Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

gibi alacak rehninde de iyiniyetle kazanım mümkün değildir. Bu sebeple alacak rehni adeta bir eksik alacağın temlikidir, rehin hakkı sahibi hakkını ancak ... eş nitelikte bir haktır(5). Alacak rehni ile eşya üzerinde kurulan rehin hakları arasında yalnızca amaçsal bir benzerlik bulunur. Alacak rehni nitelik ... evraka bağlı alacakların rehnini ayrı tutmakta, alacağın kıymetli evraka bağlanmasıyla eşya vasfını kazandığını ileri sürmektedir. Maddi varlığı olmaması nedeniyle sınırlı ayni hak olamayacağını kabul eden bazı yazarlar ise(7) alacak rehninin sınırlı ayni hak olmamakla birlikte mutlak hak olduğunu kabul

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

). İhbarın yapılmamasına rağmen rehne konu alacağın borçlusu, alacak üzerinde rehin hakkının varlığını bir şekilde öğrenmişse iyiniyetli olmayacağından ... , C., 4. (3) Bkz. Üçüncü Bölüm, E. (4) Bkz. Sirmen , Alacak Rehni, s 33; Köprülü/Kaneti , s. 538. Ancak senede bağlı alacaklarda rehin mahkeme kararı ... Üçüncü Bölüm - Türk Medeni Kanunu Uyarınca Alacak Rehninin Kurulması A.Genel Olarak Alacak rehni iradi rehin türlerinden biridir. Kurulması hukuki işlemle olur(1). Ancak istisnai bazı hallerde alacak rehni hukuki işlem gerekmeksizin kanun hükmü ya da mahkeme kararı uyarınca kurulur. Taşınmaz rehninin

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

rehin hakkı kurulabilir. Bu halde rehnin kurulması rehin konusu alacağın doğumu şartına bağlıdır(3). Buna göre, alacak rehnine konu alacak, rehnin ... sahip olduğu alacak hakkının rehne konu edilip edilemeyeceğidir. Rehin verenin rehin alandaki alacağını rehnedebilmesinin önünde herhangi bir hukuki engel ... İkinci Bölüm - Alacak Rehninin Konusu, Teminat Altına Alınan Alacak ve Rehnin Kapsamı A.Rehin Konusu Alacak TMK m. 954 “Başkasına devredilebilen ... rehnedilebileceğini düzenlemiştir. Hüküm rehin konusu alacağın niteliği hakkında tek kriter olarak devredilebilir olmayı öngörmektedir. Alacağın devredilebilir olup

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

bağlı olmayan alacaklar üzerindeki rehin sözleşmesinde olduğu gibi tasarruf işlemi teşkil eder, ayni sözleşme niteliğindedir. Alacak rehni bakımından ... esaslar alacak rehni bakımından da geçerlidir(34). Rehin sözleşmesinin akdedildiği sırada rehin verenin alacak üzerinde tasarruf yetkisi bulunmamakla ... kurulması hususunda rehin alan ile rehin veren arasında yapılan sözleşmedir. Kanun, diğer taşınır rehni türlerinin aksine sadece alacak rehni ve rehinli ... teşkil eden sözleşmeyi ifade etmektedir(26). Oysa alacak rehni bakımından TMK m. 955 hükmü uyarınca kurulacak olan sözleşme bir rehin kurma borcu

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

2.Alacak Rehninin Türk Medeni Kanunu’nda Düzenleniş Biçimi Alacak rehni, TMK’nın eşya hukuku kitabında, sınırlı ayni haklara ayrılan ikinci kısmın ... arasından özellikle uygulama alanı bulan alacakların rehnedilebileceğine yer verilmiştir. Alacak rehni hak rehninin bir türü olmakla birlikte alacak rehni ... çoğu alacak rehnine ilişkindir(26). Konumuz bakımından önemle belirtmek gerekir ki rehnin kurulmasına ilişkin madde kenar başlıklarının isabetli olduğu ... üzerinde rehnin kurulması senede bağlı olup olmama ayrımında düzenlenmiştir. TMK m. 956’da ise kıymetli evrak niteliğini haiz senede bağlı alacaklar

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

ifade edilmektedir(66). Ancak alacak rehninde de rehin konusu alacağın rehin alana ödenmesi suretiyle sona erme mümkündür. Zira alacağın kendisine ... alacağın temliki işleminde, alacak rehninde olduğu gibi alacak hakkı sahibi teminat amacıyla alacağı üzerinde bir tasarrufta bulunur. Her iki kurumda da alacak üzerinde bir tasarruf söz konusudur ve tasarrufun amacı teminat vermektir(58). Bununla birlikte alacak rehni ve teminat amaçlı alacağın temliki ... sorumluluğu saklıdır. Alacak rehninde ise rehin hakkı sahibinin alacak üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunma hakkı bulunmamakta, alacak hakkının özü halen

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

rehninde meselenin havada bırakıldığını söylemek gerekir. Senede bağlı alacakların rehinlerinin kanun kapsamında olmadığına ilişkin bir ibareye yer ... Sonuç Alacak rehninin kurulmasını ele aldığımız bu çalışmada ulaştığımız sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: 1. Alacak rehni, sahibine, borçlunun borcunu ifa etmemesi halinde, alacaklıya rehne konu alacağın paraya çevrilerek elde edilecek değerden teminat altına alınan alacağını öncelikli olarak tahsil etme yetkisi tanıyan bir “sınırlı ayni hak”tır. Bu sebeple, alacak rehni, sahibine rehin konusu üzerinde aracısız hakimiyet hakkı tanır ve herkese

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

1.Rehnin Konusu Alacak Bakımından Rehnin konusu her şeyden önce tarafların üzerinde rehin kurmayı kararlaştırdıkları asıl alacaktır. Rehin kural ... gözetilirse rehin konusu yerine geçecek değerin de kendiğinden rehnin kapsamında yer alması isabetli olacaktır. Alacak rehni bakımından da benzer bir yorum yapmak mümkün görülebilir. Örneğin, teminata konu alacağın geçersiz olması nedeniyle bu alacağın yerini tazminat alacağı almışsa rehnin bu alacağı da kapsadığı kabul edilmelidir. Rehin konusu alacağa bağlı (fer’i) haklar bulunması halinde rehnin bunları da kapsayıp kapsamayacağına ilişkin genel bir

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

durumunda rehnin kurulması için ayrıca zilyetliğin devri gerekmektedir (TMK m. 955/1). Kanun’da alacak rehninin kurulması için öngörülen bu şartlar tasarruf ... dayanır ancak tasarrufa sebep teşkil eden hukuki ilişki kanunda istisnaen düzenlenmiştir. Alacak rehni için de borçlandırıcı işlemin ne olduğuna ilişkin bir ibare Kanun’da yer almamaktadır. Alacak rehninin kurulmasına temel teşkil eden borçlandırıcı işlem çoğu kez rehin alan ile rehin veren arasıda ... belirlenir(12). Alacak rehninin kurulmasına temel teşkil eden işlem hiç kurulmamış olabilir yahut çeşitli nedenlerle geçersiz olabilir. Borçlandırıcı

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

). Rehin hakkı da diğer teminat türleri gibi alacağı güvence altına alarak ona hizmet eder. Dolayısıyla alacak olmaksızın rehin hakkının varlık göstermesi ... , rehin hakkının alacaktan bağımsız bir malvarlığı değeri oluşturmaması ve alacaktan bağımsız hukuki işlemlere konu olmaması anlamını taşır(83). Feriliğin ... rehninin kuruluştaki bağlılığı, rehin hakkının kurulması için geçerli bir alacağın varlılığının zorunlu olmasıdır. Herhangi bir sebeple alacak doğmamışsa ... alacakların rehinle teminat altına alınması halinde rehin hakkının geçerliliği alacağın doğması şartına bağlıdır. Bu halin ferilik ilkesine bir istisna

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

olabilir. Rehin hakkı da bu amaca hizmet eden ayni bir teminattır. Alacak rehni ise bu ayni teminatın özel bir türüdür. Bu rehin türünü diğerlerinden ayıran en önemli fark, içerdiği konu olan alacak hakkıdır. Temelde bir eşya hukuku kurumu olan alacak rehni konu yönünden borçlar hukuku karakteri taşımakta ... mümkün görmüş, bu özellikli durumu nazara alarak ayrıca düzenlemiştir. Çalışma kapsamında, alacak rehni, kurulması bağlamında ele alınmıştır. Türk doktrininde, Prof. Dr. Lale Sirmen’in “Alacak Rehni” isimli kıymetli monografisi bu çalışmaya yol gösterici başlıca kaynak olmuştur. Çalışmayla teorik açıdan

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

türü olan alacak rehninde ise yalnızca senede bağlanmış alacaklar bakımından güvenin korunduğu haller mevcuttur(123). Rehnedilen alacak senede bağlı ise ... . 956/2)(124). Bu unsurlar, alacak rehninin kurulması bakımından zorunludur. Kuruluştaki eksikliği rehin hakkının kurulmamasına, kurulduktan sonraki kaybı rehin hakkının sona ermesine sebep olur(125). Alacak rehninin özel bir türü olan rehinli tahvilde de adi alacakların rehninde olduğu gibi rehnin ... gerekmeksizin, kredi kurumunun taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış alacakları ile cari işlerinden doğan alacakları üzerinde rehin hakkına sahip olur (TMK m

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

ve teminat altına alınan alacak bakımından ele alınarak ifade edilir. Aynı şekilde alacak rehninde de belirlilik ilkesi, bir yandan üzerinde rehin ... ferdileştirilmiş olmalıdır, bu sebeple, bir malvarlığındaki alacakların tümü rehne konu edilemez(113). Alacak rehninde, rehnin sözleşmesi, üzerinde rehin kurulan ... taşınır rehnin konusunu oluşturur. Alacaklar bakımından ise bu tespit nispeten zordur. Adi senede yahut kıymetli evraka bağlı alacaklarda taşınır rehninde ... kararlaştırılmış olması yeterli kabul edilmektedir. Keza taşınır rehni türü olan alacak rehninde de rehnin kuruluş safhasında gerek rehne konu alacağın gerek de

Zeynep Damla Taşkın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

A. Alacak Rehninin Kanun Hükmüyle Kurulması 1. Kanunda Sayılan Alacak Rehni Görünümlerine Örnekler Alacak rehninin kanun hükmüyle kurulduğu ... . Kanun hükmüyle kurulan alacak rehninde ise önemli olan kanun koyucunun aradığı şartların gerçekleşmiş olmasıdır. Bu şartlar sağlandığında ilgili alacak ... sebebiyle karşı çıkmaktadır.(303) Öğretideki diğer görüş ise burada kanun hükmüyle kurulan bir alacak rehninin doğduğu yönündedir.(304) Bir başka kanun hükmüyle kurulan alacak rehni örneği ise yine taşınmaz rehnine bağlı olarak ortaya çıkabilecek kira bedelleri üzerinde kurulan rehin hakkıdır.(305) TMK m

Zeynep Damla Taşkın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

sahibi olan her bir kişi, alacağın rehinle yüklenmiş hali üzerinde hak kazanmış olur. Bu doğrultuda alacak rehni, alacak üzerinde hak iddia eden diğer ... B. Alacak Rehninin Hukuki Niteliği Eşya üzerinde kurulan rehin hakkı ayni ve aynı zamanda mutlak bir haktır. Eşya üzerinde rehin hakkına sahip olan ... hakkının kendisinin nisbi bir hak olmasıdır. Bu çerçevede öğretide bir görüş, alacak üzerinde kurulan rehin hakkının, alacak hakkıyla aynı hukuki nitelikte olması ge rektiği yönünde gelişmiştir.(75) Bir alacak üzerinde rehin hakkına sahip olan kişi, bu rehin hakkı sayesinde borçluya karşı bir alacak hakkına

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

gerekçelendirilebilir. TMK uyarınca kurulacak alacak rehinlerinde, belirlilik ilkesi dar yorumlanarak kaynağı ne olursa olsun her türlü müstakbel alacağın rehne konu ... alacaklardandır(95). TRK m. 5/1-a’da bir alacağın ticari işlemlerde taşınır rehnine konu olması için bir sınırlamaya yer verilmemiştir(96). Alacak hakkının rehne konu olması aynı maddenin beşinci fıkrasında ayrıca ifade edilmiştir. Buna göre, “Her tür sözleşmeden doğan mevcut veya müstakbel alacaklar rehne konu ... Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri saklıdır.” Hüküm, alacak hakkının rehne konu olması için gereken nitelikleri ortaya koymaktadır. Düzenlemede TMK m. 954

Zeynep Damla Taşkın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

Mevduat rehninde, rehin konusu alacağın borçlusu (“üçüncü kişi borçlu”) her zaman mevduatı kabul eden banka olacaktır. Ancak bankanın borçlu olduğu mevduat ... ilk olarak alacağın teminat amacıyla devri gelir. Zira alacak rehni ve alacağın teminat amaçlı devri ekonomik amaçları bakımından birbirine benzer kurumlardır. Alacağın rehninin aksine, alacağın teminat amacıyla devri kanunda düzenlenmemiş bir teminat türüdür. Öyle ki kimi eserlerde, alacağın teminat amacıyla devri yoluna başvurulmasının, alacak rehnine ilişkin hükümlerin dolanılmasına yol açabileceği endişesine de rastlanmaktadır.(94) Ancak iki kurum

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

B.Rehinle Teminat Altına Alınan Alacak Alacak rehninin varlığı ve geçerliliği rehinle teminat altına alınan alacağın varlığı ve geçerliliğine bağlıdır. Bu sebeple rehin konusu alacağın ne olabileceğini ifade etmenin yanı sıra hangi alacakların rehinle teminat altına alınabileceğinin tespiti gerekmektedir. Hangi alacakların rehinle temin edilebileceği sorunun cevabına ilişkin belirtmek gerekir ki bu konuda, alacak rehni bakımından bir hususiyet bulunmaz. Taşınır rehnine ilişkin esaslar burada da aynen geçerlidir. Kural olarak her türlü alacak rehinle teminat altına alınabilir; alacağın kaynağının

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

olduğu ifade edilmektedir(52). Bir ayni teminat türü olan alacak rehninde de rehne konu alacak rehin verenin ekonomik durumundan bağımsız bir değer ... istemine bağlı bir değer olduğundan alacak rehninde de dolaylı yoldan borçlunun ödeme gücü ve istemine bağlılık bulunur. Şahsi teminatlarla kıyaslandığında ... uygulamada özellikle kredi veren kurumlar tarafından en sık tercih edilen teminat türüdür(53). Alacaklar üzerinde rehin hakkının sahibine verdiği öncelik ... ve paraya çevrilmesindeki kolaylık alacak rehnini diğer rehin türlerine nazaran daha işlevsel kılar. Kamuya açıklık koşulunun sağlanması için gerek

Zeynep Damla Taşkın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

İKİNCİ BÖLÜM MEVDUAT REHNİNİN KURULUŞU, TEMİNAT ALTINA ALINAN VE REHİN KONUSU ALACAKLARIN TESPİTİ VE KAPSAMLARI I. Alacak Rehninin Kuruluşu Mevduat rehninin hukuki niteliği itibariyle bir alacak rehni olduğunu tespit etmiştik. Bu çerçevede mevduat rehninin kuruluş yolları da alacak rehninin kuruluş yolları ile örtüşecektir. Alacak rehni kanun hükmüyle, mahkeme kararıyla veya hukuki işlem yoluyla kurulabilir. Çalışmamızın bu kısmında öncelikle kanun hükmüyle kurulan alacak rehnine bazı örnekler verilecek, ardından alacak rehninin mahkeme kararıyla kurulmasına değinilecektir. Hukuki işlem yoluyla

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

yazılı senetlerde ayrıca ciro yahut yazılı devir beyanında bulunma borcu üstlenir(100). Rehin alan ise rehinli alacağın rehnin paraya çevrilmesi harici bir ... ) Ergüne , Anonim Şirket s. 744. (100) Sirmen , Alacak Rehni, s. 59; Kubilay , s. 498. (101) Bu hususta bkz. dpn. 245. (102) Oftınger/Bär, Art. 901, N. 103; Sirmen , Alacak Rehni, s. 59; Köprülü/Kaneti, s. 538; Sirmen , Alacak Rehni, s. 59; Ergüne , Anonim Şirket, s. 744. (103) Köprülü/Kaneti , s. 538; Sirmen , Alacak Rehni, s. 59; Ergüne , Anonim Şirket, s. 744. (104) Sirmen, Alacak Rehni, s. 42; Ergüne , Anonim Şirket, s. 744.

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

(2)Senetlerin Teslimi Senede bağlı alacakların rehni için öngörülen senetlerin teslimi şartı, senetler üzerindeki zilyetliğin devrini ifade eder(58 ... belirli nitelikteki devirler bu amacın yerine getirilmesine elverişlidir. Bu yönden senede bağlanmış alacaklar üzerinde rehnin kurulmasındaki senetlerin ... nedenle senede bağlanmış alacakların rehninde senetlerin tesliminin teslime bağlı taşınır rehni için gereken zilyetliğin devir şekline uygun olması gereklidir. Bu itibarla taşınır rehninde zilyetliğin devrine ilişkin TMK m. 939/1, m. 939/3, m. 943, m. 944 hükümleri alacak rehninde de uygulama alanı bulur

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

7.Teminatın Bölünmezliği İlkesi Taşınır rehni bakımından TMK m. 944’te düzenlenen teminatın bölünmezliği ilkesi alacak rehnine uygulanabilir ... alacağın tamamını kapsadığını ifade eder(155). Ancak taşınır eşya rehninden farklı olarak, alacak rehninde rehne konu alacak, bölünebilir ve bölünen kısım ... örnek gösterilebilir(158). Alacak rehninde teminatın bölünmezliği ilkesi rehinle temin edilmiş alacak bakımından geçerlidir. Buna göre, rehinle temin edilen alacağın tamamı ödenmeden teminat konusu alacak üzerindeki rehin tamamen ya da kısmen ortadan kalkmaz(159). Rehin verenin rehinle teminat altına

Zeynep Damla Taşkın / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

alacağın bir üçüncü kişiye devri halinde, rehin hakkı da bağlı olduğu alacağı takip edecektir. Teslime bağlı taşınır rehninin ve alacak rehninin kurulması ... yoluyla değişmesi sırasında aranan bir şart değildir. Rehin hakkının fer’iliğinin bir diğer sonucu da rehinle teminat altına alınan alacağın, rehin hakkı ... kurulan rehin hakkıdır.(152) Henüz doğmamış bir alacak, rehin hakkı ile teminat altına alınabilir. Nitekim bunun mümkün olduğu TMK m. 881’de açıkça düzenlenmiştir. Ancak böyle bir alacağın rehinle teminat altına alınması durumunda rehinli alacaklının bu hakkını ileri sürebilmesi için teminat altına alınan

Hilal Rabia Yıldız / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

D.Alacak Rehninin Diğer Teminat Türleriyle Karşılaştırılması ve Teminat Amaçlı Alacağın Temlikinden Farkı Alacak rehninin ekonomik ve hukuki açıdan temel işlevi bir alacağı teminat altına almaktır(34). Alacak rehnini benzer amaç güden hukuki müesseselerle birlikte ele almak, ne olduğunu ortaya koymak için elzemdir. Bu sebeple, bu başlık altında, alacak rehninin ne tür bir teminat olduğu belirlenmiş ve diğer teminat türleriyle karşılaştırması yapılmıştır. (34) Acar , Rehin, s. 6-7.