Işılay Yörük / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2021

III. İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİNİN YAKIN KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ A. TEMEL HATASI OLUŞTURAN SAİKTE ESASLI YANILMA ve İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ TEORİSİ ... hükmü, işlem temelinin çökmesi (Wegfall der Geschaeftsgrundlage) ile işlem temelinin eksikliğini (Fehlen der Geschaeftsgrundlage) kapsamaktadır. İşlem ... , bu görüşün Türk öğretisinde en büyük temsilcilerindendir. Yazar, temel hatası ile işlem temelinin çökmesi arasındaki farkın yalnızca zamansal olduğuna ve asıl değerlendirilmesi gereken hususun temel hatasına veya işlem temelinin çökmesine neden olan olayların ne zaman gerçekleştiği ile ilgili olduğuna

İlgili Bölümleri Listele (34)

Sinan Usta / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2025

II.İMKÂNSIZLIK VE İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ İşlem temelinin çökmesi (BGB § 313) ile imkânsızlık (BGB § 275) yakın bir ilişki içerisindedir ve kimi ... dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirirse işlem temelinin çökmesi söz konusu olur (TBK m. 138, BGB §313)(1006) Somut olayda ... . 145-147; GUO, s. 45. Tartışma BGB § 275/II (pratik ifa imkânsızlığını) ve § 275/III (kişisel ifa imkânsızlığı) düzenlemeleri ile işlem temelinin çökmesine ilişkin düzenlemenin yarışması konusunda ortaya çıkmıştır (DORALT, s. 349; BAYSAL, Uyarlama, s. 51). Ayrıntılı bilgi için bkz. BAYSAL, Uyarlama, s

İlgili Bölümleri Listele (33)

Başak Baysal / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

e. İsviçre Hukukunda İşlem Temelinin Çökmesi Teorisinin Yeri İsviçre öğretisinde, Alman işlem temelinin çökmesi teorisinin kabul edildiğini söylemek mümkün değildir(416). İşlem temelinin çökmesi teorisi, bir Alman hukuku teorisi olarak değerlendirilmektedir(417). Özellikle Bischoff bu teoriyi kesin bir ... zaman zaman bunlarla birlikte anılmaktadır(419). Alman işlem temelinin çökmesi teorisinin sadece sözleşmelerin uyarlanmasını değil, sözleşmenin haklı ... da belirtilmiştir(420). Gerçekten de, Alman işlem temelinin çökmesi teorisi, İsviçre-Türk hukukundan farklı olarak temel hatasını da kapsar, bu anlamda

İlgili Bölümleri Listele (95)

Yavuz Can Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2020

ggg. İşlem Temelinin Çökmesi İşlem temelinin çökmesi (clausula rebus sic stantibus) tarafların sözleşmenin kuruluşu esnasında öngöremeyecekleri ... taraflardan beklenilmeyecek kadar hakkaniyete aykırı bir durum teşkil edecektir. Şöyle ki, işlem temelinin çökmesi “pacta sunt servanda” ilkesinin bir ... işlem temeli kavramının bütün bu kavramlarla arasındaki sınırlar da pek siliktir(312). ” Üçüncü kişi yararına sözleşmelerde işlem temelinin çökmesinde özellik arz eden bir durum bulunmamaktadır. İşlem temelini çökmesi üçüncü kişinin davranışlarından ileri gelmekteyse, bu olaylar da işlem temelinin çökmesi

İlgili Bölümleri Listele (7)

Emre Cumalıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2019

VI. İşlem Temelinin Çökmesi Sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması (clausula rebus sic stantibus); Anglo-Sakson hukukunda frustration, Fransız hukukunda emprevizyon ve Alman hukukunda işlem temelinin çökmesi teorileriyle, faklı ülkelerde farklı esaslarla kabul görmüştür. Türk-İsviçre hukukunda ise ... benimsenen(105) işlem temelinin çökmesi teorisinin öngörülebilen ihlal nedeni olup olmadığını değerlendireceğiz. İşlem temelinin çökmesi, sözleşme kurulurken ... gerçekleşebilir(106). Öngörülebilen ihlal ve işlem temelinin çökmesi, Anglo-Sakson hukukunun Kara Avrupası hukukuna yaptığı bir katkıdır(107). Her ikisi de ahde

İlgili Bölümleri Listele (12)

Tariq A Baloch / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020, Sayfa: 127 - 148

A. İşlem Temelinin Çökmesi (Doctrine of Frustration) İngiliz hukuk sistemi, sözleşmelerin ifasına etki eden beklenmeyen haller ile nasıl başa ... uygulamanın bulunmamasıdır. “İşlem Temelinin Çökmesi” (doctrine of frustration) olarak adlandırılan doktrin aracılığıyla beklenmeyen hallere ilişkin ... şekilde çok daha farklı bir hale dönüştüren bir olayın meydana gelmesi halinde işlem temelinin çökmesi gerekçesine dayanılarak sözleşme sona erdirilebilir ... ortaya çıkan olası negatif sonuçları iyileştirmek adına başvurulamayacağını” belirtmekte fayda vardır.(4) Bu sebeple, mahkemeler işlem temelinin çökmesine

Mustafa Görmez / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2019

C. İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ TEORİSİ Sözleşmenin uyarlanması konusunda işlem temelinin çökmesi teorisi son yıllarda öğreti ve içtihatlarda yerini almıştır.(13) Ayrıca bu teori Türk Borçlar Kanunu Tasarısı ve TBK m. 138 gerekçesinde de dayanak yapılmıştır.(14) İşlem temelinin çökmesi teorisinin ... gerçeğe uygun olmadığı anlaşıldığında işlem temeli çökmüş sayılacaktır.(17) İşlem temelinin çökmesi teorisinin temelini dürüstlük kuralı oluşturmaktadır ... aynen ifasında ısrarcı olmak dürüstlük kuralına aykırılık oluşturur.(19) İşlem temelinin çökmesi teorisinin uygulanabilmesi için sözleşmenin kurulduğu

İlgili Bölümleri Listele (10)

Aslı Günaydınoğlu Tecir / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2022

2.1.İşlem Temelinin Çökmesi Ve BGB 313 Profesör Paul Oertmann, Wegfall der Geschäftgrundlage (işlem temelinin çökmesi) teorisini geliştirmiştir(585 ... birisi için katlanılamaz ölçüde bozulması ya da ortadan kalkması halinde işlem temelinin çökmesinden bahsedilir(587). İşlem temelinin çökmesi Alman ... 2002’de yürürlüğe giren köklü değişiklik ile bu hususa kanunda yer verilmiş ve bu doğrultuda işlem temelinin çökmesi, sözleşmelerin uyarlanması ve sona ... zorluklarına sebebiyet verebileceğini savunanlar da olmuştur(591). BGB 313 düzenlemesinde işlem temelinin çökmesi şu şekilde ele alınmıştır(592): (1) “Eğer

İlgili Bölümleri Listele (17)

Murat Erbilen / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2025

a.Durumlarda Esaslı Değişiklik Her durum değişikliğinin işlem temelinin çökmesine sebebiyet vermeyeceği, dolayısıyla sözleşmenin uyarlanmasına imkân tanımayacağı tabiidir. İşlem temelinin çökmesinin kabul edilebilmesi için sözleşmenin kurulmasından sonra durumlarda ağır surette değişikliğin olması ... uygun olması” ifadesi işlem temelinin tespitinde de esas alınabilecektir. Buna göre, borçlunun, işlem temelinin çökmesi kuramına dayanabilmesi için ... . Bu nedenle, işlemin temelini teşkil eden durumun sözleşmenin kurulma anında tasavvur edilen durumdan farklı olması halinde, işlem temelinin çökmesi

İlgili Bölümleri Listele (14)

Halil Mert Özel / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023

) uyarlanması (intibakı) kaçınılmazdır (…)”(90). Daha sonraki yıllarda Yargıtay işlem temeli çökmeden de hâkimin toplu iş sözleşmesine müdahale edebileceği yönünde kararlar vermiştir(91). Kanaatimizce taraflarca yapılan değişikliklerde de işlem temelinin çökmesine gerek yoktur. Değişikliğin sebeplerinden biri işlem temelinin çökmesi olabilir. Fakat işlem temeli çökmeden de taraflarca sözleşmede değişiklik yapılabilir. Taraflarca değişikliğe gidilmesi durumunda işlem temelinin çökmesi teorisine artık başvurulamayacağı ve yargısal müdahalenin gerçekleşemeyeceği öğretide savunulmaktadır(92). Zira hâkimin sözleşmeye

İlgili Bölümleri Listele (23)

Mustafa Tolga Özer / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2019

ilişkin beklentilerin gerçekleşmemesi durumunda, sözleşmeye müdahale imkânı tanıyan bir diğer hukuki kurum da “işlem temelinin çökmesi” ve bu nedenle ... durumunda; hata ile işlem temelinin çökmesi kurumları arasındaki sınırın çizilmesinin imkânsızlaşacağını ve bu birbirinden farklı iki kurumun kullanım alanlarına ilişkin karışıklık meydana geleceğini savunmaktadır. Yazarlar, işlem temelinin çökmesi durumunda, hataya ilişkin hükümlerden farklı olarak ... hükümleri yerine işlem temelinin çökmesi kurumuna başvurulmasının sözleşme güvenliği açısından da daha yerinde olacağını ifade etmektedir(437). Çıkış

İlgili Bölümleri Listele (3)

Sülün Güçer / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2005, Cilt 23, Sayı 2

G)Sözleşmenin İfası İlkelerin altıncı bölümünü oluşturan sözleşmenin ifası bölümü, genel anlamda ifa ve işlem temelinin çökmesi olarak tercüme ... temelinin çökmesi başlığını taşımaktadır(48). Bu alt başlık üç maddeden oluşmaktadır(49). İşlem temelinin çökmesi, bu maddelerde sözleşmenin taraflarından birinin ediminin, diğerine oranla ağırlaşması olarak tanımlanmıştır (m. 6.2.2)(50). Ayrıca işlem temelinin çökmesi durumlarında dezavantajlı konuma düşen ... kullandığını belirtmekte fayda vardır. Bu itibarla altıncı bölümün ikinci alt başlığını oluşturan “hardship” kavramı “işlem temelinin çökmesi”, “Wegfall der

Mustafa Alp / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2020, Sayfa: 103 - 127

değişikliği talep etmektedir. Oysa işlem temelinin çökmesine bağlı olarak kabul edilen temel ilke, sözleşmeyle normal olarak üstlenilen bir rizikonun ortaya

Esma Elif Şafak Sarıkaya / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2022

temeli kavramını ve işlem temelinin çökmesi hallerini yakından inceleme zorunluluğu mevcuttur. Esasında işlem temelinin çökmesi teorisinin Türk hukukuna ... 2.Aşırı İfa Güçlüğünün İşlem Temelinin Çökmesi İle İlişkisi a.Genel Olarak Aşırı ifa güçlüğü, Alman hukukunda işlem temelinin çökmesi hallerinden ... -İsviçre hukukunda kanuni bir düzenlemesi olmayan ancak Alman Hukukunda 2002 reformuyla kanun kapsamına alınan işlem temelinin çökmesi hükmünün (BGB §313 ... arasındaki dengenin bozulmasına bağlı olarak işlem temelinin çökmesine dayandırdığı görülmektedir(183). (178) BT-Drs. 14/6040, s. 174; Soergel/Teıchmann , BGB

İlgili Bölümleri Listele (35)

Muhammet Emin Bingöl / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2018

ve adalete aykırı olacaktır(107). Bu noktada ahde vefa ilkesinin istisnası olan ilke ise işlem temelinin çökmesi ilkesidir(108). İşlem temelinden ... üzerine iradelerini inşa ederler. İşte bu tasavvurların gerçeğe aykırı olduğu anlaşıldığında, işlem temeli çökmüş sayılır(110). Doktrinin büyük bir ... şartlara göre uyarlanmasını kabul etmektedir(111). Kanun işlem temelinin çökmesi halinde dürüstlük kuralının özel bir görünümünü teşkil eden sözleşmenin ... açısından hangi teorinin daha uygun olduğu hususu tartışmalıdır. Bu teoriler, clausula rebus sic stantibus, emprovizyon ve işlem temelinin çökmesi

İlgili Bölümleri Listele (2)

Nida Malbeleği / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2020

B. Alman Hukukunda İşlem Temelinin Çökmesi (Wegfall Der Geschäftsgrundlage) Teorisi Sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasıyla ilgili “işlem ... edilmesinin pek tabii bir durum olması” yeterlidir(124). Ancak bu noktada şuna dikkat çekmek gerekir ki; işlem temelinin çökmesi, sözleşmenin uyarlanması için ... taraflardan birine ait olan bir düşünce oluşturabileceği gibi, tarafların ortak düşünceleri de oluşturabilir(126). İşlem temelinin çökmesi teorisinin hukuki temeli olarak, dürüstlük kuralının (Treu und Glauben) kabul edildiği belirtilmektedir(127). İşlem temelinin çökmesi teorisinin temelinde risk paylaşımı ve

İlgili Bölümleri Listele (22)

Ayşe Ledün Akdeniz / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018

3.4. İşlem Temelinin Çökmesi ile İmkânsızlık İfa Engelinin Karşılaştırılması İşlem temelinin çökmesi, sözleşme taraflarının sözleşme kurulduğu ... ). İşlem temelinin çökmesi, imkânsızlık ifa engelinin hatalı gelişimini bir parça olsun geri itebilmiş ve edimin yerine getirilmesinin ekonomik olarak ... hepsinin bir arada gerçekleşmesi gerekli değildir(146). 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda ilk defa işlem temelinin çökmesi teorisi ile ilgili bir hükme ... aksine, aslında işlem temeli teorisi ile bir ilgisi olmadığı dahi ifade olunmuştur(148). Her şeyden önce BK m. 138’de, yalnızca işlem temelinin çökmesi

İlgili Bölümleri Listele (5)

Pelin Çavdar / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

C. İşlem Temelinin Çökmesi 1. Genel Olarak Öncelikle belirtmek gerekir ki, işlem temelinin çökmesi(171) Alman hukukunda ortaya çıkmış ve ... işlem temelinin çökmesi hallerinden sadece bir tanesi olan aşırı ifa güçlüğünü içerdiği, bunun aksine hükmün edimler arası dengenin bozulması ve sözleşme ... güçlüğü dışında kalan işlem temelinin çökmesi hallerinin düzenlenmesinden bilinçli olarak kaçınıldığı madde gerekçesinden anlaşılmakta olup, diğer haller ... amacının işlem temelinin çökmesi hallerinin tamamını kapsamak olduğu, söz konusu hükümde bir örtülü boşluğun(177) mevcut olduğu, bu boşluğun ise amaca uygun

İlgili Bölümleri Listele (18)

Erhan Kanışlı / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2018

, işlem temelinin çökmesi kurumuyla karşılaştırıldığında, gelecekteki olgularda yanılmaya düşenin gereğinden fazla korunmasına yol açacaktır. Şöyle ki ... değişikliğini (önceden görmemiş, ancak) önceden görmesi gereken kimse, işlem temelinin çökmesi çerçevesinde hukuken korunamazken; yanılma hükümlerinin gelecekteki olgulara uygulanabileceği kabul edilirse, yanılmayı ileri sürerek sözleşmeyi sona erdirebilecektir(1303). Bu durum, işlem temelinin çökmesi teorisinin temelinde yatan “riskin adil paylaşımı”(1304) ilkesiyle uyuşmamaktadır. Nitekim Alman hukukunda (§ 313 BGB), temel yanılması ile işlem temelinin çökmesinin

İlgili Bölümleri Listele (19)

Çisil Durgun Arslan / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2021

dd. Frustration Teorisinin Kısaca Değerlendirilmesi Frustration teorisinin, Kara Avrupası’nda alışık olduğumuz imkânsızlık, işlem temelinin çökmesi ... ne kadar söz konusu düzenlemenin “işlem temelinin çökmesine” ilişkin olduğu açık şekilde belirtilmiş olsa da aşırı ifa güçlüğü kurumu, işlem temelinin ... ) Alman hukukunda benimsenen işlem temelinin çökmesi ile ilgili bilgi için bkz. Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 1005 vd.; Antalya, Cilt: III, para. 1496 ... , s. 54. (1466) Alman hukukunda da imkânsızlık kavramı ile işlem temelinin çökmesi kavramlarının birbirinden ayırt edilmesi gerektiği yönünde bkz

İlgili Bölümleri Listele (5)

Olgu Özdemir / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

tutulması yerine sonlandırılmasına yol açacaktır(196). Alman Hukukunda ise sözleşmenin ayakta tutulabilmesi için işlem temelinin çökmesi teorisi ... alarak sözleşmeye müdahale etmenin hukuki temeli, dürüstlük kuralı olarak kabul edilmektedir(197). İşlem temelinin çökmesi, Alman Hukukunda BGB § 313’te ... şekilde kaleme alınmıştır(199). İşlem temelinin çökmesi teorisi, İsviçre-Türk Hukuk sistemindekine göre oldukça geniş bir niteliktedir, temel hatası olan ... borçlarında da uygulanır”. Gerekçede düzenlemenin “işlem temelinin çökmesi”ne ilişkin olduğu ifade edilmektedir. TBK m. 138 ile Alman Hukukundaki teorinin

İlgili Bölümleri Listele (4)

Mustafa Dural / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 1974, Cilt 7, Sayı 4

(3) bu durumlarda, objektif işlem temelinin çökmesi görüşüyle doğru sonuca varılacağını savunmaktaydı. Ancak, daha sonra bu görüşünden ayrılmış ve ... , artık objektif işlem temeli haline gelmiştir. Bunun ortadan kalkması ise, objektif işlem temelinin çökmesinden başka bir şey değildir. Objektif işlem ... olan şeyin yok olması sonucu, objektif işlem temelinin çökmesidir. Çünkü, kilisenin varlığı ya da çocuğun hayatta olması, sözleşmenin varlığı için ... çocuk ölürse, sözleşmenin amacı elde edilemez ve sözleşme anlamsız, amaçsız ve konusuz hale gelir. Bu durumda, objektif işlem temelinin çökmesinden başka

Harun Demirbaş / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021

IV. İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ Sözleşmeden doğan borcun ifasının uzun zaman aldığı durumlarda sözleşmenin kurulduğu sırada mevcut olan şartların zaman ... öngörülebilirliğinden söz etmek mümkündür. İkinci olarak işlem temelinin çökmesine sebep olan olayın haricilik karakterine sahip olması gerekir. Diğer bir ifade ile ... şekilde ifasını güçleştiren, işlem temelinin çökmesine sebep olan hususun engellenemez nitelikte olması da bir diğer şarttır. Borçlu alacağı önlemlerle yine ... . Sözleşmenin kurulduğu sırada belirlenen bedelin işlem temelinin çökmesi dolayısıyla alım gücünü yitirmesi üzerine bedelde değişiklik yapılmasını talep etmiş

İlgili Bölümleri Listele (4)

Barış Demirsatan / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2017

hukukunda bir görüşe göre haklı nedenle fesih, işlem temelinin çökmesinin somutlaşmasını oluşturur ve işlem temelinin çökmesine başvurulmasını engeller. Diğer bir görüş ise işlem temelinin çökmesinin fesihten kaçınma imkânı vermesi, asıl olanın hukuki işlemlerin ayakta kalması olduğundan bahisle uyarlama ile işlemin ayakta tutulmasının mümkün olduğu hallerde işlem temelinin çökmesinin öncelikli olduğunu kabul eder. Nihayet, iki kurumun bağımsız olduğunu savunan

İlgili Bölümleri Listele (6)

Aslı Çavuşoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

çökmesi” (Störung der Geschäftsgrundlage)(106) teorisinin de etkisi ile bir likte ekonomik imkânsızlık, giderek işlem temelinin çökmesi hali olarak görülmeye başlamıştır(107). Kaynağını dürüstlük kuralında bulan(108) işlem temelinin çökmesi teorisi, Alman Borçlar Hukuku reformu ile birlikte § 313 BGB ... takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir”. Bu düzenleme ile birlikte, borcun ifasının güçleştiği hallerin, artık işlem temelinin çökmesi kapsamında ... , ekonomik ve manevi imkânsızlığı sübjektif imkânsızlık kavramı altında ele alınmış, ancak bunların “işlem temelinin çökmesi” kavramı ile çözülmesi gerektiğini

İlgili Bölümleri Listele (7)