Servet Kantarcıoğlu, Mine Akkan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 132 - 134

B.Takdir Yetkisinin Hâkimin Hukuk Yaratması ile İlişkisi Hâkimin takdir yetkisini kullanması ile hukuk yaratması da farklı anlamlara gelmektedir. Hâkimin hukuk yaratması, Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, “Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.” (TMK m. 1/2). Buna göre hâkimin hukuk yaratması için ... yaratma yetkisi bulunmamaktadır(27). Hâkimin hukuk yaratması için bir diğer şart da örf ve âdet hukukunda söz konusu kanun boşluğunu dolduracak bir kuralın

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

§ 5.Hâkimin Hukuk Yaratması Yoluyla Boşluk Doldurma A.Genel Olarak Hâkimin Hukuk Yaratması 1.Genel Olarak Somut olaya uygulanacak büyük önerme ... hâkimin hukuk yaratması söz konusudur(683). Bu hâlde, hâkimin kanun koyucu olsaydı ne şekilde karar verebileceğini dikkate alarak öncelikle genel, soyut ve ... değildir; ayrıca, kanunda hâkimin hukuk yaratmasını engelleyecek herhangi bir düzenlemenin de yer almıyor olması gerekir. Özellikle kanunîlik ilkesinin benimsenmiş olduğu hukuk alanlarında hâkimin hukuk yaratması sorusu dikkatle cevaplanmalıdır. Türk hukukunda, daha ziyade kamu hukuku bakımından hukuk yaratma

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

B.Medenî Usûl Hukukunda Hâkimin Hukuk Yaratması 1.Genel Olarak Hâkimlerin hukuk yaratması yolu ile boşlukların doldurulmasının anayasal temelleri ... aracılığı ile kullanıldığı bir hukuk sisteminde medenî usûl hukuku bakımından hâkimlerin hukuk yaratmasının mümkün olup olmadığı ayrı bir önemi haizdir ... usûl kuralının kanun koyucunun ihmâli ya da bilgisizliği nedeni ile öngörülmemiş olması durumunda, hâkimin hukuk yaratması bakımından da genel hükümlerin uygulanıp uygulanamayacağı ayrı bir değerlendirmeyi gerektirmektedir. Medenî usûl hukukunda hâkimin hukuk yaratması, yalnızca hak arama özgürlüğü açısından

Muzaffer Dülger / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2025

5.2.2. Yargıcın Hukuk Yaratması (Geniş Takdir) ve Hakkaniyet Yargıcın hukuk yaratması, gerçek hukuki boşluk durumlarında, hem ona istisnaî biçimde ... ). Yargıcın hukuku yaratma yükümlülüğü, bakmakta olduğu somut olaya dair sorun çözücü bir hukuk kuralının mevcut olmaması durumundan kaynaklanır. Yargıç ... yönteminden, bilimsel görüşler ve yargısal kararlardan da yararlanabileceğinin altını çizerler(43). Yargıcın hukuku yaratma (ya da yukarıdaki deyişle geniş ... durumunda bir acil çıkış kapısı olarak yargıcın hukuk yaratması müessesesini bir arada düzenlemesinde bu yönde bir mantık bulunmaktadır. Hakkaniyet ve hukukun

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

2.Hukukî Dayanağı ve Anayasal Meşrûiyet Sorunu Hâkim tarafından hukuk yaratılmasının modern devletin bir gereği olarak görülmeye başlanmasının ... , her zaman bir çekince olarak mevcuttur(692). Alman hukukunda hâkimin hukuk yaratmasına ilişkin herhangi bir düzenleme yer almamasına karşın, öğreti ve uygulamada genel olarak kendiliğinden hak alma yasağı gerekçe gösterilerek hâkimin hukuk yaratmasının mümkün olduğu kabul edilmiştir(693). Larenz/Canaris(694 ... , hukuka da uygun karar vermesi gerektiğini; kanunların yorumlanması ile hâkimin hukuk yaratmasının farklı karakterlere sahip iki kurum olmadığını ve hukuk

Gülbahar Sulu, Muhammed Sulu / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 2745 - 2746

4.Hâkimin Hukuk Yaratmasında Dedüksiyonun Yeterli Olmayacağı Eleştirisi Hukukta gerçek bir hukuk boşluğu olması durumunda hâkim TMK. md. 1’de açıkça belirtildiği üzere; örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verecektir. Bu durum da yine dedüksiyonu hukuki muhakeme için tek metot olarak gören düşünürlerin eleştirildiği durumlardan biridir. Çünkü burada büyük öncül bir hukuk kuralı olamayacaktır. Genelleştirilebilir bir norm da olamayacaktır. Dolayısıyla dedüksiyon yetersizdir. Mantığın bu ahvalde görünümü ancak aynı TMK maddesinin

Melikşah Yasin / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2025

9.2.HÂKİM VE HUKUK YARATMA KAPASİTESİ Emsal kararları hukukun kaynağı olarak kabul eden görüş dikkate alındığında, emsal karar doktrininin hâkimin ... kararlara uyma yükümlülüğünü de öngörmektedir. Bu sayede, emsal kararlarla oluşan hukukun saygı görmesi beklenmektedir. Bu durum, öncelikle hâkimlerin hukuk yaratma kapasitelerinin sorgulanmasını gerektirmektedir. Bir emsal karar, sadece bir uyuşmazlığı çözmemekte, oluşturduğu hukuk kuralı ile kendinden sonraki tüm hukuk uygulamasına yön vermektedir. Hâkimlerin bu hukuk yaratma görevini üstlenebilecek uygun ve yeterli kurumsal kapasiteye sahip olup olmadıkları

Zeynep Sena Acar / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2024, Sayfa: 358 - 362

(121). Hâkimin hukuk yaratması, geniş anlamda ve dar anlamda olmak üzere ikiye ayrılarak incelenmektedir. Geniş anlamda hukuk yaratma; hukuk ... ). Yargı kararlarında vergilendirmeye ilişkin hususlarda hâkimin hukuk yaratmasına örnek verecek olursak; Danıştay 11. Dairesi’nin 28.05.1996 tarih, E. 1996 ... mahkemenin bu yönde bir kural öngörmüş olmasının hâkimin hukuk yaratması olarak nitelendirilebilmesi mümkündür. Bir başka örnek verilecek olursa, Danıştay ... gerektiğinden bahisle yapılan tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığından” ısrar kararını bozmuştur. Özel hukukta hâkimin hukuk yaratma yetkisine karşılık, vergi

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

gibi, hukuk yaratmanın kabul edilebildiği durumlarda da hâkimin neden hukuk yaratılmasına ihtiyaç bulunduğunu gerekçesi ile ortaya koyması bir ... dinlenilme hakkının ihlâli nedeni ile başvuru imkânı sunan 321a paragrafı, başlangıçta hâkimin hukuk yaratması ile ortaya çıkmış, daha sonra kanun koyucunun onayıyla pozitif düzenlemeye kavuşmuştur(740). İsviçre hukukunda ise medenî usûl hukukuna ilişkin kanunların yorumu ve hâkimin hukuk yaratması bakımından ... hukuk yaratmasının bu hukuk dalı bakımından da gündeme geleceği savunulmaktadır(731). Medenî usûl hukukunda hukuk yaratılırken, hukuk yaratmanın genel

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

ilkesi olarak hukukun bütün alanlarında uygulanabileceği kabul edildiğinden(744); hâkimin hukuk yaratmasına ilişkin hükmün de niteliğine uygun düştüğü ... durumlar söz konusu olabilir. Üstelik böyle bir durumda, hâkimin hukuk yaratması usûl ekonomisi ya da diğer bir usûlî ilkenin gereği de olabilir. Ancak, Türk hukuk sistemi açısından usûl hukukuna ilişkin konularda hâkimlerin hukuk yaratması, sadece Anayasa’nın 36’ncı maddesi dikkate alınarak ... tıpkı kanunîlik ilkesinin benimsendiği diğer hukuk dalları gibi, yargılama hukukuna ilişkin alanlarda da hâkimin hukuk yaratmasının mümkün olmadığıdır(751

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

, Türk Medeni Kanunu’nun 1’inci maddesi ile genel olarak kabul edilmiştir. Modern hukuk düzenlerinde, hâkimlerin hukuk yaratmasının artık bir gereklilik ... maddesi ile mahkemelerin yargılama usûlünün belirlenmesinde kanunîlik ilkesinin benimsenmesi karşısında, usûl hukuku açısından hâkimlerin hukuk yaratma imkânının bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekir. Bugüne kadar hâkimlerin hukuk yaratması genel olarak hukuk metodolojisi ve anayasa hukuku çerçevesinde ... süreçlerinden ayrılması gerekir(13). Bu bağlamda medenî usûl hukukunun Türk hukuku bakımından gösterdiği özellikler çerçevesinde, hâkimin hukuk yaratmasının

Fuat Altuntaş / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2021

) Bilindiği gibi yargıca hukuk yaratmasına daha çok imkan sağlayan Anglo- Sakson Hukuk Sisteminde kıyas yönteminin kullanımı merkezi bir niteliktedir. Anglo ... yargıcın hukuk yaratmasından farklı olması sebebine bağlamıştır.(247) Nitekim Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay’ın boşluk doldurma işlemininin (içtihadı ... hukuk yaratma niteliği olduğu da tartışmalıdır: Bkz. Işıktaç/Metin, s. 191- 192; Yasemin Işıktaç, “Yargıcın Hukuk Yaratma Fonksiyonu Üzerine Bir İnceleme”, İstanbul Barosu Dergisi, C. 62, S. 1-2-3, 1988, s. 82-85; Tuba Dilşat Karataş, Teorik Açıdan Hakimin Hukuk Yaratması, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

’inci maddesi gereğince hâkimlere tanınan hukuk yaratma görevine uygun olmadığı, bu kararlar ile ancak derece mahkemeleri tarafından yaratılmış olan ... mahkemesi hâkimlerinin de hukuk yaratma yetkisinin kabulü gerektiği ifade edilmiştir(300). Kanaatimizce, burada Türk Medeni Kanunu’nun 1’inci maddesinin ... engellemektir. Hukuk yaratmakla görevli hâkimin, önüne gelen uyuşmazlık bakımından kanunlarda ve örf adet hukukunda uygulanacak herhangi bir hüküm bulunmadığını ... (302). Hâkimin hukuk yaratma yetkisini kullanabilmesi için, öncelikle çözümü bakımından kanunlarda ve örf adet hukukunda herhangi bir kuralın bulunmadığı

Zeynep Sena Acar / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024, Sayfa: 528 - 531

uygulandığında somut uyuşmazlık çözümlenemiyorsa kanun boşluğu söz konusudur(226). Yargı kararlarında vergilendirmeye ilişkin hususlarda hâkimin hukuk yaratmasına ... vermesi hâkimin hukuk yaratması olarak nitelendirmek mümkündür.(229). Özel hukukta hâkimin hukuk yaratma yetkisine karşılık, vergi hukukunda hâkimin hukuk yaratma yetkisi bulunmamaktadır. Vergi kanunları yorumlanırken hâkim, vergi doğurucu veya vergi muaflığı ya da istinası yaratacak durum oluşturamaz(230

Meryem Solmaz / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2024

1.4.4.7.Hâkimin Hukuk Yaratması Nihayet herhangi bir şekilde mevduatı ilgilendiren meseleye ilişkin uygulanacak bir hüküm bulunamaması halinde hâkim, TMK md. 1 kapsamında hukuk kuralı yaratacaktır(137). Hâkim hukuk kuralı yaratırken tarafların farazi iradelerini ve aralarındaki hukuki ilişkinin niteliğini dikkate alır(138). (137) Çeker, s. 32; Açıkgöz, Kişisel Veri ve Mevduat Hesabı, s. 407; Işık, s. 23. (138) Aral ve Ayrancı, s. 91.

Zeynep Sena Acar / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2024, Sayfa: 363 - 367

kanunlarının yorumlanması ve hâkimin hukuk yaratması hususları vergilerin kanuniliği ilkesi kapsamında ele alınması gereken bir diğer husustur. Hâkimin hukuk yaratmasından kasıt; hâkimin kanun koyucu yerine geçerek somut olayı çözümlemek için, nasıl bir kural koyacak idiyse o şekilde bir kural öngörmektedir. Yalnızca

Aybüke Karaca Yağcı / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2022

kanunda hem de örf ve adet hukukunda somut olaya uygulanabilir bir kurala ulaşılması mümkün olmaz. Böyle bir durumda da hakimin hukuk yaratması söz konusu ... hakimin hukuk yaratmasına gitmeye gerek yoktur ancak şirketler topluluğundaki şirketlerce aralarındaki organik bağın dürüstlük kuralına aykırı olarak ... bir düzenleme mevcut değildir. Örf ve adet hukukunda da bir kural bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle durumlarda hakimin hukuk yaratması yöntemiyle ... Hukuka Giriş ve Türk Medeni Kanunu’nun Başlangıç Hükümleri, 2. bs., Ankara, Seçkin, 2017, s. 196. (880) Dural, Sarı, C. I, s. 142. Hakimin hukuk yaratması

Osman Gazi Güçlütürk / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2022

idiyse ona göre” karar verecektir(314). Buna “hâkimin hukuk yaratması” adı verilmektedir(315). Hâkim hukuk yaratırken farklı yöntemler izleyebilir. TMK m ... çözümlenmesi gereken başka bir olaya uygulanmasını ifade etmektedir(319). Hâkimin hukuk yaratması gereken bir noktada başka bir düzenlemenin kıyasen

Zeliha Gizem Sayın / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2021, Sayfa: 272 - 273

B. Mahkemenin Konu Hakkında Kanun Boşluğu Olduğu Tespiti İlk göze çarpan, “kanunda uygulanabilir bir hüküm” olmadığından bahisle, bir prater legem(1) boşluk olduğunun iddia edilmesi, böylece ancak hâkimin hukuk yaratması yoluyla somut olayın çözüme ulaştırılabileceği yönündeki pek de isabetli olmayan açıklamalardır. Nitekim TMK m. 599/2 açıkça, “Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer ... . Böyle açık bir hüküm var iken, İstinaf Mahkemesinin “kanunda uygulanabilir bir hüküm” olmadığını ileri sürerek hâkimin hukuk yaratması gerektiğinden

Gülsüm Kaya / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

uyuşmazlıkların çözümü için uygulanması kabul edilmiştir; ancak bu durum yargıçlarca hukukun yaratılması anlamına gelmemektedir(112). Zira hukukun genel ilkeleri de ... karar veren hakim de hukuk yaratmış değil hukuku uygulamış hakim olacaktır. Hukukun genel ilkeleri, adaletin inkarı olarak nitelediklenen nonliquetyi engelleyeceğinden, bu durumun hakimin hukuk yaratması olarak anlaşılmaması için hukukun genel ilkelerinin tanımlanması, aslında sınırlandırılması, gerekmektedir

Nilgün Başalp / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2011

(2) İfa Yardımcısı “İşçi” Yararına Kanun Boşluğunun Doldurulması Kanun boşluğunun doldurulmasında, hakim MK m. 1/f. 2 çerçevesinde kendisine verilen yetki doğrultusunda kanun boşluğunu dolduracaktır. Hakimin hukuk yaratması iki temel koşula bağlanmıştır. Bunlar, - Hakimin çözmek zorunda olduğu meseleye uygulanabilir bir kanun hükmünün bulunmaması ile - Örf ve adet hukukunda da söz konusu kanun boşluğunu dolduracak bir kural bulunmamasıdır. Hakim ... . Başka bir ifade ile, hakim boşluk doldururken hukukun sınırları içinde kalacak, ancak kanunun üstünde hukuk yaratacaktır(262). Hakimin hukuk yaratması

Pakize Ezgi Akbulut / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2016

hükmün uygulanmasının dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığı ve hakkın kötüye kullanımına yol açması halinde hâkimin hukuk yaratmasının (daha doğru bir ifadeyle ... ), TMK md. 1 hükmü olduğu kabul edilmektedir(274). Sonuç olarak; kıyas TMK md. 1/ I’in yorumundan ortaya çıkar ve TMK md. 1/ II uyarınca hâkimin hukuk yaratma yetkisine dahil edilir. Konumuz bakımından önem teşkil eden boşluk dolurma faaliyeti; örtülü boşlukların doldurulmasıdır. Fakat öncelikle gerçek ... boşluğun bulunması halinde bu boşluğu doldurabilmesinin kaynağı TMK md. 2/ II’deki hakkın kötüye kullanımıdır(276). Gerçek boşluk halinde ise hâkimin hukuk

İlknur Rabia Türkölmez / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2025

Pakize Ezgi Akbulut / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2016

kanunda boşluk bulunmadığı kabul edilebilir ve hâkimin hukuk yaratması beklenemez. Sadece hükmün uygulanması açık ve bariz şekilde hakkın kötüye ... hukukunda da bir sonuca ulaşamadığında hukuk yaratmaktan kaçınamayacaktır. Hâkimin boşlukları doldurmak suretiyle hukuk yaratması, Anayasa’nın eşitlik ve

Nurbanu Erzurumlu Işık / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2023

, Türk Medeni Kanunu’nun kanunların uygulanmasına ve kural bulunmadığı durumlarda hâkimin hukuk yaratmasına ilişkin hükümleri, hukukun genel ilkelerini ... durumlarda ise kanun boşluğundan bahsedilir ve bu durumda örf adet hukukunda da uygulanabilecek herhangi bir kural bulunamıyorsa hâkimin hukuk yaratması gerekir. Ancak bunun için, hâkimin hukuk yaratmasını engelleyen bir durumun da bulunmaması şarttır. Esasen hâkimin hukuk yaratması, kendiliğinden hak ... hukukuna ilişkin olması hâlinde ise hâkimin hukuk yaratmasının mümkün olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Zira, Anayasa’nın 142’nci maddesi ile