Emre Cumalıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021, Sayfa: 413 - 415

IV. Ödemezlik Def’i Muaccel borcun borçlusundan talepte bulunan alacaklı, daha sonra ifa hakkı olmadıkça edimini ifa etmiş ya da ifasını önermiş olmalıdır. Aksi takdirde, karşı taraf, borcu muaccel olsa dahi ödemezlik def’ini ileri sürerek ifadan kaçınabilir. Ödemezlik def’i karşılıklı sözleşmelerde tanınan bir imkandır(13). Ödemezlik def’inin ileri sürülmesi, muacceliyeti değil ama temerrüdü önler(14). Bu nedenle, örneğin, İçişleri Bakanlığı’nın ... ), ödemezlik def’ini ileri sürebileceği kabul edilecek olursa, temerrüt gerçekleşmeyecektir. Ödemezlik def’i her iki borcun da muaccel olduğu durumlarda önem

İbrahim Güldiken / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2022

5.5.Ödemezlik Defi Görüşü Türk Borçlar Kanunu m. 97’de(144) düzenlenen ödemezlik defi; iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan birinin ... karşı tarafının sahip olduğu ve ifadan kaçınma imkânı veren defi hakkıdır(145). Ödemezlik defiinin ileri sürülebilmesi için; karşılıklı borç yükleyen bir ... ifa etme yükümlülüğünün bulunmaması(146) şartlarının mevcut olması gereklidir(147). Ödemezlik defiini kullanan kişi, bir yandan kendi ediminin ... görüşe göre, çalışmaktan kaçınma hakkının hukuki niteliği ödemezlik defiine dayandırılabilir. Bu görüşe göre; yaşamına yönelik ciddi ve yakın tehlike

Vedat Buz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2013, Cilt 29, Sayı 4

da fazla toz kaldırmayacaktır. İkinci olarak belirtelim ki, ödemezlik def’inin borçlu temerrüdüne etkisi sorunu, ortak hukukun en ihtilaflı ... “synallagma teorileri”(31) de bu tartışmayı dolaylı da olsa etkilemektedir(32). Tekrar ödemezlik def’inin borçlu temerrüdüne etkisine ilişkin olarak ileri sürülen görüşlere dönecek olursak: İlk olarak belirtelim ki, ödemezlik def’inin teknik anlamda bir def’i olmadığını ve bir tarafın kendi edimini ifa ... edilemeyecektir. Ayrıca bu görüş, yukarıda da belirtildiği üzere, ödemezlik def’ini teknik anlamda def’i olarak kabul etmeyen teorik bir mirasın üzerine

Rona Serozan, Başak Baysal, Kerem Cem Sanlı / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

II. ÖDEMEZLİK DEFİNİN ÖĞELERİ VE ETKİLERİ Karşılıklı ve aynı anda ifa ilkesinin pratik sonucu şudur: Kendi edimini borcuna uygun biçimde yerine ... getirilmesini isteyen kişinin bu istemi, “borcun ifa edilmediği” (ödemezlik) defi (exceptio non adimpleti contractus) ile püskürtülür. Böylece, borçlu, muaccel ve ... muaccel borcun ifasının talep edilebilirliği yolundaki temel kural da delinmiş olur. BK 97 kuralının açık ifadesine göre, ödemezlik defi eylemli ifa ile ... olduğu gibi, salt “sözlü” olabilir. Şu halde, borçlunun elinden ödemezlik defi kalkanını alabilmek için, ona sözleşmesel edimi ciddi biçimde önermekle onu

Vedat Buz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2013, Cilt 29, Sayı 4

3. Ödemezlik Def’inin Sadece İleri Sürülmesi Durumunda Temerrüde Engel Olacağı Görüşü Bu konuda savunulan ve Türk/İsviçre hukuklarında hakim olan bir diğer görüşe göre, ödemezlik def’inin şartlarının gerçekleşmiş olması, tek başına borçlu temerrüdüne engel olmayacaktır; borçlunun şartları ... ileri sürülen ödemezlik def’inin temerrüt durumunu geçmişe etkili olarak mı, yoksa sadece ileriye etkili olarak mı ortadan kaldıracağı tartışılmaktadır. Bu görüşü savunan yazarların büyük çoğunluğuna göre borçlunun ödemezlik def’ini ileri sürmesi “ex tunc” sonuç doğurur: Bu def’inin ileri sürülmesi ile

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1981 - 1983

ÖDEMEZLİK DEF’ÎNİN HUKUKİ NİTELİĞİ ÇERÇEVESİNDE YARGILAMADAKİ GÖRÜNÜMÜ VE HÜKMÜN İCRA EDİLEBİLİRLİĞİ* Doç. Dr. İdil TUNCER KAZANCI** Doç. Dr. Bahar ÖCAL APAYDIN*** ÖZET Bu çalışmanın amacı, savunma sebepleri bakımından ödemezlik def’î kavramını ve hukuki niteliğini incelemek suretiyle bu def’înin yargılama ve hüküm üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Yargılamadan önce ileri sürülmüş ödemezlik def’înin hâkim tarafından re’sen gözetilmesi gerektiği ... açılmadan önce alacaklının talebine karşılık ödemezlik def’înin ileri sürülmesi, o aşamada alacaklının hakkını almasını engelleyecek olmakla beraber, dava

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1990 - 1994

uyarınca, kendi edimini ifa etmeden ya da ifayı teklif etmeden borçludan üstlendiği edimin ifasını talep eden alacaklıya karşı borçlu, ödemezlik def’îni dava açmak zorunda olmaksızın ileri sürebilir. Bu halde borçlu ödemezlik def’îni, tek taraflı ve varması gereken bir irade açıklaması ile kullanır(40). Bu ... teklifinde bulunması gerektiğini bildirmesi yeterlidir(41). Ödemezlik def’înin bu şekilde yargılamadan önce sürülmesi durumunda, alacaklı ile borçlu ... edimini ifa etmesini isteyecektir. Bu durumda borçlunun, dava açılmadan önce ileri sürdüğü ödemezlik def’îni yargılamada ne şekilde ve ne zaman ileri

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1988 - 1990

kaçınma hakkına sahip olması nedeniyle ödemezlik defî’nin geciktirici (erteleyici) bir etkiye sahip olduğu kabul edilmektedir(31). Ancak bu etkinin maddi ... kanunda ya da sözleşmede belirlen miş sırasını temin etmeye yöneliktir(32). Böylece ifayı erteler(33). Öğretide, borçlunun ödemezlik def’îni ileri ... yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz, ancak muaccel olan borcun ifasını reddetme yetkisi verir. Dolayısıyla borçlu tarafından ödemezlik def’î ileri sürüldüğü takdirde ... etme ya da ifayı teklif etme yolunu tercih edebilir(35). Borçlu tarafından ödemezlik def’înin ileri sürülmesinin, henüz edimini ifa etmediği takdirde

Rona Serozan, Başak Baysal, Kerem Cem Sanlı / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

I. KARŞILIKLI SÖZLEŞMEDE İFA SIRASI: ÖDEMEZLİK DEFİ Muaccel borcun derhal ifa edilmesi gereğine ilişkin temel ilke, BK 97’nin tam iki yana borç ... ödemezlikte bulunma hakkı verir, edimi (parayı, malı veya işi) tutup alıkoyma avantajı sağlar. Demek ki sonuç olarak, BK 97 kuralı karşısında, karşılıklı ... yadırganmamalıdır “ödemezlik defi”ni ortaya atma yetkisinin. Unutulmasın ki karşılıklı (sinallagmatik) sözleşmede her bir edim karşı edim uğruna borçlanılır ve ifa ... ’nin ödemezlik defi doğrudan uygulanamaz da, olsa olsa “kıyas” yoluyla uygulanabilir. Bu noktayı ileride özel bir başlık altında ele alacağız. Şu

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1995 - 1998

. İsviçre hukukunda ödemezlik def’înin ileri sürülmesi durumunda ise davacı/alacaklının karşı edimi ifa ettiğini veya ifasını teklif ettiğini iddia ve ispat ... ifade edilmiştir. Ödemezlik def’înin talep hakkının dayanaktan yoksun olması yönündeki görüş paralelinde olan bu görüşe göre talep hakkının yeniden kuvvet kazanabilmesi için ileri sürülen def’înin bertaraf edilmesi gerekmektedir(58). İstanbul BAM verdiği bir kararında bu hususa açıkça yer vermiş, ödemezlik def’inde asıl ispat faaliyetinin davacı tarafından yürütülmesi gerektiğine vurgu yapmıştır: “Alacaklı davacı, davalının ileri sürdüğü ödemezlik def’ine itiraz

Vedat Buz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2013, Cilt 29, Sayı 4

2. Ödemezlik Def’inin Mevcudiyetinin Borçlunun Temerrüdüne Engel Olacağı Görüşü Doktrinde son derece güçlü gerekçelerle savunulan bir görüşe göre, tek başına ödemezlik def’ini ileri sürme hakkının mevcudiyeti borçlunun temerrüdüne engel olur; borçlunun bu def’iyi ileri sürmesine gerek ... yerindeyse tam bir çift başlı yapı söz konusudur. Bir grup, ödemezlik def’inin aslında bir def’i olmadığını, karşılıklı ve aynı anda ifanın karşı taraftan ... edilmesi şeklinde (yazılı olmayan veya ödemezlik def’ini düzenleyen hükümlerde sadece ima edilen) doğal bir şartı da ihtiva eder. Dolayısıyla “kondisyonel

Vedat Buz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2013, Cilt 29, Sayı 4

II. ÖDEMEZLİK DEF’İNİN BORÇLU TEMERRÜDÜ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLER 1. Genel Olarak Doktrinde bu konuya ilişkin olarak serdedilen görüşler incelendiğinde, ayrıntılarda bazı farklılıklar bulunmakla birlikte, esas itibariyle iki ana akımın mevcut olduğu görülmektedir. Bunlardan ilki, borçlu ödemezlik def’ini ileri sürmemiş olsa bile, ödemezlik def’inin şartlarının gerçekleşmesinin temerrüde engel olacağı yönündedir. Buna karşılık başka bir görüşe göre, temerrüt durumunun sona ermesi için borçlunun def’i hakkını kullanmış olması gerekir. Aşağıda önce bu görüşlerin dayandığı hukuki gerekçeler aktarılacak

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1987 - 1988

tartışmalıdır(21). Bu çerçevede ödemezlik def’înin niteliğine ilişkin görüşlerin temel olarak üç noktada yoğunlaştığı söylenebilir. Söz konusu görüşlerden ilki, ödemezlik def’înin davacının talebinin içeriğini sınırlandırdığıdır(22). Anılan görüş esasen ödemezlik def’înin dava temelinin yetersizliğini ifade ettiği ... sürülmektedir(26). Bir diğer görüşe göre ise ödemezlik def’î, edim talebini geciktirici şarta bağlar. Buradaki geciktirici şart, edimin talep edilebilmesi için karşı edimin ifa edilmesi veya en azından ifasının teklif edilmesidir(27). Nihayet öğretide baskın olan üçüncü görüşe göre ödemezlik def’î edimin ifası

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 2000 - 2005

E.Türk Hukuku Bakımından Ödemezlik Def’înin Şarta Bağlı Hükme Vücut Verip Vermeyeceği Meselesi 1.Öğretideki Görüşler Şarta bağlı hüküm Postacıoğlu ... (ödemezlik def’î bakımından karşı edimin ifası şartına bağlı) hüküm verilebilmesi mümkün değildir. Bunun yanında şarta bağlı hükümler nihaî kararlara özgü bir nitelik olan maddi anlamda kesinlik ve dolayısıyla açıklık ve tereddüt oluşturmama niteliğini de taşımaz(75). Ödemezlik def’î bakımından da doktrinde ... ödemezlik def’î esasen davacının karşı edimi ifa veya ifa teklifini gerçekleştirmeden önce davalıyı edimin ifasına mahkûm eden bir karar almasını engelleme

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1998 - 2000

D.Ödemezlik Def’înin İleri Sürüldüğü Yargılamada Hüküm Ödemezlik def’î’nin temelsiz kalması halinde, davacı/alacaklının talebi kabul edilir. Bu ... ödemezlik def’îni dürüstlük kuralına aykırı bir biçimde ileri sürdüğü anlaşılmıştır(66). Alacaklı ne edimini ifa etmiş ne de ifasını teklif etmişse, ödemezlik def’înin haklı olduğu kabul edilmektedir(67). Davanın kesin olarak mı yoksa şimdilik mi reddedilmesi gerektiği veya sadece sınırlı yani şartlı ... şarta bağlı hüküm ve bu hükmün icrasına yönelik özel bir düzenleme (İsvHMK m.342) bulunmaktadır. Bu doğrultuda İsviçre öğretisinde, ödemezlik def’îne

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1985 - 1987

II.Ödemezlik Def’î A.Kavramsal Çerçeve Ödemezlik def’î, diğer bir deyişle borcun ifa edilmediği def’î, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ... , alacaklıya, karşı edim ifa edilinceye kadar kendi edimini ifa etmekten kaçınma hakkı vermektedir(11). Diğer bir deyişle, ödemezlik def’î, karşılıklı borç ... kaçınma hakkının hem teminat hem de baskı işlevi olduğu kabul edilmektedir(13). Ödemezlik def’î, kural olarak, iki tarafın da hem alacaklı hem de borçlu ... (14). Ayrıca, ödemezlik def’înin söz konusu olabilmesi için, tarafların üstlendikleri ve birbiriyle mübadele ilişkisi içinde olan bu edimler, birbirinin

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 1994 - 1995

2.Yargılama Sırasında Önceden kullanılmamış olan ödemezlik def’înin ilk kez yargılamada kullanılması da mümkündür. Ödemezlik def’î, borçlu tarafından ileri sürülmelidir. Dolayısıyla borçlu sessiz kalırsa, ödemezlik def’î hâkim tarafından re’sen dikkate alınmaz(54). Bu savunmanın ne şekilde ve ne ... ödiyeceğini davalıya önermediği gerekçesiyle BK. m. 81 uyarınca davanın reddine karar verilmiştir. Oysa, davalı anılan yasa hükmü uyarınca ödemezlik def’ini ... olması gerekir. Şu var ki, ödemezlik def’inin, gerçek anlamda bir def’i olduğu ve o nedenle hakim tarafından doğrudan gözetilemeyeceği öğretide baskın

Vedat Buz / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2013, Cilt 29, Sayı 4

temerrüde düşmeyeceğini kabul eden görüşün dayandığı gerekçeler ikna edici değildir. Borçlu ödemezlik def’ini ileri sürdüğü takdirde temerrüt durumu geçmişe ... zararının tazmini haklarından birini kullanması durumunda borçlunun ödemezlik defini gecikmeksizin kullanması gerekir; aksi takdirde bu hakkını kaybedecektir. Anahtar Kelimeler: Ödemezlik def’i, borçlunun temerrüdü, müspet zarar, menfi zarar, sözleşmeden dönme. ABSTRACT The case where a party to a synallagmatic

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 2008 - 2010

mümkün değildir. Zira ödemezlik def’înin ileri sürülmesi çoğu durumda karşı edimin ifası talebini içermez. Diğer bir deyişle, ödemezlik def’îni ileri süren ... ödemezlik def’î de kanaa timizce karşı edimin ifasının talebi şeklinde yorumlanamaz. Dolayısıyla talep edilmemiş olan karşı edimin de hükme bağlanabilmesi ... düzenlemeleri karşısında mümkün değildir(95). Davacı alacaklı ödemezlik def’înin şartlarının gerçekleşmediğini iddia ve ispat edebilir. Bu yönde bir ispat ... davalı tarafından ödemezlik def’înin ileri sürülmesi durumunda davanın reddedilmesi gerekmektedir. Doktrinde Tanrıver de karşı edim ifa edilmeden ya da

Osman Levent Özay / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2021

III. İşsahibinin Ödemezlik Def’i İleri Sürememesi A. Genel Olarak Türk Borçlar Kanunu’nun 97. maddesinde düzenlenen borcun ifa edilmediği def’i (ödemezlik def’i), karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ifa isteminde bulunan tarafın, önce ifa alacaklısı olmadıkça kendi edimini ifa etmiş ya da ifasını önermiş olmasını gerektirir. Aksi takdirde, kendisinden ifa talebinde bulunulan borçlu, edimini yerine getirmekten kaçınabilir. Ödemezlik def’i için taraflardan birinin önce ifa ile yükümlü olmaması gerekir. Zira önce ifa borçlusu, kendi borcunu ifa etmeden alacaklıya ödemezlik def’i ileri süremez. Önce ifa

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 2018 - 2019

alan hükmün açık olması, şüphe ve tereddüt uyandırmaması özelliklerini içermesi gerekir. Keza ödemezlik def’î bakımından bu şekilde bir hüküm ... reddine dahi vücut verebilir. Dolayısıyla ödemezlik def’înin yargılama aşamasında ileri sürülmesi ve davacının da depo kararı verilmesini talep etmemesi ... . Yargılama hukukundaki yansıması böyle olmakla beraber, genelde şarta bağlı hükmün, özelde ise ödemezlik def’îne dayanılan hükmün icrasına ilişkin bir ... ifasına hükmedileceğinden, cebri icra aşaması bakımından özellik arz eden bir durumdan söz edilmez. Bununla birlikte ödemezlik def’îne hükümde de yer

Ece Baş, M. Murat İnceoğlu / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Mart 2012, Cilt 28, Sayı 1

4. Ödemezlik Def’i Higi, taşınmazın henüz kiracıya verilmediği bir aşamada depozitoya ilişkin yükümlülük yerine getirilmediği sürece kiraya verenin ödemezlik defi ileri sürmek suretiyle taşınmazı teslim etmekten kaçınabileceği görüşündedir(80). Kanaatimizce bu görüşe de katılmaya imkan bulunmamaktadır. Zira ödemezlik def’i karşılıklı sözleşmelerden doğan tüm borçlar için değil, ancak biri diğerinin karşılığı olan edimler için kabul edilmektedir(81). Depozito ödenmesi borcu ile kiralananın teslim edilmesi borcunun karşılıklı borçlar olduklarını ileri sürmek hiç kuşkusuz mümkün değildir. (80) SVIT

İdil Tuncer Kazancı, Bahar Öcal Apaydın / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2025, Sayfa: 2013 - 2017

halinde davanın -ödemezlik def’îne üstünlük verilerek- reddedileceği açıktır. Bununla birlikte ilamda açıkça borçluya düşen edimin, alacaklının edimini ... üzere, uygulamada ödemezlik def’înin söz konusu olduğu ya da aynı anda ifaya yönelik hükümlerin icrası bakımından farklı çözümler geliştirilmeye ... ihtimaller yer almamaktadır. Öğretide taşınır teslimi hakkındaki İİK m. 24’ün lafzının, şarta bağlı hükme imkân verdiği savunulmakla beraber(108), ödemezlik ... yanıtsız kalmaktadır. Meselenin öncelikle, genel olarak şarta bağlı hüküm, sonrasında ise ödemezlik def’î özelinde ele alınması isabetli olacaktır. Bu

Semra Fırıncı / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2025

2.Ödemezlik Def’i TBK m. 97’ye göre, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve ... ödemezlik def’i ile karşı karşıya kalır. Ödemezlik def’inin miras paylaşma sözleşmesinde uygulanıp uygulanamayacağı bakımından doktrinde bir görüş, miras ... ve bu bağlamda TBK m. 97’de öngörülmüş ödemezlik def’ine ilişkin hükmün miras paylaşma sözleşmesinde uygulama alanı bulabileceğini kabul etmektedir(227 ... değil, yalnızca birbiri ile karşılıklılık ilişkisi içinde olan borçlar bakımından ödemezlik def’inin uygulanması gündeme gelebilir(229). Nitekim aynı söz

Nil Karabağ Bulut / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2021

3. Ödemezlik Def’inin Kullanılmasının Sonuçları a. Genel Olarak Ödemezlik def’i, profesyonel futbolcuya muaccel olan ücret alacağının bütünü ödeninceye kadar işgörme borcunun ifasından kaçınma imkânı sağlar(472). Ödemezlik def’inin şartlarının oluştuğunu ispat yükü, profesyonel futbolcuya aittir(473 ... . Profesyonel futbolcu, borca uygun olamayan ifayı her zaman reddedebilir ve bundan sonra ödemezlik def’ine dayanarak kendi edimini ifadan kaçınabilir. Ödemezlik def’inin kullanılmasına ilişkin beyan şekle tabi değildir. Ödemezlik def’ini ileri sürecek olan futbolcunun bu beyanda, ücret ödeme borcu ifa edilinceye