Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 148 - 150

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Bu çalışmada menfi zarar kavramını da yakından açıklayabilmek amacıyla öncelikli olarak zarar kavramını anlatmaya gayret ettim. Daha sonraları, menfi zarar kavramını anlattım. Menfi zarar, daha çok sözleşme hukuku olanında ortaya çıkan bir zarar çeşididir. Sözleşmenin yapılmasına güvenden dolayı uğranılmış olan zarardır. Menfi zararı bu şekilde belirledikten sonra, menfi zararın söz konusu olduğu durumları, belirlemeye çalıştım. Borçlunun temerrüdü durumunda Culpa İn Contrahendo sorumluluğunda, yetkisiz temsil durumunda, geçersiz sözleşmeye güvenden dolayı, menfi zarar söz

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 145 - 146

III. Menfi Zararın Kapsamı ve Hesaplanması: A. Menfi Zararın Kapsamı: Menfi zararın kapsamını belirlemek, tazmini gereken miktarın belirlenmesi açısından önem arz etmektedir. Menfi zarar kapsamına özellikle şu durumlar girmektedir. 1- Sözleşmenin yapılması için yapılan masraflar; yani, damga pulu parası, noter harçları, posta masrafları, menfi zarar kapsamı içinde düşünülür. Hatta bunun içine, sözleşme görüşmelerini sürdürmek için yapılan harcamalarda girebilmektedir(60). 2- Sözleşmenin geçerliliğine inanılarak, başka bir sözleşme yapma fırsatının kaçırılması dolayısıyla uğranılan zarar menfi

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 135 - 136

olması durumunda olduğu gibi, bütün bu hallerde menfi zarar söz konusu olmaktadır(37). Bununla birlikte nişanın bozulması dolayısıyla söz konusu olan zararda olumsuz zarar olarak nitelendirilmektedir(38). Bütün bu anlatılanlar alt başlıklar halinde çoğaltılabilir. Ancak, menfi zararın söz konusu olduğu durumlardan, genel olarak dört durumu burada incelemek istiyorum. A- Borçlunun temerrüdü durumunda Menfi zarar B- Yetkisiz temsil durumunda Menfi zarar C ... II. MENFİ ZARARIN SÖZ KONUSU OLDUĞU HALLER Menfi zarar, yukarıda da ifade ettiğimiz gibi, sözleşmeden doğan bir zararın varlığı halinde

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 133 - 134

B. MENFİ ZARAR KAVRAMI Menfi zarar(26) müsbet zarar ayrımı, sözleşme hukuku alanında doğan zarar ayrımıdır. Aslında, menfi zarar bir kimsenin sözleşme yapma söz konusu olmasaydı uğramayacak olduğu zarardır(27). Menfi zarar, sözleşme öncesi kusurlu davranışlar açısından düşünülebileceği gibi ... ta düşünülmektedir(28). (26) Menfi zarar kavramı ilk defa Alman hukukçusu Jhering tarafından kullanılmıştır ve sözleşmenin hiç kurulmamış veya ... ; (27) Oğuzman/Öz,age, s.323; Reisoğlu, age, s.310; Ergüne Mehmet Serkan, Olumsuz Zarar, Beta Yayınları, İstanbul-2008, s.36 (28) Kutlu Sungurbey Ayfer

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 128

GİRİŞ Menfi zarar kavramı, zihinlerde bir işin yapılmamasından, olmamasından vs. olumsuz bir işlemden doğan zarar gibi algılanabiliyor. Aslında gerçeklik payı olmakla birlikte menfi zarar, daha çok, sözleşmeden doğan sorumluluklarda karşımıza çıkmaktadır. Sözleşmeye olan güvenin ihlali sonucu menfi zarar söz konusu olmaktadır. Doktrinde menfi zarar kavramını kabul etmeyen ve hesaplanmasını zor bulan yazarlarımız vardır. Ancak, baskın görüşe göre, müspet-menfi zarar ayrımının netleştirilmesi için çaba sarf etmenin daha mantıklı olacağı ifade edilmektedir. Hesaplama işinin de, konuyu anlatırken ifade

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 134 - 135

1. Tanımı Menfi zararın, tanımı konusunda, anlam olarak birbirine uysa da, ifade ediş biçimi olarak, farklı biçimde tanımlar yapılmıştır. Bunlar; Menfi Zarar, geçerliliğine güvenilen sözleşmenin veya beyanın, sakatlığından veya sözleşmenin hükmünü kaybetmesinden, yine aslında sakat olan bir sözleşmenin hükmünü muhafaza etmesinden doğan zarara denilir. Menfi zararı sözleşmeye güvenden doğan zarar olarak da ifade edenler vardır(29). Yine ... gerçekleşmesinden beklenen çıkarlar değil, alcaklının göstermiş olduğu “güven” zararın dayanağıdır(31). Menfi zarar kavramı ilk defa Alman yazarlar tarafından

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 135

2. Menfi Zararın Unsurları Menfi zarar için öncelikli olarak, geçerli bir sözleşme olmalıdır, zira sözleşme hukukunda geçerli ayrımdan doğmaktadır. İkinci olarak ta, geçerliliğine, yapılabileceğine inanılan bir sözleşmenin geçersizliğinden veya yapılamamasından doğan bir “zarar” söz konusu olmalıdır. Yani, sözleşme yapılmasaydı, uğranılmayacak olan bir zararın varlığı gerekmektedir. Zarar yoksa dava açılmasına ve menfi zararın belirlenmesine de gerek yoktur. Ayrıca, alacaklının sözleşmenin geçerli olacağına ve yapılacağına dair bir güvenin olması gerekir. Bu unsurların varlığı durumunda menfi zarar

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 146 - 148

B. Menfi Zararın Hesaplanması Menfi zarar, gerçekleşeceğine güvenilen bir sözleşmenin kurulmaması yüzünden uğranılan zarardır. Yani, sözleşme yapılmamış veya görüşülmeye girişilmemiş bulunulsa idi uğranılmayacak olan zarar menfi zarardır. Zararın dayanağını, sözleşmenin gerçekleşmesinden beklenen çıkarlar değil, alacaklının göstermiş olduğu güven oluşturmaktadır(66). Şimdi Menfi zararın hesaplanmasını örneklerle anlatalım(67); A, B’ye mektup ... bedeli vermek zorunda kalmıştır. Bu miktar onun menfi zararıdır. Yani onun, sözleşmenin ifa edilmemesinden değil, sözleşmenin hükümsüzlüğünden dolayı

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 127 - 128

Dr. Ömer Ergün* ÖZET Zarar, hukuk doktrininde çeşitli anlamlarda kullanılmaktadır. Geniş anlamıyla zarar, bir kimsenin iradesi dışında veya iradesi söz konusu olmaksızın malvarlığında ya da şahıs varlığında meydana gelen eksilme olarak tanımlamaktadır. Menfi zarar, müspet zarar ayrımı, sözleşme hukuku alanında doğan zarar ayrımıdır. Aslında, menfi zarar bir kimsenin sözleşme yapma söz konusu olmasaydı uğramıyacak olduğu zarardır. Menfi zarar ... hallerinde, özellikle sözleşmenin geçerli olmamasından doğan zarar olarak ta düşünülmektedir. Anahtar Kekimeler: Zarar, Menfi Zarar, Sözleşmeler, Sorumluluk

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 143 - 145

D. GEÇERSİZ SÖZLEŞME DURUMUNDA MENFİ ZARAR Sözleşmenin şekil eksikliği dolayısıyla geçersiz olması durumunda taraflardan biri, geçersizliği ... zarar menfi zarar olarak kabul edilmektedir. Bir sözleşmenin geçerli olabilmesi için gerekli olan şartlar söz konusudur. Bu şartlar şunlardır(59). a ... yapılacak sözleşmenin geçerli olmamasından dolayı uğranılan zarar, menfi zarardır. b- Yine sözleşmenin konusu, emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine ... zarar menfi zarar olarak ifade edilmektedir. c- Sözleşmenin konusu imkansız olmamalıdır. Sözleşme yapıldığı sırada, sözleşmenin konusunu oluşturan

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 139 - 140

B. YETKİSİZ TEMSİL DURUMUNDA MENFİ ZARAR Temsil yapılan hukuksal işlemin, sonucunun temsil edilen kimsenin nam ve hesabına doğması durumunu ifade ... geçersiz olursa, iyi niyet sahibi karşı taraf sözleşmenin geçerli olmamasından doğan menfi zararını yetkisiz temsilciye ödettirebilir. Mümessil temsil yetkisine sahip olmadığını bilmese, bu konuda kusurlu olmasa dahi karşı tarafın menfi zararını ödemek zorundadır (50). Yetkisiz temsilcinin menfi zarardan ... bilmesine hiçbir biçimde imkan bulunmadığını ispatlasa bile bu sorumluluktan kurtulamaz(51). Burada menfi zarar yetkisiz temsilcinin sözleşmenin yapılmasına

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 136 - 139

A. BORÇLUNUN TEMERRÜDÜ DURUMUNDA MENFİ ZARAR Borçlunun temerrüdü, borca aykırılık durumunun bir çeşididir. Bu durum, İfanın geciktirilmesinden ... erer. Yine, sözleşmeden dönme neticesinde sözleşmenin ortadan kalkması dolayısıyla menfi zararlar istenebilecek iken, fesihte ise ileriye yönelik olarak ... zararın niteliği konusunda, doktrinde anlaşmazlık söz konusudur. Baskın görüşe göre; burada, tazmini gereken zarar sadece menfi zarardır(44). Yani; sözleşme ... dönmek zorunda kalan alacaklının, sadece menfi zararın tazminini isteyebilmesini, adalete aykırı bulmakta ve müsbet zararın niçin tazmin edilemeyeceğini

Kerem Cem Sanlı / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

§ 14.Menfi Zarar Tazminatı I.Genel Açıklamalar Türk Hukukunda menfi zararın tazmini, borca aykırı davranışın bir sonucu olmaktan ziyade, geçersiz ... . Sözleşmeye aykırılıktan ötürü menfi zararların karşılanması ise, ifa engelleri rejimi açısından istisna teşkil eder. Zira burada geçerli bir borca aykırı ... sözleşmeden dönerek, menfi zararının giderilmesini talep edebilir. Dolayısıyla menfi zararın giderimi, dönme hakkının kullanılmasını takip etmektedir. Borçlar Kanunu sadece Genel Hükümlerde değil, Özel Hükümlerde de muhtelif borca aykırılık tipleri için menfi zarar tazminatına yer vermiştir(1924). Menfi

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 131 - 132

2. Müspet Zarar-Menfi Zarar Haksız fiil sorumluluğundan farklı olarak, sözleşmeden doğan sorumlulukta borca aykırılıkta müspet zarar-menfi zarar ayrımı getirilmiştir. Sözleşmenin yerine getirilmemesinden doğan zarara müsbet zarar denir. Yani borcun hiç yerine getirilmemesi (BK m.112) veya zamanında yerine getirilmemesi (BK m.117-119) durumunda alacaklının uğradığı zarar, müsbet zarardır(14). Borcun ifası borçlunun kusuruyla imkansız hale gelmiş ise ... . Menfi zarar, ileriki sayfalarda daha detaylı olarak incelenecektir. Ancak genel olarak belirtecek olursak, menfi zarar geçerliliğine veya yapılacağına

Kerem Cem Sanlı / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2014, Cilt 30, Sayı 3

4. Menfi Zarar Tazminatı Menfi zarar tazminatı, aynen ifa ve müspet zarar tazminatından farklı özellikler gösterir. Zira burada amaç alacaklının ifa ... alacaklının uğradığı kayıplar telafi edilir. Nitekim menfi zarar, sözleşmenin hiç yapılmadığı durum ile borcun ifa edilmediği durum arasındaki fark esas alınarak belirlenir(76). Kapsamına baktığımız zaman, menfi zararın üç kalemi içerdiğini söyleyebiliriz. Zarar, her şeyden önce sözleşmenin akdedilmesi ... sözleşme yapmaktan imtina ederler(78). İşte sözleşmenin akdi nedeniyle kaçırılan fırsatlar da (opportunity costs) menfi zarar kapsamına girebilir(79). Bu

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 127 - 151

Mehmet Oğuz Vuraloğlu / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2024

geçerli bir biçimde kurulmuş ve hükümlerini doğuran bir sözleşme mevcut olmalıdır. Olumsuz (menfî) zarar, akdedileceğine güvenilen bir sözleşmenin hiç ... C.Olumlu ve Olumsuz Zarar Ayrımı Olumlu (müspet) zarar, borcun gereği gibi ifa edilmemiş olması nedeniyle malvarlığının içinde bulunduğu durum ile ... sözleşme hiç akdedilmemişse veya hüküm ifade etmiyorsa, kural olarak olumlu zararlardan söz edilemez; ancak olumsuz zararların tazmini talep edilebilir. Fark edileceği üzere, olumlu-olumsuz zarar ayrımı yalnızca sözleşmesel sorumlulukta gündeme gelir; haksız fiil sorumluluğunda bu ayrım kullanılmaz(75

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 140 - 143

C. CULPA İN CONTRAHENDO SORUMLULUĞUNDA MENFİ ZARAR Kavram olarak culpa in contrahendo sözleşme öncesi kusurlu davranış olarak Türkçeye çevrilebilmektedir. Hukuksal anlamı ise, sözleşmenin tamamlanmasından önce, sözleşmenin meydana getirilmesi aşamasında, tarafların kararını etkileyecek bilgileri ... ve uğranılan zarar menfi zarar niteliğindedir. c- Borçlar Kanun’da “ Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı ... kural olarak müsbet zararın tazminine esas olduğu halde, sözleşme öncesi sorumlulukta, kural olarak, menfi zararın tazmini gerekmektedir. Çünkü sözleşme

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 129 - 130

Ömer Ergün / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2018, Sayfa: 150 - 151

, s. 281-312 Eren Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 22. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara-2017 Ergüne Mehmet Serkan, Olumsuz Zarar, Beta Yayınları ... Hukuku Genel Hükümler, 21. Baskı, Turhan Kitapevi, Ankara-2017 Kutlu Sungurbey Ayfer, Yetkisiz Temsil özellikle Culpa in Cuntrehenda ve Menfi zarar, Yasa

Ş. Deren Gündüz / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

c. Olumsuz Zarar Bakımından Önem Arz Eden Güven Unsuru Olumsuz zararın tanımında özellikle “güven ögesinden” hareket edilmektedir. Doktrinde de genel olarak olumsuz zarar ve güven zararı birbirleriyle eş anlamlı olarak kullanılmaktadır(186). Bu sebeple olumsuz zararı, sözleşme hiç söz konusu ... uyandırılması ve bu güvenin boşa çıkarılmasıyla ilgisi olması gerekir(187). Olumsuz zararın söz konusu olabilmesi için, hüküm ifade etmeyen bir borç ilişkisinin ... dışındaki güven ihlâlleri, olumsuz zararın tazminine yol açmaz. Örneğin, bir sözleşmenin hüküm ifade edeceği yönünde uyandırılan güveni boşa çıkarılan kimse

Ş. Deren Gündüz / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

4. Olumlu – Olumsuz Zarar Ayırımının Gerekliliği Tartışması a. Meselenin Doktrindeki Görüşler Çerçevesinde Değerlendirilmesi Olumlu-olumsuz zarar ayrımının gerekliliği hususunda, aslında eleştiriler genel itibariyle olumsuz zarar kavramına yöneltilmektedir. Bazen olumlu-olumsuz zarar ayrımının ortadan kaldırılması gerektiği ileri sürülmekte ve bazen de dönme sonucu alacaklının talebinin olumsuz zararla sınırlandırılması eleştirilmektedir. Biz de çalışmamızda ... hayatta olumlu-olumsuz zarar ayrımının bilinmediği göz önüne alınırsa, bu ayrımın ortadan kaldırılması gerekliliğinin iyice hissedileceği ileri sürülmüştür

Egemen Işık / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

2.Zarar Kalemleri Kanunda olumsuz zarar kapsamında tazmin edilebilecek zarar kalemlerinin neler olduğuna dair bir hüküm yoktur. Olumsuz zarar ... olumsuz zararın tanımından yola çıkılabilir. Olumsuz zarar, geniş anlamı bakımından herhangi bir zarar verici olayın ortaya çıkmamasındaki menfaat, dar ... verici olay olmasaydı zarar görenin içinde bulunacağı durumun tazminat yoluyla yeniden sağlanmasını amaçlayan olumsuz zararı, daha açıklayıcı bir biçimde ... durumu arasındaki farktır(73). Öğretide, olumsuz zararın tanımından yola çıkılarak olumsuz zararın kapsamına hangi zarar kalemlerinin girdiği belirlenmeye

Egemen Işık / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2024

4.Olumlu Zararın Tazmininin Olumsuz Zararla İlişkisi TBK m. 47’de öngörülen temel unsurların yanı sıra nitelikli unsurların oluşmasıyla olumlu zararın tazmininin mümkün olması, olumsuz zarar ile olumlu zararın birlikte tazmin edilebileceği anlamına gelmez(348). Zira bu iki zarar türü, farklı hesaplama esaslarına dayanır ve aynı olayda hem olumsuz zararın hem de olumlu zararın talep edilebilmesi asla mümkün değildir(349). Ne var ki TBK m. 47 f. 2 ... de istenebilir” ifadesi(350), olumsuz zarara ek olarak olumlu zararın da tazmin edilebileceği izlenimi yaratmaktadır(351). Nitekim İsviçre Federal

Ş. Deren Gündüz / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2020

(2) Tazmin Edilecek Olumsuz Zararın Sınırı Olarak Olumlu Zarar Kavramı Genel olarak olumlu zararın miktarı olumsuz zarardan daha fazladır. Zira ... zararın miktarının olumsuz zarara eşit olması ya da olumsuz zararın olumlu zarar miktarından fazla olması da mümkündür(234). Özellikle, amaçlanan sözleşme ... olumsuz zarar olumlu zarara eşit olacaktır. Şayet alacaklının yapma fırsatını kaçırdığı sözleşmedeki bedelin, dönülen sözleşmede kararlaştırılan bedelden düşük olması durumunda ise, olumsuz zararın olumlu zarardan yüksek olması söz konusu olabilecektir(235). Örneği somutlaştıralım: A, B’den 500 TL’ye bir