Ü. Uğur Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022, Sayfa: 222 - 227

açılabilir. O hâlde, bir hakkın veya hukukî ilişkinin mevcut olmadığı talebini içeren menfî tespit davası(30) ticarî dava niteliğinde ise, arabulucuya başvurunun dava şartı olmadığı sonucuna varılabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ise, menfî tespit davalarında davacı, davalıya borçlu olmadığının tespiti ... ticarî nitelikteki menfî tespit davalarının da arabuluculuk dava şartına tâbi olduğu sonucuna varmıştır(31). Bu sonuç, menfî tespit talebi ve alacağın ... , farklı bölge adliye mahkemelerin bu konuda birbiriyle çelişen kararlar vermesi üzerine(33) Yargıtay 19. Hukuk Dairesi tarafından menfî tespit davalarının

Ü. Uğur Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022, Sayfa: 232 - 235

nedeniyle eleştirilmektedir. Bir hakkın veya hukukî ilişkinin mevcut olmadığının tespitinin talep edildiği menfî tespit davalarında, dava konusu talebin bir miktar paranın ödenmesi çerçevesinde alacak veya tazminat olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Menfî tespit davasının temelinde de bir alacak hakkının ... alanlara ilişkin menfî tespit davasını dava şartı arabuluculuk kapsamına dahil etmediği sonucuna varılmalıdır. Tüketici hukukunda ise, kanunî düzenleme dava ... varılabilir. Ancak, böyle bir sonuca varmadan önce de menfî tespit davasının niteliği konusunda da araştırma yapılması zorunludur. Keza, tüketici hukukundaki

Çiğdem Yazıcı / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

II. Menfi Tespit Davasına Karşı İtirazın İptali Davası Açılması İtirazın iptali davası görülmekteyken menfi tespit davası açılması derdestlik ve hukukî yarar yokluğu nedenleri ile reddedilmesine karşın, menfi tespit davasına karşı itirazın iptali davası açılması halinde hukukî yararın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Doktrinde bir görüşe göre, menfi tespit davası sonunda borcun varlığı ya da yokluğu bakımından mahkemenin vereceği karar, itirazın iptali ile alacaklının takibin devamına ilişkin talep bakımından bir sonuç içermeyecektir. Bu nedenle alacaklı menfi tespit davasının sonucunda mahkemeden

Barış Tanrıvermiş / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025

2.2.Menfi Tespit Davası Bir hakkın ya da hukukî ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi amacıyla açılan davalara tespit davası denir (HMK m. 106/1). Tespit davaları kendi içerisinde müspet tespit davaları ve menfi tespit davaları olmak üzere ... konu alıyorsa menfi tespit davası olarak adlandırılır.(450) Örneğin, İİK m. 72/2’nda düzenlenmiş olan ve davacının kendisine yönelik bir takip başlatılacağı endişesiyle davalıya karşı borcunun bulunmadığının tespitine yönelik açtığı dava bir menfi tespit davasıdır.(451) 7445 Sayılı Kanun yürürlüğe

Ü. Uğur Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022, Sayfa: 217 - 219

II. MENFİ TESPİT DAVALARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER Mahkemeden istenen hukukî korumaya göre dava çeşitleri, eda davası, inşaî dava ve tespit davası ... diğer dava türlerinden farklı olarak salt usûl hukuku kurumu olduğu belirtilmektedir(15). Tespit davaları, müsbet (olumlu) ve menfi (olumsuz) tespit ... tarafın ileri sürdüğü hakkın veya hukukî ilişkinin mevcut olmadığının tespitinin talep edildiği hâllerde ise, menfî tespit davası karşımıza çıkmaktadır(16 ... . Hukukî yarar dava şartı kapsamında, menfî tespit davalarında, davalı tarafından davacıya karşı açıkça veya zımnen bir hak iddiasında bulunulmuş olması

Ü. Uğur Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022, Sayfa: 219 - 220

III. MENFİ TESPİT DAVALARININ ARABULUCULUK DAVA ŞARTI BAKIMINDAN İNCELENMESİ A. Genel Olarak Dava şartı arabuluculuğa ilişkin düzenlemeler yeknesak ... detaylı inceleme ve değerlendirilmeler yapılarak sonuca gidilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, menfî tespit davalarında arabuluculuk dava şartının ... düzenlemelerin lafzı, arabuluculuk dava şartının amacı ve menfî tespit davasının niteliği dikkate alınarak sonuca gidilmesi mümkündür. Özellikle, alacaklı olduğunu ... isteyen tarafın menfî tespit davasıyla talep edebileceği bu tedbirlerden (İİK m. 72) önce arabulucuya başvurmak zorunda olup olmadığı önemli bir sorun

Ü. Uğur Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022, Sayfa: 229 - 232

IV. DEĞERLENDİRME Daha önce yaptığımız açıklamalarda da değindiğimiz üzere, menfî tespit davasının konusu bir hakkın veya hukukî ilişkinin mevcut ... başvurulması dava şartı kabul edilmiştir. Bu nedenle, konusu sadece bir tespit talebi olan menfî tespit davalarının, iş ve ticaret hukukunda yer verilen ... gerekçelerle iş ve ticaret hukukuna ilişkin menfî tespit davalarını da dava şartı arabuluculuk kapsamına dahil etme çabaları ve bu yöndeki görüşler, kanaatimizce ... noktada, menfî tespit davasının doğasının ve konusunun arabuluculuğa uygun olmadığı yönündeki görüşlere(53) değinmekte fayda vardır. Bu görüşlere göre(54

Ü. Uğur Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022, Sayfa: 212 - 213

değişiklikler, tartışmalara son vermediği gibi konunun önemini güncel tutmaya da devam etmiştir. Bu kapsamda, menfî tespit talepli davaların arabuluculuk dava ... birliğinin olmaması nedeniyle, menfî tespit davaları özelinde dava şartı arabuluculuk konusu incelemeye değer bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamızda, ilk olarak arabuluculuk dava şartı ile menfî tespit davasının dava türleri arasındaki yeri hakkında genel açıklamalarda bulunulmuş; daha sonra ise ... olarak, menfî tespit davalarının arabuluculuk dava şartı kapsamında kabul edilip edilemeyeceği, her üç hukukî düzenleme ile bu dava türünde ileri sürülen

Çiğdem Yazıcı / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

I. İtirazın İptali Davasına Karşı Menfi Tespit Davası Açılması İtirazın iptali davasının hukukî niteliği tartışmalı olmakla birlikte(1202) doktrinde itirazın iptali davası görülmekteyken açılan menfi tespit davasının derdestlik nedeniyle reddi gerekeceği, çünkü itirazın iptali davasında da alacağın ... iptali ve duran takibin devamı ile borçlunun inkâr tazminatına mahkûm edilmesi; karşı menfi tespit davası açan borçlunun talep sonucu ise borçlu ... karşı menfi tespit davası açılmak istendiğinde talepler arasında birlikten söz edilebilir. Ayrıca genel hükümlere göre görülen itirazın iptali davasında

Ahmet Türk / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 1999, Cilt 20, Sayı 1

I- İCRA TAKİBİNDEN ÖNCE AÇILAN MENFÎ TESPİT DAVASINDA İcra takibinden önce açılan menfî tespit davasında, hukukî yararın bulunup bulunmadığı sorunu, daha büyük önem taşır(6). Bu nedenle, borçlunun icra takibinden önce zamanaşımı nedenine dayanarak menfî tespit davası açıp açamayacağını hukukî yarar koşulu bakımından ele almak gerekir. Borçlunun icra takibinden önce menfî tespit davası açabilmesi için her şeyden önce alacaklının elinde itirazın kesin ... menfî tespit davası açmakta korunmaya değer bir hukukî yararı yoktur. Borçlu, alacaklının açabileceği itirazın iptali davasında (İİK. m. 67) tüm savunma

Sinan Sarıkaya / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2022, Sayfa: 628 - 635

A.İtirazın İptali ve Menfi Tespit Davaları Bakımından TTK m. 5/A/I’in getirdiği ticari davanın “konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve ... ” denilerek bu durumun açıkça vurgulandığı; öyleyse kavramın açılacak davanın sadece bir eda davası olmasını zorunlu kıldığı; menfî tespit davasının konusunun ise bir alacak talebi değil borcun bulunmadığını tespit olduğu; menfi tespit davasında davacı borcunun olmadığının tespitini talep ediyorsa da bu ... maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.” Tartışmanın ikinci ayağı ise menfi tespit davaları bünyesinde cereyan etmektedir. Bir görüşe göre genel

Kerim Atamer / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1997, Cilt 0, Sayı 14

3.Menfî tespit davası Görüldüğü gibi, bu uygulama çerçevesinde 97.400.-TL. harç ödeyen taraf, dosya üzerinde belki bir-iki saatlik bir çalışma ... tebellüğ ettiğinde muttali olan karşı taraf, son çare olarak İİK m. 72 uyarınca menfi tespit davası açmak zorunda kalmaktadır. Bu davayı açarken de, iddia ... icra" aşamasına gelen tarafa karşılık, bu gelişmelerden haberi olmayan karşı taraf, menfi tespit davasını açarken % 0,9 peşin harç ödemekten de kurtulamamaktadır. Menfi tespit davasının içinde, "kanunî rehin tesisi" kararıyla yaratılan hukuksal görünüşün, tarafların karşılıklı gerekçe ve delilleri toplanarak

Ahmet Türk / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 1999, Cilt 20, Sayı 1

, menfî tespit davasına göre çok daha elverişli olan bu yola başvurmadan önce menfî tespit davası açamamalıdır. Çünkü, borçlunun bu olasılıkta menfî tespit davası açmakta korunmaya değer bir hukukî yaran yoktur. Ancak, icra tetkik mercii, borçlunun zamanaşımı iddiasını kabul etmeyerek takibin devamına karar vermişse, borçlu zamanaşımı nedeniyle menfî tespit davası açabilir(37). (34) Kuru, İcra, C. I, s. 455. (35) Terim için Bkz, Kuru, İcra, C. I, s. 456. (36

Ahmet Türk / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 1999, Cilt 20, Sayı 1

itiraz etmemiş ya da itiraz etmekle birlikte itirazında veya tetkik merciinde zamanaşımı def’ini öne sürmemişse, bu nedene dayanarak menfî tespit davası ... görüşün borçlunun ödeme emrinin kesinleşmesinden sonra zamanaşımı dolayısıyla menfî tespit davası açamayacağı yolunda olduğu söylenebilir(17). Yargıtay, da kökleşen içtihatlarıyla bu görüşü paylaşmaktadır(18). Ödeme emrinin kesinleşmesinden sonra borçlunun zamanaşımı nedeniyle menfî tespit davası açamayacağı görüşü, başlıca şu gerekçelere dayanmaktadır: İlk olarak menfî tespit davası, takip konusu alacağın mevcut olmadığının maddî hukuk bakımından tespiti için

Ü. Uğur Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022, Sayfa: 220 - 222

alacak, tazminat ve işe iade talebini içeren davaların arabuluculuk dava şartına tâbi olduğu söylenebilir. Bu durumda, menfî tespit davalarında sadece bir hakkın veya hukukî ilişkinin mevcut olmadığı talep edildiğinden(22) işçi ile işveren arasındaki menfî tespit davalarında arabulucuya başvurulmasının ... talebiyle açılan bir menfî tespit davasında, Samsun 2. İş Mahkemesi tarafından işçi ve işveren arasındaki menfî tespit davalarında da arabuluculuğa ... vermiştir. Bölge adliye mahkemesinin bu kararına karşı başvurulan temyiz yolunda ise, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, menfî tespit davasında talebin konusunun bir

İsmail Aydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 321 - 322

2.Arabuluculuğa Başvuru Yapıldıktan Sonra İcra Takibi Başlatılması ve Menfî Tespit Davası Açılması İİK’na göre, menfî tespit davasının açılmasından ... m.72, 2). Ancak, ilamsız icra takibinin başlatılmasından sonra açılan menfî tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar ... ) birlikte yatıran borçlu icra takibine devam edilmesini engelleyebilmektedir(29). Bu nedenle menfî tespit davasının ilamsız icra takibinin öncesinde veya ... son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde 2004 sayılı Kanunun 72 nci maddesi uyarınca menfî tespit davası açması ve talep etmesi

Talih Uyar / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 3395 - 3423

) tesbit davası, ikinci olanak ise, “borcu ödedikten sonra” açabileceği geri alma (=istirdat) davası’dır. I- Menfi tespit davası, borçlunun «borçlu ... bulunur’ ve/veya ‘menfi tespit davası açarsa’, bu şikayet üzerine ceza mahkemesince alacaklı hakkında mahkumiyet kararı verilmiş olsa dahi, bu karar, menfi tespit davasına bakan hukuk mahkemesini bağlamaz. Hukuk mahkemesince bu durumda “açılan menfi tespit davasının süre aşımı nedeniyle reddine” karar verilmesi gerekir. Çünkü, TBK.m. 39’daki ‘bir yıllık süre’ “hak düşürücü süre”dir… Anahtar Kelimeler: Menfi tespit davası, tehdit (ikrah), bekletici sorun

Ahmet Türk / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 1999, Cilt 20, Sayı 1

önceki bir tarihte zamanaşımına uğradığını bildirerek menfî tespit davası açabileceği, doktrinde genellikle kabul edilmektedir(33). Böylece, menfî tespit davasının sadece borcun mevcut olmadığı iddiasıyla değil, borcun maddî hukuk bakımından dava ve takip yolu ile istenemeyeceği durumlarda da ... nedeniyle menfî tespit davası açmasına herhangi bir engel bulunmamaktadır. (33) Bkz. Kuru, İcra, C. I, s. 484; Gürdoğan, s. 133-134; Gürbüz, s. 559; Şimşek

Ahmet Türk / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 1999, Cilt 20, Sayı 1

bulunmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Bu hükümden hareketle menfî tespit davasının konusu, takip konusu yapılan (veya yapılacak olan) alacağın ... hükümsüzlüğü ve borcun sona ermesi. Acaba, borçlu, takip konusu yapılan alacağın zamanaşımına uğradığını bildirerek menfî tespit davası açabilir mi? Konuyu, menfî tespit davasının icra takibinden önce ve takip sırasında açılması olasılıklarına göre ayrı ayrı incelemek gerekir. * G.Ü. İktisadî ve İdarî

İsmail Aydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 317 - 320

B.Menfî Tespit Davalarının Arabuluculuk 1.Menfî Tespit Davalarının Arabuluculuğa “Elverişsizliği” Menfî tespit davası, kısaca bir kimsenin borçlu ... görüş tarafından menfî tespit davasının açılmasından önce arabuluculuğa başvurmaya gerek olmadığı ifade edilmiştir(20). Aksi yöndeki bir görüşe ise menfî tespit davası da bir para alacağını ilgilendirdiğinden bu davanın açılmasından önce arabuluculuğa başvurulması gerekmektedir(21). Bu hususta bölge ... , yasal düzenleme aracılığı ile Türk hukukuna dahil edilmiştir,(24). Menfî tespit davalarının çoğunlukla bir parayı ilgilendirdiği doğrudur. Ancak para ile

Talih Uyar / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 3423 - 3424

. Borçlar Hukuku, C: 1 TANERİ, G. Uygulama Örnekleriyle Menfi Tespit Davası, 2021 TANRIVER, S. Medeni Usul Hukuku, C: 1, 2016 TÜRK, A. Maddi Hukuk ve İcra-İflas Hukuku Yönleriyle Menfi Tespit Davası, 2006 UYAR, T. Olumsuz Tespit Davalarının Niteliği (Tür. Bar. Bir. D. S:126, Mayıs/2005, s:142-144) UYAR, T ... Hukuku, 8. Baskı, 2022 AYAN, S. İstanbul Şerhi (Türk Borçlar Kanunu), 2017, C: 1 CEYLAN, N. Kambiyo Senedine Dayalı Olarak Açılan Menfi Tespit Davası ... ve İflas Hukuku’nda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, 2003 KURU, B. İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflas Hukuku, 2016 KURU, B./ BUDAK

Ahmet Türk / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 1999, Cilt 20, Sayı 1

KAYNAKÇA POSTACIOĞLU, İlhan :İcra Hukuku Esaslan, İstanbul 1982 (Anılış: Postacuoğlu,İcra). ŞİMŞEK, Edip :Hukukta ve Cezada Ticarî Senetler, Ankara, 1983. TEKİNAY, Selahattin S. / AKMAN, Sermet / BURCUOĞLU, Haluk/ ALTOP, Atilla :Tekinay Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, 7. bası, İstanbul 1993. TUHR, Andreas von :Borçlar Hukukunun Umumî Kısmı, C. I-II (Çeviren: Cevat Edege), Ankara 1983 TUNÇOMAĞ, Kenan :Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, C. I, İstanbul 1976. TÜRK, Ahmet :İcra Hukukunda Menfî Tespit Davası, Koşulları ve Yargılama Usulü, yayınlanmamış yüksek lisans tezi (A.Ü. Sosyal

Mehmet Köle / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2020

ispat için menfi tesbit davası açabilir”. Söz konusu hükümden anlaşılacağı üzere, İcra ve İflas Kanunu m. 72 anlamında menfi tespit davası, takip borçlusu ... 3.7.4.2. Borçlunun Menfi Tespit Davası Açıp Açamayacağı Sorunu Menfi tespit davası, borçlunun (borçlu olduğu iddia edilen kişinin) maddî hukuk ... davasının açılabileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı gibi İcra ve İflâs Kanunu m. 72’nin menfi tespit davasına ilişkin fıkralarına da açık bir yollama yapılmamıştır. Ancak buradan yola çıkılarak ilâmlı icra takibine karşı menfi tespit davası açılamayacağı sonucuna varılamaz. İcra ve İflâs Kanunu’nun 41

Ahmet Türk / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Haziran 1999, Cilt 20, Sayı 1

II.İCRA TAKİBİNDEN SONRA AÇILAN MENFÎ TESPİT DAVASINDA İcra takibinden sonra (takip sona erinceye kadar) borçlunun zamanaşımı nedeniyle menfî tespit davası açıp açamayacağı sorununu da, alacağın icra takibinden önceki bir tarihte veya icra takibi sırasında zamanaşımına uğramış olması ihtimallerine göre ayrı ayrı incelemek gerekir.

Güray Türker / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024, Sayfa: 1826 - 1827

III.İİK m.135/II Hükmünün Menfi Tespit Davası Yönünden Değerlendirilmesi A.Genel Olarak İhale konusu taşınmazın dolaysız zilyedi üçüncü kişi ... kapsamında bir menfi tespit davası olduğu kabul edilmektedir(38). İİK m.135 düzenlemesine göre taşınmazdan zorla çıkarılmadan önce, üçüncü kişi tahliye tehdidi altında bulunduğundan, üçüncü kişinin böyle bir menfi tespit davası açmakta hukukî yararı vardır. Üçüncü kişi, bu menfi tespit davasını alıcının İİK m.135/II’ye göre tahliye talebinde bulunmasından önce açarsa, menfi tespit davasına bakan mahkeme icra dairesinin İİK m.135/II’ye göre yapacağı