Meltem Ece Oba / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020, Sayfa: 485 - 491

bulunmaktadır ve bir tasarruf işlemi olan alacağın devri sözleşmesini alacak hakkını devir borcu altına sokan ve sadece bir borçlandırıcı işlem olan “alacağın ... III. Türk Hukuku Bakımından Değerlendirme Türk hukukunda yabancılık unsuru içeren alacağın devri sözleşmelerine uygulanacak hukuk belirlenirken, maddi hukuk hükümleri uyarınca alacağın devri sözleşmesinin niteliğinin anlaşılmış olması hem meselenin vasıflandırılması hem de ilgili bağlama noktasının tespiti açısından önem taşır. Bu nedenle öncelikle ana hatlarıyla Türk borçlar hukukunda alacağın devri sözleşmesinin niteliğine yer verilecektir. “Türk

Meltem Ece Oba / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020, Sayfa: 462 - 466

I. Genel Olarak: Alacağın Devri İşlemi Alacağın devri, “dar anlamda bir borç ilişkisinde alacağın alacaklı tarafından bir başka kişiye devredilmesidir”(1). Dar anlamda borç ilişkisinde aktif süje alacaklı, pasif süje borçludur ve alacağın devri ile aktif süje olan alacaklının değişmesi sonucu ortaya çıkar(2). Alacağın devri işlemi alacağı devralan ve devreden arasında gerçekleşmekle beraber, bu ilişki borçluyu da ilgilendirmektedir. Alacağın ... önce alacağın devri işlemini aşağıdaki şekilde şematize etmenin faydalı olacağı düşünülmüştür: Alacağın devri, devreden ve devralan arasındaki

Meltem Ece Oba / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020, Sayfa: 469 - 474

arasındaki hukukî ilişki tarafların aralarındaki sözleşmeye uygulanacak hukuka tâbidir. Bu kapsamda, tarafların alacağın devri sözleşmesinden doğan yükümlülükleri(25) alacağın devri sözleşmesinin geçerliliği(26) borçlunun devreden yani eski alacaklıya ödeme yapması halinde devredenin devralana karşı sorumlu ... gerekecektir. Ayrıca, daha sıkı ilişkili bir hukukun tespiti halinde bu hukukun uygulanması da gündeme gelebilir(28). Alacağın devri sözleşmesinin şekline uygu lanacak hukuk ise Roma I Tüzüğü md. 11 uyarınca sözleşmenin esasına uygulanacak hukuk veya yapıldığı yer hukukuna göre belirlenir. Alacağın devri işlemine

Meltem Ece Oba / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020, Sayfa: 483 - 485

B. İsviçre Milletlerarası Özel Hukukunda Alacağın Devri İsviçre Hukuku’nda alacağın devri, “Milletlerarası Özel Hukuka Dair Federal Kanun(85 ... . Alacağın iradî devrine ilişkin kanunlar ihtilafı kuralı ise İMÖHK md. 145 uyarınca(86) düzenlenmiş olup bu bölümde incelenecektir. İMÖHK md. 145/1 uyarınca, alacağın devri sözleşmesine tarafların seçmiş olduğu hukuk; böyle bir seçim yapılmaması halinde alacağın tâbi olduğu hukuk uygulanır. İMÖHK md. 145, borçluyu ... alacaklarının devrinde hukuk seçimine ilişkin özel bir düzenleme içermektedir. İMÖHK md. 145/2 uyarınca, bir işçinin alacağının devrine uygulanacak hukuk

Meltem Ece Oba / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020, Sayfa: 474 - 481

tarafından birden çok kez devri durumunda alacağı devredeninin ikinci ve daha sonraki işlemler bakımından alacağı devir yetkisi bulunmayacağından yalnızca ilk ... 2. Alacağın Devrinin Üçüncü Kişiler Üzerindeki Etkisine Dair Tartışmalar Alacağın devrinin üçüncü kişiler üzerindeki etkisi, alacağı devredenin ... kişilere karşı ileri sürüp süremeyeceğidir(51). Diğer bir ifadeyle, bu mesele bakımından tartışılan husus alacağın devri sözleşmesinin bir tasarruf işlemi olarak üçüncü kişiler üzerinde hangi şartlarda etki doğuracağı hususudur. Bu kapsamda alacağın devrinin üçüncü kişiler üzerindeki etkisine uygulanacak

Meltem Ece Oba / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020, Sayfa: 461 - 462

devri sözleşmelerine günümüzde sıklıkla rastlanılmaktadır. Bu çalışmada, yabancılık unsuru içeren alacağın devri sözleşmesine uygulanacak hukuk konusu incelenecektir. Bu incelemede ilkin alacağın devri işlemi genel olarak ele alınacak bu kapsamda alacağın devri işleminin tarafları, ekonomik hayattaki görünüm biçimleri ve milletlerarası özel hukukta bu işlemin vasıflandırılması bakımından doktrinde tartışmalara yol açan alacağın devri işleminin karma yapısı açıklanacaktır. Ardından, Avrupa Birliği kanunlar ihtilafı hukuku kapsamında Roma I Tüzüğü md. 14 çerçevesinde alacağın devrine uygulanacak hukuk güncel

Lexpera, Temmuz 2018

Ceza Koşulu • Alacağın Devri • Takas

aranmaması gerektiğini savundukları yönünde bkz. Tercier/ Pichonnaz/Develioğlu, s. 433. (4) Özcan Günergök, Alacağın Devrinde Borçlunun Hukuki Durumu, Vedat ... alacakların devrine ilişkin sözleşmenin geçerli olabilmesi için, bu alacakların sebebini oluşturan borç ilişkisinin devir anında var olması koşulunu aramaktadır

Meltem Ece Oba / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2020, Sayfa: 491 - 492

SONUÇ Bu çalışmada ekonomik hayatta pek çok görünüm biçimi olan alacağın devri sözleşmesi temel özellikleri bakımından tanıtılmış ve ardından ... verebilmesi için alacağın devrine uygulanacak hukukun, taraf iradelerinin dikkate alındığı, hukukî kesinliğe hizmet eden ve devir işleminin tarafları bakımından ... alacağın devrine uygulanacak hukukun özel olarak düzenlenmemiş olması karşısında, alacağın devri işleminin bir sözleşme olmasından hareketle, MÖHUK md. 24 çerçevesinde alacağı devreden ve devralan arasındaki ilişki hakkında tarafların alacağın devri sözleşmesine uygulanacak hukuku seçmiş olmaları halinde bu hukukun

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

devir yasağı kararlaştırılması en geç borçlunun alacağın devrini öğrendiği ana kadar geçerli kabul edilmelidir(1449). İsviçre Federal Mahkemesi, alacağın ... açıklandığı üzere, alacaklı ile borçlunun doğmuş bir alacağın devrinin yasaklanması konusunda anlaşması bir tasarruf işlemi niteliği taşımaktadır; alacağın ... geçersiz olur(1445). Bununla birlikte, istisnai olarak, devir anından borçlunun alacağın devrini öğrendiği ana kadar olan dönemde, borçlu ile devreden arasında devir yasağı kararlaştırması BK 188/I hükmü uyarınca geçerli sayılmaktadır(1446). Alacağın devrinin borçlunun durumunu kötüleştirmemesi esasının

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

varılan sonuçlar şunlardır: I. Kanundan, sözleşmeden veya alacağın niteliğinden kaynaklanan bir devir engelinin bulunmaması alacağın devri işleminin ... engel oluşturacağı alacağın devrinde hâkim olan borçlunun korunması prensibi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Yapmama borcunun ifasını talep hakkı ve ... ve devamı hükümlerinde düzenlenen anlamdaki iki taraflı alacağın devri sözleşmesi ile devralana geçirilmesi imkânı da yoktur. Bu hâlde alacağın devri ... ilişkisindeki alacaklı sıfatının üç taraflı anlaşma ile geçirilmesine rıza olarak yorumlanabilir. Alacağın devrinin yalnızca edimin içeriğinin değişmesine yol

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

alacağın devri yüzünden etkilenebilecek olan yalnızca borçlunun içinde bulunduğu somut koşullardır. Devir konusu alacak hakkı göz önüne tutulduğunda ... 2. Alacağın Devri Özgürlüğünün Azami Ölçüde Temin Edilmesi Amacına Dayanılarak Temellendirilmesi a. Alacağın Devri Özgürlüğünün Borçlunun ... temel prensibi ile çelişki ortaya çıkacağı görüşündedir(843). Yazar, alacağın devrinde borçlunun durumunu fiili ve hukuki olmak üzere iki açıdan ele alarak, alacağın devri yüzünden borçlunun fiili durumunda bir kötüleşme meydana gelebileceğini ve bu kötüleşmenin pactum de non cedendo’ya aykırı bir

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

gerekçe gösterilerek, “devir yasağı kararlaştırıldığı” yerine “alacağın devrinin mümkün olmadığı”, “alacağın devir yeteneğinden yoksun olduğu” veya ... görülecektir ki, kanundan kaynaklanan devir engeli, alacağın devrinin emredici bir hüküm vasıtasıyla yasaklanmış olması hâlinde söz konusu olmaktadır(7). Bu ... belirlenmiştir. Çalışma kapsamında bu iki terime birlikte yer verilmektedir: “Sözleşme ile kararlaştırılan devir engeli” BK 183/I hükmüne göre alacağın devrine ... (2) vekâlet sözleşmesinden doğan iş görme alacağı(3) örneklerinde olduğu gibi- sözleşmedeki bir özelliğin alacağın devrine engel oluşturduğu durumları

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

temelinde alacağı devir konusundaki yetki durumunu kanundan farklı düzenleyebilir(1207). Alacağın devrinin sözleşme ile engellenmesi hâlinde, alacaklı ... (c) Tasarruf Yetkisi Görüşü Berger’e göre, bir alacağın devir yeteneği kısıtlı bir hak olarak devri için Thiele’nin önerdiği üç taraflı sözleşme yapısından hareket etme zorunluluğu yoktur; borçlunun devreden ve devralan arasındaki teknik anlamdaki iki taraflı alacağın devri işlemine rızası yeterlidir ... düşünmektedir. Berger’e göre, alacaklının malvarlığında yer alan bir alacak hakkının aktif ve pasif olmak üzere iki tarafı mevcuttur. Bir alacağın devri işleminde

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

engel oluşturan bir alacak hakkının devri kesin hükümsüz olur. Hükümsüzlüğün düzeltilebilmesi imkânı bulunmamaktadır(341). İkinci bir görüşe göre, alacağın niteliğinden ileri gelen devir engeli sadece borçluyu korumaya yönelikse, borçlu bu korumadan feragat ederek alacağın devrine rıza verebilir. Borçlunun baştan izin veya sonradan onay vererek alacağın devrini geçerli hâle getirebilmesi mümkündür(342). Bu görüş kapsamında genellikle, kesin hükümsüzlük ... alacağın, BK 183 ve devamı hükümlerinde düzenlenen anlamdaki iki taraflı alacağın devri sözleşmesi ile devralana geçirilmesi imkânı yoktur(344). Bu hâlde

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

B. Alacağın Devri Geçerli Sayılan Ancak Borçluya Devredene İfa Yetkisi Tanınan Hukuki Düzenlemeler 1. Avrupa Sözleşme Hukuku Prensipleri (PECL ... hükümsüz olacağı kabul edilmektedir. Uygulama alanı para alacaklarının devri ile sınırlı olmayıp her tür alacağın devrini kapsayan bu hükmün birinci ... arasındaki ilişkide yapılan alacağın devri işlemi geçerli olarak hüküm ifade eder(2142). PECL 11: 301 hükmünün birinci paragrafında kabul edilen prensibin üç istisnası bulunmaktadır. Bu istisnalardan birinin koşulları gerçekleştiği takdirde, alacağın devrine ilişkin kendisine bildirimde bulunulan borçlu (PECL 11

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

İKİNCİ BÖLÜM DEVİR YASAĞI ANLAŞMASININ HUKUKİ NİTELİĞİ I. Alacağın Devri Özgürlüğünün Sözleşme ile Engellenebileceği Düşüncesinin Müşterek Hukukta ... başka bir kişi geçebilmektedir(718). Obligatio’ya ilişkin bu kavrayıştan ötürü Roma hukukunda alacağın devri mevcut olmamakla birlikte, alacağın devrine ... geçen yeni bir borç ilişkisi kurulması yoluyla gerçekleştirilebilmiştir(719). Delegatio’nun ekonomik sonucu itibarıyla alacağın devrine benzer olduğu düşünülebilirse de(720) kuruluşu ve meydana getirdiği hukuki sonuçlar itibarıyla alacağın devrinden tamamen farklı olduğu şüphesizdir: Delegatio’da, alacaklı

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

içeriğindeki değişikliğin hangi hâllerde devre engel oluşturacağı alacağın devrinde hâkim olan borçlunun korunması prensibi çerçevesinde değerlendirilmektedir: Kanuna göre, alacağın devri için prensip olarak borçlunun bilgisi ve katılımı gerekli değildir. Alacağın devri, borçlunun bilgisi ve rızası olmaksızın ... görülmektedir(96). Alacağın devri kurumu ve alacağın devri özgürlüğü prensibi bu varsayım üzerine inşa edilmektedir. Her sözleşme ilişkisinde, tarafların ... belirleyici olur. Buna karşılık, alacağın devri özgürlüğü prensibinin benimsendiği bir hukuk düzeninde, sözleşme tarafları arasında bu tür özellikler esas

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

tür hâllerde, kanunun alacağın devrini mutlak biçimde yasaklamadığı, sadece bir devir kısıtlaması öngördüğü yorumu yapılmakta dır. Bu yorum tarzına göre, kanun alacağın devrini tamamen engellemiş, alacağı devir kabiliyetini ortadan kaldırmış değildir; borçluyu koruma amacı doğrultusunda, devrin geçerliliğini onun rıza vermesi koşuluna bağlamıştır. Alacağın devri, borçlunun rızası ile hüküm ifade edecektir(538). Bu yorum tarzı, devir yasağı anlaşmasına ... , alacağın devri özgürlüğü prensibine uygunluğu en geniş şekilde temin etmek, alacağın tedavül yeteneğinin borçluyu koruma amacının dışına taşan bir tarzda

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

yasağının devralanın tahkim kaydından yararlanmasına engel oluşturacağı kabul edilmektedir. Sözleşme ile kararlaştırılmış devir yasağının alacağın devrinin ... alacağın devrinin örtülü olarak engellendiği yorumuna dayanak oluşturan herhangi bir özelliğin mevcut olup olmadığı güven prensibine göre belirlenir(1919 ... altına girerken alacaklının şahsının değişmeyeceğini varsaymakta dürüstlük kuralı gereği haklı sayılabildiği hâllerde, alacağın devrinin örtülü olarak ... olan taraftır. Bu nedenle, sözleşmede açıkça belirtilmiş olmasa bile, kural olarak, tarafların ortak iradesinin alacağın devrinin engellenmesi yönünde

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

bağlanmaktadır. Bu açıklama tarzının isabetli olduğu, ilk planda, devir yasağı anlaşmasının yorumuna dayanılarak ispatlanır: Alacağın devrinin tamamen ... kılabilecek bir kamu menfaati ya da özel bir menfaat tespit edilememektedir. Devrin tamamen engellendiği her anlaşma, alacağın devrinin borçlunun rızasına bağlı ... : Borçlu, devrin tamamen, yani azami seviyede engellendiği ihtimalde, alacağın devrine rıza verme yetkisine sahip olduğuna göre, devrin özel bir koşulun ... , alacaklı ile borçlu arasında yapılan anlaşma ile alacağın devri resmi şekil şartına bağlanmışsa, bu şekil şartı yerine getirilmemiş olsa bile, borçlu rıza

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

alacaktaki devir engelinin sözleşme ile kararlaştırılmış bir devir yasağı olduğu tespitini desteklemektedir. Önsözleşmeden doğan alacağın niteliğinin devre ... önsözleşmeden doğan alacak vasfı taşıdığının belirlenmesi, tek başına, o alacağın niteliğinin devre engel oluşturduğu sonucuna varmaya yetmemektedir. Yetseydi ... edilecekti. Oysaki, taşınmaz satış vaadinden doğan alacağın devri, Türk hukukunda alacağın devrinin asli uygulama alanlarından birini oluşturmaktadır. O hâlde, ikinci aşamada, asıl sözleşmenin niteliğinin önsözleşmeden doğan alacağın doğasındaki devir yeteneğini belirleyip belirlemediği sorusuna odaklanılması

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

C. Borçlunun Alacağın Devrinin Sözleşme ile Engellenmesindeki Menfaatleri ve Bu Menfaatlerin Uygulamadaki Görünüm Biçimleri 1. Alacaklı Olmayana İfa ... ifada bulunurken iyiniyetli olup olmadığının belirlenmesinde alacağın devrinin borçluya bildirilmesi önem arz eder(585). Bildirimin borçluya ulaşmış ... , alacağın devri borçluya bildirilmeden önce, somut olayın koşulları çerçevesinde, borçlunun alacağın devrini öğrenmesi sonucunu yaratacak başka olgular söz konusu olabilir. Bu hâlde, yeni alacaklı (her ne kadar alacağın devri borçluya henüz bildirilmemiş olsa da) borçlunun önceki alacaklıya ifada bulunurken

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

B. Alacağın Devri İşleminin Geçerliliği ve Sonuçları Üzerindeki Etkileri 1. Tasarruf İşlemi Bakımından a. Devrin Askıda Hükümsüz Olması ve ... kararlaştırılan hâllerde, alacağın devri işleminin geçerliliği kanun tarafından borçlunun katılımına bağlanmakta, devir işleminin geçerlilik şartları arasına borçlunun rızası bir tamamlayıcı unsur (yasal koşul; kanuni şart) olarak eklenmektedir. Bu açıdan, alacaklı ve borçlu arasındaki anlaşmada alacağın devrinin ... yasağı anlaşmasına BK 183/I hükmünün mutlak etki tanıması sayesinde, alacağın devrine katılma hakkı elde etmektedir. Devir yasağı kararlaştırılması sonucu

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

Çalışmamızın II. bölümünde ortaya konulmuştur ki, alacağın devrinin sözleşme ile engellenmesi olanağının hukuk düzeni tarafından tanınması aleyhine öğretide pek ... teorisi doğrultusunda yorumlanmakta; mutlak etkinin anlamı alacağın devri işleminin geçerliliğinin borçlunun rızası yasal koşuluna bağlanması olarak ... konu edilebilir(2317). Türk hukukunda alacağın devrinin sözleşme ile engellenmesi imkânının tanındığı BK 183/I hükmünün katılma teorisi çerçevesinde ... düzenlemeyle benimsenmesi ve sözleşme ile devri yasaklanmış alacağın borçlunun rızası ile devrolunabileceği şeklinde açık bir hükme yer verilmesi, öğretide

Burcu Erbayraktar / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2021

koşula veya vadeye bağlı alacaklar) ile devir anında herhangi bir hukuki temelden yoksun olan gelecekteki alacakların (örneğin, henüz kurulmamış bir satış ... ). BK 183/I hükmü başka bir hususu daha ortaya koymaktadır: İstisnai olarak, bazı alacakların devrine kanundan, sözleşmeden veya alacağın niteliğinden kaynaklanan bir engel mevcut olabilir(14). Alacağın devrinin konusunu ise yalnızca devrine engel bulunmayan alacak hakları oluşturur. Kanundan, sözleşmeden veya alacağın niteliğinden kaynaklanan bir devir engelinin bulunmaması, alacağın devri işleminin geçerlilik koşuludur. Alacağın devri işlemi bu koşul yerine