Ali Suphi Kurşun / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

§ 9. HAKSIZ YAPIDAN DOĞAN DAVALARDAN AYIRT EDİLMESİ TMK m. 718/f. II’ye göre, arazi üzerindeki taşınır yapı(187) niteliğinde olmayan yapılar ... üzerinde yapı inşa ederse, haksız yapı söz konusu olur(189). TMK m. 722-724 hükümlerinde de bu ihtimallerde meydana gelecek hukuki sonuçlar düzenlenmiştir ... gerektirebilir. Şayet Gecekondu Kanunu kapsamına giren bir gecekondu mevcutsa, haksız yapıya ilişkin TMK m. 722-724 hükümleri, bu Kanun’a aykırı olduğu ölçüde ... davası ikame ederek, gecekondunun yıkılmasını talep edebilir(193). Öncelikle belirtmek gerekir ki haksız yapı da, üzerine inşa edildiği arazinin

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

rağmen malzemenin arazide bütünleyici parça hâline gelecek şekilde kullanılması ile de karşılaşılabilir. Haksız yapının varlığı bu olasılıkta ortaya çıkar. Öğretide bir görüş haksız yapıyı, başkasının malzemesiyle başkasının arazisinde herhangi bir ayni ve şahsi yetkiye dayanmaksızın inşa edilmiş yapı olarak tanımlanmaktadır(110). Bu yerleşik tanımın haksız yapıdaki “haksız” olma niteliğini yapının bir hak veya yetkiye dayanıp dayanmadığı üzerinden ele aldığı ... m. 722-724 sevk edilme nedeni ile tam olarak uyuşmamaktadır. Haksız yapıya ilişkin hükümler, yukarıda açıklandığı üzere, esasen birleşme (bütünleyici

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

sorunların başında haksız yapıdan kaynaklı uyuşmazlıklar gelmektedir. Nitekim birleşme ilkesinin taşınmazlardaki özel görünümünü teşkil eden bu ilkenin ... olması sebebiyle uygulama açısından önemi yadsınamaz olan haksız yapı kurumu, medeni hukukun en önemli alanlarından eşya hukuku ve borçlar hukukuna birlikte hakimiyet gerektirdiğinden kuramsal açıdan da oldukça zengindir. Haksız yapının “bir kimsenin başkasının malzemesiyle kendi arazisinde haksız yapı inşa etmesi”, “bir kimsenin kendi malzemesiyle başkasının arazisine haksız yapı inşa etmesi” ve “bir kimsenin başkasının malzemesiyle başkasının

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

bakımından(239) haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulanıp uygulanmaya cağı tartışmalıdır. Türk doktrininde eser sözleşmesinden dönmenin akdi ilişkiyi geçmişe ... geçerli bir sözleşme ilişkisinin mevcut olduğu zamanda yerine getirilmiş bir yapı bulunduğundan haksız yapı hükümlerinin uygulanması söz konusu olmaz. Nitekim yukarıda da belirtildiği üzere haksız yapıya ilişkin hükümler, üst arza tabidir ilkesi nedeniyle ara zi malikinin malzemenin mülkiyetini aslen ... kaldırılmasını amaçlamaktadır. Edim dışı zenginleşmenin edimden kaynaklanan zenginleşmeye nazaran ikincil nitelikte olması haksız yapıya ilişkin hükümlerin edimden

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

niteliğindeki taşınmazlarda meydana getirilen yapılar TMK m. 722-724 hükümlerinin uygulamasına sebebiyet vermez(136). Haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulama ... bulunmayanlar olmak üzere(138) ikili bir ayrımın yapılması ve haksız yapı hükümlerinin üzerinde mülkiyet hakkı bulunan tapusuz taşınmazlar bakımından(139 ... kayıtlı olmasa dahi üzerinde mülkiyet hakkının mevcudiyetini zorunlu kılar. Bu tespiti, haksız yapıya ilişkin hükümlere Türk Medenî Kanunu’nun “Eşya Hukuku ... mevcut olmayan üzerinde mülkiyet hakkı kazanılmamış tapusuz taşınmazlara ise haksız yapı hükümlerinin uygulanmaması gerekmektedir(140). Haksız yapı

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

C.TMK m. 722-724’ün Genel Hükümlerle İlişkisi Öğretide haksız yapıya ilişkin hükümlerden kaynaklanan talep haklarının uygulanma önceliği bulunmakta ... niteliği haiz olduğu ileri sürülmektedir(172). Kanaatimizce arazi maliki ile malzeme sahibi arasında yapı haksız yapıdan doğan ilişkilere özel hüküm ... dair genel hükümlerden yararlanılabilir(174). Haksız yapının varlığı hâlinde uygulanacak kanun hükümlerinin belirlenmesine dair bu genel ilke ... haksız yapıya ilişkin özel düzenleme bulunmamaktadır. Buna örnek olarak haksız yapıdan kaynaklı sorunların çözümünü esasen sebepsiz zenginleşmeye ilişkin

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

D.Haksız Yapının Çeşitli Görünümlerine TMK m. 722-724’ün Uygulanabilirliği Haksız yapı kavramsal olarak üç ayrı hukukî kurguda ortaya çıkabilir. Bunlar; arazi malikinin başkasının malzemesi ile kendi arazisinde haksız yapı inşa etmesi(175); malzeme sahibinin kendi malzemesiyle başkasının arazisinde haksız yapı inşa etmesi ve üçüncü kişinin başkasına ait malzeme ile başkasının arazisinde haksız yapı inşa etmesidir(176). “Üst arza tabidir” ilkesinin ... hükmünde haksız yapı kapsamında ortaya çıkabilecek bütün olasılıkların düzenlendiği belirtilmiş olsa da başkasının malzemesiyle başkasının arazisine yapı

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

getirme yetkisinin verilmediği olasılıkta vekâletsiz iş görme ve sebepsiz zenginleşme borç kaynaklarının yanı sıra haksız yapı hükümlerinin de uygulama ... inşa edilmediği olasılıkta haksız yapı hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı açısından belirleyici olan, yapıyı inşa edenin arazi malikine ifa ... edilen ve bu yüzden de esasen edim dışı zenginleşmenin giderilmesini amaçlayan haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulanması söz konusu olmaz. Bununla ... kanaatimizce hem sebepsiz zenginleşmeye hem de gerçek olmayan vekaletsiz iş görme hükümlerine nazaran özel düzenleme niteliğinde olan haksız yapıya ilişkin

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

kararlaştırılmamış hiçbir değer artışını talep edememesi gerekir. Taşınmaz kiraları bakımından anılan olasılıkta haksız yapı hükümlerinin uygulanabilirliği akla ... anlaşma yapmamış olmalarına kiracının herhangi bir değer artışı talebinde bulunamaması hukukî sonucunu bağlayan bu özel düzenleme kanaatimizce haksız yapı hükümlerinin uygulanmasının önüne geçecektir. Kanun koyucunun anılan olasılıkta herhangi bir alacağın ileri sürülmemesine dair açık tavrına rağmen haksız yapı hükümlerine dayanılması TBK m. 321 / f. son’un sevk edilme amacını boşa çıkarır. Nitekim öğreti de neredeyse oybirliği ile TBK m. 321 / f. son’un haksız yapıya

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

haksız yapı olarak ele alınıp alınamayacağının tespiti gerekmektedir. Benimsediğimiz yaklaşım uyarınca haksız yapıya ilişkin özel hükümlerin uygulama alanı ... zenginleşmeden bahsedilemeyeceği için haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulama alanı bulması mümkün değildir(209). Bu değerlendirme, yükleniciyle arasında geçerli ... işsahibi arazi malikine karşı haksız yapı hükümlerine (ve özellikle değer iadesi borcuna yönelik TMK m. 723) göre talepte bulunabilecektir(213). Nitekim ... dikkate alındığında edim dışı zenginleşen arazi malikine karşı iş sahibi haksız yapı hükümlerine başvurabilecektir(215). Ne malzeme sahibi yüklenici (veya

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

yapının varlığına rağmen bir katlanma yükümlülüğünün doğmadığı olasılıkta haksız yapı hükümlerinin uygulama alanı bulup bulmayacağı da tartışmalıdır ... arasındaki ilişkilere haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiği ileri sürülmektedir(218). Kanaatimizce bu görüş yerinde değildir(219). Herhangi ... başkasının arazisine inşa ettiği haksız yapı benzerlik gösterdiğinden şüphe yoktur. Bununla birlikte kanun koyucu taşkın yapının varlığı durumunda ortaya ... , haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulanmasını engelleyecektir. Taraflar arasındaki menfaat durumları da bu hukuki sonucu meşrulaştırmaktadır. Şöyle ki

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

olsa da- geçerli bir sözleşme ilişkisinin mevcut olduğu zamanda yerine getirilmiş bir yapı bulunduğundan haksız yapı hükümlerinin uygulanması söz konusu olamaz. Nitekim yukarıda da belirtildiği üzere haksız yapıya ilişkin hükümler, üst arza tabidir ilkesi nedeniyle arazi malikinin malzemenin mülkiyetini ... zenginleşmenin ortadan kaldırılmasını amaçlamaktadır. Edim dışı zenginleşmenin edimden kaynaklanan zenginleşmeye nazaran ikincil nitelikte olması, haksız yapıya

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

1.Arazi Malikinin Başkasının Malzemesiyle Kendi Arazisine Haksız Yapı İnşa Ettirdiği Durumda Taraflara haksız yapı bağlamında tanınan haklara dair ... başkasının malzemesini kendi arazisinde kullanarak bütünleyici parça niteliğinde haksız yapı inşa etmesidir. Bu duruma örnek olarak, yüklenicinin sona ermiş ya ... dayalı olarak kendisine zilyet liği geçirilen malzeme ile yapı inşa etmiş olması da bu olasılık bağlamında ele alınmaktadır(182). Haksız yapının bu ... . 1’de “Bir kimse kendi arazisindeki yapıda başkasının malzemesini …. kullanırsa” şeklinde açıklanmıştır. Bu haksız yapı görünümünün mevcudiyeti

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

mülkiyetinin bulunması söz konusu değildir. V. Öğretide her ne kadar hakim olarak haksız yapı, başkasının malzemesiyle başkasının arazisinde herhangi bir ayni ... zenginleşmeden alan TMK m. 722-724’ü sevk etmiştir. Bu yönüyle haksız yapı kavramındaki “haksız” nitelemesi kanun koyucu tarafından ve TBK m. 77-82 arasında ... malzemenin mülkiyetini aslen kazanması ve böylece edim dışı zenginleşmiş olmasıdır. Bu bağlamda günlük dilde “haksız yapı” olarak ifade edilmeye müsait olsa da başkasının arazisine inşa edilen yapının ruhsatsız olması haksız yapı olarak adlandırılamaz. VI. Arazi malikinin edim dışı zenginleşmesinden kaynaklı olarak

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

BEŞİNCİ BÖLÜM - BAŞKASININ MALZEMESİYLE BAŞKASININ ARAZİSİNE HAKSIZ YAPI İNŞASI DURUMUNDA TALEPLERİN BELİRLENMESİ I.GENEL OLARAK Diğer iki duruma nazaran kuram bakımından daha az incelenmiş haksız yapı görünümü olan başkasının malzemesiyle başkasının arazine yapı inşası ile kast edilen geçerli bir ... durumda bu örnek de bu haksız yapı görünümüne ilişkin olarak verdiğimiz tanıma uymaktadır. Nitekim işsahibinin kendi arazisinde yapı inşası için sağladığı malzemenin başka bir taşınmazda kullanılmış olması, yüklenici ile işsahibi arasındaki hukuki ilişkiye dayanmamaktadır. Hâkim öğretinin haksız yapıya ilişkin

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

sahibi kötü niyetli olarak nitelendirilmektedir(58). Haksız yapıya ilişkin hem Türk hem de İsviçre yüksek mahkeme kararlarında yapı meydana getirirken ... çıkardığı(61) için hem de özellikle taraflardan birinin diğerinin hukuk alanına müdahale etmesi sonucunu ortaya çıkan haksız yapı sorununda tarafların menfaat ... sözleşmeden dönmesi durumunda da haksız yapı hükümlerinin uygulanmasını öneren görüşün malzeme sahibi yüklenicinin iyiniyetine oldukça farklı bir anlam verdiği ... ortadan kaldırılmış olsa da - geçerli bir sözleşme ilişkisinin mevcut olduğu zamanda yerine getirilmiş bir yapı bulunduğundan haksız yapı hükümlerinin

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

2.Malzeme Sahibinin Malzemesiyle Başkasının Arazisine Haksız Yapı İnşa Ettirdiği Durumda Malzeme sahibinin kendi malzemesiyle başkasının arazisine ... başka kurumlarla da yakın ilişkili olması nedeniyle haksız yapıya dair kanuni düzenlemelerin hem kuramsal açıdan hem de uygulama açısından en önemli ... kimsenin kendi malzemesiyle başkasının arazisine inşaat yapmasına örnek teşkil etmektedir(192). Belirtmek gerekir ki, Yargıtay uygulamasında bu haksız yapı ... devredilen arazi üzerinde devreden zilyetliği tekrardan elde edene kadar geçen dönemde devralanın inşa etmiş olduğu yapılardır(193). Haksız yapıya ilişkin

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

olanlar bakımından arazi maliki ile yapıları inşa etmiş hak sahibi arasındaki ilişkide haksız yapı hükümlerinin uygulama alanı bulup bulamayacağının ... de tartışmalıdır(228). İsviçre hukuku bakımından haksız yapıya ilişkin hükümlerin anılan kapsamdaki yapılardan doğan tasfiye ilişkisine uygulanıp uygulanmayacağı meselesine yönelik olarak öncelikle vurgulamak gerekir ki, haksız yapının varlığından bahsedebilmek için malzeme sahibinin ifa düşüncesiyle ... (231). Her iki olasılıkta da haksız yapı hükümleri uygulama alanı bulmaz. Üst hakkının verdiği yetki ihlâl edilerek inşa edilen yapılar bakımından arazi

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

Öğretisinin Başkasının Malzemesiyle Başkasının Arazisine Haksız Yapı İnşası Olgusuna Yaklaşımı 1.Kanunun Sistematik Yapısının İncelenmesi İsviçre Medenî Kanunu’nda yer alan haksız yapıya dair hükümler incelendiğinde gerek İMK m. 671 / f. 1’de düzenlenen araziyle bütünleyici parça olarak birleştirilmiş ... maliki” ve “(yapıyı inşa eden) arazi maliki” olarak belirlemesinden hareketle kanun koyucunun haksız yapıya ilişkin hükümleri kaleme alırken sadece arazi ... bulundurduğu izlenimi doğmaktadır(2). Nitekim İsviçre Medeni Kanunu’nun ilk tasarısında haksız yapıya ilişkin hükümlerin anılan olasılığa uygulanıp

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

sürerek TBK m. 77-82 hükümlerinin uygulanmasına karşı çıkmakta iken(18) diğerleri haksız yapının varlığı halinde önceliğin haksız yapıya ilişkin ... haksız yapıdan kaynaklanan değer iadesi borcu açısından öncelikle anılan kanun hükmünün uygulanması gerekmektedir. Bununla birlikte zenginleşme miktarının ... kurallardan yararlanmak mümkün olmalıdır. Öğretide TMK m. 723’ten doğan talep hakkının niteliği tartışmalıdır. Öğretide bir görüş haksız yapıdan kaynaklı değer ... yapı inşa etmesi şeklinde ortaya çıktığı için, esasen malzeme sahibininin başkasının arazisinde haksız yapı inşa etmesine ilişkin hukuki kurguya tekabül

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

B.Haksız Yapıya İlişkin Hükümlerin Kanun Koyucu Tarafından Sevk Edilme Amacı Kanun koyucu, haksız yapıya ilişkin düzenlemeler ile hem arazi maliki ile malzeme sahibi arasında herhangi bir hukuki ilişkinin bulunmadığı durumda üstün arza tabi olmasından kaynaklanan ve haksız fiil ile sebepsiz ... olasılıkta tazminat olarak ele alınması haksız yapı kaynaklı ilişkilerde genel hükümlerin tatmin edici olmadığına dair kanun koyucunun bakış açısının kanun ... karışmasına dair TMK m. 776 / f. 3’te yer verdiğinin aksine, haksız yapıya ilişkin düzenlemelerde ne haksız fiil ne de sebepsiz zenginleşmeye ilişkin genel

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

ihlali olarak değerlendirilebiliyorsa malzeme sahibi akde aykırılığa dayanarak arazi malikinden tazminat talebinde bulunabilecektir(12). Haksız yapının ... doğacağını ve haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulanacağını kabul etmektedir(14). Soruna genel hükümler üzerinden yaklaşan bir görüş ise malzeme sahibinin ... arazisine yapı inşa etmesi kapsamında değerlendirilemeyecek olan bu durumda da fakirleşen malzeme sahibi haksız yapı hükümlerine göre -edim dışı zenginleşmesi ... haksız yapı hükümlerini düzenlediğine dair TMK m. 722’nin gerekçesindeki açık tutumu hem de müdahalede bulunanın malzemeyi kendi malvarlığına katmaksızın

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulanacağını kabul etmektedir(31). Diğer bir görüşe göre ise arazi maliki TMK m. 683 / f. 1 uyarınca sahip olduğu ... sürmektedir(37). Arazi maliki tarafından talep edilebilecek tazminatın kapsamına haksız yapı yüzünden arazinin uğradığı zarar girebileceği gibi malzeme sahibine ... , Tasarruflar, s. 301-302. (30) Ataay, Haksız İnşaat, s. 24; Oğuzman / Seliçi / Oktay-Özdemir, Eşya, N. 1804; Sirmen, Eşya, s. 431; Erkan, Haksız Yapı, s. 105; Savaşan, Haksız Yapı, s. 146-147. Giderlerin kime ait olacağına dair herhangi bir açıklamada bulunmamakla birlikte benzer Gürsoy / Eren / Cansel, Eşya, s

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

BİRİNCİ BÖLÜM - HAKSIZ YAPI KAVRAMI VE TMK M. 722-724’ÜN UYGULAMA ALANININ BELİRLENMESİ I.HAKSIZ YAPI KAVRAMI A.Yapı Kavramı 1.Tanımı Türk Medenî Kanunu’nda herhangi bir tanımı yapılmamış olan yapı, toprağa doğrudan veya başka bir eser aracılığıyla dolaylı olarak bağlı olan ve insan eliyle meydana ... , Türk Medeni Kanunu Kapsamında Haksız Yapı, Seçkin, Ankara, 2022, s. 26. (2) Roland Brehm, Berner Kommentar, Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen ... , Grenzüberbau, s. 88; Umut Vehbi Erkan, Türk Medeni Kanunu’nda Kendi Malzemesini Kullanarak Başkasının Arazisinde Haksız Yapı Meydana Getirilmesi (TMK m. 722-723

Efe Can Yıldırır / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2024

girecektir. Bu eklenen kısım da bir yapı olduğundan haksız yapıya ilişkin hükümlerin uygulanmaması için bir neden bulunmamaktadır(92). TMK m. 722 / f. 1’in ... sürmektedir. Bunun için bkz. Erkan, Haksız Yapı, s. 52. Kanun koyucunun TMK m. 722 / f. 1’de malzeme kullanılması olgusuna özel atıfta bulunduğu yadsınamaz ... kararda haksız yapı hükümleri taşınır yapıya uygulanmamış olup sadece sürekli amaçla yapılmamış bir yapının (ve malzemenin) haksız kullanımından kaynaklanan zenginleşme miktarının tespitinde anılan düzenlemelerin birinden dolaylı şekilde yararlanılmıştır. (91) Erkan, Haksız Yapı, s. 52. (92) Bununla birlikte