Hayrettin Çağlar / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2016, Cilt 32, Sayı 4

B-Tacirin Zor Durumda Kalması Zor durumda kalma (müzayaka) halinde, bir kimsenin ya da yakınlarından birinin malî ya da manevî (psikolojik) sebeplerle sıkıntılı durumda kalması söz konusudur(42). Ancak müzayaka halinin tespit edilmesinde sadece edim ile karşı edim arasındaki oran esas alınamaz; müzayaka halinin varlı ğını kabul edebilmek için iki unsur aranır: müzayaka halinde olmak(43) ve bu durumdan kurtulmak için başkaca imkânlara sahip olmamak ... maruz kalıyorsa, bu durumdan karşı tarafın istifade etme ihtimali de o oranda artmaktadır(45). Müzayaka halinin süresi gabinde önem arz etmez; önemli olan

Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2007, Cilt 24, Sayı 2

Banka - Müzayaka Hali • 16 19. HD, 13.11.2006, E. 2007/4842, K. 2007/7497 BK m. 21 Tacir olan bankanın müzayaka haline düşmesi mümkündür. YARGITAY KARARI Taraflar arasındaki karşılıklı menfi tespit-alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı esas davanın kabulüne karşı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup ... alınmasına, 16.7.2007 gününde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY YAZIŞI Davacı 1. Bankasının müzayaka halinde bulunduğunun kabul edilmeyecek bulunmasına ve

Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 2008, Cilt 24, Sayı 3

Bankanın Müzayaka Halinde Olması • 22 11. HD, E. 2007/4270, K. 2008/6122 BK m. 19, 21 Bankanın içinde bulunduğu yüksek likidite ihtiyacı sebebiyle, mevduat kaçışını engellemek veya mevduat toplamak için yüksek oranda faiz ödemesi müzayaka halinin varlığını göstermektedir. YARGITAY KARARI Taraflar ... devrolduğunu, müzayaka halinde iken tahakkuk ettirilen aşırı faiz miktarının BK.nun 20 ve 21 nci maddeleri uyarınca batıl olduğunu savunarak, davanın reddini ... mevduat kaçışını engellemek veya mevduat toplamak için yüksek oranda faizler ödediği de sabittir. Müzayaka halinde olduğu, mali durumunun bankacılık

Hayrettin Çağlar / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2016, Cilt 32, Sayı 4

Sübjektif Şart) Karşılıklı edimler arasındaki açık oransızlık ve zayıf tarafın düşüncesizliği, deneyimsizliği veya müzayaka halinde olması, tek başına gabin ... ). Tarafları tacir olan sözleşmelerde müzayaka halinin bilinmesi ve bundan yararlanılması kastının titizlikle incelenmesi gerekmektedir(54). İbraname ve ... sübjektif şartın gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesinde davacı şirketin hiffet ve tecrübesizliğinden söz edilemeyeceğinden müzayaka hali üzerinde irdeleme yapılarak varsa davalıların, davacı şirketin müzayaka halinden bilerek yararlanıp yararlanmadığı hususunun da kanıtlanması gerekmektedir…. Müzayaka

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

üç halin yani "müzayaka, hiffet ve tecrübesizliğin" birlikte değil, sadece birisinin var oluşu, sübjektif unsurun gerçekleşmiş sayılması için ... tacirler açısından hiffet veya tecrübesizlik halinden bahsedilemeyeceğinden(26) bunlar için yalnızca müzayaka hali söz konusu olabilir. Bu nedenle aşağıda, yalnızca müzayaka hali incelenecek, hiffet ve tecrübesizlik hallerine değinilmeyecektir. Bankalar tacir sıfatını haiz olmaları nedeniyle basiretli davranmak ... , bankanın zor durumunu fırsat bilerek bundan haksız kazanç elde edebileceklerdir. Basiretli davranmak ve müzayaka halinde bulunmak kavramları, birbirine

Hayrettin Çağlar / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2016, Cilt 32, Sayı 4

tacirlerin müzayaka halinde bulunabileceği söylenebilir(40). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu vermiş olduğu bir kararda, “Ülkemizde yaşanan ekonomik krizden ... önlemek, günlük ödemelerini karşılamak için, bunlara normalin çok üzerinde faiz uygulamak zorunda kaldığının; başka bir ifadeyle, müzayaka halinde ... mevduatlarının sınırsız olarak Devlet güvencesi altında bulunmasından ve davalı/karşı davacı Bankanın da nakit para sıkıntısı çekmesinden, müzayaka halinde ... kararına karşı oy yazısında isabetli şekilde müzayaka halinin, sözleşmenin kurulduğu anda mevcut olması gerektiği; davacının, zaten davalı bankanın müşterisi

Hayrettin Çağlar / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2016, Cilt 32, Sayı 4

değerlendirilmesinde davacı şirketin hiffet ve tecrübesizliğinden söz edilemeyeceğinden müzayaka hali üzerinde irdeleme yapılarak varsa davalıların, davacı şirketin müzayaka halinden bilerek yaralanıp yararlanmadığı hususunun da kanıtlanması gerekmektedir… Müzayaka halinin sözleşmenin kurulduğu anda mevcut olması gereklidir…yıllık ciro ve vergi matrahı miktarları ve davacının ticaret şirketi olduğu gözetildiğinde, müzayaka halinden söz edilmesi doğru görülemez

Vedat Buz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1998, Cilt 19, Sayı 4

kontrolüne tabi tutulması noktasına varmamalıdır(76). Ancak son yıllarda gerek doktrin ve içtihatlarda gabinin sübjektif şartlarından "müzayaka halinin"(77) ve ... . (77) BK m. 21 anlamında müzayaka hali (zor durum), taraflardan birinin sözleşmenin kurulması esnasında bir sıkıntı içinde bulunmasını ifade eder; BGE 123 III 301. Son yıllarda gerek doktrinde gerek içtihatlarda müzayaka halinin bulunup bulunmadığı tespit edilirken son derece esnek davranıldığı ... m. 21 anlamında müzayaka halinde bulunabilir; BGE 123 III 302; Gauch, recht 1998, s. 62; Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 461. Ayrıca burada tahlil

Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 2003, Cilt 22, Sayı 1

müzayaka halinde bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin gabin, ahlaka ve hukuka aykırı olması nedeniyle geçersiz olduğu ileri sürülmüştür. Ancak, dosya üzerinde inceleme yapan bilirkişi kurulu raporunda, davalı-karşı davacı Banka'nın müzayaka sebebiyle dönme iradesine rastlanmadığını belirtilerek, müzayaka halinin bulunup bulunmadığı bakımından bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı gibi, mahkemece de bu konuda gerekçeli kararda herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Yukarıda da belirtildiği gibi, karşı dava dilekçesinde davalı-karşı davacı Bankanın müzayaka halinde bulunduğu açıkça ileri sürüldüğü gibi, davacı

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

itibarıyla, zor durumundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının, yani gabinin sübjektif şartlarından müzayaka halinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitine ... yaşadığı likit sıkışıklığı veya aktif pasif dengesinin pasif lehine bozulmuş olması zor durumun (müzayaka halinin) varlığını gösterir. Gabinin gerçekleşmiş

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

2.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun Direnme Kararlarına İlişkin Bozma Gerekçeleri Genel Kurul'un her iki kararının da gerekçelerinin ilk bölümünde "... [i]leri sürülen müzayaka iddiası yönünden, öncelikle davalı/karşı davacı Bankanın kayıtları üzerinde bir bilirkişi incelemesi yaptırılmasına ve davaya konu faiz alacağının ilişkin bulunduğu dönem itibariyle, Bankanın ileri sürülen şekilde bir müzayaka halinde olup olmadığının; bu bağlamda, ülkedeki ... var ise, bunun davalı/karşı davacı bankanın o dönemde içersinde bulunduğu koşullar itibarıyla müzayaka halinden kaynaklanmış olup olmadığının saptanması

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

3. 2004/19-346, 374 Sayılı Karara Muhalif Kalan Üyenin Gerekçeleri Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2004/19-346, 374 sayılı kararına muhalif kalan üye Şükrü Saraç, karşı oy yazısında, bankanın müzayaka halinde olmadığının gerekçesi olarak aşağıdaki hususları ileri sürmüştür: İleri sürülen gerekçelerden ilki, gecelik faiz, oranlarını davacının değil, davalı bankanın belirlemiş ve uygulamış olmasıdır(66). Saraç, ikinci itiraz gerekçesi olarak ... , özel olarak bu durumdan yararlanma kasdı bulunması gerektiğidir(68). (66) Yukarıda da ayrıntılı olarak izah edildiği üzere (dn. 33), müzayaka halinin

Ezgi Turan Fühner / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

zarar verme kastının bulunmaması aranmalıdır(53). İkinci bir şart olarak, müvekkilin, haksız azil nedeniyle bütün avukatlık ücretini ödemesi halinde müzayaka haline düşecek olması aranacaktır(54). Müzayaka halinde olmak için, müvekkilin yardıma muhtaç hale düşmesi gerekmemektedir. Ancak geçici bir sıkıntı durumu da müzayaka halinin varlığının kabulü için yeterli olmayacaktır. Müvekkilin, tazminatı ödemesi ile ciddi ve geçici olmayan mali sıkıntı içine düşeceğine dair hâkimde kuvvetli kanaat oluşması halinde müzayaka halinin varlığından söz edilebilecektir(55). Son olarak, hakkaniyet de haksız azil halinde

Muhammet Emin Bingöl / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2018

müzayaka halinde bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin gabin, ahlaka ve hukuka aykırı olması nedeniyle geçersiz olduğu ileri sürülmüş ama bilirkişilerin bankanın müzayaka halinde bulunup bulunmadığına ilişkin inceleme ve değerlendirmenin yapılmadığın ve mahkemenin de bir değerlendirmede bulunmadığını ... nispetsizlik var ise, bunun bankanın o tarihlerde içinde bulunduğu koşullara göre, müzayaka halinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususunda araştırma yapıp buna

Hayrettin Çağlar / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2016, Cilt 32, Sayı 4

düşüncesizlik ve deneyimsizlik uygulama alanı bulamayacağından, tacirlerin gabin iddialarında sadece müzayaka haline dayanabilecekleri sonucuna varılmaktadır ... kapatılmalıdır. Gabinden söz edilebilmesi için aranan son şart olan müzayaka halinden bilerek yararlanma kastı somut deliller ile ispatlanmalıdır. Ticari işlerde

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

IV.GABİNİN TANIMI VE UNSURLARI Gabine ilişkin düzenleme, Borçlar Kanunu’nun 21. maddesinde yer almaktadır. Borçlar Kanunu madde 21’e göre: ’’Bir akitte ivazlar arasında açık bir nispetsizlik bulunduğu takdirde, eğer gabin mutazarrırın müzayaka halinde bulunmasından veya hiffetinden yahut tecrübesizliğinden istifade suretiyle vukua getirilmiş ise, mutazarrır bir sene zarfında akdi feshettiğini beyan ederek verdiği şeyi geri alabilir. Bu müddet, akdin inikadından itibaren cereyan eder.” Maddenin düzenleniş biçiminden gabinin, biri objektif diğeri de sübjektif olmak üzere iki unsuru olduğu anlaşılmaktadır

Vedat Buz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1998, Cilt 19, Sayı 4

III. GABİN KURUMUNUN TARİHİ GELİŞİMİ VE KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DURUM Türk-İsviçre Borçlar Kanununun 21. maddesine göre, taraflardan birinin diğer tarafın müzayaka halinde bulunmasından, tecrübesizliğinden veya hiffetinden yararlanarak edimler arasında aşırı bir oransızlık meydana getirmesi halinde ... düzenlenmiştir. Taraflardan birinin diğer tarafın müzayaka halinden (bisogno) yararlanarak edimler arasında yarıdan fazla bir oransızlık meydana getirmesi halinde ... , yaptırıma bağladığı husus, bu aşırı oransızlığın meydana getiriliş biçimidir(27). Eğer taraflardan biri bu aşırı oransızlığı diğer tarafın “müzayaka halinde

Emre Köroğlu / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2020

, tehdit eden için fahiş menfaat temin etmesi ve bu maksatla müzayaka halinden istifade olunduğu takdirde tehdidin sonuç doğuracağı belirtilmiştir. Dava konusu olayda fazla imalatın çoğu ikmal edilmiş olup davacının avans ödemesinin yapılmaması halinde müzayakaya düşeceği yolunda bir delil ibraz edilmemiştir. Müzayaka halinde bulunduğu ispatlayamayan davacının davalıya verdiği 19.12.2000 tarihli dilekçesi ile bağlı olduğu ortadadır. Bu nedenle mahkemece

Ahmet Battal / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mayıs 2018, Cilt 0, Sayı 31

yönetim hataları sebebiyle krize girerler. Ayrıca bankaların müzayaka haline düşmüş olabileceği de kabul edilmektedir(27). Bütün bunlar birlikte ... , İstanbul 2008, s. 148. (27) Nitekim İmar Bankası olayında Yargıtay bankaların müzayaka haline girebileceğini kabul etmiştir. Y. HGK., 07.02.2007, E. 2007/19

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

durumun davalı bankanın müzayaka halinden faydalanmak suretiyle oluşturulduğu toplanan delillerden anlaşıldığından, mahkemece davanın reddi gerekirken

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

çok sayıda dava açılmıştır. Bankaların, müzayaka halinde oldukları iddiası ile kriz döneminde taahhhüt ettikleri yüksek faiz oranlarından dönüp

Necla Agdağ Güney / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2006, Cilt 23, Sayı 4

müzayaka halini bilebilecek durumda olmasını, gabinin unsurlarının gerçekleşmesi açısından yeterli görmemektedir. Lieban(44) bu noktada haklı olarak önemli ... alan sübjektif unsurun, ihmali de içine alacak derecede genişletilmesine karşı oldukları gözlenmektedir(53). Madde metninde, karşı tarafın “müzayaka halinde bulunmasından veya hiffetinden yahut tecrübesizliğinden istifade suretiyle ” denilmektedir. von Tuhr'a göre, istifade kelimesinden "fahiş menfaatler elde etmek için, bir kimsenin müzayaka hali, hiffet veya tecrübesizliğinden bilerek istifade keyfiyeti" anlaşılmalıdır(54). İstifade, kelime

Şükran Ertürk / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 848 - 851

uzlaşmanın olay tarihinden iki ay sonra yapıldığını, o tarihlerde müzayaka halinde olduğunu, bu sebeple uzlaşmanın geçerli olmadığını iddia etmiştir ... değerlendirmek gerekmektedir. Yani aldatma (hile), yanılma (hata) ve korkutmada (ikrah) olduğu gibi aşırı yararlanma da ( müzayaka, gabin) halleri de tanık dâhil

Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2011, Cilt 27, Sayı 4

zamanaşımı süresinin geçtiğini, gabinin oluşmadığını, edimler arasında açık bir nispetsizlikten söz etme olanağı bulunmadığını, müzayaka halinden söz

Gülşah Vardar Hamamcıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2014

Kanunu m. 21’e göre: “Bir akitte ivazlar arasında açık bir nispetsizlik bulunduğu takdirde, eğer gabin mutazarrırın müzayaka halinde bulunmasından veya