Lexpera, Temmuz 2019

Taşkın Yapı

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

B.Haksız Yapıya İlişkin Hükümlerin Uygulanabilirliği Bazı yazarlar(2) taşkın yapıya katlanma yükümlülüğünün bulunmadığı durumlarda taşkın yapının ... haksız yapıya ilişkin hükümlerin taşkın yapıya uygulanamayacağını belirtmişlerdir. İlk görüşün kabulü halinde taşkın yapı TMK m. 722 uyarınca taşılmış arazinin bütünleyici parçası sayılıp taşkın yapının yıkılmasının talebi aşırı zarara yol açmama şartına bağlanmış olacak, TMK m. 723 uyarınca taşkın yapının kaldırılması aşırı zarara yol açacağı için kaldırılamazsa yapıyı yapan kişinin taşılmış arazi malikine tazminat ödemesi gündeme gelecektir. Taşkın yapıya TMK m

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

yetkili sınırlı ayni hak sahiplerine itiraz hakkı tanınmasının nedeni taşkın yapıyı yapan kişinin iyi niyetli olması halinde ona taşkın yapıya katlanmaktan kurtulmasını sağlayabilecek bir yol sunmaktır. Taşkın yapıyı ya pan kişi iyi niyetli olduğu sürece taşkın yapının yıkılmasını önleyebileceği için, bunun karşısında taşılmış arazi malikine taşkın yapıyı yapan kişinin iyi niyetini ortadan kaldırabilecek bir yetki sunulmuştur. Böylece taşkın yapıyı yapan kişi ... sınırların aşılmamasını gözetmekle sorumlu tutulmuştur(205). Bununla beraber itirazın taşkın yapıyı yapan kişinin iyi niyetini ortadan kaldırması her durumda

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

C.Elatmanın Önlenmesi Talebi Eğer şartlardan biri bile sağlanmamışsa taşılmış arazi maliki taşkın yapıya katlanmakla yükümlü olmayacak ve TMK m. 683/ f. 2’ye dayanarak taşkın yapı şeklinde meydana gelmiş olan elatmanın önlenmesine veya TMK m. 983 uyarınca zilyetliğin korunmasına ilişkin davayı açabilecektir(5). Zira taşkın yapıyı yapan kişi, taşılmış arazi malikinin taşınmazı üzerindeki dolaysız zilyetliğini gasp etmektedir(6). Artık taşkın yapının yıkılması gerekeceği şüphesizdir ve bunun masraflarına taşkın yapıyı yapan kişi katlanır(7). Bunların yanında taşılmış arazi malikinin taşkın yapı üzerinde

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

Sonuç Türk Medeni Kanunu’nun 725. maddesinde “…başkasına ait araziye taşırılan…” yapı olarak tanımlanan taşkın yapı, malikleri farklı, birden fazla ... niteliktedir. Taşkın yapının korunması için TMK m. 725 hükmü, itiraz edilmemesi ve iyi niyet şartı getirerek yalnızca ekonomik değer taşıyan yapıların varlığını ... malı niteliğinde olan bir araziye yapı taşırıldığında TMK m. 725 uygulanmayıp ilgili kamu hukuku kuralları uygulanır. Taşkın yapıyı yapan kişi kendi ... arazi için daha fazla anlam ifade ediyorsa, onun asıl arazi olduğunun kabulü gerekir. Taşkın yapıya ilişkin TMK m. 725 hükmünün uygulanması bakımından

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

yapıya katlanmakla yükümlü tutulmasını sağlayacak irtifak hakkının ve TMK m. 725/ f. 2’deki şartların gerçekleşmesiyle taşılmış arazi malikinin taşkın ... taşırılan bu yapı üzerinde taşkın yapıyı yapan kişinin mülkiyete sahip olmasını sağlama bakımından elverişli olmadığını ileri sürmüştür. Bu iki irtifak hakkının birbiriyle ne kadar örtüştüğü ve üst hakkının taşkın yapıya katlanma yükümlülüğü içerebilmesi konusundaki elverişliliğini saptamak adına ilk olarak ... üzerinde mülkiyet hakkı elde etme veya hâlihazırda inşa edilmiş bir yapının mülkiyetini elde etme yetkisi veren bir irtifak hakkıdır(23). Taşkın yapı

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

d.İyi Niyetin Aranacağı Diğer Kişiler ve İspat Yükü Türk Medeni Kanunu’nun 725. maddesinin 2. fıkrasında “…taşkın yapıyı iyiniyetle yapan kimse”nin ... ), taşkın yapı ilişkisinde bunun yapıyı yapan kişi olduğu açıktır(182). İyi niyetin aranacağı asıl kişi bu şekilde belirlenmekle beraber, onun temsilci kullanması halinde iyi niyetin hem kişinin kendisinde hem de temsilcisinde bulunması gerekir(183). Yapıyı taşkın yapıyı yapan kişi dışında biri, genellikle onun temsilcisi veya yüklenici yapıyorsa artık iyi niyetin bu kişilerde aranması gerekir ve bu kişilerin kötü niyetli olması, taşkın yapıyı yapan kişinin

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

varlığı halinde taşkın yapıyı yapan kişi taşılmış arazi malikinden taşılmış kısım üzerinde bir irtifak tesis etmesini veya o kısmın mülkiyetinin kendisine ... taşkın yapıyı yapan kişiye (der Überbauende) tanınmışken, Alman Medeni Kanunu’nun 912. maddesinde bu hak taşkın yapının asıl kısmının üzerinde bulunduğu taşınmaz malikine (der Eigentümer eines Grundstücks) tanınmıştır(4). Taşkın yapıyı yapan kişi ve dolayısıyla TMK m. 725/ f. 2’deki talep hakkının sahibi, genellikle taşkın yapının asıl kısmının üzerinde bulunduğu arazinin malikidir(5). Bu kapsamda elbirliğiyle mülkiyetin konusu olan taşınmazda yapı inşa edilmiş

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

3.Arazi Malikinin Başkasının Malzemesini Kullanarak Kendi Arazisi Üzerinde İnşa Ettiği Yapının Yan Araziye Taşması Taşkın yapıyı yapan kişi aynı ... haksız yapı inşa etmiş olur(159). Başka bir deyişle, taşkın yapıyı yapan kişi aslında başkasının malzemesiyle kendi arazisinde haksız yapı inşa ederken ... edip bunları geri aldığında haksız yapı ve dolayısıyla taşkın yapı ortadan kalkacağı için, taşılmış arazi maliki ile taşkın yapıyı yapan arazi maliki ... bu halde haksız yapının varlığı korunmuş olacaktır. Bu durumda haksız yapının korunmuş olması taşılmış arazi malikinin taşkın yapıya katlanmakla

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

D.Taşkın Yapıya Katlanma Yükümlülüğünün Halefler Üzerindeki Etkisi Taşkın yapıya katlanma yükümlülüğü ister kanundan ister bir hukuki işlemden doğsun, taşılmış arazi malikinin külli halefleri de bu yükümlülükle bağlıdır(80). Cüzi haleflerin durumu ise taşkın yapıya katlanma yükümlülüğünün kaynağına ve taşkın yapının ilgilendirdiği taşınmazların üçüncü kişilere devrediliş anına göre değişiklik arz edebilir. Taşkın yapıya katlanma yükümlülüğü ... bağlayacaktır(81). İrtifakın eşyaya bağlı olması nedeniyle taşkın yapının asıl kısmının bulunacağı arazinin malikinin değişmesi halinde de varlığını korumaya

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

II.TMK M. 725’e Göre Taşkın Yapı A.Taşkın Yapının Tanımı Taşkın yapıya katlanma yükümlülüğünün varlığı için öncelikle bir yapının hangi şartlar altında TMK m. 725’e göre taşkın sayılabileceğinin belirlenmesi gerekir. Bu belirleme, taşkın yapıya katlanma yükümlülüğünün ön koşulu olarak düşünülebilir. Zira TMK m. 725’e göre bir taşkın yapının varlığı halinde katlanma yükümlülüğü söz konusu olacaktır. Türk Medeni Kanunu’nun 725. maddesine göre: “(1 ... etmediği, aynı zamanda durum ve koşullar da haklı gösterdiği takdirde, taşkın yapıyı iyiniyetle yapan kimse, uygun bir bedel karşılığında taşan kısım için

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

doğurur(144). İyi niyetin bu rolü taşkın yapı özelinde taşılmış arazi malikinin itiraz etmeyerek hakkını korumada göstermiş olduğu ihmal karşısında taşkın ... varlığını aramaktadır(145). Taşkın yapı özelinde de iyi niyetin sağladığı koruma başka şartların gerçekleşmesiyle gündeme gelir. Zira TMK m. 725/ f. 2’de iyi ... taşkın yapıyı yapan kişinin iyi niyetli olması, onun iyi niyetinin korunması sonucunu doğurmaz. Taşkın yapıyı yapan kişinin iyi niyetli olması, irtifak ... olarak değil de bir talep hakkı sağlama işlevi olarak adlandırılmaktadır(147). Taşkın yapı özelinde de iyi niyetin varlığı normalde yapının kalmasını

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

önemlilerinden birisi ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun(2) çalışmamızın konusunu oluşturan taşkın yapıya katlanma yükümlülüğüne ilişkin 725. maddesidir(3). Bu madde kapsamında taşkın yapının neden olabileceği hukuki ilişkiyi konu edinen çalışmamızın ilk bölümünde taşkın yapı kavramının çerçevesini çizmeye çalıştık. Bunu yaparken ilk olarak taşkın yapı kavramının tarihsel gelişimini inceledik. Sonrasında taşkın yapıyı tanımlayarak TMK m. 725 hükmünün varoluş ... ele alınmış olan haksız yapı kavramıyla taşkın yapı kavramının birbirinden ayrılan yönlerini tespit ederek taşkın yapı kavramının muhtevasını ve

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

gerçekten taşmış bir yapı söz konusu olsa da taşılmış arazi maliki ile taşkın yapıyı yapan kişi aynı olduğu için TMK m. 718/ f. 2’ye istisna olacak bir durum söz konusu olmaz. Kişi kendi arazisine yapı taşırmış olduğunda TMK m. 718/ f. 2’ye uygun olarak taşkın yapı yine üzerinde bulunduğu arazi malikine, yani yapıyı yapan kişiye ait olacaktır. Böyle bir durumda malikin katlanması gereken bir taşkın yapı değil, kendi arazisi üzerinde inşa ettiği bir yapı söz konusudur. Taşkın yapıya katlanma yükümlülüğünün varlığı için taşılmış arazi malikinin yapıyı yapan kişiden farklı olması gerekir ki onun arazisi üzerinde

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

b.Yarar-Zarar Değerlendirmesi Taşkın yapının yıkılması halinde taşkın yapıyı yapan kişinin uğrayacağı zarar, taşılmış arazi malikinin veya bu arazi üzerindeki sınırlı ayni hak sahiplerinin elde edeceği yarardan açıkça fazlaysa, artık durum ve koşulların taşkın yapının kalmasını haklı gösterdiği ve katlanma yükümlülüğünün varlığı kabul edilir(225). Özellikle hava katmanında meydana gelen taşmalarda kural olarak durum ve koşulların taşkın yapının kalmasını haklı gösterdiği kabul edilir(226). Bazı yazarlar(227) durum ve koşulların taşkın yapının kalmasını haklı göstermesi şartını onun yıkılmasının aşırı zarara yol

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

B.Taşılmış Arazi Malikinin Dava Açma Hakkı Doktrinde taşkın yapıyı yapan kişi dışında taşılmış arazi malikinin de dava açabileceği kabul edilmektedir(203). Taşılmış arazi malikinin, TMK m. 725/ f. 2’deki şartların oluşmasına rağmen yenilik doğuran hakkını kullanmayan taşkın yapıyı yapan kişinin ... ). Taşılmış arazi maliki bu imkândan yalnızca taşkın yapıyı yapan kişi yararına yararlanabilir(205). Yani taşılmış arazi maliki, taşkın yapı kendi arazisinin tümünü dahi kaplamış olsa, taşkın yapının kendisine devredilmesini veya taşkın yapı üzerinde kendi lehine bir irtifak hakkının tesisini talep edemez

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

(ii)İrtifakın Sağladığı Hiçbir Yararın Kalmaması (TMK m. 785/ f. 1) Taşkın yapıyı yapan kişi için artık hiçbir yarar kalmamışsa taşılmış arazi maliki bu irtifakın terkinini TMK m. 785/ f. 1 uyarınca talep edebilir. TMK m. 725/ f. 2’de düzenlenen taşkın yapı irtifakı kanun gereği doğan bir irtifak olduğu için bu irtifakın kurulmasına yol açan yarar, işin özünde var olan zorunluluktur(158). Bu zorunluluğun belirlenmesinde taşkın yapıyı yapan kişinin kişisel menfaatinin yanı sıra, bizzat taşkın yapının taşıdığı ekonomik değer göz önünde bulundurulur(159). Taşkın yapı irtifakı bir zorunluluk sonucu

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

Birinci Bölüm - Taşkın Yapı Kavramı I.Taşkın Yapı Kavramının Tarihi Gelişimi A.Roma Hukuku ve Müşterek Hukuk Roma hukukunda taşkın yapıyı ve buna ... parçası olarak arazi malikine, asıl kısmı ise yükseldiği arazinin malikine ait olmaktaydı(2). Ancak taşılmış arazi maliki her zaman taşkın yapının kaldırılmasını, taşkın yapıyı yapan kişinin buna ilişkin bir irtifak hakkı olmadığını ileri süreceği “actio negatoria” davasıyla talep edebilirdi(3). Taşkın ... “servitute” yani irtifak hakkı tesis edilerek yapılırdı(6). Böylece kişi bir irtifak hakkı tesis ederek taşkın yapıya katlanmakla yükümlü olabilirdi. Örneğin

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

4.Taşılmış Arazi Malikinin Malzemesi ile İnşa Edilen Taşkın Yapı Taşkın yapıyı yapan arazi maliki, üçüncü bir kişinin değil de yapının taştığı arazi malikin malzemesiyle taşkın yapı inşa ettiğinde de hem taşkın hem de haksız nitelikte bir yapı meydana gelmiş olur ve bu durumda taşkın yapıyı yapan kişi ... verilirse artık yapı ortadan kalkacağı için hem taşkın yapı hem de haksız yapı sorunu çözülmüş olur. Malzeme sahibi taşılmış arazi maliki TMK m. 724’teki şartların gerçekleşmesiyle arazinin veya yeterli bir kısmın mülkiyetini elde ederse, artık sınırlar değişeceğinden taşkın yapı söz konusu olmaz(171). Bu iki

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

e.İyi Niyetin Aranacağı An İyi niyetin aranacağı an taşkın yapı özelinde değişkenlik gösterebilir. Öncelikle bir inşaatın tamamlanmasının bir süreç teşkil etmesi nedeniyle taşkın yapıyı yapan kişinin iyi niyeti devam eden bir zihinsel konumu ifade etmelidir. Bu nedenle iyi niyet tek bir anda değil ... . Doktrinde genel olarak kabul edildiği üzere iyi niyet şartının sağlanmış olması için taşkın yapıyı yapan kişinin inşaata başladığı andan itibaren iyi niyetli ... eden durum ise taşkın yapıyı yapan kişinin tapudaki yanlış planlara güvenerek inşaata başlaması halidir. Eğer tapudaki yanlış planlara iyi niyetle

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

taşılmış arazinin de bütünleyici parçasıdır(41). Türk Medeni Kanunu’nun 725. maddesinin 1. fıkrasında taşkın yapıyı yapan kişinin taşılmış arazi üzerinde ... taşkın yapının aslında yandaki arazinin sınırları içinde olmasına rağmen, yapının asıl kısmının bulunduğu arazi malikine ait olduğunu belirtilerek TMK m. 718/ f. 2‘deki kurala bir istisna getirilmiş olur(42). Bu kural sayesinde taşkın yapıyı yapan kişi, yapının taşmış kısmının da maliki olur(43). Bu ... olan TMK m. 684/ f. 1 tekrar uygulama alanı bulacaktır. Böylece artık taşkın yapı, onun asıl kısmının üzerinde bulunduğu arazinin mülkiyetine tabi

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

anlaşılmadıkça her borç, doğumu anında muaccel olur(72). Taşkın yapıya ilişkin uygun bedel ödeme borcunun doğum anı konusunda bu borcun doğum şekli belirleyici ... Federal Mahkemesinin bir kararına göre taşılmış arazi malikinin taşmaya izin vermiş olması taşkın yapıyı yapan kişinin uygun bedel ödeme borcunu ortadan kaldırmaz(76). Başka bir deyişle, taşılmış arazi malikinin taşmaya itiraz etmemesi, taşkın yapıyı yapan kişinin uygun bedel ödeme borcunu ortadan ... devrini talep eden taşkın yapıyı yapan kişiye karşı ödemezlik def’ini ileri sürebilir(77). Zira yukarıda belirtildiği gibi uygun bedel ödeme borcu taşkın

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

III.Kanundan Doğan Taşkın Yapıya Katlanma Yükümlülüğü A.Genel Olarak Türk Medeni Kanunu’nun 725. maddesinin 2. fıkrasında yükümlülüğün şartları ve taşkın yapıyı yapan kişinin sahip olduğu hak açıklanarak düzenlenmiştir. Buna göre: “Böyle bir irtifak hakkı yoksa, zarar gören malik taşmayı öğrendiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde itiraz etmediği, aynı zamanda durum ve koşullar da haklı gösterdiği takdirde, taşkın yapıyı iyiniyetle yapan kimse ... devredilmesini isteyebilir.” Taşkın yapıya katlanma yükümlülüğünün kanundan doğduğu hal, taşılmış arazi malikinin taşkın yapıyı yapan kişiye bu konuda herhangi

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

yapıya katlanma yükümlülüğünün varlığı için TMK m. 725/ f. 2’de aranan “durum ve koşulların taşkın yapının kalmasını haklı göstermesi” şartı ile de yakından ilişkilidir. Şöyle ki, taşkın yapı irtifakı bir zorunluluk sonucu kurulur ve bu zorunluluğun temelinde taşkın yapıyı yapan kişi ile taşılmış arazi malikinin çıkarları arasındaki elverişli oranlılık yatar. Elverişli oranlılıktan maksat ise şudur: Taşkın yapıyı yapan kişi ile taşılmış arazi maliki arasındaki menfaatler dengesi öyle bir konumdadır ki taşkın yapının kalması, iki taraf için de kabul edilebilir niteliktedir. Bu oran taşılmış arazi malikinin

F. Esra Korkut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2024

B.Kanundan Doğan Taşkın Yapıya Katlanma Yükümlülüğünün Şartları 1.Taşılmış Arazi Malikinin İtiraz Etmemiş Olması a.Genel Olarak Türk Medeni Kanunu’nun 725. maddesinin 2. fıkrası uyarınca taşkın yapıya katlanma yükümlülüğünün doğması için taşılmış arazi malikinin on beş gün içerisinde taşmaya itiraz etmemiş olması gerekir. Kanun koyucunun bu hükmü düzenlerken benimsediği perspektif taşkın yapıyı yapan kişinden yana olmuş ve onun haklarını belirleyerek taşkın yapının varlığını korumak amacıyla taşılmış arazi malikinin itiraz etmesine değil, itiraz etmemesine sonuçlar bağlamıştır(41). Kanun koyucunun