Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

SONUÇ Üç ana bölümden oluşan çalışmamız kapsamında şahsi cezasızlık sebepleri ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerin suç ... münferit düzenlemeler, öğretideki görüşler ve uygulamadaki sorunlar çerçevesinde incelenmiştir. Türk ceza hukukunda şahsi cezasızlık sebeplerine ilişkin ... cezalandırılabilme şartları, şahsi cezasızlık sebepleri, cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler, cezayı kaldıran veya azaltan şahsi sebepler ve muhakeme ... tamamen engelleyen şahsi sebepler şahsi cezasızlık sebepleri olarak adlandırılırken, cezayı kısmen engelleyen şahsi sebepler cezada indirim yapılmasını

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

haksızlık bilinci ile ilişkilendirilmeye gerek duyar. Bu nedenle bir şahsi cezasızlık sebebinin objektif olarak mevcut olması, bu cezasızlıktan ... II. CEZA HUKUKU BAKIMINDAN ORTAYA ÇIKAN SONUÇLARI A. Şahsi Cezasızlık Sebepleri ve Cezada İndirim Yapılmasını Gerektiren Şahsi Sebeplerde Hata Hata ... sebeplerine özgü bir hata düzenlemesi hukukumuzda bulunmamaktadır. Bununla birlikte mevcut düzenlemenin kapsamı ve şahsi cezasızlık sebeplerinin hukuki niteliği ... cezalandırılabilme koşulunun arandığı suçlarda bu koşulun veya şahsî cezasızlık sebebinin fail tarafından bilinmesi gerekmez.” ifadesi yol gösterici olacaktır. Suçun

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

değerlendirilir ve her suç bakımından uygulama alanı bulur(80). Şahsi cezasızlık sebepleri dayandıkları temel düşünceye göre; olgusal nedenlere bağlı şahsi ... D. Türleri Şahsi cezasızlık sebeplerinin çok çeşitli durumlar ihtiva etmesi ortak özelliklerinin tespit edilmesi hususunu güçleştirdiğinden şimdiye ... cezasızlık sebepleri türlerine ayrılarak incelemeye tabi tutulmaya çalışılmıştır. Şahsi cezasızlık sebepleri olarak düzenlenen durumlar, takdiri ve zorunlu şahsi cezasızlık sebepleri olarak sınıflandırılabilir(76). Takdiri olarak ele alınan şahsi cezasızlık sebepleri, hâkimin cezadan vazgeçebileceği, yani

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

sınıflandırılmıştır. Çalışmamızın konusu ise esasen bunların bir kısmını oluşturan şahsi cezasızlık sebepleridir. Bazı hallerde ise bu sebepler tamamen cezasızlığa yol ... çalışmamızın kapsamı içerisinde yer almaktadır. Bu suretle şahsi cezasızlık sebepleri ekseninde yapılacak açıklamalar, aksi belirtilmedikçe cezada indirim ... gerektirmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde ilk olarak şahsi cezasızlık sebepleri ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler kavramlarına ve bu ... şahsi cezasızlık sebepleri ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerin cezalandırılabilirliğin diğer şartlarından biri olduğu, kusuru

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

fail şahsi cezasızlık sebebi kapsamına girmesin(211). Kantorowicz, şahsi cezasızlık sebeplerinin kusurla olan ilişkisini kusuru kaldıran nedenler ve ... C. Kusuru Etkileyen Nedenlerin Özel Bir Şekli Olduğu Görüşü Şahsi cezasızlık sebepleri bazı durumlarda kusuru hafifleten nedenlere (kusur isnadından ... görülmekte ve bu yüzden cezasızlık sebepleri kapsamının dışında tutulmaktadır(195). Hukukumuzda da şahsi cezasızlık sebeplerinin objektif nitelikte olduğu ... sürülebilir(196). Şahsi cezasızlık sebeplerini kabul etmeyen bazı yazarlar da bu sebeplerin kusurluluğu ilgilendirdiğini kabul ederler(197). Gerçekten de

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

kaldıran nedenlerle birlikte şahsi cezasızlık sebeplerinin tipiklik ile bir bağlantısı olmadığını ifade etmektedir. Öte yandan muhakeme şartı olarak ... dolayısıyla cezalandırma için yeterli sebep olan bir davranışın mevcut bulunmasıdır(19). Rittler, şahsi cezasızlık sebeplerini cezalandırılabilirliğin kişisel ... BİRİNCİ BÖLÜM ŞAHSİ CEZASIZLIK SEBEPLERİ VE CEZADA İNDİRİM YAPILMASINI GEREKTİREN ŞAHSİ SEBEPLER KAVRAMI, TARİHİ GELİŞİMİ, HUKUKİ NİTELİĞİ VE CEZA ... gerçekleşebilmesi için varlığının bulunmaması gereken özel durumlar ise şahsi cezasızlık sebepleri olarak adlandırılmaktadır(2). Diğer bir anlatımla bu durumların

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

ispata ilişkin durumlar nedeniyle ya da suçun unsurlarından en azından birinin bulunmaması nedeniyle verilmektedir. Şahsi cezasızlık sebebinin bulunduğu ... sebebinin varlığı dışında; etkin pişmanlık, karşılıklı hakaret ve işlenen fiilin haksızlık içeriğinin azlığıdır. Bu nedenle gerekçede şahsi cezasızlık sebebinin varlığı nedeni ile ceza verilmesine yer olmadığı kararı verildiğinin belirtilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda şahsi cezasızlık nedenini oluşturan ... B. Şahsi Cezasızlık Sebebinin Varlığı Durumunda Verilecek Hüküm Bir suç bakımından şahsi cezasızlık sebebi öngörüldüğü hallerde Cumhuriyet

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

aranan bu şartlar, ceza muhakemesi şartları olarak adlandırılmaktadır(56). Muhakeme şartlarının düzenleniş nedeni tıpkı şahsi cezasızlık sebeplerinde ... ilişkiler içerisinde olması şahsi cezasızlık sebebinden yararlanması için yeterlidir. Muhakeme şartları ve şahsi cezasızlık sebepleri arasındaki bir diğer fark zamansal olarak karşımıza çıkmaktadır. Şahsi cezasızlık sebepleri suçun icrası sırasında var olan sebeplerdir. Muhakeme şartları ise suç işlendikten sonra işlenen suçun soruşturulması veya kovuşturulması için gerçekleşmesi gereken şartlardır(60). Ayrıca şahsi cezasızlık sebepleri suçun işlendiği

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

İKİNCİ BÖLÜM ŞAHSİ CEZASIZLIK SEBEPLERİ VE CEZADA İNDİRİM YAPILMASINI GEREKTİREN ŞAHSİ SEBEPLERİN BENZER KURUMLARLA KARŞILAŞTIRILMASI VE CEZA VE CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU İLE ÖZEL HUKUKTAKİ SONUÇLARI I. BENZER KURUMLARLA KARŞILAŞTIRILMASI A. Şahsi Cezasızlık Sebepleri ve Cezada İndirim Yapılmasını ... sebepleri ile birlikte incelenmektedir(1). Gerçekten de şahsi cezasızlık sebepleri ile cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler arasındaki tek ... şahsi sebepler de tıpkı şahsi cezasızlık sebepleri gibi suç teşkil eden fiilin işlenmesinden önce var olan ve genellikle fail ile mağdur arasındaki ilişki

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

B. Türk Hukukundaki Gelişim Şahsi cezasızlık sebepleri, ceza kanunlarında belirli suçlara özgü olarak düzenlendiğinden Türk doktrininde de ... bakımından şahsi cezasızlık sebepleri düzenlenmişti. Bu düzenlemelerin kaleme alınış şekilleri incelendiğinde 5237 sayılı TCK’nın aksine, her birinde ... durumlar ya madde başlığında “şahsi cezasızlık sebepleri” ifadesi kullanılarak gösterilmiş ya da doğrudan madde metni içerisinde“cezaya hükmolunmaz” denilerek ortak bir uslüp kullanılmıştır. 765 sayılı TCK’da ise öğretide şahsi cezasızlık sebepleri olarak kabul edilen durumlar, kanun koyucu tarafından

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRK CEZA HUKUKUNDA DÜZENLENEN ŞAHSİ CEZASIZLIK SEBEPLERİ VE CEZADA İNDİRİM YAPILMASINI GEREKTİREN ŞAHSİ SEBEPLER I. GENEL OLARAK Mevzuatımızda yer alan şahsi cezasızlık sebeplerinin esas olarak üç ana kaynağı bulunmaktadır. Bu sebeplerden bazıları anayasa hukukundan, bir kısmı devletler ... düzenlenen müessesenin hukuki niteliğine ilişkin tartışmaları bir kenara bırakacak olursak, genel hükümler kitabında şahsi cezasızlık sebeplerine ilişkin genel bir düzenleme bulunmamaktadır. Kanun’un özel hükümler kısmında belirli suçlar için öngörülen şahsi cezasızlık sebepleri, bu suçların bir kısmı

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

’e göre cezayı kaldıran şahsi sebep olarak etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsî cezasızlık sebebinin varlığı ... pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsi cezasızlık sebebinin bulunması halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermek ... tanıdığı bu takdir yetkisi ile kamu davasının mecburiliği ilkesine bir istisna getirmektedir(107). Çalışma konumuz itibarıyla şahsi cezasızlık sebeplerinin ... uyarınca kamu davasını açmadaki takdir yetkisini kullanabilmesi için ilgili hükümde cezasızlığa neden olan durumun şahsi cezasızlık sebebi niteliğinde

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

B. Suç Delillerini Yok Etme, Gizleme veya Değiştirme Suçu Şahsi cezasızlık sebebi düzenlenen bir diğer suç 281. maddede yer alan suç delillerini yok ... bakımından şahsi cezasızlık sebebi kabul edilmiştir(308). Buna göre delilleri karartılan suça fail, müşterek fail, azmettiren veya yardım eden sıfatı ile ... kendi lehine 281. maddedeki suça azmettirmesi halinde de cezalandırılmayacaktır(310). Bu maddede düzenlenen şahsi cezasızlık sebebi sadece suç delillerini ... ayrımda bulunulmadığı için şahsi cezasızlık sebebi varlığını sürdürecektir(311). Bu düzenlemenin kaynağının da yine nemo tenetur ilkesi olduğu ifade

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

B. Düzenlemenin Hukuki Niteliğine İlişkin Görüşler Çalışmanın ilk bölümünde TCK’nın genel hükümler kitabında şahsi cezasızlık sebeplerine ilişkin genel bir hükme yer verilmediği ifade edilmişti. Hukuki niteliği tartışmalı olmakla birlikte öğretide çoğunlukla şahsi cezasızlık sebebi olarak kabul ... cezasızlık sebeplerinin objektif nitelik taşıması ve fiilin gerçekleştirilmesinden önce mevcut olması şartı bu düzenlemenin şahsi cezasızlık sebebi olarak nitelendirilmesine engel olmaktadır. Zira burada fail ile mağdur arasında suçun işlenmesinden önce var olan ailevi ilişkinin tespiti şahsi cezasızlık sebebi teşkil

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

ulaşmış fiilin cezalandırılabilirliğine engel olur(13). Cezayı kaldıran veya azaltan şahsi sebepler ile şahsi cezasızlık sebepleri arasındaki en önemli fark, devletin cezadan vazgeçtiği zamanda yatar(14). Şahsi cezasızlık sebepleri hâlihazırda suçun işlenmesinden önce mevcut iken, cezayı kaldıran sebepler suçun işlenmesi sırasında veya işlenmesinden sonra devreye girer. Diğer bir deyişle, şahsi cezasızlık sebepleri baştan itibaren failin ... nitelik taşımaktadır. Şahsi cezasızlık sebeplerinde failin suçun işlenmesinden önce sahip olduğu sıfatı sebebiyle cezasızlık söz konusudur. Bu sıfat

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

III. SEBEPLERİN CEZA HUKUKUNDAKİ KONUMU A. Genel Olarak Bugün öğretide yaygın olarak şahsi cezasızlık sebepleri olarak kabul edilen çoğu durumun gerçekten de şahsi cezasızlık sebebi mi teşkil ettiği, yoksa maddi ceza hukuku anlamı olmaksızın sadece muhakeme engeli mi olduğu veya ikisini birden mi ifade ... edilegelmiştir(176). Bununla birlikte örneğin milletvekillerinin kürsü dokunulmazlığı gibi bazı durumların şahsi cezasızlık sebebi olduğu konusunda her daim bir ... sebepleri” ve “şahsi cezasızlık sebepleri” şeklinde bir ayrım yapılmıştır. Maddi cezasızlık sebepleri arasında haksızlık ve kusuru ortadan kaldıran sebepler

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

D. Değerlendirme Şahsi cezasızlık sebepleri olarak düzenlenen durumları müşterek bir maddi temel düşünceye dayandırmadaki güçlük, öğretide sıklıkla ... liyakatin gerçekleştiğini söylemek mümkündür. Bu sebeple cezaya liyakat değerlendirmesi tek başına şahsi cezasızlık sebeplerinin hukuki niteliğini açıklamada yeterli değildir. Şahsi cezasızlık sebeplerinin bazıları bakımından cezaya liyakat değerlendirmesinin ardından yapılacak cezaya muhtaçlık değerlendirmesinde ... yararlara öncelik tanındığı görüşü şahsi cezasızlık sebeplerinin tümü için geçerli olmasa da, anayasa hukuku veya uluslararası hukuka ilişkin gereklilikler

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

b. Suçluyu Kayırma Suçu 283. maddede düzenlenen suçluyu kayırma suçunda da şahsi cezasızlık sebebi düzenlenmiştir. Bu suçun üstsoy, altsoy, eş ... şahsi cezasızlık sebebi yer almaktaydı. ETCK md. 296’da asıl fiilin işlenişine iştirak edenler, kayırma suçunun faili olarak kabul edilmediğinden şahsi ... ve 434-6’da suçluyu kayırma suçu düzenlenmiştir. Kanun’un 434-6 maddesinde ise şahsi cezasızlık sebepleri düzenlenmiştir. Buna göre suçluyu kayırma ... şahsi cezasızlık sebebi olarak kabul edilmiştir. Görüldüğü üzere belirli yakınlıktaki aile mensuplarının yanı sıra, önceden işlenen suça fail veya şerik

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

3. Şahsi Cezasızlık Sebebi ve Cezada İndirim Yapılmasını Gerektiren Şahsi Sebebin Uygulanma Koşulları a. Sebeplerin Uygulanacağı Suçlar Maddede düzenlenen bu şahsi cezasızlık sebebi her akraba bakımından ve malvarlığına karşı düzenlenen her suç için geçerli değildir(166). Bu anlamda birkaç farklı ... alınması veya kabul edilmesi ve bilgi vermeme suçları bakımından şahsi cezasızlık sebebi uygulanacaktır(168). Yağma ve nitelikli yağma suçu bakımından bu ... diğer suçlar bakımından öngörülmemiş olan şahsi cezasızlık sebebinin, yağma suçu bakımından da uygulanmıyor olması isabetlidir(170). (166) Malvarlığına

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

2. Şahsi Cezasızlık Sebebi veya Cezada İndirim Yapılmasını Gerektiren Şahsi Sebebin Uygulanmasının Hâkimin Takdirine Bağlı Olduğu Suçlar a. Suç Üstlenme Suçu Şahsi cezasızlık sebebinin uygulanmasının hâkimin takdirine bırakıldığı suçlardan ilki 270. maddede düzenlenen “suç üstlenme” suçudur. Bu ... bir suçun failliğini üstlenmesi şeklinde gerçekleşebilir(210). Burada şahsi cezasızlık sebebinin uygulanabilmesi için maddede belirtilen akrabaların ... gerekmektedir. Failin bu şahsi cezasızlık sebebinden yararlanabilmesi için üstsoy, altsoy, eş veya kardeşini cezadan kurtarmak amacıyla hareket etmesi

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

de failin ceza almasına neden olmaz. Şahsi cezasızlık sebepleri kişinin sahip olduğu bazı sıfatlar nedeniyle cezalandırmaya engel teşkil ettiklerinden ... göre cezalandırılacaktır. Bu nedenle şahsi cezasızlık sebebinin varlığı durumunda sadece bu sebebi kendisinde barındıran kişi bakımından cezasızlık söz ... . Bu itibarla objektif cezasızlık sebepleri, şahsi cezasızlık sebepleri ve cezayı kaldıran şahsi sebeplerden ayrılır(37). Öğretide şahsi cezasızlık ... etkileri bulunmaz(38). Gropp’a göre şahsi cezasızlık sebepleri yalnızca ilgili kişi bakımından sonuç doğurması bir kenara bırakılırsa, objektif

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

IV. ŞAHSİ CEZASIZLIK SEBEPLERİNİN TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ETKİSİ Şahsi cezasızlık sebeplerinin ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku alanındaki sonuçlarından başka doğurduğu bir diğer hukuksal sonuç olan özel hukuk alanındaki sonuçlarının da irdelenmesi gerekmektedir. Şahsi cezasızlık sebeplerinin mevcut ... . Şahsi cezasızlık sebeplerinin varlığı halinde ne fiilin hukuka aykırılığı ne de failin kusuru ortadan kalkmamaktadır. Bu nedenle işlenen fiil hukuka ... Koşullar Bağlamında TCK’da Yer Alan Suçlar, s. 175 vd. (144) Kangal, “Kişisel Cezasızlık Nedenleri ve Cezayı Kaldıran veya Azaltan Kişisel Nedenler”, s. 57

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

3. Şahsi Cezasızlık Sebebinin Mutlak Olarak Uygulanması Gereken Suçlar a. Suçu Bildirmeme Suçu Suçu bildirmeme suçunu düzenleyen TCK md. 278 ... sebebine ilişkindir. Değişiklikten önceki madde metninde, maddenin 4. fıkrasında yer alan şahsi cezasızlık sebebi bulunmuyordu(252). Nemo tenetur ilkesine ... suç için öngörülen şahsi cezasızlık sebebinden tanıklıktan çekinebilecek kimseler yararlanabilecektir. Bu sebeple tanıklıktan çekinebilecek kişilerin ... şahsi cezasızlık sebebi bulunmaması gerekçesiyle verilmiştir. Tanıklıktan çekinebilecek durumda olan kişiler bu cezasızlık sebebinden yararlanabiliyor

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

çekinme hakkı olmasına rağmen bunun kendisine hatırlatılmamış olması halinde gerçeğe aykırı tanıklık yapması bir şahsi cezasızlık sebebi olarak düzenlenmiştir(248). Tanığa bu hakkı hatırlatılmış olmasına rağmen gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapması halinde bu bentte düzenlenen şahsi cezasızlık sebebi ... , diğer şartları da varsa a bendi uyarınca şahsi cezasızlık sebebi uygulanabilir. Tanıklıktan çekinme bazı hallerde bir hak değil yükümlülük teşkil ... engellenmiş olduğundan, bu durumda mutlak bir şahsi cezasızlık sebebi öngörülmesi gerekirdi. Mevcut düzenlemedeki hâkime tanınan geniş takdir yetkisi bu nedenle

Büşra Demiral Bakırman / On İki Levha Yayıncılık, August 2023

yapılmasını gerektiren bir şahsi sebep düzenlenmiştir. Bu suçların hemen hepsi bakımından (md. 270, 273, 283, 284, 294) şahsi cezasızlık sebebinden ... kişilerin de şahsi cezasızlık sebebinden faydalanması öngörülmüştür. 278. maddede düzenlenen suçu bildirmeme suçunda ise doğrudan tanıklıktan çekinebilecek ... sıfatından kaynaklanan bir şahsi cezasızlık sebebi bulunmamaktadır. Burada kişinin daha önceden işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla bağlantılı olarak ... sağlama suçları bakımından ise indirim yapılması zorunludur. Bu ayrımlardan yola çıkarak aşağıda her bir suç bakımından şahsi cezasızlık sebebi ve cezada