03. UNGP. Birleşmiş Milletler (BM) temel organlarından Ekonomik ve Sosyal Konsey (Economic and Social Council/…
04. Belgenin en önemli özelliği, yine metinde açıklandığı gibi, irili ufaklı, ulusal/uluslararası, ulusaşan (transnational)…
05. Asgari kurallar. Belgede ilkelerin yeni uluslararası yükümlülükler getirmediği veya mevcut güvencelerin alanını daraltmadığı vurgulanmıştır. Bu durumda bu belgenin amacı sorgulanabilir. Belge uluslararası ortak dil ve anlayış oluşturmak amacı gütmektedir. Bu nedenle bundan sonraki adım olarak bu konunun, bir uluslararası hukuki bağlayıcı belgenin, başka deyişle bir uluslararası andlaşmanın ilk adımı olması bekleniyor. Asgari kurallar; devletlerin ödevleri,…
06. Devletin insan haklarını koruma ödevi. İlk kurala göre “Devletler ülkeleri üzerinde ve/veya yargı yetkilerine giren yerlerde (jurisdiction)…
07. Açıkça düzenleme. Devletler, işletmelerden ne beklediklerini açıkça düzenlemiş olmalıdır(8).…
08. Devletin genel düzenleme idare işlevleri. Devlet işletmelerin insan haklarına uygunluğunu gözetmek, bu konuda çıkarılan kanunların amacına uygun faaliyet yapılmasını sağlamak ve durumu belli aralıklarla gözden geçirmek ödevi altındadır(9).…
09. Devletin işletmelerle bağlantısı (The State-business nexus). Devlet kendi yaptığı sözleşmelerde, kendi işletmelerinin, iştiraklerinin veya çeşitli şekillerde desteklediği, teşvik ettiği, denetlediği işletmelerin ve bunlarla ilgili sigorta ve finans kuruluşlarının insan hakları ihlallerini önleyici ek önlemler almalıdır. Kısacası devlet kendi ekonomik faaliyetlerinde veya bu tür faaliyetleri yürüten kuruluşlar üzerinde sıkı denetim yapmalıdır. Belge devletin işletmelere insan hakları konusunda gereken “özen gösterme” (due diligence) koşulu getirmesini önermektedir(11).…
10. Çatışmadan etkilenen yerlerde işletmelere insan hakları desteği Devletlerin merkezleri kendi ülkelerinde olan büyük işletmelerin ülkedışı çatışma bölgelerindeki faaliyetlerinde insan hakları ihlallerine yardımcı olmamalarını gözetmek ödevi bulunmaktadır(12)…
11. Uygulamalarda tutarlılık (Ensuring policy coherence). Devlet işletmelerin faaliyetlerinde insan haklarına uymalarını sağlamak amacıyla bu işletmelere bilgi, eğitim ve destek sağlamalıdır(13).
12. İnsan haklarına aykırı etki. İşletmeler insan haklarına saygı göstermelidir. Faaliyet çevrelerinde yer alan insanların haklarını ihlal etmekten kaçınmalıdırlar. Dahil oldukları faaliyetlerin insan haklarına etkisini dikkate almalıdırlar(14).…
13. İşletmelerin insan haklarına saygı ilkesinin asgari düzeyi. Bu düzey, Birleşmiş Milletlerin çıkardığı “Uluslararası İnsan Hakları Yasası” (the International Bill of Human Rights)
14. Aykırı etkiyi azaltmak. İşletmelerin sorumluluğu ihlale sebep olabilecek veya ihlale dolaylı yardım edecek faaliyetlerden kaçınmak, oluşan ihlallerin sonuçlarını düzeltmek, kendi faaliyetlerin doğrudan veya dolaylı sonucu olan aykırı etkileri hafifletmek, şeklinde ifade edilmiştir(20)…
15. Bütün işletmeler sorumluluk taşır. İşletmenin büyüklüğü, faaliyet alanı, faaliyet türü, devlete veya özel kesime ait olması, yapısı sorumluluğun belirlenmesinde dikkate alınır. Genellikle büyük işletmelerin insan haklarına aykırı etkisinin fazla olduğu düşünülse de küçük ve orta boy işletmelerin de fazla aykırı etki yapması mümkündür(21)…
EN
TR
