 2, 2018, s. 288 vd. özellikle dn. 3. Öngörülebilen ihlal kavramı ve ihlalin kapsamı için bkz. Cumalıoğlu

Şeyda Dursun Karaahmetoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018

kredi söz konusu ise de henüz ifa etmemiş olduğu bölümleri ifa etmeyeceğini beyan etmiş olduğu için burada öncelenmiş borca aykırılık durumu söz konusu ... alacaklının güveninin sarsıldığı yönünde bknz.: BGE 69 II 243, 244. (91) İsviçre Borçlar Kanunu’na ilişkin 2020 Tasarısının 132. maddesinde de öncelenmiş borca aykırılık haline ilişkin olarak bir düzenleme yer almaktadır. Bu düzenlemeye göre, borçlunun ifa gününde borcuna aykırı davranacağı ya da borcunu yerine