Sayfa 287A.TTK’nın 105/2. Maddesinin Niteliğine İlişkin Görüşler
Ticaret hukuku öğretisi TTK m. 105/2’nin iç hukuka dahil yer itibariyle yetki kuralı…
Bozer/Göle’ye göre “bu tür uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerine milletlerarası münhasır yetki tanındığı görülmektedir”.…
Ayhan/Özdamar/Çağlar’a göre, yabancı tacir adına Türkiye’de acentelik yapan acentelerin yaptığı ya da aracılık ettiği sözleşmelerden kaynaklı uyuşmazlıkların Türk mahkemelerinde çözülmesine imkân tanıyan özelliği vardır ama bunun dışında özel yetki kuralı olduğu açık değildir…
Kayıhan’a göre, TTK m. 105/2’nin amacı yabancı tacirler adına Türkiye’de acentelik yapan acentelerin sözleşmenin diğer tarafı üçüncü kişilerle uyuşmazlık söz konusu olduğunda Türkiye dışında yabancı bir mahkemenin yetkili olduğunu ileri sürerek Türk mahkemelerinin yetkisini bertaraf etmesinin engellenmesidir. Bu görüş TTK m. 105/2’nin yer itibariyle özel yetki kuralı olduğunu ve acentenin yerleşim yeri mahkemesinin uyuşmazlığa bakmaya yetkili mahkeme olduğunu savunur…
Kaya da hükmün amacının “özellikle yabancı tacir için Türkiye’de işlemler yapan acentelerin uyuşmazlık halinde üçüncü kişiye karşı yabancı mahkemelerin yetkili bulunduğunu ileri sürmelerini önlemek, acenteler aleyhine asıla izafeten dava açılmasını sağlamak, Türk vatandaşlarına dava ve takipte yer itibariyle kolaylık sağlamak suretiyle onların menfaatlerini/haklarını korumak”…
Milletlerarası özel hukuk öğretisinde de konuyla ilgili benzer görüş ayrılıkları…
Öğretide Nomer, TTK m. 105/2’yi iç hukukun yetki kurallarından sayarak “aracılıkta bulunduğu ya da yaptığı sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acentenin müvekkili adına açacağı davalarda ya da kendisine karşı aynı sıfatla açılacak davalarda acentenin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir”…
Öğretide aksi görüşteki Şanlı’ya göre ise TTK m. 105/2 bir yetki kuralı niteliğinde değildir. Bu hüküm acentenin husumet ehliyetini (dava açma ve davalı olabilme ehliyetlerini) düzenler. Bu hükümden hareketle, müvekkiline izafeten acenteye karşı “Türkiye’de açılabilecek davalarda yer itibariyle yetkili ve dolayısıyla uluslararası yetkili mahkemeyi tespit etmek mümkün değildir”
Benzer düşüncedeki Ekşi’ye göre acenteye müvekkilini davada temsil imkânı sunan bu hüküm yer itibariyle yetkili mahkemeyi tayin edebilecek nitelikte değildir. Ekşi…
Güner’in görüşü uyarınca TTK m. 105/2 hükmü bir yetki kuralı olmamakla beraber maddi milletlerarası özel hukuk kuralı niteliğindedir.
Medeni usul hukuku öğretisinde ise TTK m. 105/2 özel, genel veya kesin herhangi bir…
EN
TR
