Lexpera, Mart 2018

Hukuka Aykırılık Unsuru • Hukuku Uygunluk Sebepleri

, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 2015, s. 603. Rıza ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya kişilik haklarına aykırılık yüzünden geçersiz ise, bir hukuka uygunluk sebebi olarak değil, şartları varsa BK m. 52 uyarınca bir tazminattan indirim sebebi olarak değerlendirilebilir. (2) Oğuzman/Öz, s. 25; Eren, s. 605. (3

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 829 - 836

aranmaktadır. Hukuka uygunluk nedenleri ise suçun, kısaca açıkladığımız, hukuka aykırılık unsurunu kaldırmaktadır. Hukuka uygunluk nedenleri, esas itibariyle eylem gerçekleştirilirken var olan ve eylemin hukuka uygun olarak doğmasına neden olan hallerdir. Dolayısıyla hukuka uygunluk nedeni eylemi sonradan hukuka uygun hale getirmemekte olup; eylem zaten hukuka uygunluk vasfını taşımaktadır.(34) Hukuka uygunluk sebeplerinin anlamı şudur: Bir suçun ... herhangi bir hukuka uygunluk sebebinden yararlanamaması gerekir. Dolayısıyla, örneğin öldürme suçunu aslında şöyle yazmak gerekirdi: “Bir kimseyi, meşru

Uğur Uruşak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2010

hukuka uygunluk nedenleri tipiklik unsurunun içerisine yerleştirilmektedir. Tipiklik diğer unsurların yanında, hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmadığının ... olmalı, ancak hukuka uygun olmamalıdır, yani hukuka uygunluk nedenlerinden biri olmamalıdır(330). Diğer bir ifade ile bir fiilin hukuka aykırı olabilmesi için hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmadığı bir durumda işlenmiş olması gerekmektedir(331). Hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmaması tipikliğin bir unsuru olunca, tipikliğin olumsuz unsurları teorisi olarak isimlendirilmiştir(332). Bu teoriye göre hukuka uygunluk nedenleri tipikliğin içinde kabul

Evren Kılıçoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2021

E. Hukuka Uygunluk Sebepleri I. Genel Olarak Delil elde etme fiilinin hukuka uygun olup olmadığına ilişkin maddî hukuk meselesi, çalışmamızın aslî ... kısmen ele alınması gerekmektedir. Aslında delil elde etme fiillerinin hukuka uygunluğu, yani maddî hukukun hukuka uygunluk sebeplerinin mevcut olup ... uygunluk sebepleri kavramının kullanılması da isabetlidir. Hukuka uygunluk sebepleri bakımından hukuk düzeninin birliği prensibinin geçerli olduğu kabul edilmektedir(55). Bu temelde, özel hukuk alanında düzenlenmemiş bir hukuka uygunluk sebebi, özel hukuk bakımından da fiilin hukuka uygun kabul edilmesi sonucunu

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 840 - 843

birbirinden farklı da olsa, bütün hukuka uygunluk nedenlerinin bazı ortak özellikleri bulunmaktadır:(78) 1) Hukuka uygunluk sebepleri, fiili tipik olmasına ... , hukuka uygunluk sebepleri sınırlı değildir. Bu sebeplerin kesin bir listesi bulunmamaktadır. Hukuka uygunluk nedenlerinin kesin bir sayısı, “numerus clausus”u yoktur.(87) Bu sebeple hukuka uygunluk nedenleri Türk Ceza Kanunu’nda veya diğer kanunlarda yazılı olanlarla sınırlı değildir.(88) Hukuka uygunluk ... hukuka uygunluk nedeni varsa bunların tamamı göz önünde bulundurulur.(91) Hukuka uygunluk sebepleri arasında bir sıralama, derecelendirme yapmak mümkün

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 836 - 839

sebeplerinin objektif nitelikte olduğu yönündedir.(70) İçel’e göre; hukuka uygunluk nedenleri objektif niteliktedir. Bununla bir likte, ceza sorumluluğunun ... III.Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Niteliği Hukuka uygunluk nedenleri, çok defa, hukuk tarafından tanınan bir yetkiye dayanır. Bazı durumlarda belirli ... hukuka uygunluk nedenleri nitelik itibariyle birbirlerinden farklı olmalarına, farklı hukuki sonuçlar doğurmalarına ve aralarında mantıksal bir bağ ... hukuka uygunluk nedenlerinin aynı başlık altında düzenlenmesinin nedeni, “TBMM Adalet Komisyonu Tarafından Hazırlanan Türk Ceza Kanunu Tasarısına İlişkin

Buğra Kesici / On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2017

V. Hukuka Uygunluk Sebepleri A. Hukuka Uygunluk Sebeplerinin Genel Esasları Hukuka uygunluk sebeplerinin somut olayda mevcut bulunması hâlinde ... bakıldığında haksız bir fiilden kaynaklanan sorumluluğun doğabilmesi için hukuka uygunluk sebebi bulunmaması gerektiği rahatlıkla ifade edilebilir(242). Anlaşılabileceği gibi, hukuka uygunluk sebepleri özü itibarıyla çatışan iki menfaatin mukayese edilerek, dengelenmesinin bir sonucu olarak tezahür etmektedir. Burada ... uygunluk sebeplerinin, hukuka aykırılık unsurunda olduğu gibi bir değer yargısı hükmü olduğu söylenebilir(244). Hiç kuşkusuz, hukuka uygunluk sebebinin

Başak Baysal / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2019

sebepleri bulunmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nda yer alan hukuka uygunluk nedenleri, hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası (TCK m. 26), kanunun hükmü ve amirin ... VI. HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ A. GENEL OLARAK Zarar verenin dayanabileceği bir hukuka uygunluk nedeni bulunuyorsa hukuka aykırılık kalkacaktır. Bir görüşe göre hukuka uygunluk nedenleri var olan hukuka aykırılığı kaldırırlar: Fiil önce hukuka aykırı olarak nitelendirilir sonra hukuka aykırılığı ortadan kaldıran bir neden olup olmadığına bakılır(253). Bir diğer görüşe göre ise hukuka uygunluk nedenleri fiilin doğrudan doğruya hukuka uygun biçimde

Uğur Uruşak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2010

, kaybeden ceza kuralının koruduğu menfaatin gözden çıkarılmasını yasal hale getirmektedir. Bu teorinin kullandığı hukuka uygunluk nedenleri ismi ile bir ... olarak hukuk düzenine uygun olmakta ve böylelikle izin verilir duruma gelmektedir(533). Hukuka uygunluk nedenlerinin, bir bütün olarak hukuk düzeni ... idari yaptırımlar da söz konusu olabilmektedir. Hukuka uygunluk nedenlerini ve bu nedenlerin içinde yer alan bir hakkı belirleyen kuralların niteliği ise ... çerçevesinde işlenmesine yetki verilen fiil ne cezai ne de medeni ve idari yaptırımlara tabi kılınabilmektedir. O halde hukuka uygunluk nedenlerinin işlevi

Uğur Uruşak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2010

alır. Bu nedenle, hukuka uygunluk sebebi olarak bir hakkın kullanılması kavramı benimsenmiştir. Bu kavramın benimsenmesinin gerekçeleri ilerideki ... D. Hukuka Uygunluk Sebebi Olarak Hakkın Kullanılması Kavramı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hakkın kullanılmasını “ceza sorumluluğunu kaldıran ... birleşmesi mümkün olmayan maddi unsur ve hukuka uygunluk nedenlerinin birleştirilmesi ve hukuka uygunluk nedenlerinin tipikliğin olumsuz unsuru olarak ... unsuru olarak tanımlandığı günden itibaren yapılmış bir tespittir ve hukuka uygunluk nedenlerinin varlığında suç oluşturmayacağı ifade edilmiştir. Bu

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 857 - 859

a.Hukuki Niteliği Hukuka uygunluk sebepleri kusurluluğu kaldıran neden olarak mı yoksa cezayı kaldıran bir sebep olarak mı kabul edilmelidir. Bir fikre göre hukuka uygunluk sebebi bulunan bir halde suçun kanuni, maddi ve manevi unsurları oluşur, ancak hukuka aykırılık unsuru oluşmaz. Hukuka uygunluk sebebi bulunması halinde sadece ceza verilememektedir. Fakat suç biçimsel olarak varlığını korumaktadır. O halde hukuka uygunluk sebepleri cezayı kaldıran sebeplerdir. Diğer bir fikre göre hukuka uygunluk sebebi bulunan bir halde failin kusuru yoktur. Çünkü fail haksızlık bilinci ile hareket etmemiştir. Ortada bir

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 819

Bir Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Kanunun Hükmünü ve Amirin Emrini İcra Hasan Tahsin KEÇELİGİL* Öz Hukuka aykırılık, suçun unsurlarından biri ... tipe uygun eylemin, bir başka kural sayesinde hukuka uygun hale gelmesi söz konusu olabilir. Hukuka uygunluk nedenleri, pek çok defa, hukukun tanıdığı ... hukuk düzeni bir yandan belirli biçimde davranma görevini yüklerken, öte yandan da bu görevi yerine getireni cezalandırmaz. Hukuka uygunluk sebepleri adı ... nedenleri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer almaktadır. Ancak TCK’da yer alan hukuka uygunluk nedenleri sınırlı biçimde sayılmamıştır. Bu makalede

Uğur Uruşak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2010

, tipikliğin manevi unsurları içinde kast, taksir, maksat, saik, maddi unsurlarda hata, nitelikli unsurlarda hata, hukuka uygunluk sebeplerinin maddi koşullarında hata ve hukuka uygunluk sebeplerinin sınırlarında hata bulunmaktadır. Hukuka aykırılık unsuru ise, fiilin gerçekleştirilmesi sırasında görevin ifası ... belirlemek bakımından gösterir. Bu bakımından kusurlulukla hukuka aykırılık farklıdır(378). Bu çerçevede hukuka uygunluk sebepleri haksızlığı ortadan kaldıran ... , saiki, maddi unsurlarda hatayı, nitelikli unsurlarda hatayı, hukuka uygunluk sebeplerinin maddi koşullarında hatayı ve hukuka uygunluk sebeplerinin

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 867 - 873

fıkralarında, Devlet Memurları Kanunu’nun 11. maddesinde ve Anayasanın 137. maddesinde bu konuya ilişkin hükümler yer almaktadır. Bu hukuka uygunluk nedeninin ön ... öğretisinde büyük bir ittifakla kabul edilen görüş, hukuka uygun bağlayıcı nitelikteki emrin ifasının hukuka uygunluk nedeni teşkil ettiğine ilişkindir. İkincisi ise hukuka aykırı bağlayıcı emrin yerine getirilmesidir. Bu durumun bir hukuka uygunluk nedeni mi yoksa mazeret sebebi mi olduğu yönünde tartışma ... /2’nin gerekçesinde, “…emri yerine getiren açısından bir hukuka uygunluk nedeni değil, bir sorumsuzluk nedeni söz konusudur. Yerine getirme zorunluluğu

Elif Beyza Akkanat Öztürk / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

B.Girişimcinin (Açık) Rıza Dışında Bir Hukuka Uygunluk Sebebine Dayanma İmkânı(768) Bağlanma yasağının kişisel verilerin işlenmesine dayanan iş ... dayanağının bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Bir diğer bir ifadeyle açık rıza dışında bir hukuka uygunluk sebebinin veri temelli iş modelleri için başvurulabilir olup olmadığı değerlendirilmelidir. Bu inceleme sözleşmenin kurulması veya ifası için gerekli olma ile meşru menfaat hukuka uygunluk sebepleriyle ... olup olmadığı bile tartışılmaktadır(769). Kural olarak veri temelli iş modelleri için açık rıza dışında bir hukuka uygunluk sebebine dayanılmasının

Esra Soylu / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

F.Kişilik Hakkı İhlallerinde Hukuka Uygunluk Sebepleri Kişilik hakkının saldırıya uğraması halinde bunun belli durumlarda hukuka uygun kabul ... gerek bulunmayacaktır(314). Bir diğer hukuka uygunluk nedeni daha üst nitelikte bulunan özel yarardır. Bu yarar TBK.’ nın 63/2. maddesine göre bahse konu ... zararı veren açısından da yorumlanması gerekmektedir(319). Başka bir hukuka uygunluk nedeni kamusal yararın bulunmasıdır. Buna göre genel sağlığa yararlı ... bahsedilemeyecektir. Basının zarara uğrayan kimselere karşı bir sorumluluğu bulunmayacaktır(321). Hukuka uygunluk nedenlerinden bir diğeri kamu hukuku nedeniyle mevcut

Oğuzhan Demir / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2022

IV. HUKUKU UYGUNLUK NEDENLERİ A. Genel Olarak TCK’nın “Genel Hükümler” başlıklı birinci kitabında dört tane hukuka uygunluk nedenine yer ... alan hukuka uygunluk nedenleri de incelenecektir(195). Suç örgütüne yardım etme hareketi, meşru savunma ve ilgilinin rızası çerçevesinde ... müessesesi ise ayrı bir başlıkta ele alınacaktır(201). (195) Yaşar/Gökcan/Artuç’a göre hukuka uygunluk nedenleri TCK m. 220 ile bağdaşmamaktadır. Bkz: Yaşar ... olsun, hasta ve yaralının tedavisi, tıp mesleğine bağlı meslekî hakkın çerçevesi içindedir ve bir hukuka uygunluk nedeni oluşturmaktadır.” şeklinde

Uğur Uruşak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2010

, bir fiilin suç sayılabilmesi için, ceza kanundaki tanıma uygun olması yeterli değildir. Hukuka uygunluk sebeplerinden birinin de bulunmaması gerekir. Hukuka uygunluk nedenlerinden biri bulunuyorsa hukuka aykırılık unsuru gerçekleşmiş olmaz ve fiil hukuka uygun sayılır. Hukuk düzeninde, ceza hukuku ... değerlendiriliyorsa, hukuka uygunluk sebeplerinin varlığının fail tarafından bilinip bilinmemesi de manevi unsurdan farklı değerlendirilmelidir. Suç teorisi bakımından, tipikliğin fail tarafından bilinip bilinmemesinin bir önemi yoktur. Hukuka uygunluk sebeplerinin varlığının fail tarafından bilinmesi ise, bu

Uğur Uruşak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2010

CEZA HUKUKUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEBİ OLARAK BİR HAKKIN KULLANILMASI I. KAVRAM A. Genel Açıklama Kavram, bir nesnenin veya bir olayın ya da bir kurumun niteliğini belirttiğine göre, nitelendirdiği nesne veya olayın veya kurumun temel unsur ve özelliklerini ifade edebilmelidir. Bu nedenle çalışmamız bakımından kullanılacak kavram önem taşımaktadır. Bu çerçevede öncelikle hak ve hakkın kullanılması kavramları, sonra da hukuka uygunluk sebebi olarak hakkın kullanılması kavramını ele alınacaktır.

Seyrani İlkhan / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2019

7. Hukuka Uygunluk Nedenleri 7.1. Genel Olarak Suçun yapısal unsurlarından biri olan hukuka aykırılığı ortadan kaldıran sebeplere, “ hukuka uygunluk sebepleri” adı verilir(214). Bu sebepler, hukuka aykırılık unsuru gerçekleştikten, eylem hukuka aykırı bir şekilde işlendikten sonra etki yaparak bu unsuru ortadan kaldırmazlar; aksine eylemin doğrudan doğruya hukuka uygun bir biçimde doğmasını sağlarlar(215). Bir olayda, hukuka uygunluk nedenlerinden ... uygunluk sebebinin varlığı yargılama aşamasında tespit edilmiş ise, beraat kararı verilmelidir(216). Hukuka uygunluk nedenleri TCK’nın 24, 25 ve 26

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 891 - 894

Kaynakça Akyazan, Ahmet Emrah: “5237 Sayılı TCK’da Hukuka Uygunluk Sebepleri, Ankara Barosu Dergisi”, Yıl 64, S. 2006/1, 2006. Alacakaptan, Uğur ... , Hukuk Akademisi Eğitim ve Yayıncılık, Ocak-2021. Dülger, Murat Volkan: “Hukuka Uygunluk Nedenleri ile Mazeret Nedenleri Arasındaki Ayrımın Tarihçesi ... . Hafızoğulları, Zeki: Hukuka Uygunluk Nedenleri, (http://www.abchukuk.com/cezahukuku/hukuka-uygunluk.html) Hafızoğulları, Zeki: Türk Ceza Hukuku Ders Notları ... -134. Kangal, Zeynel T.: “Ceza Hukukunda Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesi”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Levent Emre Özgüç / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2023, Sayfa: 385

5.Hukuka Uygunluk Nedenleri TCK m. 181/1’de düzenlenen suçun mağduru toplumdur. Bu sebeple suçta meşru savunma veya ilgilinin rızası hukuka uygunluk nedenlerinin gerçekleşmesi mümkün değildir(58). TCK m. 181/1’de yer alan atık veya artıkların toprak, hava veya suya verilmesi suçu bakımından fiilin ‘ilgili ... edilinceye dek hukuka uygunluk nedeni oluşturmaya devam edeceği görüşündedir. Kanımca böyle bir ihtimalde iznin hukuka aykırılığı kurucu unsurlardan birine ilişkinse ceza hukuku bakımından bir hukuka uygunluk nedeninin varlığından söz edilemez. Böyle bir izne dayanarak hareket eden failin hukuka uygunluk

Miray Özer Deniz / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2022

C.Diğer Hukuka Uygunluk Nedenleri Bu başlık altında, ilgili kişinin açık rızası olmasa dahi yapılabilecek veya açık rızasının olmasının gerekmediği ... yükümlülük, KVKK m. 10 ve 11’de düzenlenmiş veri sorumlusunun kanuni yükümlülüğüdür ve hukuka uygunluk sebeplerinden bağımsızdır. Belirtilmesi gereken bir diğer husus ise kanunda sayılan bir hukuka uygunluk nedeni olduğu halde açık rızanın alınıp alınamayacağıdır. Zaten kanunda sayılan bir hukuka uygunluk ... karıştırıcı ve gereksiz olacaktır. Hâlihazırda bir hukuka uygunluk nedeni var iken bir de açık rıza alınması ilgili kişide sanki rızasını istediği zaman geri

Hasan Tahsin Keçeligil / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2023, Sayfa: 885 - 886

konusu meşru emrin bir hukuka uygunluk nedeni teşkil ettiğini ve fiilin hukuka aykırılığını ortadan kaldırdığını kabul etmektedir. Buna göre verilen herhangi bir emir bakımından bir hukuka uygunluk nedeninin bulunup bulunmadığının tespit edilebilmesi için yalnızca ceza hukuku normları dikkate alınarak bir ... emrin bir hukuka uygunluk nedeni olduğu kabul edilirken tek görüş farklılığı, bunun kaynağının kanun hükmünü yerine getirme (TCK m.24/1) mi yoksa amirin ... getirilmesinin en azından 5237 sayılı TCK döneminde hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmesi konusunda bir görüş ayrılığı bulunmamaktadır.(238) (237) Demirel

Uğur Uruşak / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2010

, hakkın kullanılmasını hukuka uygunluk nedeni olarak belirten bir hüküm bulunmadığı gibi hukuka uygunluk nedenleri konusunda hataya ilişkin bir hüküm de bulunmamaktadır. Ancak Alman ceza hukuku doktrini hukuka uygunluk nedenlerini, hukuka aykırı davranışın bulunmadığı fiiller biçiminde kategorileştirerek aynı etkiyi ... fiil suç olmaz, çünkü fiil hukuka aykırı olarak nitelendirilemez. Bu dogmatik düşünceler temelinde, hakkın kullanılması gibi bir hukuka uygunluk nedeninin ceza kanununa konulması düşünülmemiştir(262). Bu yasal durum, belirttiğimiz gibi örtülü olarak bulunduğu kabul edilen ilkenin kabulü için özel bir