Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM VERGİ HATASI KAVRAMI VE KAPSAMI I. VERGİ HATASI A. Vergi Hatası Kavramı Türk Dil Kurumu Sözlüğünde hata; istemeyerek ve bilmeyerek ... itibariyle beyan usulüne dayalı olması nedeniyle, vergi hatalarının önemli kısmını, vergilerin beyan aşamasında yapılan vergi hataları oluşturmakla beraber, verginin, vergi idaresince tarh edilmesi aşamalarında da vergi hataları meydana gelebilmektedir. Vergi işlemleri sırasında en çok rastlanan vergi hatalarını ... olmasını daha da azaltmaktadır. Tüm bunların sonucu olarak da vergilerin tam ve doğru bir miktarda alınmasına veya istenmesine engel olacak vergi hataları

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

2. Vergi Usul Kanunu Kapsamında Vergi Hataları 213 sayılı Kanun’un 116’ncı maddesinde vergi hatası; vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması şeklinde tanımlanmış olup, vergi hatası; vergi idaresinin veya ... bir hatanın vergi hatası niteliği taşıması yani idari işlemin sakat sayılması için esasa dönük bir hata niteliği taşıması ve içerisinde bazı unsurları ... idaresi veya mükellef tarafından gerçekleştirilmiş olmasıdır(122). Vergi Usul Kanunu vergi hatasını, haksız şekilde eksik veya fazla vergi istenmesi veya

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

iptali istemiyle dava açıldıktan sonra, VUK’un 116 vd. maddeleri kapsamında vergi hatası bulunduğu gerekçesiyle düzeltme-şikâyet başvurusu yapılıp ... davada vergilendirme işlemini hukuka aykırı kılan tüm hukuki sebeplerin ileri sürülmesi olup, işlemde vergi hatası bulunduğu iddiası dava konusu işlemin iptalini gerektiren hukuki sebepler arasında yer almaktadır. Ancak bazen dava konusu edilen işlemde vergi hatası bulunduğu hususu dava açıldıktan sonra ya da yargı süreci tamamlandıktan sonra fark edilebilir. Gerek dava dilekçesinde yer verilmeyip dava devam ederken fark edilen vergi hataları olsun

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

b. Vergi Hatası ile Hukuki İhtilaf Ayrımı Düzeltme-şikâyet başvurularının reddi işlemlerine karşı açılan davalarda yaşanan hukuki tartışmanın, vergilendirme işleminin veya yapılan ödemenin/tahsilatın VUK’un 116 vd. maddeleri kapsamına giren bir vergi hatası içerdiği iddiasıyla yapılan düzeltme-şikâyet başvurusunun; vergi hatasına ilişkin bir uyuşmazlık mı içerdiği? yoksa süresinde açılacak davada ileri sürülebilecek ve yorum tekniklerini kullanmayı gerektiren hukuki bir ihtilaf niteliğinde mi olduğu? hususlarında yoğunlaştığı görülmektedir. Literatürde ise; vergilendirmeden kaynaklı bir hatanın, vergi hatası

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

a. Vergi Hatası Sayılan Haller Vergilendirme işlemlerine ilişkin hukuka aykırılıklar ancak yasal sürede “dava yoluyla” yargı önüne taşınabilecek ... /3-e ve 15/1-b). Vergilendirme işlemlerinde VUK’un 116 vd. maddeleri kapsamında vergi hatası yapılmış olması halinde kanun koyucu tarafından, dava açma süreleri geçirilmiş olsa bile apaçık hukuka aykırılık halleri diyebileceğimiz vergi hatası bulunan durumlar için özellikle mülkiyet hakkı ve ... biri olan düzeltme-şikâyet yolunda, aslolan vergilendirme işleminde VUK’un 116 vd. maddeleri kapsamında vergi hatası bulunduğu hususunun tespit edilmesi

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

karşı dava açamayacakları ancak Kanunun vergi hatalarına ait hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir. 213 sayılı Kanun’un 116 ila 126’ncı maddelerinde vergilendirme işlemlerine ilişkin olarak ortaya çıkan vergi hatalarının düzeltme ve şikâyet yoluyla düzeltilmesi imkânı tanınmıştır. VUK’un anılan maddelerinde hesap hatası ve vergilendirme hatası olarak sayılan haller vergi hatası kapsamında düzeltme ve şikâyet başvurularına konu yapılabilecektir. 213 sayılı Kanun’un 116’ncı maddesinde vergi hatası; vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

aleyhine hatalar yapılabilmektedir. Bu hatalar vergi idaresinin vergi kanunlarını yanlış yorumlayıp uygulamasından veya vergiyi doğuran olayı yanlış ... hatası bulunan durumlarda, beş yıllık tarh zamanaşımı süresi içinde(7) muhatabın başvurusu üzerine veya re’sen idare tarafından vergi hatasının ... vergi hatası bulunan durumlarda beş yıllık zamanaşımı süresi içerisinde düzeltme-şikâyet yoluyla bu vergi hatalarının düzeltilmesi imkânının bulunduğu ... kapsamında üst makama başvuruları ise dava açılmadan önce başvurulması zorunlu olmayan (ihtiyari) idari başvuru yollarına örnek verebiliriz. Vergi hataları

Ahmet Yerlikaya / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2025

3.8.1. Vergi Hatalarında Düzeltme ve Reddiyat Herhangi bir hatalı işlemin, hukuk sisteminden çıkarılması için yapılan işlemler kapsamında yer alan ... maddesi hükmü uyarınca, vergi hataları için öngörülen düzeltme usul ve şartları vergi cezalarında yapılan hataları da kapsamaktadır(145). Mükellefin ... tartışılması gerekmektedir(146). Ancak, vergi cezalarında yapılan hataların, vergi hatalarına ilişkin usul ile düzeltilebilmesi mutlaka hesap veya vergilendirme hataları ile uyumlu bir hatanın bulunmasına bağlıdır. Bunların dışında kalan vergi cezası hataları, “düzeltme- şikâyet” müessesesi kapsamında hatalar

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

şunu belirtmek isteriz ki; kanun maddesinde kastedilen vergi hatası davaya konu yapılmış olan vergilendirme işleminde bulunan vergi hatasıdır. Yani, yargı kararında yapılmış olan vergi hatası kastedilmemiştir(59). Yargı kararında yapılan hatalar; hesap yanlışlığı gibi basit hatalar maddi yanlışlığın ... maddelerinde öngörülen vergi hatasının bulunması halinde, yargı kararının kesin olması veya kanun yollarına başvurulması neticesinde veya kanun yollarına başvurulmaksızın kesinleşmiş olması, vergilendirme işlemindeki vergi hatası yönünden düzeltme-şikâyet başvurusu yapılmasına engel değildir. Ancak bunun için kanun

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

B. 6183 sayılı Kanun Kapsamındaki İşlemlerden Kaynaklanan Vergi Hataları VUK’un 116’ncı maddesinde vergi hatası; “vergiye mütaallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması” şeklinde tanımlanmış olduğundan, vergi hatasının kapsamı sadece vergi istenmesi şeklinde tarhiyat işlemleri ile sınırlı olmayıp, vergi hatası kapsamında yersiz şekilde ödenen veya tahsil edilen tutarlar da düzeltme ... gibi işlemlerde yapılan vergi hatalarının da düzeltme-şikâyet başvurusuna konu edilip edilemeyeceği hususunda gerek literatür gerekse yargı uygulamasında

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

SONUÇ Vergi hatalarının şikâyet yolu ile düzeltilmesi, 1982 yılında yapılan idari yargı reformu öncesinde(461) 1961 yılında yürürlüğe giren 213 ... hakkına aykırı sonuçların bertaraf edilmesi amaçlanmıştır. VUK’da vergi hatası halleri; hesap hataları (matrah hataları, vergi miktarındaki hatalar ve ... başvurusuna konu edilememekle birlikte, bu işlemler sonrasında ödeme yapılması halinde vergi hatasına dayanan ödemenin düzeltme-şikâyet başvurusuna konu ... imkânı bulunmamakla beraber, VUK’un 117 ve 118’inci maddelerinde öngörülen vergi hatası hallerinden birinin bulunması durumunda uzlaşmaya varılan vergi ve

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

bir verginin daha sonra vergi hatası olduğu ortaya çıksa da düzeltmeye konu olabileceği kabul edilmiştir(52). Literatürde OKTAR ve bazı yazarlar da(53 ... ortaya çıkacak vergi hatalarının düzeltme usulleri çerçevesinde düzeltilmesine, hukuki engel bulunmadığı görüşündedir. Nitekim Danıştay’ın güncelliğini yitiren birçok kararında(54) bu görüş benimsenmiş ve vergi hatası bulunması halinde uzlaşılan vergi ve cezaların düzeltme şikâyet başvurusuna konu ... devamı maddelerinde öngörülen vergi hatası bulunan hallerde alınmaması gereken bir verginin alınması veya istenilmesini mülkiyet hakkına aykırı görerek

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

“mevzuda hata” hali için kanun maddesinde aranılan “açık olma” unsurunun gerçekleşmediği dolayısıyla bu tür durumlarda vergi hatasının bulunup bulunmadığının tespitinde yorum yapılması gerektiğinden, bu hususların hukuki ihtilaf niteliğinde olduğu ve vergi hatası kapsamında değerlendirilemeyeceği şeklinde yapılacak ... süresinin kısalığı da gözetilerek, hakkaniyete ve mülkiyet hakkına aykırı sonuçların doğmasını engellemek amacıyla, vergilendirme işlemlerinde vergi hatası bulunan durumlarda, beş yıllık tarh zamanaşımı süresi içinde vergi hatasının düzeltme-şikâyet yoluyla düzeltilmesi imkânı tanınmıştır. Kanun maddesinde

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

e. Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşmalarına Aykırılık ve Vergi Hatası Uluslararası ilişkilerin artmasıyla birlikte ülkelerin vergilendirme ... rağmen aynı konu üzerinden iki vergi alma şeklinde mükerrer vergileme durumu ortaya çıkarsa, bu durum vergi hatası kapsamına girer. ► Nitekim Ankara 2 ... konuya ilişkin hukuk kurallarının uygulanmasına ilişkin hukuki yorum gerektiren nitelikte olması nedeniyle vergi hatası kapsamında kabul edilemeyeceği ve ... uygulanacak vergi oranının belirlenmesinde vergi hatası yapıldığı gerekçesiyle düzeltme-şikâyet başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptal edilmesi istemiyle

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

B. Türk Vergi Hukukunda Vergi Hataları 1. Mevzuat ve Tarihsel Gelişimi Vergi hatası kavramı, maddi hata kavramı yani hesaplamada yapılan ... tevdi ederler.”(116) Söz konusu kanun hükümlerine göre vergilendirme işleminde maddi hata yapıldığında, vergi hatasının, yetkili makama başvuruda ... sayılı Vergi Usul Kanunu ile 3692 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış olup, 5432 sayılı Kanun’un altıncı kısmının, üçüncü bölümünde ise ‘Vergi Hatalarını Düzeltme’ başlığı altında vergi hatası kavramına ilk kez 106’ncı maddesinde yer verilmiştir. Vergi hatalarını düzeltme konusu 5432 sayılı Kanun’un 106 ila

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

kez vergi hatası kapsamında kimi kez de hukuki uyuşmazlık niteliğinde görüldüğü ortada olup, dolayısıyla, ileri sürülen iddianın vergi hatası kapsamında ... vergiden muafiyet halinden bahsedilemeyeceği ve vergi hatası kapsamında da değerlendirilemeyeceği şeklindeki anlayışın; kimi Danıştay kararlarında ise ... sonucuna ulaşılması halinde vergi hatasının kabulü gerektiği, yorum yoluyla bu sonuca ulaşmanın vergi hatası gerçeğini değiştirmeyeceği şeklinde birbirine ... azalacaktır. Diğer taraftan, VUK’un 118’inci maddesinin 2’nci ve 3’üncü fıkra hükümlerinde diğer vergi hatalarından farklı olarak, mükellefiyette ve mevzuda

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

hatalarının düzeltilmesi istemiyle yapılacak düzeltme başvuruları yönünden konuyu değerlendirirken ilk olarak, düzeltme başvurusuna konu yapılan vergi ... önce de ifade ettiğimiz üzere düzeltme-şikayet başvuruları esas itibariyle dava süresi geçirilmiş işlemlerden kaynaklı vergi hatalarının düzeltilmesi ... başvurusunun açık veya zımnen reddi işlemi olduğu kabul edilmektedir(314). O halde dava süresi geçirilmiş vergi hatalarına ilişkin yapılan düzeltme ... davanın incelenmeksizin reddi gerektiği belirtilmiştir Ayrıca yukarıda dava süresi geçirilmiş vergi hataları için öngörülen düzeltme-şikâyet başvuruları

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

kazanan görüşün, vergi ve cezaların tarh zamanaşımına uğradığı iddiasının hukuki ihtilaf niteliğinde olduğu ve vergi hatası kapsamında ... 117 ve 118. maddelerinde sayılan vergi hatalarından olmadığı dolayısıyla düzeltme- şikâyet başvurusu kapsamında ileri sürülemeyeceği, tarhiyat ve ödeme ... düzeltme ve şikâyete konu yaptığı başvurunun vergi hatası kapsamında olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup, mahkeme kararı istinaf ve ... tebliğ edilmesi halinde vergilendirme işleminde açık vergi hatası bulunduğu ortadadır. Ayrıca, zamanaşımına uğramış vergi ve cezaların vergilendirme

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

öncelikle vergi hatasının bulunup bulunmadığının belirlenmesi ve davaya konu uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında olmayıp hukuki uyuşmazlık niteliğinde ... edilebilir ise de şikâyet başvurusunda bulunarak iradesini açıkça vergi hatalarına ilişkin VUK’un 116 vd. maddeleri kapsamında vergi hatası bulunduğu ve bu ... başvurusunun reddi işlemi olduğu ve uyuşmazlıkta 213 sayılı Kanun’un 116 vd. maddelerinde öngörülen vergi hatasının bulunup bulunmadığı yönünden irdelenerek ... , olayda vergi hatası bulunmadığı ve açılan davaların süre yönünden reddi gerektiği yönünde verilen kararlara katılmıyoruz. (378) Dan. 4.D. 02.02.2017 tarih

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

61’inci maddesi hükmü kapsamında ücret olduğu ve ödenen katılım payı üzerinden kesilen gelir vergisi ve buna ilişkin damga vergisinde vergi hatası ... ilişkin olarak gelir stopaj vergisine konu bir iş yeri kirasının söz konusu olmadığına yönelik iddianın hukuki yorum gerektirmesi ve vergi hatası kapsamında ... düşmemesi nedeniyle vergiyi doğuran olayın meydana gelmediğini ortaya koyma ispat yükünün davacıya ait olduğu (VUK md. 3) ve uyuşmazlıkta vergi hatası ... incelenebileceği dolayısıyla uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle vergi mahkemesi kararı bozulmuştur. Değerlendirme; davacı

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

yönünden yapılan vergi hatasını ifade etmektedir. Kanun maddesinde mevzuda hata; açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir ... olduğu gibi kanun maddesinde, mevzuda hata yönünden de “açık olarak” ifadesine yer verilerek, verginin konusunda yapılan vergi hatasının açık olması ... maddesinin düzenlenme amacına uygun düşmeyeceği ifade edilmiştir. Verginin konusu yönünden bir vergi hatasının mı bulunduğu yoksa ortada hukuki yorumu ... gerçekleşmediği, ortada vergiden istisna tutulan bir durumun bulunup bulunmadığı hususlarında yoğunlaştığını söyleyebiliriz. Bu konuları ileride “Vergi Hatası ile

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

bulunan kişinin, vergi hatalarına ilişkin VUK’un 116 vd. maddelerini esas alarak mı başvuruda bulunduğu yoksa hukuki ihtilaf çıkarmak amacıyla İYUK’un 10 ... vd. maddelerine yer vermeyen ve içeriğinde vergi hatasından bahsetmeyen dilekçelerin, salt dava açma süresi geçtikten sonra verilen dilekçelerin ... hukuki değerlendirme ve iddialar ileri sürülebilecekken, vergi hatası kapsamında düzeltme-şikâyet başvurusu olarak kabul edildiğinde, dava aşamasında uyuşmazlığın sadece vergi hatası bulunup bulunmadığı yönünden daha sınırlı bir irdeleme ve değerlendirmeye tabi olacak olmasıdır. Bu nedenle vergi

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

II. DÜZELTME BAŞVURUSU SÜRESİ VUK’un 117 ve 118’inci maddeleri kapsamında vergi hatasının bulunduğu iddiasıyla vergilendirme işleminin düzeltilmesi ... geçirildikten sonra yapılacak olan düzeltme başvurularını esas alarak yapacağız. Vergi hatalarına ilişkin olarak kanun koyucu tarafından, önce vergi dairesine ... maddesinde; “114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez. Şu kadar ki, düzeltme zamanaşımı süresi: a) Zamanaşımı süresinin son yılı içinde tarh ve tebliğ edilen vergilerde hatanın yapıldığı; b) (Değişik: 23/6/1982-2686/26 md.) İlan yolu ile tebliğ

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

bbb. Vergi Miktarındaki Hatalar Kanun maddesinde (VUK md.117/2) hesap hataları arasında sayılan vergi miktarındaki hatalar; “Vergi nispet ve ... , mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması, verginin eksik veya fazla tarh edilmesi vergi miktarındaki hatalara örnek olarak gösterilebilir(152). Dilim ... , taşınmazların niteliğinde bir yanlışlık yapıldığının ortaya çıkması halinde, bu durumun, vergi miktarındaki hatalar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği düşüncesindeyiz. (152) BİNİŞ, Vergi Hataları ve Sonuçları, s. 36. (153) ÖNCEL/KUMRULU/ÇAĞAN/GÖKER, Vergi Hukuku, s. 184. (154) Dan. 9.D. 12.03.2014 tarih E

Mustafa Balcı / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

beyannamede vergi hatasının bulunması halidir. Yargı içtihatları ile de kabul edildiği üzere mükellefler ancak yasal beyanname süresi içinde ihtirazi kayıt ... vergilere karşı dava açamayacakları ve bu Kanunun vergi hatalarına ait hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir. Kanun maddesine göre mükellef veya vergi sorumlusu tarafından verilen beyannamede VUK’un 117 ve 118’inci maddeleri kapsamında bir vergi hatasının bulunması halinde, tahakkuk fişine karşı doğrudan dava açılamamakla beraber düzeltme-şikâyet başvurusuna konu yapılabilecektir(42). Bu konuya ilişkin açıklamalarımıza “Vergi Hatası Kavramı ve Kapsamı