1. Lâikliği Düzenleyen Anayasaların Türleri
Bu başlık altında, dünya anayasalarında lâiklik prensibinin açıkça düzenleniş tarzına…
i. Açıkça görünen odur ki lâiklik prensibini bir hüküm olarak anayasalarında düzenleyen…
ii. Bu anayasalar “lâiklik” prensibini açıkça belirten devletlerdir. Bunların yanında birkaç devlet de, lâiklik prensibini açıkça anayasasında belirtmemiştir. Fakat “din-devlet ayrılığını”…
iii. Lâiklik prensibine anayasasında yer veren devletleri kanaatimizce üç gruba ayırmak…
a) Birinci Tür: Komünist veya komünizminden yeni kurtulmuş devletlerdir. …
Bu devletler şunlardır: 1. Arnavutluk, (1993), m. 7.; 2. Angola Halk Cumhuriyeti,…
Eskiden, komünist olan devletler, anayasalarında, devletlerinin lâik olduğunu bile…
Yukarıdaki devletler grubunda yer alması gereken veya hatıra gelen bazı devletler…
Esas istisnayı teşkil eden grup, eski komünist veya demir perde gerisi devleti olan…
Vietnam sosyalist bir devlettir ve devletin idaresine Marksist- Leninist ve Ho-Chi-Minh’in…
Ayrıca bir hükmü daha vardır ki onu da burada zikretmeliyim. O da şudur: …
Madde 71: “Vatandaşlar inanma ve inanmama hürriyetine sahiptirler. Kanun önünde bütün dinler eşittir. Bütün inançların mabetleri kanun tarafından korunur. Hiç kimse, hukuk ve devlet politikası ile bağdaşmayan bir tarzda dinî inanç hürriyetini ihlal edemez veya sömüremez.”.…
Görüldüğü gibi bir taraftan din ve vicdan hürriyetini tanıyan, diğer taraftan da…
İşte bu hüküm sebebiyle Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti de bu din-devlet ayrımını yapan…
Bu devletler eski bir komünist idareye sahip olmalarına rağmen anayasalarına lâiklik…
b) İkinci tür anayasalar ve devletler ise Fransa ve Fransız sömürgesi olmuş veya Fransız kültür emperyalizmi altında kalan devletlerdir: …
Bu devletler şunlardır: 1. Benin Cumhuriyeti (11.12.1990), m. 2; 2. Brundi Cumhuriyeti…
Bu devletler tesiri altında kaldıkları Fransız kültürünü anayasalarına aksettirmişlerdir.…
Ancak bu söylediklerimizin birkaç istisnası vardır. Bunlar da yine eski bir Fransız…
Bu devletler “Arap Devletleri Camiası’na (Câmiatü’l-Düveli’l-Arabiyye)…
Sebebi bu olmakla beraber Fas ve bilhassa Cezayir ve Tunus fiilen lâik olan devletlerdendir.…
Mesela Cezayir’de sosyalist bir idare vardır. Sosyalist parti iktidarda olan bir…
Tunus ise bilhassa başkan Burgiba döneminde, ki otuz yıldan fazla devam etmiştir, Müslüman devletler arasında lâik tatbikatı ile özellik sahibi bir devlettir ve hâlen de öyledir. Ancak bir Arap-İslam devleti olması özelliğini de unutmamış, anayasal düzenleme olarak diğer Arap-İslam devletlerini taklit etmeyi tercih etmiş, anayasasına devletin dininin İslam olduğunu yazmıştır (m. 1). Cezayir de aynı durumdadır (m. 2). Ayrıca anayasasının başlangıç kısmında Cezayir’in bir “bir İslam ülkesi olduğunu”…
1, 4, 7, 9, ve 11. sırada yer alan devletler ise aynı zamanda “İslam Konferansı Teşkilatı’na (OIC)…
c) Üçüncü grupta ise: Hindistan (26.01.1950-1976 yılındaki 42. değişiklik), Başlangıç, Türkiye (1982), m. 2 ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (1974) m. 1 yer almaktadır. …
Kuzey Kıbrıs Federe Cumhuriyeti anayasasını yaparken, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını…
Çünkü Tanzimat’tan başlamak üzere Fransa’nın kültürel tesirinde kaldığımız açıktır.…
Hatta son sadrazamlardan Prens Halim Paşa Fransızcayı, Türkçeden iyi bilirdi. Bu…
Binaenaleyh Türkiye’yi ikinci gruba rahatlıkla ithal edebiliriz. …
Hindistan ise yukarıdaki üç gruptan hiçbirinin özelliklerine uymuyor. Bunun bağımsız…
EN
TR
