Lexpera, Temmuz 2019

Yasal Önalım Hakkı • Yasal Önalım Hakkının Niteliği, Kullanılması • Yasal Önalım Olayı ve Buna İlişkin Örnekler • Paylı Mülkiyet • Taşınmazda Pay Devri • Muvazaa

payı cebri artırma yoluyla satılmış olsaydı davacı yasal önalım hakkını kullanabilir miydi? Soru 4: Somut olayda dava dışı İ.Y. söz konusu taşınmazdaki payını başka bir hukuki ilişkiden doğan para borcunun yerine devretmiş olsaydı, yasal önalım hakkı kullanılabilir miydi? Soru 5: Somut olayda dava dışı İ.Y., üçüncü bir kişiye alım hakkı tanımış olsaydı yasal önalım hakkı kullanılabilir miydi? Yanıtınız olumlu ise yasal önalım hakkı hangi anda ... yasal önalım hakkı kullanılabilir mi? Açıklayınız. Soru 7: Somut olaydaki satış sözleşmesinin yapıldığı sırada İ.Y.’nin iradesinin hata nedeniyle

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

dd. Paydaşlık (Paylı Mülkiyet) İlişkisine Dayalı Yasal Önalım Hakkı ile Sınırdaşlık İlişkisine Dayalı Yasal (Tarımsal) Önalım Hakkı Arasındaki Farklar Her iki yasal önalım hakkı arasındaki farkları şu şekilde özetlemek mümkündür. Paydaşlık ilişkisine dayalı yasal önalım hakkı, TMK da düzenlenmiştir. Buna karşılık sınırdaşlık ilişkisine dayalı yasal (tarımsal) önalım hakkı, 6537 sayılı Kanun ile değişiklik yapılan 5403 sayılı TKAKK da düzenlenmiştir (m. 8/İ-II). Paydaşlık ilişkisine dayalı yasal önalım hakkının konusu, müşterek mülkiyetin olduğu bir taşınmazdaki payın üçüncü kişilere

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

bb. Paylı Mülkiyete Dayalı Yasal Önalım Hakkı Paylı mülkiyete dayalı yasal önalım hakkının tanımı, konuyla ilgili TMK m. 732-734’de yer almamaktadır ... ” şeklinde ifade edilmiştir(197). Yargıtay ise paylı mülkiyete dayalı yasal önalım hakkınım tanımı ve özelliklerini şu şekilde belirtmiştir: “Önalım hakkı ... bulunmayan pay temliklerinde yasal önalım hakkı doğmayacaktır…”(199). (196) ERKAN, Vehbi Umut, “Anayasa Mahkemesi’nin 12.12.2007 Tarihli E. 2003/34 ve K. 2007/94 Sayılı Kararı Üzerine: Türk Medeni Kanun’da Yasal Önalım Hakkının Hukuki Niteliği ve Kullanılması”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

eski görüşlerden birisidir(312). Bu görüş taraftarlarına göre, yasal önalım hakkı belirli bir malın gelecekte kazanılmasını sağlayan intizarî (beklemece ... , sınırlı sayıda olma, tipe bağlılık ve süreklilik özellikleri yasal önalım hakkında da mevcuttur(314). Önalım hakkı sahibi, önalım konusu şeyi iyiniyet ... ). Oysa yasal önalım hakkı, herkese karşı ileri sürülebilen bir hak değildir. Ayni hakların herkese karşı ileri sürülebilmesi şeklindeki ifadede geçen “herkes” kavramı, hak sahibinin hakkına zarar veren ve hakkın kullanılmasını engelleyen kişiler anlamına gelir. Yasal önalım hakkı ise sadece önalım konusu

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

. 1186; KÖYLÜOĞLU, s. 13-14; GÜNAY, Önalım, s. 29; SEZER, Ahmet, “Yasal Önalım (Şufa) Hakkının Mahiyeti ve Önalım Hakkının Kullanılamayacağı Durumlar ... bulundurularak düzenlenmiştir(81). Diğer bir ifadeyle gerek sözleşmeden gerekse kanundan doğan (yasal) önalım hakkının konusu, taşınmazlardır(82). Buna karşılık, yasal önalım hakkından farklı olarak önalım sözleşmesinin hem taşınır hem de taşınmaz bir mala ilişkin yapılabileceği öğretide kabul edilmektedir(83). Türk Medeni Kanunu’nda önalım hakkı, dört madde halinde düzenlenmiştir. İlk önce, yasal önalım hakkı düzenlenmiştir (TMK m. 732, m. 733 ve m. 734)(84

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

b. Yasal Önalım Hakkı aa. Genel Olarak Yasal önalım hakkı(191) TKAKK ve TMK’da değişiklik yapan 6537 sayılı Kanun yürürlüğe girinceye kadar, TMK m ... kişilere satılması halinde, bu arazilere sınırı olan (sınırdaş) olan diğer tarımsal arazi malikleri kanundan doğan (yasal) tarımsal önalım hakkına sahip olmaktadır. Hakkın doğumu, kullanılma şartları, süresi ve sona ermesi ile ilgili olarak paylı mülkiyete ilişkin yasal önalım hakkı hükümleri uygulanacaktır (TKAKK m. 8/f. III)(194). Kanun koyucu, paylı mülkiyete (paydaşlık ilişkisine) dayalı yasal önalım hakkı ile ilgili hükümlere (TMK m. 732-734) doğrudan

Lexpera, Temmuz 2019

Paylı mülkiyet • Yasal Önalım Hakkı • Yasal Önalım Hakkının Munzam Etkisi

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

II. TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ A. Genel Olarak Önalım hakkının hukuki niteliğinin belirlenmesi, hakkın genel ... açıklamaktan ziyade önalım sözleşmesinin hukuki niteliğini açıklamaya yönelik teorilerdir(305). Dolayısıyla yasal önalım hakkının hukuki niteliğini doğrudan ... . Yasal önalım hakkının doğrudan hukuki niteliğiyle ilgili olarak iki görüş ileri sürülmüştür. Bunlardan ilki, “ayni hak görüşü” diğeri ise “yenilik doğuran ... ” ileri sürülmüştür(307). Tarımsal önalım hakkı, yasal önalım hakkının bir türü olduğu için çalışmamızda sadece bu çerçevede ileri sürülen görüşlere yer

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

b. İsviçre Hukuku’nda Yasal önalım hakkı, İsviçre Medeni Kanunu (Code Civil)’nda genel olarak şu şekilde düzenlenmiştir: 1. (Yasal önalım hakkının tabi olduğu) il keler (m. 681), 2. (Önalım hakkının) kullanılması (m. 681a), 3. Yasal önalım hakkı ile ilgili sözleşmeler (m. 681b), 4. Paylı mülkiyette ve üst hakkında yasal önalım hakkı (m. 682), 5. Tarımsal (ziraî) taşınmazlarda yasal önalım hakkı (682a), 6. Sözleşmeden doğan alım ve geri alım hakkı ... uygulanacaktır. Bu kanunun (LDFR) 42. maddesinde, tarımsal bir taşınmazın ya da tarımsal bir işletmenin devrinde bazı kişilere yasal önalım hakkının tanındığı

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

ayrıcalığı” olarak anlaşılmalıdır. Tarımsal arazilerin satışından doğan yasal (tarımsal) önalım hakkı(41) ise “Tarımsal arazilerin üçüncü kişilere satılması durumunda, bu araziye sınırı olan (sınırdaş) diğer tarımsal arazi malik ya da maliklerinin, kanundan doğan (yasal) önalım hakkını dava yoluyla kullanmak ... hazırlayıcı ortam” olarak anlaşılmalıdır. Bu çerçevede sınırdaşlık ilişkisine dayalı tarımsal (yasal) önalım hakkı kavramı ile “6537 Sayılı Kanun ile TKAKK m. 8 ... hakkı ile karıştırılmaması için metin içerisinde, “sınırdaşlık ilişkisine dayalı yasal önalım hakkı” veya “sınırdaşlık ilişkisine dayalı tarımsal önalım

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

(TMK m. 735 ve TBK m. 237-242) önalım hakkı şeklinde iki tür olarak düzenlenmiştir(46). Çalışmamızda ise yasal önalım hakkının bir türü olarak TKAKK m. 8 ... ) çalışmamızın kapsamı dâhilinde değildir. Bu çerçevede, çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, tarımsal arazilerde yasal önalım hakkı ve ... . Daha sonra, tarımsal önalım hakkının hukuki niteliği tespit edilmiştir. İkinci bölümde, tarımsal arazilerde yasal önalım hakkının doğumu ve kullanılması ... ilişkisinden doğan yasal önalım hakkının tarımsal arazinin yatay kapsamıyla ilgili olduğu tespit edilmiş, tarımsal arazilerde yatay sınırları belirleme

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

II. TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKININ KULLANILMASI İÇİN GEREKLİ KOŞULLAR Tarımsal arazinin üçüncü kişilere devri amacıyla satış sözleşmesinin yapılmasından sonra, sözleşme ve esaslı (temel) koşullarının alıcı ya da satıcı tarafından noter aracılığıyla sınırdaş malik/maliklere bildirilmesiyle birlikte, tarımsal önalım hakkının kullanılma imkânı doğar. Bu husus göz önünde bulundurularak, tarımsal önalım hakkının kullanılma koşullarının açıklığa kavuşturulması gerekir.

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

II. TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKININ SONA ERMESİ Tarımsal önalım hakkı çeşitli sebeplerle sona erebilir. Aşağıda belli başlı sona erme sebepleri incelenecektir. Diğer sona erme sebeplerinden; “feragat” ve “hakkın süresinde kullanılmaması”(729) ile ilgili açıklamalar ilgili bölümlerde yapıldığı için tekrardan kaçınmak amacıyla burada ayrıca değinilmeyecektir. (729) Önalım hakkından feragat ve hakkın süresinde kullanılmamasının sona erme sebebi olduğu hakkında bkz. FAISTENBERGER, s. 196.

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

BİRİNCİ BÖLÜM TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKI VE HUKUKİ NİTELİĞİ I. TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKI A. Genel Olarak Önalım Hakkı 1. Kavram Önalım(1) kavramı sözlükte, “önce satın alma, öncelikle satın alma hakkı, öncelikli alım, başkalarından önce satın alma hakkı, bir mal satıldığında herkesten önce alabilme ayrıcalığı” şeklinde ifade edilmektedir(2). 743 sayılı eski Medenî Kanun’da(3) önalım kavramı yerine “şuf’a” kavramı kullanılmıştı(4 ... , İstanbul 1959, s. 1-2 ve dn. 1; YAVUZ, Cevdet, “Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde Yasal Önalım Hakkının Kullanılması Sorununa Dair Görüşler”, İstanbul

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

Mahkemesi, 12.12.2007 tarihli kararında, yasal önalım hakkının ayni hak olduğuna hükmetmiştir. Nitekim söz konusu kararda bu husus, “Yasal önalım hakkı ise ... Kararı’nda önalım hakkını, “Taşınmaz mülkiyetinin yasal takyitlerinden olan yasal önalım (Şuf’a) hakkı, taşınmazda hisse sahibi olan şahsa, diğer bir hissenin ... tanımlamıştır. (YİBK., RG. T. 7.11.1951, S. 7950), BELEÇ, s. 7; Katıldığımız 13. 04. 2005 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararında ise yasal önalım hakkının yenilik doğuran bir hak olduğuna hükmedilmiştir. Söz konusu kararda, “…Yasal önalım hakkı, paylı mülkiyete konu bir taşınmazın paydaşlarından birinin payını bir

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

koyucu, bu temel ilişkiye sınırdaş tarımsal arazi maliki lehine yasal (tarımsal) önalım hakkı tanımıştır(206). Kanaatimizce, söz konusu hak komşuluk hukuku ... mülkiyetinin bir kısıtlaması mahiyetindedir(210). Hukukumuzda taşınmaz mülkiyetinin kanundan doğan devir hakkının kısıtlaması, “yasal önalım hakkı” olarak düzenlenmiştir (TMK m. 731-734)(211). Tarımsal önalım hakkı, yasal önalım hakkının bir türü(212) olduğu için tarımsal arazi mülkiyetini devir hakkının kanundan ... konuyla ilgili bir kararda, “...Yasal önalım hakkı, paylı mülkiyete konu bir taşınmazın paydaşlarından birinin payını bir üçüncü kişiye satması halinde

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

İKİNCİ BÖLÜM TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKININ DOĞUMU VE KULLANILMASI KOŞULLARI I. TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKININ DOĞUMU KOŞULLARI A. Önalım Konusu Arazi ile Önalım Hakkının Bağlandığı Arazinin Tarımsal Arazi Niteliğinde Olması 1. Genel Olarak Tarımsal arazilerde yasal önalım hakkının doğum koşullarından ilki, satışı gerçekleşen önalım konusu arazi ile önalım hakkının bağlandığı sınırdaş arazinin “tarımsal arazi-tarıma elverişli toprak” niteliğinde olmasıdır(1). Bu husus göz önünde bulundurularak aşağıda, önce tarımsal arazi kavramı ile tarımsal arazi türleri incelenecektir. Daha

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

cc. Sınırdaşlık İlişkisine Dayalı Yasal (Tarımsal) Önalım Hakkı aaa. Tanımı Tarım arazisinin (önalım konusu) üçüncü bir kişiye satılması halinde, sınırdaş tarım arazisi malikine aynı şartlarda (üçüncü kişi ile yapılan sözleşme koşulları çerçevesinde) söz konusu tarım arazisini öncelikle satın alma yetkisi sağlayan ve dava yoluyla kullanılması zorunlu olan kanundan doğan (yasal) eşyaya bağlı yenilik doğuran haktır.

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

aa. Davacı Dava açmak suretiyle mahkemeden hukuki koruma talep eden kişi, “davacı” olarak nitelendirilir(66). Önalım davasında davacı, önalım hakkının kaynağına göre değerlendirilmelidir. Yasal önalım hakkının bir türü olarak tarımsal önalım hakkı kullanılırken davacı sıfatı, önalım hakkı sahibi sınırdaş tarımsal arazi malikidir(67). Birden fazla sınırdaş malikin bulunması halinde, bunlardan her biri önalım davasını açma hakkına sahip olduğu gibi ... şekilde kazanacakları ile ilgili açıklamalar için bkz. KÖYLÜOĞLU, s. 155. (72) Paydaşlık ilişkisine dayalı yasal önalım hakkından kaynaklanan davacı

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKININ KULLANILMA ŞEKLİ VE SONA ERMESİ I. TARIM ARAZİLERİNDE YASAL ÖNALIM HAKKININ KULLANILMA ŞEKLİ A. Yasal Önalım Hakkının Kullanılmasının Dava Açma Koşuluna Bağlı Olması 1. Önalım Davası ve Hukuki Niteliği Türk Medeni Kanunu, önalım hakkının ... Kanun dönemindeki uygulama ile ilgili geniş açıklamalar için bkz. AKINTÜRK, s. 555. (5) Anayasa Mahkemesi, yasal önalım hakkının dava yoluyla ... . maddesinde alım ve geri alım haklarının kullanılması için dava açmanın zorunlu bulunmamasına rağmen yasal önalım hakkının kullanılabilmesi için dava açmanın

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

kısıtlaması nite liğindedir (TMK m. 731). Taşınmaz mülkiyetinin kanundan doğan devir hakkının kısıtlaması ise TMK m. 732, 733 ve 734’de “yasal önalım hakkı” olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla hakkın doğumu, kullanılma şartları, süresi ve sona ermesi hakkında TMK da düzenlenen yasal önalım hakkıyla ilgili ... , s. 16; ŞIPKA, s. 41. (382) Yasal önalım hakkının kanun tarafından hukuki bir ilişkiye bağlanan yenilik doğuran hak olduğu hakkında bkz. AYBAY/HATEMİ

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

hissedara karşı kullanılamaz, FEYZİOĞLU, Şuf’a, s.173; Kanaatimizce aynı durum konumuz bakımından da geçerlidir. Yasal önalım hakkının bir türü olarak

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

) önalım hakkıdır. İkincisi ise sözleşmeden doğan önalım hakkıdır. Yasal önalım hakkı TMK m. 732, 733 ve 734’te, sözleşmeden doğan önalım hakkı ise TMK m ... . Dolayısıyla gerek yasal gerekse sözleşmeden doğan önalım hakkının konusu taşınmazlardır. Yasal önalım hakkından farklı olarak hem taşınır hem de taşınmaz bir ... . Yargıtay kararlarında ise paydaşlık ilişkisine dayalı yasal önalım hakkı ile ilgili tanımlar yapılmıştır. Özellikle Yargıtay İçtihadı Birleştirme ... dava yoluyla önalım hakkını kullanarak satılan malın maliki olabilme yetkisini sağlayan yenilik doğurucu hak şeklinde tanımlanmıştır. Yasal önalım hakkı

Osman Açıkgöz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2022

; TUNABOYLU, s. 30; ÖZENLİ, s. 160; ÇAY, s. 47. (305) Paylı mülkiyete ilişkin yasal önalım hakkıyla ilgili bu doğrultudaki görüş için bkz. KÖYLÜOĞLU, s. 97. ... amacıyla keşif yapabilir, bilirkişiye başvurabilir, İl ya da İlçe Tarım Müdürlüklerinden görüş de alabilir. Paydaşlık ilişkisine dayalı yasal önalım hakkından esinlenerek önalım konusu tarımsal arazinin, tarımsal bütünlük gösteren sınırdaş malikler arasında eşit oranlarda bölüşülmesi ilk etapta akla gelen

Nagehan Kırkbeşoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2023

itibariyle yenilik doğuran bir haktır. Yasal önalım hakkının hukukî niteliğini açıklamaya çalışan görüşler arasında aynî hak görüşü de bulunmaktadır. Ancak yasal önalım hakkı, paya bağlı bir haktır(33). Yasal önalım hakkının paya, dolayısıyla eşyaya bağlı olması, bu pay kimin mülkiyetindeyse hakkın da o kişi ... mülkiyet ilişkisi içerisinde eşyaya bağlı bir hak olması yasal önalım hakkının hukukî niteliği ile ilgili olmayıp kanun tarafından tanınan özel bir durumdur ... B.Önalım Hakkının Türleri 1.Yasal Önalım Hakkının Özellikleri ve Hukuki Niteliği Mülkiyet hakkı ayni hakların en önemlisi ve en kapsamlısı olup bir