Lexpera, Kasım 2017

Yazılı Borç Tanıması • Muvazaa • İnançlı İşlem • Şekle Aykırılık

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

(iii) Borç Tanımasının Yazılı Olması BK 183/II hükmünde borç tanımasının yazılı olması şartı aranmaktadır. Borç tanımasını içeren belgenin ... tartışmalıdır: Bir görüşe göre, bir belgenin yazılı borç tanıması sayılabilmesi için borçlunun imzasını taşıması şarttır(1499). Diğer bir görüşe göre, borçlunun ... yerine getirilmesi bakımından yeterli sayılmalıdır(1501). Yazılı borç tanımasının geçerlilik şeklini yerine getirmek için mi yoksa ispat aracı oluşturmak için mi düzenlendiği fark etmediğine göre, o hâlde, yazılı borç tanımasının borçlunun imzasını içermesinin zorunlu olup olmadığı konusundaki tartışmada

Mine Kaçmaz Adak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

korunması için öncelikle yazılı bir borç tanımasının mevcut olması gerektiği kabul edilmektedir(523)(524). Borç tanıması, borçlunun alacaklıya yönelik(525 ... birlikte haklı olarak belirtildiği üzere, TBK m. 19/II (Art. 18/II OR) açısından önemli olan yazılı borç tanımasının devralanın muvazaalı alacağın varlığına ... . 183/II (Art. 164/II OR) açısından ise, aynı şekilde yazılı borç tanımasında devir yasağına yer verilmeyerek gerçeğe uygun olmayan bir hukuki görünüş ... alan karşılıklı borç vaadi de yazılı bir borç tanıması olarak kabul edilebilir(533). Nitekim TBK m. 19/II (Art. 18/II OR) ve m. 183/II (Art. 164/II OR

Mine Kaçmaz Adak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

gerçekleşeceği kabul edilmektedir(610). Öyle ki muvazaaya rağmen yazılı bir borç tanıması düzenleyen(611) ve bunu alacaklıya teslim eden kişi, bu borç ... konusudur. Zira bu tür durumlarda yazılı borç tanımasının amacının birilerini kandırmak olması muhtemeldir(613). Öte yandan aldatma niyeti ikincil bir role ... değildir. Aksine borç tanımasında bulunan borçludur. Öyle ki sözü edilen durumda muvazaa savunmasından yoksun kalan borçludur. Belki yazılı borç tanımasını devralana ibraz eden o değildir ancak yazılı borç tanımasında bulunarak senedin kötüye kullanılması riskini yaratan odur. Bu noktada belki hukuki görünüşün

Mine Kaçmaz Adak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

b.Muvazaa Açısından Hukuki Görünüş Olgusu Muvazaalı bir yazılı borç tanıması söz konusu olduğunda(542), hukuki görünüş olgusunu esasen yukarıda da ... (544). Yazılı borç tanıması, alacağın var olduğuna (borç tanımasının doğru olduğuna) ilişkin bir görünüş yaratmakta ve bu nedenle hukuki bir duruma ... yazılı borç tanımasının varlığından söz edilmesi mümkündür(546). Bu durumda gerçek tutarın üzerinde kalan muvazaalı kısım açısından TBK m. 19/II (Art. 18/II OR) uygulama alanı bulur(547). Muvazaalı işlemler konusunda hukuki görünüş olgusu esas olarak yazılı borç tanıması olarak görülmekle birlikte

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

aranan yazılı borç tanıması bulunması şartının gerçekleşeceği kabul edilmektedir. Çünkü, BK 183/II hükmü açısından önem taşıyan sadece, devir yasağı kararlaştırıldığı yazılı borç tanımasında gösterilmeyerek gerçeğe aykırı bir görünüş yaratılmış, bu yolla devralanın alacağın devredilebilir olduğuna haklı ... içeren senet kastedilmekte olsa da(1495) BK 183/II hükmünde öngörülen yazılı borç tanıması bulunması şartı, hükmün amacına uygun olarak, karşılıklı borç ... karşı kira sözleşmesinin bir yazılı borç tanıması niteliği taşımadığı savunmasını ileri sürememelidir. Buna karşılık, B’nin, C’nin alacak hakkını kira

Dilşah Buşra Kartal / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021

göre; “Borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz.” Hüküm alacağın devrinde yazılı borç tanımasına güvenen kişiyi korumakta olup üçüncü kişi yararına sözleşmeyi hüküm altına almamaktadır. Ancak doktrinde bu hükmün ... kazanılmadığından yazılı bir borç tanıması olsa dahi bu hüküm kıyasen uygulanamaz. Bu bağlamda üçüncü kişinin iyi niyeti bir önem arz etmez. Öz’e göre(395) bunun ... hakkını tanıma iradesi daha baştan geçersizdir. Dolayısıyla üçüncü kişi yazılı borç tanıması olsa da alacak hakkını kazanamaz. Ancak üçüncü kişinin

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

(b) Senette Devir Yasağının Belirtilmemiş Olması Alacaklı ile borçlu arasında devir yasağı kararlaştırılmış olmalı, ancak yazılı borç tanımasında ... yazılı borç tanımasında gösterilmemiş olması yasağın sonradan kararlaştırılmış olmasından ileri gelebilir. BK 183/II hükmünün devir yasağının borç ... belirtildiği ihtimalde de uygulanır. Örneğin, bir alacak hakkının devri 31.12.2021 tarihine kadar yasaklanmış olduğu hâlde, yazılı borç tanımasına yanlışlıkla ... yazılı borç tanımasında belirtilmemiş olmasının borçlunun kusurundan kaynaklanması gerektiği şeklinde bir şart yer almamaktadır. Devir yasağının kasten

Esra Eviz / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

(3) Muvazaa İddiasının Dinlenemeyeceğine İlişkin Kanunlarda Açık Hüküm Bulunması Borçlar Kanunu m. 19/2’ye göre, borçlu, yazılı borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz. Bu madde ile kanun koyucu iyiniyetli üçüncü kişileri ... , C’nin bu alacağı TBK m. 184/1 uyarınca geçerlilik şartı olan yazılı şekilde ve yazılı borç tanımasına dayanarak devralmış olmasına bağlıdır. Yazılı borç tanıması, TBK m. 18’de hükme bağlanan soyut borç tanıması olabileceği gibi sebebe bağlı da olabilir(146). (145) Feyzioğlu, s. 197; Oğuzman/Öz, s. 131; Eren

Ayşe Arat / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2018

a. Yazılı borç tanımasına dayanarak alacak hakkını kazanan kişinin durumu Yazılı borç tanımasına (ikrarına) dayanarak alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, işlemin muvazaalı olduğu iddiasında bulunulamaz (TBK. m. 19/II). Burada iyiniyetli üçüncü kişiler korunmuştur. Zira alacağı iyiniyetle kazanan üçüncü kişi bakımından muvazaalı alacak, geçerli bir alacak haline gelmiştir(112). Ancak Borçlar Kanunumuz, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı muvazaa ... esas alınır ve borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

(2) İyiniyetin Korunmasının Şartları (a) Yazılı Borç Tanıması Bulunması (i) Genel Olarak BK 183/II hükmüne göre iyiniyetin korunması için aranan şartlardan biri yazılı bir borç tanıması bulunmasıdır. Buna göre, yazılı borç tanımasının iki unsuru vardır: Borç tanıması bulunması ve borç tanımasının yazılı olarak açıklanmış olması.

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olan üçüncü kişiye karşı, alacağın devredilemeyeceğinin kararlaştırılmış bulunduğu ... korunmasının şartları şunlardır: 1. Yazılı borç tanıması bulunması 2. Devir yasağının yazılı borç tanımasında belirtilmemiş olması 3. Borç tanımasını içeren senedin devralana en geç devir sırasında ibraz edilmiş olması 4. Alacağın yazılı borç tanımasına güvenilerek devralınmış olması Belirtilen 1, 3 ve 4

Ekin Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2021

bu alacağı halefiyet yoluyla iktisap edebilmesi için TBK m. 183/II uyarınca yazılı borç tanımasına güvenen (iyiniyetli) kişi olması gerekip ... tasarruf yetkisine sahip olmayan alacaklıdan, yazılı borç tanımasına güvenerek devralan iyiniyetli kişinin iyiniyetinin, devir işlemindeki tasarruf yetkisi ... iktisap edebilmesi için TBK m. 183/II uyarınca yazılı borç tanımasına güvenen (iyiniyetli) kişi olmasına gerek yoktur(802). Bununla bağlantılı olarak ... (kanuni) intikaller bakımından uygulanmaz. Gerçekten de, TBK m. 19/II “Borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye

Mine Kaçmaz Adak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

hale getiren iki düzenlemenin öngörülmüş olması dikkatleri çekmektedir. TBK m. 19/II (Art. 18/II)’de yazılı borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, borçlu tarafından işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunulamayacağı belirtilmektedir. Halbuki yazılı bir borç tanımasının ... borçlunun, devir yasağı içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olan üçüncü kişiye karşı, alacağın devredilemeyeceğinin ... devralanın iyi niyetinin korunması için belirli şartların mevcut olması gerektiği anlaşılmaktadır(521). Bunlar, yazılı bir borç tanımasının bulunması; borç

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

alacaklar ile gelecekte kurulacak hukuki ilişkilerden doğacak olan alacaklar toplu olarak devralınmaktadır; belirli bir yazılı borç tanıması incelenerek ... ilişkin yazılı borç tanımasında gösterilmiş olmasa bile devralan bu alacağı iktisap edememektedir(1529). Bununla birlikte, bir ya da birden çok alacağın dayanağını oluşturan sözleşme metnini içeren senedin varlığı hâlinde yazılı borç tanıması bulunması şartının yerine getirilmiş sayılacağı yukarıda ... devralana ibrazı yeterli olup teslimi zorunlu değildir. Devralanın güveninin korunması için yazılı borç tanıması üzerinde zilyet konumuna gelmesi şartı

Mine Kaçmaz Adak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

c.Devir Yasağı Açısından Hukuki Görünüş Olgusu Hukuki görünüş, devir yasağının kararlaştırıldığı hallerde muvazaa olasılığında olduğu gibi temel olarak yazılı borç tanıması ile bağlantılı olarak ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte burada hukuki görünüş ayrıca devir yasağına ilişkin bir ibarenin eksikliğini de zorunlu kılmaktadır(561). Devralanın senedi olağan şekilde gözden geçirmesi sonucu devri yasağının bulunmadığı kanaatine ulaşabileceği hallerde ... . (561) Rusch, s. 324; Berger AT, N. 2116. Devir engelini içermeyen yazılı borç tanımasının bir dış görünüş yarattığı yönünde bkz. Kapancı, s. 239. (562

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

(d) Senede Güvenilerek Alacağın Devralınmış Olması BK 183/II hükmünün uygulanabilmesi için, üçüncü kişi, devri yasağının belirtilmediği bir yazılı borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olmalıdır(1533). Alacağı devralan üçüncü kişi iyiniyetli olduğu takdirde bu fıkradaki korumadan yararlanır. İyiniyetin anlamı, devralanın, yazılı borç tanımasına güvenerek alacak hakkının devredilebilir olduğunu varsaymakta haklı sayılabilir olmasıdır. Devralanın, gerçekte bir devir yasağı kararlaştırıldığını başka bir yolla öğrendiği ya da senedin içeriği veya diğer koşulları göz önüne aldığında bir devir yasağı

Mine Kaçmaz Adak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

(4) BK 183/II Hükmünün Uygulama Alanı BK 183/II hükmü yalnızca yazılı borç tanımasının konusu niteliği devre elverişli bir alacak hakkı olduğu takdirde uygulama bulur; niteliği devre engel oluşturan bir alacak hakkının BK 183/II hükmüne göre kazanılması mümkün olmaz(1555). Niteliği devre engel oluşturan alacakların devri söz konusu olan hâllerde, işlem güvenliği kendiliğinden temin edilmektedir; çünkü böyle bir hâlde üçüncü kişilerin, alacağın ... yoluyla satış hâlinde kıyasen uygulanması mümkün görülmektedir(1564). (1555) Koller, Der gute und der böse Glaube, s. 204. Yazılı borç tanımasında

Zeynep Damla Taşkın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

) uyarınca muvazaa iddiasına yöneliktir. Bu hükme göre borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin ... hükümleri arasında düzenlenen TBK m. 183 (2)’dir. Bu hüküm uyarınca borçlu, devir yasağı içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olan ... , borçlu olduğu iyiniyetli üçüncü kişiye bu alacak hakkı üzerinde rehin hakkı kazandırması da mümkün olacaktır. TBK m. 19 (2)’nin uygulama alanı yazılı borç tanıması ile sınırlı tutulmuşsa da, öğretide bu düzenlemedeki korumayı daha geniş anlamak gerektiğini savunan yazarlar mevcuttur. Bu anlamda bir borç

Mine Kaçmaz Adak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

). Bu da en azından güvenenin, güven olgusunu bilmesini ve anlamasını gerektirir. Bu bağlamda muvazaalı yazılı borç tanımasını düzenleyen TBK m. 19/II’ de “yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış” olmaktan söz edilmesi, hukuki görünüş olgusunun bilinmesi gerekliliğinin bir örneğini

Ersin Çamoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2019, Cilt 35, Sayı 3

iyiniyetli hamilleri koruyan hükümler vardır. BK’nun 19. maddesinin 2. fıkrasına göre: “Borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz”(63). Madde her ne kadar sadece yazılı borç tanımasından söz etmişse de yasa koyucu

Ekin Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2021

dahil olduğunun kabul edilebilmesidir. Bir başka örnek, TBK m.19/II’de yer alan kurala ilişkindir. Buna göre, yazılı bir borç tanımasına güvenerek ... re’sen dikkate alması engellenmiştir. İşte halefiyet şartlarını sağlayan bir üçüncü kişinin yazılı borç tanımasına güvenerek, muvazaalı olması sebebiyle

Zeynep Damla Taşkın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

4. Üçüncü Kişi Borçlunun İleri Süremeyeceği Savunmalar a. İstisnai Olarak: Rehin Konusu Alacağın Muavaazalı Olduğuna İlişkin Savunmalar Yukarıda da açıklanmış olduğu üzere, üçüncü kişi borçlunun borcunun geçerli olmadığına ilişkin tüm savunmaları rehinli alacaklıya karşı da ileri sürmesi mümkündür. Ancak üçüncü kişi borçlu borcunun muvazaalı olduğuna ilişkin bir savunmayı, yazılı bir borç tanımasına güvenmiş iyiniyetli rehinli alacaklıya karşı ileri süremez. Bu durum TBK m. 19 (2)’nin bir sonucudur. Her ne kadar bu hükümde borçlunun, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021