Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

ii.Türk Borçlar Kanununda Vadenin Hesabında Dikkate Alınacak Yedek Hukuk Kuralları İfa için bir vade öngörüldüğü hallerde, ifa zamanı takvim günü esası ile belirlenmişse bir sorun yoktur. Örneğin, “10.05.2018” gibi ifa zamanı belirlemelerinde yoruma gerek yoktur. Ancak taraflar takvim günü dışın da ay, hafta, gün esaslarına dayalı olarak ifa zamanı belirlediklerinde, sürelerin hesabı gerekecektir. Sürelerin hesaplanmasına ilişkin yedek hukuk kuralları yol gösterici olacaktır. Zamanın hesabında göz önünde tutulan en küçük zaman birimi gündür(153). İfa zamanının sözleşmenin akdedilmesinden sonra

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

3.İfa Zamanı Bütün borç ilişkilerinde edimin ifa edileceği bir zaman söz konudur. İfa için bir vadenin kararlaştırılmadığı hallerde dahi bir ifa ... borçluya ifa için muhtaç olduğu zamanın tanınması gerekir(22). İfa zamanı, borcun gereği gibi ifa edilmiş sayılabilmesi açısından önem taşır(23). Borcun ... yerinin neresi olduğu • Borcun ifa zamanının ne zaman olduğu • İfanın konusu Bu çalışma yukarıda belirtilen sorunlar arasından “borcun ne zaman ifa edileceği” üzerine ayrıntılı bir incelemeyi içerecektir. Bir borcun ne zaman ifa edileceği, sözleşme ile kararlaştırılabilir. Bu bağlamda, taraflar borcu

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

4.Edimlere Dayalı Olarak İfa Zamanı Davranış biçimi açısından edim çeşitleri, verme, yapma ve yapmama olarak ayrılmaktadır. İfanın konusunun verme ve yapma olduğu durumlarda, ifa zamanı bir defada, dönemli, aynı anda, diğerinin ifasından sonra vb. şekillerde kararlaştırılabilir. İfanın konusu yapmama (kaçınma ve katlanma) borcu olduğunda ifa zamanı, belirli bir süre olarak (zamana yayılmış bir şekilde) belirlenmektedir. Örneğin, rekabet etmeme ... altındadır. Bu borçlar açısından, başlangıç ve sonunu tespit etmek bakımından ifa zamanına ve hesaplanmasına ilişkin kurallardan yararlanılır. Tarafların

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

C.Borçlu Açısından İfa Zamanı Her ne kadar ifa zamanını incelerken alacaklı bakış açısı ile hareket etsek de, borç ilişkisinin iki taraflı olması bizi borçlu açısından ifa zamanının ne zaman olması gerektiği sorusuna da yöneltecektir. Buradaki soru şudur: “Borçlu borcunu ne zaman alacaklıya sunabilecek ve alacaklıyı ifayı kabule zorlayabilecektir?”

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

6.İşin Niteliğinden Doğan İfa Zamanı Taraflar ifa zamanına ilişkin düzenleme yapma yoluna gitmemişlerse, konuya ilişkin herhangi bir kanunda özel bir düzenleme de bulunmadığında, hâkim ifa zamanını belirlerken işin niteliğine bakmak zorundadır. İlk olarak, işin niteliğinden anlaşılması gereken borcun konusunu oluşturan edimin niteliğinin değerlendirilmesidir. Örneğin, günlük gazetenin gününde gelmesi, öğle yemeği siparişi verildiğinde öğle yemeği ... , çalışmasının her aşamasında uygun belgeler hazırlaması beklenemez(230). İkinci olarak, borç ilişkisinin niteliği de ifa zamanının belirlenmesinde etkili

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

Sonuç İfa zamanı TBK m. 90 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiş olup, taraflarca sözleşmede kararlaştırılabilir. İfa zamanı kavramını arkalı önlü bir ... işaret eder. İfa zamanı birinci anlamında, alacaklının borçludan edimin ifasını isteyebileceği anı, borcun ifasının muaccel olmasını (Fälligkeit), ifade ... Kanunumuzun ifa zamanı ile ilgili hükümlerine baktığımızda muacceliyet kavramının konunun orjinine oturduğunu görmekteyiz. Tezimizde geçen her konu ve kavram da ... bölümde ifade ettiğimiz üzere ifa zamanı sadece vade ile tayin olmaz, vade dışında muacceliyet ihbarı ya da geciktirici koşul öngörülmüş olabilir. İfa

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

2.İfa Zamanı ve Erken İfa a.Teslim Borcu Akdin konusu şeyi teslim etme, ödünç verenin borcu olup bu borcun ifa zamanı tayin edilirken birkaç noktaya bakmak gerekir. İlk olarak teslim ve kullanma müddeti ile ilgili sözleşmede hüküm var mı ona bakılmalıdır. Eğer böyle bir müddet yoksa ve teslim zamanı da gösterilmemişse, şeyin tahsis amacından teslim zamanına ve kullanma müddetine ilişkin bir çıkarım yapılabilir(451). Örneğin A B’ye kullanması ... olarak, sözleşmede hüküm yoksa ve şeyin kullanım amacından da ifa zamanına ilişkin bir sonuca ulaşılamıyorsa, ariyet veren genel hüküm gereği derhal ifa

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

bilmediği vade türüdür. Bu tarih sözleşme görüşmeleri sırasında ifa zamanı olarak esas alınmaktadır ancak tarih henüz net değildir(145). Örneğin, düğün ... günü, ifa zamanından önce açık/kesin olarak tespit etmesini yeterli bulur(147). Doktrinde bir başka görüş, ifa zamanının gelecekte gerçekleşmesi beklenen bir olguya bağlandığı hallerde, koşuldan bahseder. Ancak buradaki koşul, hükümlerini doğurduğu kesin olan bir borcun ifa zamanını tayin bakımından söz konusudur(148). Düğün olgusu ifa zamanının tayininde koşuldur; düğünden iki gün sonra ödeme yapılması kararlaştırılmışsa buradaki iki gün belirli vadedir

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

2.İfa Zamanı ve Erken İfa a.Teslim İçin Belirli Bir Tarihin Saptanmış Olması (CISG m. 33/I-a) Her konuda olduğu gibi ifa zamanı konusunda da taraf iradelerine öncelik tanıyan CISG, tarafların ifa zamanı konusunda düzenleme yapmış olmaları olasılığını öncelikli olarak düzenlemiştir. Eğer sözleşme ile belirlenmiş veya sözleşme ile belirlenebilir bir tarih varsa, satıcı malları bu tarihte teslim etmek zorundadır. Bu tarihte teslimin yapılmamış olması ise, sözleşmenin ihlali anlamına gelir (m. 45/I) (423). Hukukumuzda da tarafların belirli bir tarihi teslim tarihi olarak kararlaştırmaları mümkündür. Bu hallerde

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

2.İfa Zamanı ve Erken İfa a.Teslim ve Mülkiyeti Devretme Borcu Tüketim ödüncü sözleşmesinde ödünç verilen şeyin mülkiyeti ödünç alana geçer. Ödünç konusu şey misli ve tüketilebilen bir şey olduğu için ödünç veren mülkiyeti devretmek durumundadır. Tüketim ödüncünden doğan alacağın ne zaman talep ... gibi borçlu da hemenifayı önerebilir(461). Para ödünçlerinde teslim, nakden veya hesaba havale yoluyla gerçekleştirilebilir. Bu tür ödünçlerde ifa zamanı sözleşmenin kurulduğu andır. Ancak EFT işlemi için ifa zamanı iş günleri ve iş saatlerinde söz konusu olabilecektir. Ödünç alan ödeme güçsüzlüğüne

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

2.İfa Zamanı ve Erken İfa a.Yayınlatanın Eser Teslim Borcu Yayınlatanın esas borcu, eserini yayınlayana teslim etme borcudur. Eseri teslim borcunun ifa zamanı incelenirken ikili bir ayrım yapılabilir: a. Tamamlanmış eserin teslim zamanı: Bu noktada genel hükümlere bakmak gerekecektir. Hâlihazırda tamamlanmış bir eser varsa, yayınlatan onu hemen teslim etmelidir. Buradaki “derhal” kelimesi sert bir şekilde uygulanmamalıdır. Mesela, eserinde bazı ... ifa zamanı konusunda öncelikle sözleşmeye bakmak gerekecektir. Sözleşmede hüküm yoksa işin niteliği gereği eserin teslim edileceği zaman hesaplanacaktır

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

c.Yollanacak Borçlar Bunlar temelinde aranılacak borçlardır. İfa yeri borçlunun sözleşmenin kurulduğu anda bulunduğu yerdir. Borçlu ayrıca borç konusunu alacaklıya yollama yan edim yükümünü üstlenmiştir. İnternetten yemek siparişi ve verilen diğer siparişler böyledir. Taşıma ve yollama giderlerine aranılacak borçtaki gibi alacaklı katlanacaktır. Borçlunun borcunu vadesinde ifa etmiş sayılması için, aranılacak borçlarda ifa zamanında edimi hazır tutmuş; götürülecek borçlarda da edimi ifa zamanında alacaklıya ulaştırmış olması gerekir. Yollanacak borçlarda, alacaklının ifa zamanında edime kavuşması gerekir.

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

2.İfa Zamanı ve Erken İfa Kurulan mesafeli sözleşmelerin ifası ve özellikle ifa zamanı konusunda TKHK m. 48’in 2. ve 3. fıkralarına bakmak gerekecektir. Alıcı, siparişi satıcı tarafından onaylanınca ödeme yükümlülüğü altına girmektedir. Ödemeyi de o sırada kredi kartı veya havale gibi ödeme ... ). Satıcı ise borcunu hemen değil, taahhüt ettiği zamanda ifa eder. Yani satıcı bakımından ertelenmiş ya da vadeye bağlanmış bir borç vardır. Çünkü onun ifası ... olarak gerçekleşmektedir. Alıcının ödemesi online olur, sipariş teslimatı da online olarak gerçekleşir(556). Yani ifa zamanı bakımından muacceliyetin

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

. Eğer ifa zamanı taraflarca kararlaştırılmamışsa veya kanun ile bir süreye bağlanmamışsa veya işin niteliği bir süreyi gerektirmiyorsa o takdirde borç ... tarihi: 19.10.2017. (53) “İfa zamanı gelmemiş bir borç için, borcun ödenmeyeceği ihtimaline binaen alacaklı tarafından önceden alacak davası açılması mümkün değildir. Mahkeme, hukuki yarar oluşması için borcun ifa zamanını bekleyemez.” Yargıtay 10. HD’nin 09.05.2017 tarih ve 20060/ 3985 kararı, http ... b.Borcun Kaynağının Muacceliyete Etkisi aa.Sözleşme Muacceliyetin belirlenmesinde borcun kaynağına bakılmalıdır. Sözleşmeden doğan borçlarda ifa

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

bb.Ticaret Kanununda Ticaret Kanununda ifa zamanına ilişkin ilk düzenleme acentenin ücret hakkına ilişkindir. Taraflar acentelik sözleşmesinde acentenin ücretinin ifa zamanını serbestçe belirleyebilirler. Bu süre “ücret hakkının doğumundan itibaren en çok 3 ay ve herhalde sözleşmenin sona erdiği ... müvekkilin kusuruna acentenin katlanması beklenemez. Ticaret Kanununda ifa zamanına ilişkin bir diğer düzenleme çek ile ilgilidir. Bir kambiyo senedi türü ... m. 1427 hükmü, ifa zamanını şu şekilde düzenlemiştir: “Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

c.Muacceliyet İhbarı İfa zamanını belirleme yetkisi taraflardan birine veya üçüncü bir şahsa bırakılabilir. Bu kişi, ifa zamanını, muacceliyet ihbarı ile diğer tarafa bildirir. Vadeyi tayin hakkı bir yenilik doğuran hak ve muacceliyet ihbarı bir yenilik doğuran işlemdir (166). İfa zamanını belirleme yetkisine sahip bulunan tarafın veya üçüncü şahsın bu yetkisini dürüstlük kuralına uygun olarak kullanması gerekir. İfa zamanının tespiti ... istediği zaman ifa edebilme yetkisine sahip olması ancak eksik borçlarda söz konusudur. Eğer “borçlu için uygun zamanda” veya “borçlu fırsat bulunca

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

e.Kanun Tarafından Düzenlenen Bazı Özel İfa Zamanı Kuralları aa.Medeni Kanunda Medeni Kanunda ifa zamanına ilişkin düzenlemeye miras hukukunda rastlamaktayız. TMK m. 600/2 hükmüne göre, vasiyet borcu ölüm ile doğar, borçlunun mirası kabul etmesi ya da red hakkının düşmesi ile muaccel olur(178). Vasiyet borçlusu, vasiyeti yerine getirme görevlisi, yasal veya atanmış mirasçıdır (TMK m. 600/1). Vasiyet alacaklısı ise, miras bırakan öldüğü zaman lehine tasarruf yapılmış olan gerçek veya tüzel kişi vasiyet alacaklısı olabilir. (178) MK m. 600/2 gerek vasiyet alacağının doğması, gerek muaccel olmasına ilişkin

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

B.Cısg Kapsamında İfa Zamanı ve Erken İfa 1.Genel Olarak 1980 tarihli Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG)(421), uluslararası ticari satımlara ilişkin olup, 01.08.2011 tarihi itibariyle Türk Hukukunun bir parçası haline gelmiştir. Dolayısıyla aşağıda yapılan açıklamalar, aynı zamanda, Türk Hukukunda uygulanması gereken, uluslararası ticari satışlar için de geçerli olacaktır. CISG kapsamında da kural Türk Borçlar Kanunu’nda olduğu gibi ifa zamanının taraflarca serbestçe belirlenebilir olmasıdır(422). CISG m. 33, sözleşmede teslim anı için

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

2.İfa Zamanı ve Erken İfa a.Kira Bedelinin Ödenmesi Borcu Kira bedelini ödeme borcu kiracının asli edim borcu olup, kiralanan şeyin kullanılmasının karşılığını oluşturur. Kiracının asli edimini oluşturan kira bedelini ödeme borcunun ifa zamanı ilke olarak sözleşmede kararlaştırılır. Kira sözleşmesinde böyle bir hüküm yoksa, kira bedeli, yerel âdette öngörülen zamanda ödenir. Yerel âdet yoksa yasal muacceliyet kuralı devreye girecektir. TBK m. 314’e göre, “Kiracı, aksine sözleşme ve yerel âdet olmadıkça, kira bedelini ve gerekiyorsa yan giderleri, her ayın sonunda ve en geç kira süresinin bitiminde ödemekle

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

Üçüncü Bölüm - Özel Borç İlişkilerinde İfa Zamanı ve Erken İfa A.Satış Sözleşmesi 1.Genel olarak Satış sözleşmesinde alıcının asli edimini satış bedeli oluştururken; satıcının asli edimini satılanının zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme borcu oluşturmaktadır. Edimlerin ne zaman ifa edileceği satış sözleşmesinde kararlaştırılabilir. Taraflarca ifa zamanı sözleşmede kararlaştırılmamışsa kanun bize bu konuda yol gösterici olacaktır. TBK m. 234’e bakılacak olursa, “Aksine sözleşme yoksa, satılan alıcının zilyetliğine girince satış bedeli muaccel olur.” kuralı ifa sırasında önceliği satıcıya yüklemiş

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

Giriş Tezimizin konusu esasen borçlunun erken ifa yetkisine odaklanmış olup, erken ifa konusunu anlayabilmek adına ifa zamanı konusu da geniş bir çerçeve içinde incelenmiştir. Başlık seçimi de iki konuyu içerecek şekilde oluşturulmuştur. Borçlar Kanunumuz kural olarak borçluya borcunu erken ifa ... gereği erken ifa yetkisi bulunmayabilir. Birinci bölümde ifa zamanı konusu özellikle muacceliyet ekseninde incelenmiş olup, konu ile ilgili temel ... da erken ifa ile gelen indirim imkânı konusu üzerinde durulmuştur. Üçüncü ve son bölümde ifa zamanı ve erken ifanın özel hukuk ilişkilerindeki

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

borçlanmış, borç ilişkisi kurulmuştur. Edimlerdeki farklılık edimin bizzat konusunda olabileceği gibi, yerine getirilme tarzında, örneğin ifa zamanına ... belirlidir. Belirsizlik hangisinin yerine getirileceğine ilişkindir. Erken ifa ile farkına gelirsek, erken ifada ifanın zamanı konusunda belirsizlik vardır ... varyasyonları vardır. Sonuç olarak ifa zamanı noktasındaki belirsizlik, erken ifada seçimlik borçtan daha fazladır. (306) Guhl/ Koller , Das Schweizerische

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

ölçüde azaldığı vade türüdür. İfa zamanına ilişkin en keskin hatlara sahip vade türüdür. Bu keskin hatlar kimi zaman edimin niteliğinden kaynaklanmakta ... olacaktır. Sonuç olarak, nispi kesin vadede belirlenen ifa zamanında, ifanın yapılmamasına bağlı olarak menfaat azalması gündeme gelir, alacaklı zarara uğrar ... gecikmesi, kural olarak (diğer temerrüt şartlarının da gerçekleşmesiyle) borçlunun temerrüde düşmesi sonucunu doğurur. Ancak özellikle, ifa zamanının ... mümkün olmadığı durumlarda, borçlunun edimini zamanında ifa etmemesi durumunda artık temerrüt değil, imkânsızlık hükümlerinin uygulanması gerektiği ileri

Aygül Kızılay Güneylioğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2022

Önsöz “İfa Zamanı ve Erken İfa” başlıklı çalışmamız uzun bir sürecin sonucunda meydana gelmiş olup, esasen ifa zamanından çok erken ifa kavramı ve durumuna odaklanmaktadır. Erken ifa olanağını anlayabilmek için de ifa zamanı müessesesini iyice kavramak gerekmektedir. Bu sebeple biz iki kurumu da aynı başlıkta bir araya getirme ve başlıkların altında ayrıntılı şekilde inceleme gereği duyduk. Doktora çalışmalarıma ve hatta yüksek lisansa başlamadan önce lisans hayatımda bana borçlar hukukunu sevdiren Hocam Doç. Dr. Melek Bilgin Yüce’ye buradan teşekkür etmek isterim. Konuyu seçmemde yol

Gözde Hatipoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2019

II. İFA ZAMANININ TANIMI Borçlar Kanunu’nun “İfa zamanı” başlığı altında düzenlenen hükümlerine bakıldığında ifa zamanı kavramının tanımlanmamış olduğu görülmektedir. Yasakoyucu, ifa zamanı bakımından süreye bağlı ve süreye bağlı olmayan borç ayrımı yapmış; “Süreye bağlanmamış borç” başlıklı 90. maddesinde “İfa zamanı taraflarca kararlaştırılmadıkça veya hukuki ilişkinin özelliğinden anlaşılmadıkça her borç, doğumu anında muaccel olur.” demekle yetinmiştir. İfa zamanı kavramı, deyim yerindeyse dar ve geniş anlamda olmak üzere iki farklı şekilde karşımıza çıkar: Dar anlamıyla ifa zamanı, alacaklının