Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

4.Kardeş Geminin İhtiyati Haczi a.Genel Olarak Hukukumuzun da içinde yer aldığı Kıta Avrupası hukuk sisteminde borçlunun borcu nedeniyle, borçlunun ... sistemini uzlaştırdığı en önemli konulardan biri, kardeş gemilerin ihtiyati haczi olmuştur(211). Konvansiyonlarla kardeş gemilerin ihtiyati haczinin yolu ... hâlinde, (üzerinde deniz alacağı doğan gemi dışında) kardeş geminin ihtiyati haczi yoluyla deniz alacağının güvencesi elde edilmektedir. 1952 ve 1999 ... sorumluluğunun ortaya çıkış sebepleri hakkında bkz. Okay, C. I, s. 9. (209) Berlingieri, Travaux Préparatoires, s. 242, 243; Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

unsurunun gemi olduğu düşünüldüğünde, alacaklının alacağını güvence altına alabilmek için başvuracağı tek çare, gemilerin ihtiyati haczi olacaktır. Öte yandan ... kuruluşları, yolcular başta olmak üzere birçok kişi etkilenmektedir. Bu yönüyle borçlu ve ilgililere karşı geminin ihtiyati haczi son derece etkili bir araç olarak kullanılmaktadır. İşte gemilerin ihtiyati haczi kurumunun bu derece güçlü bir silah olması, bu yola hangi hallerde başvurulabileceği, ihtiyati haczin hangi şartlara bağlı olacağı konusunda bir düzenleme yapılmasını zorunlu kılar. Nitekim bu sebeple birçok hukuk sisteminde gemilerin ihtiyati haczi

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

b.Sicile Kayıtlı Gemilerde Yürürlükteki TTK’dan önceki dönemde, sicile kayıtlı gemilerin ihtiyati haczi kararının icrası nasıl icra edileceği ... , sicile kayıtlı geminin ihtiyati haczinin icrası bakımından geminin seferden men edilerek muhafaza altına alınması gerektiği görüşündedir. Yazarlar bu ... tereddütsüz benimsenmekteydi. Bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 1; Çağa / Kender, C. III, s. 124 vd; Franko / İzveren / Çalık, s. 402; Tekil, Deniz Hukuku, s. 458; Atamer, Seferden Men, s. 284; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 2. (47) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 35; Çağa / Kender, C. III, s. 144

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

konulması sağlanır(297). Gemilerin ihtiyati haczi ise, diğer ihtiyati haciz hallerine kıyasla daha etkili bir geçici hukuki koruma niteliği taşımaktadır(298 ... güvence altına alabilmek için başvuracağı tek çare, gemilerin ihtiyati haczi olacaktır(300). Öte yandan geminin niteliği itibariyle hareket eden bir eşya ... ilgililere karşı geminin ihtiyati haczi son derece etkili bir araç olarak kullanılmaktadır. Sonuç olarak, gerek alacaklı açısından alacağın güvence altına ... teşkil etmesi nedeniyle, gemilerin ihtiyati haczi kuramsal ve kavramsal temel üzerine inşa edilmeyi zorunlu kılan bir öneme sahiptir. (294) Bu prosedür ve

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

2.Gemilerin İhtiyati Haczi Bakımından Yasal Durum Gemilerin ihtiyati haczi bakımından sadece TTK m. 1358/2 hükmünde ihtiyati haciz kararının ... ). Konuyu gemilerin ihtiyati haczi açısından değerlendiren Türkel, bu konuda yasal boşluk olduğundan bahisle, bu boşluğun HMK m. 396 hükmü ile kıyasen doldurulması gerektiği düşüncesindedir(570). Kanaatimizce gemilerin ihtiyati haczi bakımından bu konuda sadece yetkiye ilişkin düzenleme yapıldığından (TTK m ... , ihtiyati tedbirlere ilişkin HMK m. 396 hükmünün niteliğine uygun düştüğü ölçüde gemilerin ihtiyati haczi bakımından da uygulanmasında bir engel yoktur

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

3.Türk Hukuku TTK’da büyük oranda 1999 Cenevre Konvansiyonu’ndaki hükümler esas alınmak suretiyle(279) gemilerin(280) ihtiyati haczi kurumu bir ... altına alınması da Konvansiyon anlamında gemilerin ihtiyati haczi kavramının kapsamına dâhil edilmiştir(286). Dolayısıyla Konvansiyon ile birlikte, ulusal ... gemiye el konulması ve geminin seferden men edilmesi olarak tanımlamaktadır(287). Özekes’e göre gemilerin ihtiyati haczi, “deniz alacağı” olarak anılan ... ). Kanaatimizce bu konuda şu şekilde bir tanımlama yapmak mümkündür: Gemilerin ihtiyati haczi, TTK m. 1352/1 hükmünde sınırlı olarak belirtilen deniz alacaklarına

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

cc.Özel olarak gemilerin ihtiyati haczine ilişkin düzenlemeler Gemilerin ihtiyati haczi bakımından eTK’da yer alan düzenlemeleri şu şekilde ... konuda kapsamlı bilgi için bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 36 vd. (117) Hüküm hakkında bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 6; Kerim ... , Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 7; Atamer, Güncel Sorunlar, s. 80. ... İhtiyati Haczi, s. 68 vd; Atamer, Seferden Men, s. 291 vd. Bu konuda kapsamlı açıklama için bkz. aşa. Üçüncü Bölüm, I, E, 2, e, bb. (115) eTK m. 859 hükmü

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

, gemilerin ihtiyati haczi konusunda Konvansiyon’un uygulanacağı uluslararası yolculuklar bakımından özel düzenlemelere gidilmiş, ulusal hukuk bakımından mevcut düzenlemenin uygulaması devam etmiştir(19). Türk hukukunda ise, gemilerin ihtiyati haczi konusunda ulusal düzenlemeye, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile ... . O’Connor, s. 73. Ayrıca bkz. Abou –Nigm, s. 22; Türkel, s. 53 vd. (19) Fransız hukukunda gemilerin ihtiyati haczi bakımından; 1952 Brüksel Konvansiyonu kapsamında gemilerin ihtiyati haczi rejimi ile Fransız gemilerinin Fransa’da yerleşik kişiler bakımından Fransız limanlarında ihtiyati haczine ilişkin rejim

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 72 vd. (125) Kender / Çetingil, s. 237 vd.; Kalpsüz, Gemi Rehni, s. 157; Yılmaz, Tedbirler C. II, s. 1095 ... ” ve “Wisby Deniz Hukuku”ndan birçok ülkenin kanununa girdiği yönünde bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 66; Çağa / Kender, C. III, s. 125 ... İhtiyati Haczi, s. 67; Sengir, s. 562, 563; Nuray Duyar, Türk Hukuk Sisteminde Gemilerin İhtiyati Haczinin Sınırlandırılması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans ... . 105. (131) Özekes, İhtiyati Haciz, s. 283. (132) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 68; Barlas Duyar, s. 331; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 150

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir(12). Gemilerin ihtiyati haczi, TTK’nın Beşinci Kitabının Sekizinci Kısmında düzenlendiği için gemilerin ihtiyati haczi bakımından görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir(13). Gemilerin ihtiyati haczi her ne kadar dava olmasa da(14), TTK m. 5/2 hükmünde öngörülen TTK’dan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli mahkemenin, gemilerin ihtiyati haczi bakımından da görevli olduğunu kabul etmek gerekir(15). Bu kapsamda

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

cc.Yabancı Devlet Aleyhine İhtiyati Haciz Yabancı devlete ait gemilerin ihtiyati haczi bakımından da TTK’nın cebrî icraya ilişkin hükümleri arasında ... gemileri bakımından muafiyetten bahsedilemez. Esasen yabancı devlet gemilerinin ihtiyati haczinin yolunu açan temel düzenleme, 1999 Cenevre Konvansiyonu’dur ... (412). Dolayısıyla yukarıda açıklanan gemilerin ihtiyati haczi bakımından hem yargı hem de icra muafiyeti söz konusu olup(413), Konvansiyon’da öngörülen ... uyuşmazlıklar Konvansiyon kapsamında değerlendirmemektedir. Bkz. Thommen, s. 131; Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 116; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 139. (404

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

gemilerin ihtiyati haczi bakımından da kabul edilmiş, “Vadesi gelmemiş deniz alacaklarında, İcra ve İflas Kanununun 257 nci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen şartlar gerçekleştiği takdirde geminin ihtiyati haczi istenebilir.” şeklindeki TTK m. 1353/5 hükmüyle, vadesi gelmemiş deniz alacakları bakımından ... , gemilerin ihtiyati haczine ilişkin düzenlemenin kaynağını teşkil eden 1999 Cenevre Konvansiyonu’nda, gemilerin ihtiyati haczi bakımından TTK m. 1353/5 hükmünü ... düzenlemedeki bu gönderme çerçevesinde, genel icra hukukundaki İİK m. 257/2 düzenlemesinin gemilerin ihtiyati haczi bakımından da aynen uygulanması söz konusu

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

çatmaya karışan gemilerin ihtiyati haczi ile sınırlandırılmasını ve ayrıca kardeş gemilerin ihtiyaten haczinin kapsam dışında bırakılmasını önermiş, bu ... uzlaştırıcı öneriye göre, gemilerin ihtiyati haczi, yalnızca 1. maddede açıklanan “deniz alacakları” bakımından söz konusu olabilir ve üzerinde deniz alacağı ileri sürülen gemiye ek olarak, aynı donatana ait herhangi başka bir geminin ihtiyati haczi de mümkündür(78). Bu öneri sonrasında Konferans’ta, Daimi Büro’dan bir Uluslararası Komisyon ataması talep edilmiş ve bu Komisyonun, gemilerin ihtiyati haczi konusu ile ortak bir düzen sağlayacak şekilde, bu konu

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

F.Gemilerin İhtiyati Haczi Kurumunun Hukuki Niteliği “Gemilerin ihtiyati haczi” üst kavram olup, bu husus ihtiyati hacze ilişkin kararı ifade ettiği ... icra takip işlemi olarak kabul etmemektedir(324). Gemilerin ihtiyati haczi bakımından TTK’da özel düzenlemeler dışında icra prosedürü bakımından İİK hükümlerine atıf yapıldığından (TTK m. 1351)(325), benzer tartışmaların gemilerin ihtiyati haczi bakımından da geçerli olduğunu söylemek mümkündür. Kanaatimizce, gemilerin ihtiyati haczi kararının icra takip işlemi olarak kabul edilmemesinde bir neden yoktur. Zira gemilerin ihtiyati haczi kararı, TTK m. 5/3

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

BİRİNCİ BÖLÜM - GEMİLERİN İHTİYATİ HACZİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER, GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA OLARAK GEMİLERİN İHTİYATİ HACZİ VE ŞARTLARI I.İHTİYATİ HACZE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER A.Tarihçe 1.Genel Olarak Derin tarihsel köklere sahip olan deniz hukukunun, geçmişten bu yana en önemli inceleme konularından birini, hiç şüphesiz gemilerin ihtiyati haczi kurumu oluşturmaktadır. Bu kurumun tarihi gelişimini de, deniz hukukunun tarihine(1) paralel olarak 3 aşamada ... yanı sıra milletlerarası sözleşmelerin ortaya çıkış aşamasıdır(2). Gemilerin ihtiyati haczinin kökeni ve tarihsel süreci bakımından yukarıdaki ilk iki

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

hükmünde öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekmektedir(375). Gemilerin ihtiyati haczi konusu TTK’da bir bütün olarak düzenlenmiş olmakla birlikte, kanunda ... hükmü “İhtiyati haciz isteyebilme hakkı” başlığını taşısa da, ilgili hüküm, gemilerin ihtiyati haczinin şartları bakımından bünyesinde önemli tutamak ... önünde bulundurularak, İİK’daki sistemi dikkate alan doktrindeki Yazarlar tarafından benimsenen metodolojiyle uyumlu şekilde, gemilerin ihtiyati haczinin

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

. Dolayısıyla hak arama hürriyeti ve adil yargılanmayı güvenceye alan Anayasa m. 36 hükmü, gemilerin ihtiyati haczinin ilk Anayasal dayanağı olarak karşımıza ... ortaya çıkacak hukuki koruma boşluğunun geminin ihtiyati haczi ile doldurması, hukuki korumanın etkinliği ve dolayısıyla Anayasa m. 2 ve 11 hükümlerinde ... olacaktır. Gemilerin ihtiyati haczi bakımından Anayasanın 2., 11. ve 36. maddelerinin Anayasal dayanak olduğu ortaya konulduktan sonra, son olarak Anayasa m. 125/5 hükmünün, gemilerin ihtiyati haczi bakımından uygulama alanı bulup bulmayacağına işaret edilmesi gerekmektedir. İlgili hüküm çerçevesinde idarî

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 183. (385) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 183. (386) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 184.

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

devletinin gemi üzerinde yargı yetkisini kullanabileceği kabul edilmektedir(151). (144) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87; Kender / Çetingil, s. 241; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 156; Topsoy, Türk Boğazları, s. 410. (145) Kender / Çetingil, s. 241; Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87; Ekşi, Çanakkale Boğazı, s. 67. (146) Topsoy, Türk Boğazları, s. 410. (147) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87, 88; Çağa / Kender, C. III, s. 130; Ekşi ... ) Kender / Çetingil, s. 241, 242; Topsoy, Türk Boğazları, s. 410. (150) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 87. (151) Çağa / Kender, C. III, s. 130

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

C.Gemilerin İhtiyati Haczi Kavramı 1.Uluslararası Konvansiyonlar Gemilerin ihtiyati haczi, ihtiyati hacze konu teşkil eden malvarlığı unsurunun ... amacı güden gemilerin ihtiyati haczini ayrı bir kavram olarak ele almayı zorunlu kılar(132). İşte bu özelliği nedeniyle gemilerin ihtiyati haczi kavramına ayrı bir kurum olarak açıklık getirmek gerekmektedir. Hal böyle olmakla birlikte, gemilerin ihtiyati haczi kurumu, her hukuk sisteminde farklı unsurlarla ele alındığı için uluslararası bir tanım vermek güçleşmektedir(133). Bu gerçeklikten hareketle, gemilerin ihtiyati haczi kavramı, yeknesaklık

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

, geminin satılması suretiyle alacağın güvencesini sağlama (“security”) fonksiyonudur(256). İngiliz hukukunda gemilerin ihtiyati haczi, daha geniş deyimle ... ” temelli olarak “Mareva” (malvarlığını dondurma) tedbirine başvurması da mümkündür(262). Diğer bir deyişle, gemilerin ihtiyati haczi ile malvarlığının dondu ... tedbir kararı verilse dahi, bu tedbir, klasik anlamda ihtiyati haczin sağladığı korumayı sağlamaz(264). “Action in rem” temelli gemilerin ihtiyati haczi ile malvarlığını dondurma tedbirinin belli başlı farklarını şu şekilde sıralamak mümkündür(265): 1. Gemilerin ihtiyati haczi ile alacağın esasına

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

olan 1999 Cenevre Konvansiyonu m. 3/1(b) bendi uyarınca geminin ihtiyati haczi, ancak deniz alacağı doğduğu sırada geminin kiracısı olan kişinin, borçtan ... , “Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarına rağmen(310), deniz alacağından sorumlu olmayan bir kişinin maliki olduğu geminin ihtiyati haczi, sadece ... ). Dolayısıyla bu hüküm çerçevesinde geminin ihtiyati haczi, ancak Türk hukukunun kiracının borcunun tahsili için malikin gemisinin cebren satılmasına olanak ... alacağın doğduğu sırada geminin kiracısı olan kişinin borcundan dolayı geminin ihtiyati haczi (ihtiyati haczin icra edilmesi) ancak bu kişinin geminin

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

kararı alacaklının kendisine verilmez ve ihtiyati haczin icrası istenemez(651). Gemilerin ihtiyati haczi bakımından da TTK m. 1363/1 hükmü uyarınca, deniz ... . 259 hükmü ile paralel düzenleme yapılmıştır(653). Ne var ki gemilerin ihtiyati haczi bakımından uygulama, genel icra hukukundan farklı yönde ... belirlenen teminatın yatırılmaması hâlinde ise, ihtiyati haciz talebi sırf bu sebepten reddedilmektedir(655),(656). Kanaatimizce gemilerin ihtiyati haczi ... ihtiyati haciz kararının alacaklıya verilemeyeceği” şeklinde uygulamanın, gemilerin ihtiyati haczi bakımından sürdürülmesini haklı kılacak bir sebep

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

/ Saldırım, s. 92. (13) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 34; Yeşilova Aras, Arrest, s. 202. (14) Kuru, El Kitabı, s. 1047; Üstündağ, İcra, s. 412. (15 ... düzenleme yapılmıştır. Bkz. Yeşilova Aras, Arrest, s. 131 vd. (16) Atamer, C. IV, s. 234. 6102 sayılı TTK’dan önce gemilerin ihtiyati haczinin icrasında yetkili icra dairesi konusunda bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 34; Ekşi, İhtiyati Haciz, s. 114. Kesin haciz bakımından bkz. Çağa / Kender, C ... . Kahraman, s. 44. (19) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 34; Çağa / Kender, C. III, s. 144; Yeşilova Aras, Arrest, s. 201. Uyar / Uyar / Uyar, ihtiyati

Onur Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2023

geminin ihtiyaten haczi talep edilebilir. Zira bu hâlde ortaya çıkan zarar, geminin ihtiyati haczi ile takibi güvence altına alınan ilk zarardan farklıdır ... bkz. Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 182. (375) Gaskell / Shaw, s. 480. (376) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 182. (377) İhtiyati haciz ... başka bir alacak olduğu ve yasak kapsamında olmadığı gerçeğini değiştirmez. Benzer açıklamalar için bkz. Türkel, s. 444. (380) Çetingil, Gemilerin İhtiyati Haczi, s. 182; Türkel, s. 437. (381) Türkel, s. 437.