V.Malikten Kazandırmaları Tamamlayan Bir Olağan Kazanma Yolu Olması
Eski usucapionun yalnızca malikten (a domino) kazandırmalarla sınırlı olması, büyük bir çelişki olarak görülebilir. Gerçek malikten bir şey devralmak istenildiği takdirde usucapioya…
Aslında malikten kazandırmalara uygulanan bir usucapio, Klasik Hukuk Döneminde bile tanınmıştır: Yukarıda açıkladığımız gibi, Gaius’un aktardığına göre usucapionun…
Eski usucapionun da res mancipilerin kazanımına uygulandığına şüphe yoktur.…
I. In iure cessio: Klasik yazarlardan öğrendiğimize göre, praetor veya eyalet valisi önünde farazî bir dava…
In iure cessionun yürürlüğe girdiği zaman bilinmemektedir. On İki Levha Kanununda işlemden söz edildiğine ilişkin tek bir metin bulunmaktadır.…
Aynî etkiye sahip olan in iure cessio işleminin çoktan bilindiği bir dönemde, usucapionun…
II. Traditio: Şekilsiz zilyetliğin devri yoluyla gerçekleştirilen ve ius gentium…
Nitekim Iustinianus zamanına kadar Roma Hukukunda res mancipi – res nec mancipi…
III. Mancipatio: Bir ius civile işlemi olan mancipatio, Klasik Hukuk Döneminde karmaşık bir şekle sahiptir. Devreden (mancipio dans)…
Klasik Hukuk Döneminde mancipatio, yalnızca bir devir işlemi değildi. Mülkiyeti devrinin yanı sıra, alım satım sebebiyle yapıldığında
Eski Hukuk Döneminde ise mancipatio, satılan ve bedelin aynı anda değiştirildiği bir peşin satış işlemiydi. İşlemin şekil şartı bu tezi kanıtlamaktadır. Devlet tarafından basılmış ve dolaşıma sokulmuş sikkelerin henüz bulunmadığı dönemde terazi unsuru, para yerine kullanılan ham maden parçalarının değerini belirlemek amacıyla işlemde yer alırdı. Nominal değere, standart ağırlık ve biçime sahip olmayan ham maden parçalarının değerini belirlemenin tek yolu, tartım yoluyla ağırlıklarını belirlemekti. Satılan ile bedel işlem sırasında aynı anda değiştirildiğinden peşin satış işleminden, satılanın zilyetliğini devir ve satış bedelinin ödeme borçları doğmazdı. Buna karşın peşin satış niteliği taşıyan mancipatio,…
MEYLAN’ın gösterdiği gibi peşin satış niteliği taşıyan eski mancipatio, satılanın mülkiyetini alıcıya geçiren bir devir işlemi değildi. Klasik Hukuk Dönemindeki mancipatioda…
Gaius’tan şu alıntı, mancipationun eski şekli ve işlevi bakımından önemli…
Gaius, Institutiones, I.121…
Arazilere ilişkin mancipatio, geri kalan şeylere ilişkin mancipatiodan tek bir noktada ayrılır: Köle ve özgür kişiler, keza [res] mancipi olan hayvanlar hazır bulundurulmadıkça mancipatioyla devredilemez; o kadar ki, mancipatioyla devralanın, kendisine devredileni doğrudan kavraması zorunludur. Mancipatio denmesi de bundandır; çünkü şey elle [manu] alınır [capitur]. Buna karşın öteden beri araziler hazır bulundurulmadığında mancipatioyla devredilir.…
Dolayısıyla yukarıda bahsedilen şekil unsurlarının yanı sıra, taşınırlara ilişkin…
El ile kavrama hareketi, “mihi emptus esto hoc aere aeneaque libra” sözleriyle açıklanan bir maddî devirdi.…
Arkaik dönemde tüm mal devirleri, hukukî sebebi ne olursa olsun, devralanın tek taraflı…
Mancipatioyu şekle bağlı olmayan olağan emptiolardan ayıran şey, bronz ve terazi unsurlarıydı. Bronz ve terazi, gördüğümüz gibi zilyetliğin devrinin değil, muhtemelen zapta karşı garanti borcunun temelini teşkil eden auctoritasın…
Özetle mancipatio arkaik dönemde bir devir işlemi değildi. Öyleyse şu sonuca ulaşmak zorunludur: Arkaik dönemde mancipatioda…
Böyle bir hukuk düzeninde, zilyetliğin yalnızca malikten elde edildiği hâllerle sınırlı…
Böylece On İki Levha Kanununda öngörülen sürelerin kısalığı da açıklık kazanmaktadır.
Öyleyse eski usucapionun sadece malikten (a domino) kazandırmalara uygulanıyor olmasının gerekçesi bambaşkadır. Eski usucapio,…
Yine de teori karşısında hâlâ açıklanmaya muhtaç bir konu bulunmaktadır. İstihkak…
Kanımızca eski hukukta in iure cessio, mülkiyetin iradî devri amacıyla yapılıyor olsa da, çağdaş ve teknik anlamda mülkiyet hakkını (mutlak) değil, sadece nisbî mülkiyeti…
Gai. Inst. II.24…
Hukuk önünde bırakma [in iure cessio] ise şu şekilde yapılır: Şehir praetoru gibi Roma halkının bir magistratusu veya eyalet valileri huzurunda, kendisine hukuk önünde bir şey bırakılan, şeyi tutarak şöyle der: “Ben bu kölenin Quirites Hukuku uyarınca benim olduğunu ileri sürüyorum.” Ardından bu kişi değnekle istihkak iddiasında bulunduktan sonra praetor, bırakana değnekle bir karşı istihkak iddiasında bulunup bulunmadığını sorar; o olumsuz yanıt verdiği veya sustuğu zaman, o şeyi değnekle istihkak iddiasında bulunana hükmen bırakır; buna da yasa davası adı verilir. Bu, eyalet valileri önünde eyaletlerde bile yapılabilir.…
EN
TR
