Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

2- Aynen ödeme koşulu bulunmayan yabancı para borcu a) BK. 'nun 83. maddesinin değiştirilmesinden önceki dönem BK.'nun 83/2. maddesi bu durumu, yani aynen ödeme şartı bulunmayan yabancı para borcunun nasıl ödeneceğini düzenlemektedir. Sözleşme, ödeme yerinde kanunî rayici bulunmayan bir para ... anlaşılırsa, yabancı para borçlusuna borcunu ödemek konusunda alternatif bir yetki tanınmıştır. Maddede, önceden belli bir vadeye bağlanmış borçlar söz konusu ... bkz. Prof. Dr. Yaşar Karayalçın; Yabancı Para Borcunun Vadesinde Ödenmemesiyle İlgili Problemler. IV. Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu, 21

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

b- BK.'nun 83. maddesinin değiştirilmesinden sonraki dönem 14.11.1990 gün ve 3678 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle BK.'nun 83. maddesine bir fıkra eklenmiştir. Eklenen fıkra şöyledir: "Yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, bu borcun vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre, Türk ... üzere aşağıdaki 4/a maddesi eklenmiştir. "Yabancı para borcunda faiz Madde 4/a- Sözleşmede daha yüksek aktî veya gecikme faizi kararlaştirılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı

Cem Baygın / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Nisan 2007, Cilt 0, Sayı 22

sebeplerle, yabancı para borcunun vade günündeki karşılığı Türk Lirası ile ödenebilmesine imkân tanıyan BK m. 83/f. 2 hükmü, enflasyonist ortamda ihtiyaca ... adaletsizliği gidermek için, 23 Kasım 1990 tarihinde yürürlüğe giren 3678 sayılı Kanunla BK m. 83’e yeni bir 3. fıkra ekledi. Buna göre yabancı para borcunun ... edilmiştir. Biz bu çalışmada, söz konusu düzenlemeler ve tartışmalar çerçevesinde yabancı para borçlarına uygulanacak temerrüt faizi konusunu ele alıp ... hususunda seçim hakkı tanındı(1). Ayrıca yine aynı Kanunla, 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizi Hakkında Kanun’a bir 4a maddesi eklenerek yabancı para

Cem Baygın / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Nisan 2007, Cilt 0, Sayı 22

2.Yabancı Para Borçlarına Uygulanacak Temerrüt Faizi Oranı a)23 Kasım 1990 Değişikliğinden Önceki Uygulama Bilindiği gibi Yargıtay, 1980’li yılların sonuna kadar, yabancı para borçlarının muacceliyet anında Türk Lirası borcuna dönüştüğünü kabul etmekteydi. Hal böyle olunca dövizin muacceliyet tarihindeki kuru üzerinden hesaplanan Türk Lirası miktarına temerrüt tarihinden itibaren %30 (-ticarî bir işten doğan yabancı para borçlarında TC Merkez ... geldi. Bu yıllarda yabancı para borçlarına ne oranda temerrüt faizi yürütüleceğine ilişkin kanunî bir düzenleme mevcut değildi. Türk Lirası ile ifade

Cem Baygın / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Nisan 2007, Cilt 0, Sayı 22

Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’a eklenen m. 4/a hükmünde, yabancı para borçlarına ne oranda temerrüt faizi yürütüleceği meselesi yasal bir düzenlemeye kavuşturulmuştur(14). “Yabancı para borcunda faiz” kenar başlıklı m. 4/a hükmüne göre, “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ... edebilecektir (BK m. 161/f. 3)(18). Tacirler arasındaki ticarî bir işten kaynaklanan yabancı para borçlarına uygulanacak akdî temerrüt faizinin fahiş olduğu iddia

Cem Baygın / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Nisan 2007, Cilt 0, Sayı 22

olmasıdır(2). Bu itibarla yabancı para borcunun ifasında temerrüde düşen borçlunun temerrüt faizi ödemekle yükümlü olduğu şüphesizdir(3). Yabancı para borcunun ifasında temerrüde düşen borçlu, temerrüdün oluşum anından itibaren kanun veya sözleşmeyle tayin edilen oranda temerrüt faizi ödemek zorundadır ... faizi, sadece sözleşmeden doğan yabancı para borçlarında değil, sözleşme dışı bir hukukî ilişkiden kaynaklanan yabancı para borçlarında da uygulama alanı bulabilir. Nitekim sebepsiz zenginleşmeden ve haksız fiilden doğan yabancı para borçlarında da temerrüde düşen borçlu temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. (4

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

Seza Reisoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1986, Cilt 13, Sayı 3-4

B) Yabancı para borcunun Türk Lirası ile ödenmesi Borcun dolar, mark gibi yabancı para üzerinden kararlaştırılması mümkündür. Sözleşme taraflarından biri yurt dışında diğeri Türkiye’de yerleşik olabileceği gibi, her ikisi de Türkiye’de yerleşik olabilir. Yabancı para borcunun, yabancı para veya Türk ... büyük çoğunluğuna göre yabancı para borcu vadesinde Türk lirası borca dönüşmektedir (6). BK. 83/II de sadece vadeden söz edildiğinden, vadesi belirli olmıyan yabancı para üzerinden borçlarda hangi tarihin esas alınacağı üzerinde de durmak gerekir. BK. 83/II’de yer alan «vade» tarihi ile bir kıyaslama

Seza Reisoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1991, Cilt 0, Sayı 8

F — 3095 SAYILI KANUN AÇISINDAN YABANCI PARA BORÇLARINDA FAİZ 3095 sayılı Kanuna eklenen 4/a maddesine göre(38) «sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır». 3095 sayılı Kanun, Türk Lirasındaki değer kayıpları ve enflasyon gözönünde tutularak çıkarıldığı halde; kanunda ... . Ayrıca yabancı para borçlarına uygulanacak temerrüt faizi konusunda da bir boşluk vardı. Hakim görüş, yabancı paralara Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

III- Yabancı Para Borçları 1- Aynen ödeme koşulu bulunan yabancı para borcu Alım satım, kira, karz vs. gibi sözleşmelerden dolayı borçlanılan yabancı paranın aynen (fiilî, efektif olarak) ödenmesi gerektiği sözleşmeden anlaşılıyorsa, borçlunun borcunu Türk parası ile ödemek yetkisi yoktur. Sözleşmede kararlaştırılan yabancı parayı fiilen ödeyerek borcundan kurtulabilir. Ancak, bunun için mevzuatın müsait olması gerekir. 1983 yılına gelinceye ... geçersiz olduğunu veya BK.'nun 117. maddesi gereğince borcun sükût ettiğini kabul etmek; ikinci halde ise, yabancı para borcunun yerine memleket parasının

Cem Baygın / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Nisan 2007, Cilt 0, Sayı 22

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

Pınar Koçyiğit / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2022

c.Yabancı Para Alacakları Yabancı para borçlarının temelinde esas itibariyle sözleşme ilişkisi bulunmaktadır(37). Tüketici işlemi kavramı ... sözleşmeden yabancı para borcunun doğabilir ve uyuşmazlık konusu olabilir. Böyle bir durumda uyuşmazlığın çözümü için parasal sınır kriteri ışığında tüketici mahkemesine mi yoksa tüketici hakem heyetine mi başvurulması gerektiğine karar verilmelidir. Ne TKHK’de ne de HMK’de yabancı para borcunun uyuşmazlık konusu olması durumunda parasal sınırın belirlenmesine ilişkin bir hüküm mevcut değildir(39). Dolayısıyla burada da HUMK dönemindeki yabancı para borçlarının

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

gerekçesinde şöyle denilmiştir; "... ilâve edilen bu fıkra ile yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi hali düzenlenmektedir. Yeni ilâve edilen fıkraya göre ... yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde hangi tarihteki kurun esas alınacağı belirtilmediğinden, bu boşluk öğreti ile uygulama arasında uzun süre görüş ayrılığına neden olmuştur. Yargıtay, vadesinde ödenmeyen yabancı para borçlarının da vade tarihindeki kur üzerinden ödenmesi gerektiği ... sonra gelmek üzere eklenen 4/a maddesine göre, yabancı para borcunun faizinde devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

Başak Şit İmamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mayıs 2016, Cilt 0, Sayı 28

Mustafa Göktürk Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2020

(3) Yabancı para borçlarında Yabancı para borçlarında temerrüt faizi oranı 3095 sayılı Kanun m.4/a’da düzenlenmiştir. Hükme göre: “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.” Görüldüğü üzere kanun koyucu yabancı para borçlarında sabit bir temerrüt faizi oranı ... ). Devlet bankalarınca henüz mevduat olarak kabul edilmeyen yabancı para borçları için hangi faiz oranının esas alınacağı hakkında bir kural öngörülmemiştir

Ş. Deren Gündüz / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

(2) Yabancı Para Borçlarında Kur Değişikliği Sebebiyle Doğan Zararlar Yabancı para borçlarında ise, yabancı para borcunda temerrüt faizine ilişkin ... en yüksek faiz oranı olarak belirlendiğinden, yabancı para borçlarında temerrüt halinde hâlâ temerrüt faiziyle karşılanamayan bir zarar bulunduğunu söylemek güç olacaktır. Yabancı para borçlarında aşkın zararın oluşmasını engelleyebilecek diğer bir sebep ise, TBK m. 99/f. 3 ile getirilen yabancı para ... ödenmesi engellenemeyecektir. Fakat bir tür olumlu zarar sayılabilecek aşkın zararın, yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı, yabancı para borçlarında

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

Mustafa Göktürk Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2020

b. Yabancı para borçlarında alacaklının TBK.m.99/f.3 uyarınca yaptığı seçimin temerrüt faizinin talep edilmesine ve uygulanacak faiz oranına etkisinin bulunmaması TBK.m.99/f.3 uyarınca, yalın (gerçek olmayan) yabancı para borçlarında borçlu borcunu ödeme gününde ödemezse, alacaklı, yabancı para ... daha önce de belirttiğimiz gibi temerrüt faizi zarar ve kusur şartlarından bağımsız olarak istenebilir. Bundan başka, yabancı para borçlarında temerrüt ... FaizK.m.4/a uyarınca en yüksek olan yıllık % 2 oranı üzerinden hesaplanır. 10000 dolarlık bir yabancı para borcunda temerrüt on beş ay sürmüşse alacaklı

Başak Şit İmamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mayıs 2016, Cilt 0, Sayı 28

Başak Şit İmamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mayıs 2016, Cilt 0, Sayı 28

sınırla sürdürülmekte olduğu gerçeği karşısında, yabancı para borçlarında devlet bankaları dışındaki bankaların uyguladıkları oranların esas alınmasına ... bağdaşmaz. Bu itibarla, 3095 sayılı Kanun’da yapılacak bir değişiklikle, yabancı para borçlarında uygulanacak faiz oranında, halka açık mevduat bankalarının ... azaltılmasında etkili olabileceği değerlendirilmektedir. (57) Türkiye’de yabancı para borçlarında enflasyonun etkileri görülmediğine göre, faiz oranlarının bu

Başak Şit İmamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mayıs 2016, Cilt 0, Sayı 28

, 14.11.1990 tarih ve 3678 sayılı Kanun’un 30. maddesi ile değişik, “Yabancı para borcunda faiz” başlıklı 4/a hükmü uyarınca, sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde(2) yabancı para borcunun faizinde devlet bankalarının(3) o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat ... .}. (4) 3095 sayılı Kanun’da, 3678 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önce yabancı para borcuna uygulanacak faize ilişkin olarak uygulama ve doktrindeki görüşler için bkz. Baygın, C.: Yabancı Para Borçlarında Temerrüt Faizi, XXII. Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, (15 Aralık 2006), Ankara 2007

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

Mustafa Aykonu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14