Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

II.Geçici Tescil Şerhinin Tapu Siciline İşlenmesi Geçici tescil şerhinin, ilgililerin rızasıyla kurulması usulünde ilgililer doğrudan tapu memuruna giderek şerhin tapu siciline işlenmesini talep etmektedir ve sonrasında geçici tescil şerhi tapu siciline işlenmektedir. Mahkeme kararıyla verilen geçici tescil şerhinde ise, geçici tescil şerhinin tapu siciline işlenmesi iki şekilde gerçekleşebilir. Birinci yöntem, mahkeme kararına dayanan kişinin doğrudan ... başvurmasına gerek kalmadan doğrudan mahkemenin tapu müdürlüğüne bir müzekkere ile geçici tescil şerhi işlenmesini bildirmesidir(537). Uygulamada genellikle, bu

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

geçici tescil şerhi şeklinde üç ana gruba ayrılmıştır. Doktora tezi olarak hazırlanmış olan bu çalışmanın konusunu ise, TMK m. 1011’de düzenlenmiş olan geçici tescil şerhi oluşturmaktadır. Geçici tescil şerhi, taşınmaz üzerindeki gerçek hak sahibinin taşınmazdaki hakkının korunması olanağı sunmaktadır. Geçici tescil şerhi, taşınmazlar üzerindeki hakların korunması açısından geriye dönük tescil olanağı sağladığından iyi bir güvence aracı olduğu gibi, tapu sicilini kilitlemediğinden ticari hayatın devamlılığı açısından kullanışlı bir kavramdır. Ancak, uygulama alanının genişliğine rağmen geçici tescil şerhinin

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

öğretide önerildiği üzere “muvakkat tescile müteallik şerh”(98) ifadesinin günümüz Türkçesine uygun karşılığı olarak “geçici tescile ilişkin şerh” ifadesi ... 4.Geçici Tescil Şerhinin Hukuki Niteliği Geçici tescil şerhi kavramı 743 sayılı mülga Türk Kanunu Medenisi’nde “Muvakkat tescil” olarak isimlendirilmişti. Dolayısıyla, şu anda geçici tescil şerhi olarak ifade ettiğimiz kavramın tescil mi yoksa şerh mi olduğu konusunda bir kafa karışıklığı oluşmaktaydı ... şerh” ifadesi de kavramı tam olarak ifade etmemekteydi. Sonuç olarak da 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda bu kavram “geçici tescil şerhi” olarak

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

3.Şerhin İçeriği Geçici tescil şerhi talebi karşısında, tapu memurunun her ne kadar geçici tescil şerhi talebinin haklılığı konusunda işin esasına girme yetkisi yoksa da, tapu memurunun talep edilen geçici tescil şerhinin, geçici tescil şerhine konu edilebilir bir husus olup olmadığı konusunda bir ... geçici tescil şerhi sona erdiğinde kesin tescile konu olabilecek bir husus değildir. Geçici tescil şerhi verilirken, tapu memuru tarafından, yapılacak tescilin türü belirlenebilmeli ve şerhin sadeliği sağlanmalıdır(494). Bütün ilgililerin rızasıyla verilecek geçici tescil şerhinde, dikkat edilmesi gereken

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

tesbit olunan müddet istimal edilmeksizin munkazi olduğu takdirde re’sen terkin olunur.” denmekteydi. Buna göre, geçici tescil şerhinin kesin tescile konu olacağı zamanda veya tapu memuru ya da mahkeme tarafından geçici tescil şerhinin bir süreye bağlanması durumunda sürenin sona ermesi nedeniyle geçici tescil ... durumunda, geçici tescil şerhinin tapu memuru tarafından re’sen terkin edilmesi gerektiği yönündedir(595). Yürürlükte bulunan 2013/5150 sayılı Tapu Sicil Tüzüğü’nde de TSN m. 83 hükmü bulunmasa da, TST m. 51/2’de “... Kesin tescil, terkin olunacak geçici tescil şerhinin tarih ve yevmiye numarası ile yapılır

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

C.Geçici Tescil Şerhinin İlgilinin İstemiyle Terkini 1.Devam Eden Şerhin İlgilinin İstemiyle Terkini Tapu sicil tüzüğünde, geçici tescil şerhinin kurulması bakımından usuller düzenlenmesine rağmen, geçici tescil şerhinin terkinine ilişkin usulün nasıl olacağı konusunda açık bir düzenleme getirilmemiştir ... , tescil sözcüğünü geniş anlamda yorumladığımızda, geçici tescil şerhinin kurulması bakımından uygulanan usulün, geçici tescil şerhinin terkini için de uygulanabileceğini ifade edebiliriz(626). Bu doğrultuda, geçici tescil şerhinin mahkeme kararıyla ve ilgililerin rızasıyla kurulabildiği düşünüldüğünde, devam eden bir

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

C.İnşaatçı İpoteğinin Geçici Tescil Şerhine Konu Edilmesi İnşaatçı ipoteğinin, geçici tescil şerhine konu edilebileceği görüşü uygulamada(450) ve ... , kanunda sayılmayan hallerde şerh verilmesi mümkün değildir(452). Bu çalışmanın konusunu oluşturan geçici tescil şerhleri de TMK m. 1011 hükmüne dayanılarak verilebilmektedir. TMK m. 1011’de ise sadece iki durum için geçici tescil şerhinin verilebileceği öngörülmüştür. Bunlardan biri iddia edilen bir ayni hakkın güvence ... belirleyen belgelerdeki eksiklik kapsamında olmadığı da gayet açıktır. Öyleyse, inşaatçı ipoteğinin tescili öncesinde geçici tescil şerhi verilebilmesinin

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

vermiş olduğu geçici tescil şerhi kararına itiraz edilmesi veya karara karşı istinaf yoluna başvurulması mümkündür. Yapılan itiraz üzerine kararı veren mahkeme tarafından veya istinaf yoluna başvurulması üzerine geçici tescil şerhi verilmesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının kaldırılması söz konusu olabilecektir. Bu durumda, mahkemenin geçici tescil şerhi verilmesine ilişkin kararın kaldırılmasını tapu müdürlüğüne bildirmesi üzerine tapu memuru tarafından geçici tescil şerhi kaldırılacaktır. Her ne kadar öğretide, mahkemenin verdiği kararla geçici tescil şerhinin tapu sicilinden terkini özel bir terkin

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

Sonuç Geçici tescil şerhi, şerhin verilebilmesi için aranan şartlar, şerh isteme yetkisi olan kişiler ve şerhin hükümleri bakımından geniş uygulanma olanağına sahiptir. Ayrıca geçici tescil şerhi taşınmazın tedavül yeteneğini koruduğundan ticari hayatın devamlılığı açısından önem taşımaktadır. Zaten geçici ... tarihinden itibaren tescil imkanı sağlamasıdır. Böylece, bir taşınmaz üzerinde geçici tescil şerhi verildikten sonra, taşınmaz üzerindeki hakların başkasına ... yavaşlamasına sebep olmaktadır. Bu bağlamda, özellikle ayni hak iddiaları bakımından geçici tescil şerhi uygulamasının yaygınlaştırılmasının ekonomik anlamda

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

2.Şerhin Hükümsüz Kalması Nedeniyle Re’sen Terkin Mülga TSN m. 83/1’e göre, geçici tescil şerhinin tapu memuru tarafından re’sen terkin edilebileceği bir diğer durum da, geçici tescil şerhi için tapu memuru veya mahkeme tarafından belirlenen sürenin dolmasıdır. Böylece süresi dolan geçici tescil ... tescil şerhini terkin ettiremeyeceğini, bu durumda ancak yüklü taşınmaz malikinin istemiyle geçici tescil şerhinin terkin edilebileceğini ya da tapu ... olmasıdır(604). Benim de katıldığım diğer görüş ise, her ne kadar TSN m. 83/1 hükmü artık yürürlükte olmasa da süresi dolmuş olan bir geçici tescil şerhinin

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

III.Geçici Tescil Şerhinin Hükümleri Geçici tescil şerhinin hükümleri ele alınırken, bazı yazarların tasarruf yetkisini belirleyen belgelerdeki noksanlığın sonradan tamamlanmasına ilişkin verilen geçici tescil şerhi ile ayni hak iddiasının güvence altına alınmasına ilişkin geçici tescil şerhi ayrımı yaparak iki ayrı başlık altında ele aldığını görmekteyiz(551). Oysa ki, geçici tescil şerhinin hükümleri bakımından böyle bir ayrım yapılması isabetli olmayacaktır. Çünkü TMK m. 1011/1(1)’de düzenlenen ayni hak iddiasına ilişkin geçici tescil şerhi ile TMK m. 1011/1(2)’de düzenlenen tasarruf yetkisini

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

2.İlgilinin Rıza Göstermemesi veya Tapu Memurunun Yapmaması Nedeniyle Mahkeme Kararıyla Terkin Geçici tescil şerhinin ilgililerin rızasıyla verilmesi durumunda, yine ilgililerin istemi üzerine geçici tescil şerhinin tapu sicilinden terkin edilmesi mümkündür. Geçici tescil şerhinin terkini için istemi aranacak olan ilgili, lehine geçici tescil şerhi verilmiş olan kişidir. Ancak bazı durumlarda ilgilinin, kötü niyetli tavrından veya başkaca sebeplerle karşılıklı rızayla verilmiş olan geçici tescil şerhini tapu sicilinden terkin edilmesine karşı çıkması söz konusu olabilir. Örneğin; tasarruf

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

.” ifadesi yer almaktaydı. TMK m.1011/2’de ise, bu hüküm “Geçici tescil şerhi, bütün ilgililerin razı olmasına veya hâkimin karar vermesine bağlıdır ... ikinci fıkrasına alınmıştır.”. Ayrıca, eski düzenleme döneminde öğretideki açıklamalara baktığımızda da geçici tescil şerhinin uygulanabilmesi için bütün ilgililerin rızasının aranacağının ifade edildiği görülebilmektedir(478). Zaten, geçici tescil şerhi için ilgililerin rızasının arandığının söylenmesiyle ... işlevi olmadığı, TMK ile birlikte geçici tescilin şerhi için rızası aranan ilgililerin kapsamının genişlemediği ortadadır. Bir geçici tescil şerhi

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

IV.Geçici Tescil Şerhinin Terkini Geçici tescil şerhinin terkini kavramı ile ifade edilmek istenen, geçici tescil şerhinin sona ermesinden farklıdır. Geçici tescil şerhinin sona ermesi, geçici tescilin artık hüküm ifade etmeyeceği anlamı taşırken, geçici tescil şerhinin terkini ile şerhin tapu sicilinden ... ). Şerhler ise, bir ayni hak oluşturmadığından tapudan terkin edilemeyeceği için, geçici tescil şerhi için terkin ifadesinin kullanılması eleştirilmiştir(593 ... alındığında, bu çalışmada da geçici tescil şerhi için terkin ifadesinin kullanılmasının daha anlaşılır olacağı kanaatindeyim(594). Geçici tescil şerhinin, üç

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

5.Mahkeme Kararının İçeriği TMK m. 1011/3 uyarınca, geçici tescil şerhine ilişkin verilecek olan mahkeme kararında, şerhin etki bakımından süresi ve içeriği belirlenmelidir. Ayrıca gerektiğinde, mahkemeye başvurulması için bir süre verilecektir. Her ne kadar TMK m. 1011 gereği, geçici tescil şerhi ... zorunluluğu yoktur(517). Ancak, söz konusu sürenin hesaplanabilir olması gerekmektedir. Örneğin; geçici tescilin şerhine ilişkin kararın kesinleşmesinden ... şerhinin etki bakımından süresinin belirtilmesi gerektiği ifade edilmeseydi, HMK m. 397/2 uyarınca geçici tescil şerhinin etkisi nihai kararın kesinleşmesine

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

2.Hükümsüz Şerhin İlgilinin İstemiyle Terkini Tapu memurunun hükümsüz duruma gelen geçici tescil şerhini re’sen terkin etmemekte ısrarcı davranması durumunda, taraflar anlaşarak ilgilinin istemiyle de geçici tescil şerhini terkin edebilecektir(630). Hükümsüz kalan bir şerhin, ilgilinin istemiyle terkini ... karıştırılmamalıdır(631). TST m. 69/3’te bahsedilen, süreye bağlı bir geçici tescil şerhinin, sürenin dolması halinde taşınmaz malikinin istemi üzerine terkin edilmesi durumu, geçici tescil şerhinin ilgililerin istemiyle terkinini ifade etmemektedir. Nitekim, TST m. 69/3 gereğince, şerhin terkinini talep edecek olan

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

1.Mahkeme Kararının Hukuki Niteliği Geçici tescil şerhinin hukuki niteliği değerlendirildiğinde, öğretideki hâkim görüşe göre geçici tescil şerhi ... doğacağından endişe edilmesi durumunda ihtiyati tedbir verilebilmektedir. Geçici tescil şerhinin de, üçüncü kişilerin iyiniyetle hak kazanmasını önlemek amacı ... gelmesini önleyici bir ihtiyati tedbir olduğu söylenebilecektir. Buna rağmen; geçici tescil şerhinin geniş anlamda bir geçici hukuki koruma tedbiri olmasına ... gerekmesine rağmen, tasarruf yetkisi belgesindeki eksikliklerin tamamlanması amacıyla verilen geçici tescil şerhinde çoğu zaman esas hakkında bir davanın

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

bulunduğu savunulmaktadır(635). Geçici tescil şerhi açısından bakıldığında, taşınmazın tapu kaydı üzerine geçici tescil şerhi konulması, taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini ortadan kaldırmadığından herhangi bir zararın oluşmadığı düşünülebilecektir. Ancak her ne kadar, geçici tescil şerhi hukuken taşınmazın tedavül kabiliyetini etkilemese de, pratik anlamda taşınmazın ekonomik değerinin düşeceği açıktır(636). Üzerinde geçici tescil şerhi bulunan bir ta şınmazın üçüncü kişiye satışında, ileride geçici tescil şerhinin kesin tescile dönüşmesi halinde taşınmazın üçüncü kişiden alınması söz konusu olabilecektir

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

5.Geçici Tescil Şerhine Benzetilen Bazı Durumlar a.İİK m. 28/1 Kapsamında Verilen Şerh İİK m. 28 gereğince taşınmaz davalarında, davacının lehine ... şerhi olması gerektiğini savunmaktadır(104). İİK m. 28/1 kapsamında tapu siciline verilen şerhin hukuki durumu ve geçici tescil şerhi olarak ... . 1011 gereğince geçici tescilin şerhi niteliğinde olduğunu ileri sürmektedir(105). Çünkü, İİK m. 28 gereğince verilen şerhin dayanağı olan hükmün ... , davanın konusunun tapu sicilinin düzeltilmesi olduğu durumlarda bunun ayni hak iddiası içermesi nedeniyle TMK m. 1011 çerçevesinde geçici tescil şerhi

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

3.Süresinde Dava Açılmaması Nedeniyle Şerhin Mahkeme Kararıyla Terkini Geçici tescil şerhinin esasa ilişkin dava açılmadan önce mahkemeden talep edildiği ve ihtiyati tedbir niteliğinde geçici tescil şerhi verilen durumlarda HMK m. 397 gereğince, iki hafta içerisinde esasa ilişkin davanın açılması gerekmektedir. Öğretide bir görüş, geçici tescil şerhi kararı verildikten sonra iki hafta içerisinde esasa ilişkin davanın açılmaması veya davanın açıldığına ilişkin evrakın tapu memuruna sunulmaması halinde, tapu memurunun re’sen geçici tescil şerhini terkin edebileceğini savunmaktadır(621). Ancak, geçici tescil

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

Üçüncü Bölüm - Geçici Tescil Şerhinin Verilmesi ve Hükümleri I.Geçici Tescil Şerhinin Verilmesi Tapu Sicil Tüzüğü’nün 16. maddesi gereğince, tapu ... kayıtlara göre hakkı zedelenecek kişi ise, istemin ancak bu kişi tarafından yapılması durumunda tapuda işlem yapılabilecektir. Geçici tescil şerhi açısından baktığımızda ise, bir taşınmazın tapu kaydına geçici tescil şerhinin işlenmesi sonrasında, o taşınmazla ilgili yapılan hukuki işlemlerin geleceği şerh nedeniyle etkilenebilecektir(475). Kaldı ki, hukuki etkilerinin yanı sıra üzerinde geçici tescil şerhi bulunan bir taşınmazla ilgili işlem yapmak isteyen ve hak sahibi olmak

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

B.Tasarruf Yasağı Getirmemesi Geçici tescil şerhini sonuçları bakımından, önemli bir özelliği de geçici tescil şerhinin sicilde hak sahibi gözüken ... olmaktadır(562). Bu da, ticari hayatın devamlılığı açısından önem taşımaktadır. Geçici tescil şerhi, hem tapuyu kilitlemediğinden taşınmazın el değiştirmesine ... . Nitekim, taşınmaz üzerinde geçici tescil şerhiyle birlikte el değiştirmiş olsa bile, lehine geçici tescil şerhi tescil edilmiş kişi hakkını ispat ettiğinde ... , ayni hak iddiası içeren talepler hakkında TMK m. 1011 uyarınca geçici tescil şerhi verilmesi olanağı olmasına rağmen, mahkemelerce genellikle tapu

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

, iyiniyetli üçüncü kişiler taşınmaz üzerindeki yolsuz tescile dayanarak hak sahibi olabilirler. Geçici tescil şerhinin temel amacı ise, taşınmaz üzerinde bu şekilde hak sahibi olma ihtimali bulunan üçüncü kişilerin iyiniyetini ortadan kaldırmaktır(553). Fakat geçici tescil şerhinin düzenlendiği TMK m. 1011’de, geçici tescil şerhinin üçüncü kişilerin iyiniyetini ortadan kaldırdığına ilişkin hiçbir ifade yer almamaktadır(554). TMK m. 1011’de temel olarak, geçici tescil şerhinin kesin tescile dönüşmesi durumunda, şerh tarihinden itibaren sonuç doğuracağı açıklanmaktadır. Aslında geçici tescil şerhinin bu hükmü bile

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

7.Mahkeme Kararına İtiraz ve Kanun Yolları Geçici tescil şerhinin, ihtiyati tedbir niteliği taşıdığı göz önüne alınarak, geçici tescil şerhi talebinin reddedilmiş olması durumunda, HMK m. 391/3 gereğince ret kararına karşı kanun yoluna başvurulması mümkündür(530). Geçici tescil şerhi talebi ... verilmişse HMK m. 394’e göre, karara itiraz edilebilecektir. HMK 394/1’e göre, karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan geçici tescil şerhi kararlarına itiraz edilebilir. Ancak aksine karar olmadıkça, itiraz ihtiyati tedbirin, yani geçici tescil şerhinin uygulanmasını durdurmayacaktır. Geçici tescil şerhinin

Yusuf Can Delipınar / On İki Levha Yayıncılık, December 2022

4.Hakkın İspatı TMK m. 1011/3’e göre, geçici tescil şerhi verilmesi istemi üzerine mahkeme, dilerse tarafları dinleyerek dilerse dosya üzerinden yapacağı inceleme ile şerhe konu olan hakkın varlığını kabul edebileceği kanaatına varırsa, şerh kararı verecektir. Burada, geçici tescil şerhine karar ... nedenle, hem öğretide de İsviçre Federal Mahkemesi uygulamasında geçici tescil şerhi için yaklaşık ispatın yeterli olduğu sonucuna varılmıştır(513). Nitekim geçici tescil şerhi kararının ihtiyati tedbir niteliğinde olduğu düşünüldüğünde de yaklaşık ispatın yeterli olacağı söylenebilecektir. Çünkü HMK m. 390/3’e