Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

cc.Özel olarak gemilerin ihtiyati haczine ilişkin düzenlemeler Gemilerin ihtiyati haczi bakımından eTK’da yer alan düzenlemeleri şu şekilde ... konuda kapsamlı bilgi için bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 36 vd. (117) Hüküm hakkında bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 6; Kerim ... , Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 7; Atamer, Güncel Sorunlar, s. 80. ... İhtiyati Haczi, s. 68 vd; Atamer, Seferden Men, s. 291 vd. Bu konuda kapsamlı açıklama için bkz. aşa. Üçüncü Bölüm, I, E, 2, e, bb. (115) eTK m. 859 hükmü

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

2.Gemilerin İhtiyati Haczi Bakımından Yasal Durum Gemilerin ihtiyati haczi bakımından sadece TTK m. 1358/2 hükmünde ihtiyati haciz kararının ... ). Konuyu gemilerin ihtiyati haczi açısından değerlendiren Türkel, bu konuda yasal boşluk olduğundan bahisle, bu boşluğun HMK m. 396 hükmü ile kıyasen doldurulması gerektiği düşüncesindedir(570). Kanaatimizce gemilerin ihtiyati haczi bakımından bu konuda sadece yetkiye ilişkin düzenleme yapıldığından (TTK m ... , ihtiyati tedbirlere ilişkin HMK m. 396 hükmünün niteliğine uygun düştüğü ölçüde gemilerin ihtiyati haczi bakımından da uygulanmasında bir engel yoktur

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

b.Sicile Kayıtlı Gemilerde Yürürlükteki TTK’dan önceki dönemde, sicile kayıtlı gemilerin ihtiyati haczi kararının icrası nasıl icra edileceği ... , sicile kayıtlı geminin ihtiyati haczinin icrası bakımından geminin seferden men edilerek muhafaza altına alınması gerektiği görüşündedir. Yazarlar bu ... tereddütsüz benimsenmekteydi. Bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 1; Çağa / Kender, C. III, s. 124 vd; Franko / İzveren / Çalık, s. 402; Tekil, Deniz Hukuku, s. 458; Atamer, Seferden Men, s. 284; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 2. (47) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 35; Çağa / Kender, C. III, s. 144

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

4.Kardeş Geminin İhtiyati Haczi a.Genel Olarak Hukukumuzun da içinde yer aldığı Kıta Avrupası hukuk sisteminde borçlunun borcu nedeniyle, borçlunun ... sistemini uzlaştırdığı en önemli konulardan biri, kardeş gemilerin ihtiyati haczi olmuştur(211). Konvansiyonlarla kardeş gemilerin ihtiyati haczinin yolu ... hâlinde, (üzerinde deniz alacağı doğan gemi dışında) kardeş geminin ihtiyati haczi yoluyla deniz alacağının güvencesi elde edilmektedir. 1952 ve 1999 ... sorumluluğunun ortaya çıkış sebepleri hakkında bkz. Okay, C. I, s. 9. (209) Berlingieri, Travaux Préparatoires, s. 242, 243; Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 183. (385) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 183. (386) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 184.

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

BİRİNCİ BÖLÜM - GEMİLERİN İHTİYATİ HACZİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER, GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA OLARAK GEMİLERİN İHTİYATİ HACZİ VE ŞARTLARI I.İHTİYATİ HACZE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER A.Tarihçe 1.Genel Olarak Derin tarihsel köklere sahip olan deniz hukukunun, geçmişten bu yana en önemli inceleme konularından birini, hiç şüphesiz gemilerin ihtiyati haczi kurumu oluşturmaktadır. Bu kurumun tarihi gelişimini de, deniz hukukunun tarihine(1) paralel olarak 3 aşamada ... yanı sıra milletlerarası sözleşmelerin ortaya çıkış aşamasıdır(2). Gemilerin ihtiyati haczinin kökeni ve tarihsel süreci bakımından yukarıdaki ilk iki

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

unsurunun gemi olduğu düşünüldüğünde, alacaklının alacağını güvence altına alabilmek için başvuracağı tek çare, gemilerin ihtiyati haczi olacaktır. Öte yandan ... kuruluşları, yolcular başta olmak üzere birçok kişi etkilenmektedir. Bu yönüyle borçlu ve ilgililere karşı geminin ihtiyati haczi son derece etkili bir araç olarak kullanılmaktadır. İşte gemilerin ihtiyati haczi kurumunun bu derece güçlü bir silah olması, bu yola hangi hallerde başvurulabileceği, ihtiyati haczin hangi şartlara bağlı olacağı konusunda bir düzenleme yapılmasını zorunlu kılar. Nitekim bu sebeple birçok hukuk sisteminde gemilerin ihtiyati haczi

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

hükmünde öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekmektedir(375). Gemilerin ihtiyati haczi konusu TTK’da bir bütün olarak düzenlenmiş olmakla birlikte, kanunda ... hükmü “İhtiyati haciz isteyebilme hakkı” başlığını taşısa da, ilgili hüküm, gemilerin ihtiyati haczinin şartları bakımından bünyesinde önemli tutamak ... önünde bulundurularak, İİK’daki sistemi dikkate alan doktrindeki Yazarlar tarafından benimsenen metodolojiyle uyumlu şekilde, gemilerin ihtiyati haczinin

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

, gemilerin ihtiyati haczi konusunda Konvansiyon’un uygulanacağı uluslararası yolculuklar bakımından özel düzenlemelere gidilmiş, ulusal hukuk bakımından mevcut düzenlemenin uygulaması devam etmiştir(19). Türk hukukunda ise, gemilerin ihtiyati haczi konusunda ulusal düzenlemeye, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile ... . O’Connor, s. 73. Ayrıca bkz. Abou –Nigm, s. 22; Türkel, s. 53 vd. (19) Fransız hukukunda gemilerin ihtiyati haczi bakımından; 1952 Brüksel Konvansiyonu kapsamında gemilerin ihtiyati haczi rejimi ile Fransız gemilerinin Fransa’da yerleşik kişiler bakımından Fransız limanlarında ihtiyati haczine ilişkin rejim

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

konulması sağlanır(297). Gemilerin ihtiyati haczi ise, diğer ihtiyati haciz hallerine kıyasla daha etkili bir geçici hukuki koruma niteliği taşımaktadır(298 ... güvence altına alabilmek için başvuracağı tek çare, gemilerin ihtiyati haczi olacaktır(300). Öte yandan geminin niteliği itibariyle hareket eden bir eşya ... ilgililere karşı geminin ihtiyati haczi son derece etkili bir araç olarak kullanılmaktadır. Sonuç olarak, gerek alacaklı açısından alacağın güvence altına ... teşkil etmesi nedeniyle, gemilerin ihtiyati haczi kuramsal ve kavramsal temel üzerine inşa edilmeyi zorunlu kılan bir öneme sahiptir. (294) Bu prosedür ve

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

ccc.2-6 Aralık 1996 Toplantısı (JIGE 9. Oturumu) Cenevre’de gerçekleştirilen toplantıda(102), gemilerin ihtiyati haczine ilişkin en temel hususlar müzakere edilmiştir. Bu toplantıda JIGE tarafından hazırlanan gemilerin ihtiyati haczi ile ilgili taslak maddeler dikkate alınmış ve kapsamlı olarak değerlendirilmiştir(103). (102) 6 Şubat 1997 tarihli toplantı tutanağının İngilizce metni için bkz. https://unctad.org/system/files/official-document/tdbige14_en.pdf (Erişim tarihi: 27.06.2021). (103) JIGE(IX)/2-TD/B/IGE.1/2-LEG/MLM/39 dokümanını da içeren Gemilerin İhtiyati Haczi Konvansiyonuna ilişkin Taslak Maddeler

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 72 vd. (125) Kender / Çetingil, s. 237 vd.; Kalpsüz, Gemi Rehni, s. 157; Yılmaz, Tedbirler C. II, s. 1095 ... ” ve “Wisby Deniz Hukuku”ndan birçok ülkenin kanununa girdiği yönünde bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 66; Çağa / Kender, C. III, s. 125 ... İhtiyati Haczi, s. 67; Sengir, s. 562, 563; Nuray Duyar, Türk Hukuk Sisteminde Gemilerin İhtiyati Haczinin Sınırlandırılması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans ... . 105. (131) Özekes, İhtiyati Haciz, s. 283. (132) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 68; Barlas Duyar, s. 331; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 150

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

bildirilmekteydi(57). (56) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 46; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 114. (57) Ekşi, geminin çıkışına engel olmak amacıyla başvurulacak ... , dümeninin zincirlenmesi şeklinde sıralamaktadır. Bkz. Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 116. Benzer açıklamalar için bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 55, 56

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

2.TTK Çerçevesinde Gemiye El Konulması ve Diğer Muhafaza Tedbirleri a.Genel Olarak 6762 sayılı Kanun döneminde gemilerin ihtiyati haczinin icrası konusunda, özellikle sicile kayıtlı Türk bayraklı gemiler bakımından, İİK hükümlerinin uygulanmasının yarattığı sakıncaların, TTK’da bu konuda özel düzenlemeler yapılmak suretiyle giderilmesi amaçlanmıştır(58). Bu çerçevede gemilerin ihtiyati haczi kararının icrası sırasında yapılacak işlemler ve alınacak önlemler, İİK hükümlerinden ayrı olarak, geminin bayrağı ve hangi sicile kayıtlı olduğuna dair bir ayrım yapılmadan TTK’nın 1366 vd. maddelerinde

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

3.Türk Hukuku TTK’da büyük oranda 1999 Cenevre Konvansiyonu’ndaki hükümler esas alınmak suretiyle(279) gemilerin(280) ihtiyati haczi kurumu bir ... altına alınması da Konvansiyon anlamında gemilerin ihtiyati haczi kavramının kapsamına dâhil edilmiştir(286). Dolayısıyla Konvansiyon ile birlikte, ulusal ... gemiye el konulması ve geminin seferden men edilmesi olarak tanımlamaktadır(287). Özekes’e göre gemilerin ihtiyati haczi, “deniz alacağı” olarak anılan ... ). Kanaatimizce bu konuda şu şekilde bir tanımlama yapmak mümkündür: Gemilerin ihtiyati haczi, TTK m. 1352/1 hükmünde sınırlı olarak belirtilen deniz alacaklarına

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir(12). Gemilerin ihtiyati haczi, TTK’nın Beşinci Kitabının Sekizinci Kısmında düzenlendiği için gemilerin ihtiyati haczi bakımından görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir(13). Gemilerin ihtiyati haczi her ne kadar dava olmasa da(14), TTK m. 5/2 hükmünde öngörülen TTK’dan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli mahkemenin, gemilerin ihtiyati haczi bakımından da görevli olduğunu kabul etmek gerekir(15). Bu kapsamda

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

devletinin gemi üzerinde yargı yetkisini kullanabileceği kabul edilmektedir(151). (144) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87; Kender / Çetingil, s. 241; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 156; Topsoy, Türk Boğazları, s. 410. (145) Kender / Çetingil, s. 241; Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87; Ekşi, Çanakkale Boğazı, s. 67. (146) Topsoy, Türk Boğazları, s. 410. (147) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87, 88; Çağa / Kender, C. III, s. 130; Ekşi ... ) Kender / Çetingil, s. 241, 242; Topsoy, Türk Boğazları, s. 410. (150) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87. (151) Çağa / Kender, C. III, s. 130

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

E.Yargılama Usûlü 1.Genel Olarak Gerek gemilerin ihtiyati haczi gerekse de genel olarak ihtiyati haciz (ve hatta tüm geçici hukuki korumalar) bakımından yapılacak yargılamanın kendine özgü birtakım özellikleri bulunmaktadır(478). Geçici de olsa etkili bir hukuki korumanın temini açısından gemilerin ihtiyati haczine ilişkin yargılamanın basit ve kısa sürede sonuçlanması gerekmektedir. Zira gemilerin niteliği itibariyle yüzergezer araçlar olmasına bağlı ... riskin önlenebilmesi için de, gemilerin ihtiyati haczi bakımından yargılamanın genel yargılamaya oranda kısa süre içerisinde sonuçlandırılması zorunludur

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

gemilerin ihtiyati haczi mümkün olduğundan alacaklının ihtiyati haczi tamamlayıcı işlemler zımnında rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurabilmesine engel ... olduğu yer icra dairesi yetkilidir. Yabancı bayraklı gemiler bakımından yalnızca geminin ihtiyati haczi kararını uygulayan icra dairesi yetkilidir

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

gemilerin ihtiyati haczi bakımından da kabul edilmiş, “Vadesi gelmemiş deniz alacaklarında, İcra ve İflas Kanununun 257 nci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen şartlar gerçekleştiği takdirde geminin ihtiyati haczi istenebilir.” şeklindeki TTK m. 1353/5 hükmüyle, vadesi gelmemiş deniz alacakları bakımından ... , gemilerin ihtiyati haczine ilişkin düzenlemenin kaynağını teşkil eden 1999 Cenevre Konvansiyonu’nda, gemilerin ihtiyati haczi bakımından TTK m. 1353/5 hükmünü ... düzenlemedeki bu gönderme çerçevesinde, genel icra hukukundaki İİK m. 257/2 düzenlemesinin gemilerin ihtiyati haczi bakımından da aynen uygulanması söz konusu

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

, ihtiyati hacze kararı verilebilmesi mümkün olmayacaktır. Gemilerin ihtiyati haczi bakımından ihtiyati haciz sebepleri(637), TTK’da özel olarak ... vadesi gelmemiş deniz alacaklarında, İİK m. 257/2 hükmünde öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde geminin ihtiyati haczinin istenebileceği kabul ... . (638) 1952 ve 1999 Konvansiyonları çerçevesinde gemilerin ihtiyati haczi bakımından ihtiyati haciz sebeplerinin aranmadığı görüşü için bkz. Türkel, s ... Konvanisyonların temel amacı gemilerin ihtiyati haczi konusunda bir birlik oluşturmaktır. Bu birliğin sağlanabilmesinin tek yolu, ihtiyati haciz şartları ve

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

geminin ihtiyaten haczi talep edilebilir. Zira bu hâlde ortaya çıkan zarar, geminin ihtiyati haczi ile takibi güvence altına alınan ilk zarardan farklıdır ... bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 182. (375) Gaskell / Shaw, s. 480. (376) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 182. (377) İhtiyati haciz ... başka bir alacak olduğu ve yasak kapsamında olmadığı gerçeğini değiştirmez. Benzer açıklamalar için bkz. Türkel, s. 444. (380) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 182; Türkel, s. 437. (381) Türkel, s. 437.

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 35; Çağa / Kender, C. III, s. 144, 145; Atamer, Seferden Men, s. 286. (43) Çağa / Kender, C. III, s. 145. (44) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 35. Yola hazır geminin haczedilemeyeceğine ilişkin eTK m. 892 hükmünün de aynı amaçla sevk edildiği yönünde bkz. Çağa / Kender, C ... açık muvafakatinin alınması gerektiği yönünde bkz. Çağa / Kender, C. III, s. 146; Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 35. Çağa / Kender’e göre, çok

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

3.Kardeş Gemi Bakımından Deniz alacağının takibinin güvencesiz kalması hâlinde, alacaklı, söz konusu alacağı güvence altına almak için kardeş geminin ihtiyati haczi yoluna başvurabilir. Buna uluslararası doktrinde birleşik ihtiyati haciz (“multiple arrest”) denilmektedir(419). Birleşik ihtiyati ... üzere kardeş geminin ihtiyati haczi bakımından da TTK m. 1375/1 hükmüne paralel düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla kardeş gemilerin aynı alacak nedeniyle ... ). Bu nedenle eksik kalan tutar bakımından kardeş geminin ihtiyati haczi yoluna başvurulabilir. Örneğin deniz alacağının miktarı 750.000 ABD Doları iken

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

cc.Yabancı Devlet Aleyhine İhtiyati Haciz Yabancı devlete ait gemilerin ihtiyati haczi bakımından da TTK’nın cebrî icraya ilişkin hükümleri arasında ... gemileri bakımından muafiyetten bahsedilemez. Esasen yabancı devlet gemilerinin ihtiyati haczinin yolunu açan temel düzenleme, 1999 Cenevre Konvansiyonu’dur ... (412). Dolayısıyla yukarıda açıklanan gemilerin ihtiyati haczi bakımından hem yargı hem de icra muafiyeti söz konusu olup(413), Konvansiyon’da öngörülen ... uyuşmazlıklar Konvansiyon kapsamında değerlendirmemektedir. Bkz. Thommen, s. 131; Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 116; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 139. (404