İbrahim Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2024, Sayfa: 53 - 59

II.Islaha İlişkin Kanun Değişiklikleri 1086 sayılı HUMK’nun ıslaha ilişkin hükümlerinde köklü değişiklikler yapılmamıştır. Konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin, 20.07.1999 tarih E.: 1999/1, K.: 20/7/1999 sayılı kararı ıslah açısından önemli bir değişikliğe yol açmıştır. Anayasa Mahkemesi, HUMK’nin 87.maddenin “Müddei ıslah suretiyle müddeabihi tezyid edemez” hükmünü Anayasaya aykırı bularak iptal etmiştir. 5728 sayılı Kanunun(6) 11. maddesi ile 90. maddede değişiklik yapılmış ve kötüniyetli ıslaha yaptırım bağlanmıştır. Maddenin önceki halinde kötüniyetle ıslaha başvurulması halinde bu kişinin karşı

İbrahim Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2024, Sayfa: 63 - 68

D.ISLAHA İLİŞKİN BAZI SORUNLAR Bu başlık altında ıslaha ilişkin bazı tartışmalı konulara sadece işaret ederek geçmek istiyorum. Islah kurumuna ilişkin birçok tartışmalı nokta bulunmaktadır. Uygulamada da ıslah açısından tereddüt ortaya çıkaran konuların bulunduğu yargı kararlarından anlaşılmaktadır ... “telef ve ziyaı” gibi bir nedenle tesliminin olanaksızlığından dolayı “telef ve ziya” vakıasının ıslahla yargılamaya sonradan sokulabileceği, bu durumda istem sonucunun ifa yerine tazminata çevrilebileceği belirtilmiştir(34). Ancak bu kararda ıslahla bunun yapılabileceği belirtilmiştir. Bir başka ifadeyle

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

E. Bozmadan Sonra Islah Yapılıp Yapılamayacağı Sorunsalı İlk derece mahkemesi tarafından hüküm tesis edilip dosyadan el çekilmesinin ardından ıslaha ilişkin iki sorun karşımıza çıkabilir: Birincisi, bozmadan sonra ıslah yapılıp yapılamayacağı; ikincisi ise kanun yolunda ıslah yapılıp yapılamayacağıdır. Bunlardan birincisi bu başlık altında incelenmişken ikinci husus ise kanun yollarına ilişkin başlıkta ele alınmıştır. Bozmadan sonra ıslah yapılıp yapılamayacağına ilişkin sorunlar ise yine ikiye ayrılıp incelenebilir: Birincisi hiç ıslah yapılmadığında bozmadan sonra ıslaha gidilip gidilemeyeceği; ikincisi

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

2. Islahın Şartları Islah bir usul hukuku müessesesi olması dolayısıyla yapılması belirli şekli şartlara bağlanmıştır. Kanuni olarak getirilen bu şartlar daha önce de belirtildiği üzere ıslahın mahiyeti ya da varlık sebebi olmayıp kanun ko yucunun takdirine bağlı olarak gelişmiştir. Bu nedenle söz konusu şartları ıslahın varlık sebebi olarak değil mevcut kanuni düzenleme kapsamında ıslahın yapılması için gerekli koşullar olarak anlaşılması gerekir. Nitekim hem üstteki başlıkta hem de incelenen Danıştay kararlarında da görüleceği üzere çoğu zaman mahkemelerin bu şartları taşımasa dahi ıslahı kabul

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

Sonuç Çalışmamızın kapsamında ıslah müessesesine bütün yargılama düzenleri bakımından ortak bir tanımı getirilmeye çalışılmıştır. Bu çaba sonucunda ... , istisnalar getirilmek suretiyle esnetilmeye ve olası hak kayıpları engellenmeye çalışılmış, işte bu istisnalardan en önemlisi diyebileceğimiz ıslah müessesesi ... bulunmayan ıslah müessesesinin İYUK m. 31 gereği uygulanabilme imkânı idari yargı mercilerince tartışılmış ve Danıştay bu hususta ıslah müessesesinin uygulanmayacağı yönünde kararlar verirken AYİM ise ıslahı özellikle miktar dışındaki hususlar bakımından uygulamıştır. İYUK m. 31 gereği ıslahın idari yargı

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

C. Islahın Yapılma Yöntemi ve Islahın Şartları 1. Islahın Yapılma Yöntemi İdari yargıda yazılı yargılama usulü bulunduğundan ıslah talebinin de dilekçe ile verilmesi ve bu talebin dilekçede açık ve net olması gerektiği ifade edilmektedir. Bunun yanında ıslah talebi davalı taraf sayısında bir fazla olarak mahkemeye verilir ve bu talep mahkemece davalı tarafa tebliğ edilir. Belirtmek gerekir ki ıslah dilekçesinin karşı tarafa tebliğ edilmemesi usul hükümlerine aykırı olup bozma nedenidir(174). Ancak bununla birlikte ıslah dilekçesinin karşı tarafa tebliğ edilmesinin amacı ıslahtan karşı tarafı haberdar

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

2. Islahın Çeşitleri a. Tamamen Islah Davanın tamamında ıslah, davanın dava dilekçesinden itibaren değiştirilmesidir. Davacı dava dilekçesinden itibaren yaptığı tüm usul işlemlerinin yapılmamış sayılmasını isterse, bu durumda davanın tamamen ıslahı gündeme gelir(56). Tamamen ıslah, dava sebebinin ya da talep sonucunun değiştirilmesidir(57). Buna karşın eğer davacı, dava dilekçesinde belirttiği isteme ıslah ile yeni bir istem eklerse tamamen ıslah değil kısmen ıslah olacaktır(58). Zira böyle bir durumda dava dilekçesinden itibaren yapılmamış sayılma talebine yönelik bir durum bulunmamakta

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

e. Islah Edenin Gerekli Giderleri Ödemesi Şartı Islaha başvurulmasıyla birlikte sadece ıslah dilekçesi verilmesi yeterli olmayıp Kanun hükmünde de belirtildiği üzere harcın ödenmesi şartı bulunmaktadır(204). Adli yardım talebi kabul edilmiş olan bir dava söz konusu ise ıslah harcının yatırılmasına gerek yoktur. Harcın yatırılmadığı durumda ise ne yapılacağı Kanunda düzenlenmemiştir. Ancak eksik harcın tamamlanmadığı durumda ıslah yapılmamış sayılmalı ve davaya önceki haliyle devam edilmesi gerektiği ifade edilmiştir(205). Bununla birlikte ıslah dilekçesinin mahkemeye sunulmasının ardından harç yatırılmazsa

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

b. Kısmen Islah Islah ile yargılama sırasında yapılmış belli bir veya birkaç usul işleminin ıslahı istenirse kısmen ıslahtan söz edilir(74). Dava konusunun ıslahla artırılması kısmen ıslah olarak nitelendirilir. Kısmen ıslaha hem davacı hem de davalı başvurabilir. Kısmen ıslah ile ıslah edenin talep edeceği noktadan itibaren ıslah edilen kısma ilişkin işlemler yapılmamış sayılır(75). Kısmi ıslah yoluyla talep sonucuna yeni talep eklenebileceği doktrinde kabul edilmektedir(76). Yargıtay ise hiç dava konusu yapılmamış bir hususun ıslah yoluyla talep sonucuna eklenmesini kabul etmemiştir(77). Usul

İbrahim Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2024, Sayfa: 52 - 53

A.TÜRK HUKUKUNDA ISLAHIN TARİHÇESİ I.Genel Bilgi Medeni usul hukukumuz açısından ıslah kurumunun çok eski olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira ıslah kurumu 1086 sayılı HUMK ile kabul edilmiştir. Ancak modern hukuka geçişten bugüne medeni yargılama hukukumuzda ıslah kurumu yerini korumuştur ... örnekleme niteliğinde davanın değiştirilmesi sayılan hallere yer verilmiştir(1). Ancak yasağın istisnası olarak ıslaha yer verilmemiştir. Mecelle’de davanın ... Usulü Muhakeme-i Ticariye Nizamnamasi’nde teksif ilkesi kabul edilmediği için ıslaha da yer verilmemiştir. 1879 tarihli Usulü Muhakeme-i Hukukiye Kanunu

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

B. İdari Yargılama Hukukunda Islah Müessesesinin Kapsamı Yargılama hukukunda ıslah müessesesinin kapsamı davanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağının kapsamı ile belirlenmektedir. Zira yasak kapsamında olmayan hususların davada ileri sürülmesine bir engel olmadığından ıslah müessesesine de gerek kalmamaktadır. 6459 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemenin esasen ıslahın sadece bir boyutunu karşıladığı zira ıslahın talep sonucunun artırılmasına hizmet ... , getirilmiş olan ıslah müessesesinde sadece tam yargı davaları bakımından ve yine sadece dava konusu miktarın artırılmasına yöneliktir. İptal davasına konu

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

b. Taraflarca İstenmesi Şartı İYUK düzenlemesi gereği ıslah imkânının idari yargıda yalnızca davacıya verildiği, davalının ıslah isteminde bulunamayacağı sadece davacı ve/veya davacı vekilinin ıslah talebinde bulunabileceği ifade edilmiştir(189). Islah müessesesinin bilgi, belge ve delil getirme yolu olmadığı ve öte yandan re’sen araştırma ilkesinin hâkim olduğu idari yargı bakımından davalıya ıslah hakkının tanınmasının gereği olmadığı zira davalının öne süreceği hususların zaten mahkemece re’sen göz önüne alınması gereken hususlar olduğundan bunların ıslah yoluyla ileri sürülmesinin anlamsız olacağı ifade

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

(4) Islahın Bir Taraf Usul İşlemi Olması Unsuru Islahın yapılması bir taraf usul işlemidir. Bu kısmı da iki yönlü ele almak gerekir: İlk olarak ıslah sadece taraflarca yapılabilir. Yani mahkeme davada re’sen ıslah yapamaz(21). Her ne kadar bazı hukuk düzenlerinde davayı değiştirme hakkını anımsatma yetki ve görevi varsa da bu durum dahi hukuk düzenimizde söz konusu değildir(22). Hâkimin tarafa ıslah yapma imkânını hatırlatması, ihsas-ı rey olarak kabul edilip hâkimin reddi nedeni olması gerektiği savunulmuştur(23). Bu iddia veya savunmanın ıslah edilebilirliğinin bir görünümüdür. Zira bir

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

A. Medeni Usul Hukukunda Islaha Yakın Kavramlar 1. Maddi Hataların Düzeltilmesi Maddi hataların düzeltilmesi, tarafların veya mahkemenin dava ... yapabilecektir. Bu düzenlemeden yola çıkılarak maddi hataların düzeltilmesi yoluna her zaman gidilebileceği ifade edilmiştir(96). Islah müessesesi ile maddi hataların düzeltilmesi müessesesi için bir durumda maddi hataların düzeltilmesi mi yoksa ıslah yolunun mu uygulanacağı konusunda tereddüt edildiğinde maddi hataların düzeltilmesi yolunun tercih edilmesi hakkaniyet gereği olduğu zira ıslah tahkikat aşamasında bir kez kullanılabilen bir imkân iken maddi hataların

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

b. Islahın Tanımında Yer Almayan Unsurlar (1) Islahın Bir Defaya Mahsus Olması Islahın bir defaya mahsus yapılması hem günümüzdeki kanun hükümlerinde(28) ve eski kanuni düzenlemede(29) hem de neredeyse bütün doktrinde(30) tartışmasız olarak kabul edilen bir husus olmakla birlikte ıslahın olmazsa olmaz unsuru olduğu yanılgısına düşmeye mahal verebilmektedir. Ancak belirtmek gerekir ki söz konusu kural, davanın uzatılması yönünde ıslahın kötüye kullanılmasını engellemek için(31) getirilen bir kısıtlamadan öte bir şey olmayıp ıslahın mahiyeti ile alakası bulunmamaktadır. Nitekim eski Vaud usul kanununda

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

2. Temyiz Aşamasında Islah Müessesesi Medeni usul hukuku bakımından Yargıtay’da, temyiz ve karar düzeltme aşaması bakımından ıslah yoluna gidilemeyeceği; ancak Yargıtay’ın ilk derece mahkemesi olarak görev yaptığı davalar bakımından ıslaha gidilmesi gerektiği ifade edilmiştir(152). İdari yargı bakımından ise, ıslah imkânının kullanılacağı en son zaman olarak nihai karar verilinceye kadar ibaresi kanun metninde vücut bulmuştur. Bu nedenle idari ... denetimi yapılacağından ıslahın mümkün olamayacağı zira maddi vakıaların yeniden incelenmediği noktada ıslahın da mümkün olmayacağı ifade edilmiştir(154

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

3. Islahın Hukuki Niteliği Davanın açılması ile davanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağını kabul etmiş olan yargılama düzenlerinde iddia ve ... genişletmeleri ya da değiştirmeleri ancak kanunlarda belirtilen istisnalarla mümkün olacaktır. İşte bu istisnai yollardan biri olarak karşımıza çıkan ıslah ... ). Islahın pek çok hukuki nitelendirmesi yapılmıştır. Bunlara örnek minvalinden birkaç tanesini sayacak olursak; “Kısaca ıslâh müessesesi dâva değiştirmenin bir vasıtasıdır”(39) “… ıslah hakkı, bir kez kullanılınca (kullanan taraf bakımından) tükenen bir haktır (m. 176). Bu yüzden ıslah, ayrıksal (istisnaî

Süleyman Topak / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2021

2.15. Islah 2.15.1. Genel Olarak Taraflarca yapılan usul işlemlerinin, tahkikat sona erinceye kadar tamamen veya kısmen düzeltilmesi ya da değiştirilmesine ıslah denir(1057). Islah, iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağının istisnası kapsamına giren konularda söz konusu olmaktadır(1058). Ayrıca bir davada ıslahın söz konusu olabilmesi için tarafın bu yönde yazılı veya sözlü talebinin mutlaka olması gerekir (HMK m.176/1, m.177/2). Islah, tam ıslah ve kısmi ıslah olarak ikiye ayrılmaktadır. Davacı tarafından dava dilekçesinin verilmesi de dahil olmak üzere tüm usuli işlemlerin

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

1. Islahın Konusu Olabilecek İşlemler Islah ile düzeltilmesi söz konusu olan işlemler sadece taraf usul işlemleridir. Mahkeme işlemleri için ıslah yapılamaz; zira mahkeme işlemlerinin düzeltilmesi ancak üst mahkemenin bozmasıyla olur. Bunun yanında ıslaha konu edilebilecek işlemler usul işlemleri olup maddi hukuk işlemleri de ıslaha konu edilemez. Usul işlemlerinden olmakla birlikte feragat, kabul ve sulh gibi usul hukuku işlemleri de ıslah yoluyla ... ve talep sonucu ıslah edilebilir(51). Doktrinde her ne kadar delillerin ileri sürülmesi(52) ve taraf değişikliği(53) bakımından ıslahın

İbrahim Aşık / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2024, Sayfa: 81 - 88

F.ISLAHIN ISLAHI MI YOKSA ISLAHIN KALDIRILMASI MI? Gerek incelenen karşılaştırmalı hukuk örnekleri gerekse davanın değiştirilmesi ve genişletilmesi yasağının ortaya çıkardığı sorunlar ve aynı zamanda yasağın istisnası olarak kabul edilen ıslah kurumuna ilişkin önemli tartışma ve sorunların bulunduğunun ... sakıncalar düşünülerek bunun istisnaları gösterilmiştir. Bizim hukuk sistemimizde davanın değiştirilmesi yasağının istisnası karşı tarafın rızası ve ıslah iken ... ilkesinin uygulanması ve aynı zamanda ıslah yoluna da ancak bir kez başvurulması, derdest davada uyuşmazlıkların bütün yönleriyle çözüme kavuşturulması

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

1. Islahın Tanımı Islah sözcük olarak düzeltme, iyileştirme, eksikleri tamamlama anlamında kullanılmaktadır(2). Hukuki terim olarak ise ıslah; bir ... ise ıslah; davada tarafça düzeltme, karşı tarafın iznine veya hâkimin onayına bağlı olmadan bir tarafın usule ilişkin işlemleri tamamen veya kısmen ... ıslahın ise daha teknik bir anlama sahip olduğu zira her düzeltmenin de ıslah olmadığı ifade edilmiştir(5). Islah terimi genelde yeknesak kullanılmakla birlikte nadiren de olsa aynı anlama gelecek şekilde “düzeltme”(6) ve “reforme”(7) ifadelerinin de kullanıldığı görülmüştür. Bu bağlamda ıslah için

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

II. İptal Davalarında Islah Mümkün Müdür? Islah müessesesinin istisnai niteliğinin göz önünde bulundurulmasıyla istisnayı kural haline getirmeye ... ıslah düzenlemesinin yetersiz olduğu ve pek çok problemi de çözemediği savunulmuştur. Düzenlemenin sadece tam yargı davalarına hasredilmesinin doğru ... nedeniyle iptal davalarında hala ıslah imkânının kullanılamamasının tam yargı davalarında yaşanan nispette olumsuzluğa yol açmayacağı ifade edilse de(82) yasağın geri kalan yukarıda bahsedilen tüm netice-i talepler bakımından geçerli iken sadece miktar artırımına yönelik tam yargı davaları için ıslahın olması

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

b. Tam Yargı Davasında Islah Müessesesi Yoluyla Faiz ve Diğer Fer’i Hakların Talep Edilebilip Edilemeyeceği Sorunsalı Ele alınması gereken birkaç temel husus bulunmaktadır. Birincisi; hiç istenmemiş olan faiz ve diğer fer’i hakların ıslah yoluyla ileri sürülüp sürülemeyeceği, ikincisi; istenmiş olan faiz ve diğer fer’i hakların ıslah yoluyla artırılmasının mümkün olup olmadığı, üçüncüsü ise asıl tazminatın ıslahı ile faizin nasıl yürütüleceği ... ıslahla faiz talep edilmesinin önünde bir engel kalmadığı, faizin asıl alacağa bağlı fer’i bir talep olması nedeniyle maddi ve/veya manevi tazminat

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

III. İdari Yargıda Islah Müessesesiyle İlgili Çeşitli İhtimaller Hakkında Görüşler A. İdari Yargıda Tamamen Islah İhtimali Tamamen ıslah medeni ... genişletilme olarak ele alındığından davanın ıslahı da yine aynı minvalde genişletilme üzerine daha yoğun bir tartışma zemini(99) bulmuştur. Ancak yasağın bahsedilen vakıa ya da netice-i talebi değiştirmeye yönelik boyutunun da incelenmesine ihtiyaç bulunmaktadır. İdari yargıda ıslah yoluyla vakıaların ... re’sen araştırmanın bazı davalarda uygulanmama ihtimalinde ise yasak kapsamında vakıaların da ıslahının mümkün olduğu varsayımında ıslah yoluyla vakıanın

Esra Aslan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2020

b. Manevi Tazminat Miktarının Islahı Manevi zarar ruhsal acı ve üzüntü sonucu ortaya çıktığından bunun hesaplanması mümkün görünmemektedir. Bu nedenle manevi tazminat hâkimin takdirinde olan bir zarar kalemidir(5). Manevi tazminatın ıslahı hususunda karşımıza iki durum çıkmaktadır. Birincisi dava dilekçesinde talep edilmiş olan manevi tazminatın ıslah yoluyla artırılması; ikincisi ise dava dilekçesinde istenmemiş olan manevi tazminatın ıslah yoluyla talep ... artırılması noktasında bir tereddüt bulunmamaktadır(10). Manevi tazminatta ıslah yoluyla artırımda bulunulup bulunulmama konusu ise, manevi tazminat talepleri