Prof. Dr. Mustafa Alper Gümüş / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2023, Sayfa: 121 - 148

Prof. Dr. Mustafa Alper GÜMÜŞ* I. Türk Medeni Kanunu (TMK) m.640/II’nin “Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler” içeriğindeki hükmü, miras ortaklığına ... TMK m.640/IV hükmüne göre, “Mirasçılardan her biri, terekedeki hakların korunmasını isteyebilir. Sağlanan korumadan mirasçıların hepsi yararlanır”. Bu ... uygulamasında önem taşıyan tereke (miras ortaklığı) temsilciliği kurumunu(1) düzenlemekle yetinmiş; kurumun niteliğinin ve tereke temsicisinin görevlerinin

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

C.Terekenin Resmen Yönetilmesi Terekenin resmen yönetilmesi, terekenin değerinin ve kapsamındaki unsurlarının korunması ve güvence altında kalmasına ... teslim edilen vasiyetnameyi derhal inceleyeceği, varsa ilgilileri de dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine ya da resmen ... terekesine ilişkin iradesini belirtmesi halinde sulh hakimine teslim edilen bu vasiyetname bağlamında gerekirse terekenin resmen yönetilmesine karar verilebilir. Dijital terekenin yüksek bir ekonomik değer içermesi, karmaşık ve kapsamlı bir içeriği barındırması gibi hallerde resmen yönetilmesi gündeme

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

5.Tereke Temsilcisi Ayrıştırma konusunda tereke (miras ortaklığı) temsilcisinin de yetkili olup olamayacağı konusu akla gelebilmektedir. Mirasbırakanın ölümü ile mirasçılar arasında ortaya çıkan tüzel kişiliği haiz bulunmayan miras ortaklığında mirasçıların tereke ile ilgili işlemlerde birlikte hareket etme zorunluluğundan ortaya çıkan sorunları gidermek için tereke temsilcisi atanabilmesi olanağı kanunda öngörülmektedir. Mirasçılar tarafından tereke temsilcisi atanabilmesi için bu yöndeki kararın oybirliği ile alınması gerekmektedir(425). Mirasçıların bu konuda anlaşmaya varamamaları durumunda

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

C.Resmi Tasfiyeyi Talep Etme Hakkı Mirasçılardan her biri, mirası ret ya da resmi deftere göre kabul etmek yerine terekenin resmi tasfiyesini talep ... resmi tasfiye sonucuna kadar tereke mirasçılar tarafından iktisap edilemez, bu evrede mirasçıların malvarlığından ayrı, belirli bir amaca matuf özel ve bağımsız bir malvarlığı olarak varlığını sürdürmektedir(39). Resmi tasfiye halinde tasfiye sonucuna kadar mirasçılar dijital terekeyi de iktisap edemezler ve dijital tereke de özel ve bağımsız bir malvarlığı olarak resmi tasfiye sürecinde varlığını sürdüren tereke kapsamında kalmaktadır. Mirasçılardan bir

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

A.Terekenin Defterinin Tutulması Terekenin koruma önlemlerinden bir tanesi terekenin mevcut durumunun tereke defterinin tutulması suretiyle tespit edilmesidir. Defter tutma koruma önlemi ile terekenin ölüm günü itibariyle aktif ve pasifleri bir deftere sıralanmak suretiyle terekenin halihazırdaki mevcut hali saptanmış olmaktadır. Nitekim TMK m.589/2 hükmünde de bu önlemlerin ilişkin olduğu hallerden birisi olarak terekede bulunan mal ve hakların yazımı zikredilmektedir. TMK m.590 hükmünde de koruma önlemlerinden defter tutma düzenlenmektedir(222). Türk Medeni Kanunu m.590’da belirtilen üç halde tereke defterinin

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

mirasçı sıfatını taşıması ve terekeden bir fayda elde edebilmesi mirasın açılmasına yani mirasbırakanın ölümüne bağlıdır(73). Tereke kavramı doktrinde ... ilişkilerinin bütünü olarak ifade edilmektedir(74). Başka bir tanımda ise tereke, miras yoluyla intikali olanaklı bulunan, ölenin ardında bıraktığı malvarlığı olarak belirtilmektedir(75). Başkaca bir tanıma göre ise tereke ile mirasbırakanın külli halefiyet yolu ile ölümle beraber mirasçılara intikal eden hak ve borçlar topluluğu kastedilmektedir(76). Bir diğer tanım uyarınca da tereke, ölen ya da gaipliğine karar verilen kimsenin miras hukuku kurallarıyla yazgısı

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

II.Dijital Terekenin Konu Olabileceği Miras Hukuku Davaları A.Tenkis Davası 1.Saklı Paylı Mirasçılar ve Tasarruf Oranının Hesaplanması Türk Medeni ... alınan bu miras payları terekenin bütününe ilişkin olup, bu payın ilişkin olduğu tereke bütününe dijital tereke de dahil bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu m.507 hükmünde tasarruf edilebilir tereke kısmının hesaplanmasının mirasbırakanın ölümü günündeki duruma göre gerçekleştirileceği belirtilmektedir. Tereke kapsamındaki tüm değerlerde olduğu üzere dijital varlıklar da saklı payın ve tasarruf oranının belirlenmesinde ölüm anındaki duruma göre

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

ilke olarak kişiye bağlı haklara son vermektedir ve malvarlığı kapsamındaki aktif ve pasif değerleri mirasçılara intikal ettirmektedir. Tereke, külli ... mevduatlar, hisse senetleri, ticari işletme, sermaye ortaklık payı gibi unsurlar tereke kapsamında yer almaktadır. Dijital malvarlığı kapsamındaki değerlerin de terekede yer alabilmesi söz konusu olabilir. Dijital malvarlığı; sosyal medya hesapları, e-posta içerikleri, internet hesapları ve alan adları ... konu edinen maddi anlamda ölüme bağlı tasarruflarda bulunulabilir. Bu bağlamda atanmış mirasçılar diğer tereke unsurlarında olduğu gibi dijital varlıklar

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

D.Tereke Kavramı İle İlişkisi Dijital tereke kavramı, sadece miras hukukunun belirsiz ve karışık kısmı olan dijital olarak bulunan unsurların akıbetini ele almasına rağmen, tereke kavramı hukuken önceden şekillendirilmiş ve intikal edebilir nitelikteki bütün yasal statüleri içermektedir(378). Bu ... , kullanıcı hesapları ve erişim bilgileri dijital tereke kavramına dahil bulunmaktadır(379). Ayrıca mirasbırakanın elektronik olarak kaleme aldığı ve internette ... telif mevzuatı uyarınca bu kapsamda yer alabilmektedir(380). Dijital tereke de klasik ve bildiğimiz tereke olarak ifade edebileceğimiz tereke gibi külli

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

Üçüncü Bölüm - Dijital Terekenin Mirasın Açılmasıyla İlgili Sorunları I.Dijital Tereke Üzerinde Mirasçıların Çeşitli Hak Ve Yetkileri A.Mirası ... reddin tespiti menfi tespit niteliğini haiz olan dava ile her zaman talep edilebileceği gibi tereke alacaklıları tarafından açılan davalarda da bu yöndeki ... , mirasbırakanın en yakın yasal mirasçılarına intikal eder (TMK m. 611/2). Mirası reddeden mirasçının mirasçılık sıfatı ortadan kalkınca tereke üzerinde hak sahipliği de söz konusu olmaz. Bu kişi hiç mirasçı olmamış sayılır. Terekedeki diğer unsurlar gibi dijital tereke kapsamındaki varlıklar üzerinde de hak

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

almasını içeren her tasarruf, mirasçı atanması sayılmaktadır (TMK m.516/2). Bu tüme ya da belirli orana dijital tereke de dahil bulunmaktadır. Atanmış ... olup olmaması bu noktada herhangi bir farklılık oluşturmamaktadır. Dolayısıyla yasal mirasçılar gibi atanmış mirasçılar da terekenin dijital kısmını ifade eden dijital tereke üzerinde külli halef olarak hak sahibidir. Bu hak sahipliği mirasbırakanın iradesine göre tamamen ya da kısmen olabilir. Mirasbırakan terekenin kesirli bir kısmı için mirasçı atamışsa bu hak sahipliği söz konusu kısım ile sınırlı olarak gerçekleşirken, mirasçı atama tereke bütününe

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

C.Miras Sebebiyle İstihkak Davası Türk Medeni Kanunu m.637/1 uyarınca, mirasçılar, terekeyi ya da tereke mallarından bazılarını elinde bulunduran ... olmayan tereke unsurları da bu davanın konuları arasında yer almaktadır(125). Dolayısıyla tereke unsurları arasında yer bulan dijital tereke kapsamındaki ... haiz olan miras sebebiyle istihkak davasında yasal veya atanmış mirasçı tarafından terekenin tümünün iadesi istenebileceği gibi tereke kapsamında bir ya da birkaç unsurun da iadesinin istenebilmesine herhangi bir engel bulunmamaktadır(126). Bu bağlamda dijital tereke ya da dijital tereke kapsamındaki

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

A.Mirasın Paylaşılmasının Türleri 1.Mirasın İradi Paylaşılması Terekenin mirasçılar arasında paylaşılması mirasçıların aralarında yapacakları bir ... serbestçe karar verirler. Bu bağlamda mirasçılar oybirliği ile hareket etmeleri koşuluyla terekede yer alan malvarlığı değerlerini diledikleri tarzda paylaşma ... dijital terekeye dahil varlıklara dair mirasçıların başka bir paylaşım tarzını oybirliği ile olmak koşuyla kararlaştırmaları mümkündür. Mirasçıların payları ... paylaşma, mirasçıların oybirliği ile gerçekleştirecekleri tereke mallarının aynen ve cismen paylaşılmasını ifade eden elden (fiili) paylaşma ya da bütün

Sezer Çabri / On İki Levha Yayıncılık, Temmuz 2018

II. TEREKENİN MEVCUDUNUN BELİRLENMESİ Net terekenin hesaplanmasında öncelikle tereke mevcudunun belirlenmesi gerekir. Bir kimse öldüğünde malvarlığında yer alıp da doğrudan mirasçılara geçen değerler terekenin mevcudunu oluşturur(468). Örneğin bir kimsenin sahip olduğu taşınırlar, taşınmazlar, alacaklar, şirket hisseleri, fikri haklar ölen kişinin malvarlığında olup, doğrudan mirasçılara geçen değerlerdir(469). Terekenin hesabında öncelikle terekenin mevcudu dikkate alınmalıdır. Tenkis davalarında tereke mevcudunun mahkemece re’sen araştırılması gerekir(470). Tarafların sonradan terekeye dâhil

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

takdirde hâkimin gözetimi altında bu işle görevlendirilecek bir zabıt kâtibi tarafından, tereke tespit ve koruma defterindeki usule göre tutulan ve ölenin taşınır, taşınmaz mallarının durumu ve ayrıntısı ile alacak ve borçlarının miktarını gösterir defter olarak tanımlanmaktadır. Mirasbırakanın terekesinde ... talep edilmesinin mirasbırakanın miras ilişkisinin belirsizliği ve karmaşıklığı ile tereke kapsamındaki malvarlığı unsurlarının ve bunların değerlerinin kesin biçimde bilinmiyor olması gibi çeşitli sebepleri bulunmaktadır(30). İşte tereke kapsamındaki dijital tereke unsurlarının varlığı, kapsamı ve

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

VI.Dijital Terekenin Koruma Önlemleri Açısından İncelenmesi Miras açıldıktan sonra paylaşmanın gerçekleşmesine kadar terekeye dahil unsurların korunması ihtiyacı doğabilmektedir. Bu ihtiyaç terekenin korunması önlemleri ile karşılanmaktadır. Terekenin tümünü hedef tutan, hâkim kararını gerektiren ve tali bir kurum olma özelliği gösteren terekenin korunmasına ilişkin önlemler mirasın intikali, paylaşılması veya tasfiyesi anlamına gelmemektedir(215). Bu önlemler ile tereke üzerinde gerçek hak sahiplerinin olanak bulundukça kesin ve güvenilir bir şekilde saptanması ve tereke kapsamındaki unsurların

Doruk Gönen / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2023

3.Terekenin Yönetilmesi Mirasçıların hep birlikte hareket etmesi kuralı, prensip olarak, terekenin yönetilmesi konusunda da geçerlidir(38). Terekenin yönetimi konusunda tüm mirasçıların katılımıyla yapılan bir sözleşmede veya kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, terekenin yönetim işlemleri için ... bağlı tasarrufunda aksi yönde bildirimde bulunmamış olması halinde, mirasçıların terekeyi yönetme hakkı ellerinden alınmış durumdadır(39). Terekeyle ilgili birçok işlem yanında, terekenin yönetilmesi yetki ve sorumluluğu da vasiyeti yerine getirme görevlisi üzerindedir. Ancak mirasbırakanın ölüme bağlı

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

tasarrufunda bulunmasının olanaklı olduğu ifade edilmektedir(404). Ancak burada mirasbırakanın terekesinin tümüne ya da oransal bir kısmına ilişkin yedek mirasçı ataması ya da art mirasçı ataması yapması gerekmektedir. Bu şekilde yapacağı tasarruf, diğer tereke unsurları ile birlikte tereke kapsamında yer alan dijital tereke ve onun içerdiği dijital varlıkları da kapsamına alacaktır. Buna karşılık dijital tereke bağımsız ve özel bir tereke olmayıp, terekenin barındırdığı dijital unsurları ifade eden bir kavram olduğundan, kanaatimizce yalnızca dijital tereke ve kapsamına aldığı dijital varlıkları içeren yedek mirasçı

Cüneyt Pekmez / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2022

B.Net Tereke Değerinin Hesaplanması Net tereke değerinin hesabında mirasbırakanın ölüm tarihinde, malvarlığının aktif değerlerinin belirlenmesi ... sonradan meydana gelen artış veya azalış hesaba katılmayacaktır(318). Net tereke hesabında mirasbırakanın ölüm tarihindeki aktif değerleri göz önüne ... tabi olmamalı(319), hakim tarafından re’sen göz önüne alınmalıdır. Net tereke hesabında ikinci adım, mirasbırakanın ölüm tarihindeki mevcut pasif değerlerin tümünün, belirlenen aktif değerler toplamından çıkarılmasıdır. TMK m. 507 II birtakım pasif değerleri sayarak bu değerlerin tereke aktifinden

Doruk Gönen / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2023

2.Terekenin Kullanılması ve Terekeden Yararlanılması Mirasın açılmasından paylaşmanın tamamlanmasına kadar olan süreçte, özellikle herhangi bir sebeple paylaşmanın gecikmesi halinde, terekeye dahil hakların mirasçılar tarafından nasıl kullanılacağı, eğer getiriyorlarsa bu hakların semerelerinden nasıl yararlanılacağı önemli konular olarak karşımıza çıkar. Paylaşma tamamlanıncaya kadar, örneğin, terekedeki tarımsal arazilerin, otomobilin ... kira gelirinin değerlendirilmesi gibi konular, bu kapsamdaki meselelerdir. Tereke üzerindeki elbirliğiyle hak sahipliğinin mirasçılar arasında yarattığı

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

4.Miras Ortaklığının Terekeye Elbirliğiyle Sahip Olması a.Hak Sahipliği: Elbirliği İle Hak Sahipliği Mirasbırakanın yalnızca bir tane mirasçısı varsa tereke o mirasçıya intikal eder ve onun malvarlığına dahil olur. Ancak mirasçı sayısının birden fazla olması durumunda terekeye mirasçılar hep beraber sahip olurlar. İşte mirasbırakanın ölümü sonrasında külli halefi olarak birden fazla mirasçısı olması halinde bu kişilerin tereke üzerinde elbirliği ... hâlinde, mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık oluşacağı düzenleme altına alınmaktadır. Bu ortaklığa yasal mirasçıların

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

II.Tereke Kavramı A.Terekenin Tanımı 1.Sözlük Anlamı Tereke kelimesinin aslı “terike” olup, Arapça “terk’’ kelimesinden türemiştir(62). Tereke ... ), miras(66) olarak tanımlanmaktadır. Tereke kelimesinin halk arasında hatalı bir kullanım olduğu, kelimenin doğru ifade ediliş şeklinin “terike” olduğu ifade edilmektedir. Galatı meşhur lügati fasihe yeğ tutulacağından bu terimi tereke olarak kullandığımız belirtilmektedir(67). Nitekim bu kullanım tarzı isabetlidir(68). Gerçekten de dilimize tereke kelimesi yerleşmiş olup terike, bırakı, bırakıt, kalıt, metruke gibi terimler ise yerleşmemiştir. Biz de

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

V.Dijital Terekenin Mirasın Açılmasının Ardından Üçüncü Kişiye Devredilebilirliği A.Dijital Terekenin Mirasçıların Aralarında Yaptıkları Devir ... bir istisna tanınmaktadır(197). Türk Medeni Kanunu m.677/1 uyarınca, terekenin tümü veya bir kısmı üzerinde miras payının devri hususunda mirasçıların ... ). Miras payının devrinin konusu payın bütünü olabileceği gibi bir kısmı dahi olabilir(200). Ayrıca doktrinde tereke kapsamındaki belirli bir ya da birkaç unsur (taşınır, taşınmaz vb.) üzerindeki miras payının bir kısmının devrinin dahi söz konusu olabileceği vurgulanmaktadır(201). Nitekim Yargıtay da tereke

Cüneyt Pekmez / On İki Levha Yayıncılık, Ağustos 2022

C.Kazandırmanın Net Terekeye Eklenmesi 1.Genel Olarak TMK m. 508’e göre, sağlararası karşılıksız kazandırmalar tenkise tabi olduğu ölçüde tasarruf edilebilir kısmın hesabında göz önüne alınacağından, tasarruf nisabının hesabında TMK m. 565’e tabi kazandırmanın değeri net terekeye eklenecektir(327). TMK m. 507’e göre tasarruf edilebilir kısım, terekenin mirasbırakanın ölüm günündeki durumuna göre hesaplanır. Bu halde net terekenin hesabı mirasbırakanın ... kazandırmalar ölüm günündeki değerine göre net terekeye eklenecektir(328). Aynı şekilde TMK m. 575’e göre, mirasbırakanın sağlığında yaptığı mirasla ilgili

Oğuz Ersöz / On İki Levha Yayıncılık, Mayıs 2024

B.Dijital Terekenin Mirasçıların Üçüncü Kişilerle Yaptıkları Devir Sözleşmesine Konu Olması Türk Medeni Kanunu m.677/2 uyarınca, terekenin tümü veya ... devreden mirasçıya düşecek payı talep etme şeklinde bir alacak hakkı iktisap etmektedir(211). Yargıtay’ın tereke kapsamındaki bir unsura ilişkin miras payının devrinin olanaklı olduğu kararından(212) hareketle dijital tereke üzerinde mirasçıların sahip oldukları miras payının devri için mirasçı olmayan üçüncü bir kişiyle sözleşme yapmalarının olanaklı olduğu söylenmelidir. Ancak kanaatimizce bu halde de mirasçının tereke üzerindeki miras payının tamamı ya