2. Sözleşmesel Sorumlulukta Dar Anlamda Casus’un İşlevi
Dar ve teknik anlamda casus, vis maior’a göre daha hafif olarak kabul edilen, borçlunun doğrudan doğruya veya dolayısıyla bir dahili olmaksızın ortaya çıkan, öngörülemez tesadüfî olaydır. Beklenmeyen hal, borçlunun egemenlik alanı içinde de gelişebilir ve borçlunun kaçınamayacağı şekilde borcu ihlal etmesine yol açar…
Roma’nın Eski Hukuk Dönemi’nde -bütün antik dönemlerin halklarında olduğu gibi-,…
Culpa (ihmal) kavramının bulunması sorumluluğun hafiflemesine yol açmış ve bu andan itibaren de sorumluluktan kurtarılmayı sağlayan olayları saptama sorunu ortaya çıkmıştır. Bu sorunun ortaya çıktığı dönem, culpa’nın tanınmaya,…
Klasik-Öncesi Hukuk Dönemi’nde sözleşmeler alanında uygulanan custodia sorumluluğu, kast ve ihmal yanında bazı beklenmeyen halleri de kapsamına almaktadır. İşte bu sorumluluk ölçütü, teknik ve dar anlamda casus (vis…
Bu çabaların başlangıç noktalarından birisini, praetor edictum’u ile düzenlenen gemi, han ve ahır işletenlerin sorumluluğu oluşturmaktadır. Gemi, han ve ahır işletenler, yolcuların yanlarında getirdiği kişisel eşyayı sağ salim taşımaya ilişkin bir vaatte bulunmuşlarsa, diğer yolcuların ve gemi adamlarının bu eşyaya verdikleri zarardan ve bu eşyanın çalınmasından kusurlarına bakılmaksızın sorumlu tutulmuşlardır…
Bu noktada kaynaklarda karşımıza çıkan “periculum” kavramının anlamını saptamak önemli hale gelmektedir. “Periculum (risk)”,…
“Periculum vis maioris”, mücbir neden (vis maior) tarafından sözleşmenin konusunu oluşturan malın yok olması ya da kötüleşmesi riskidir; bu ifade teknik anlamda hasarın üstlenilmesine ilişkindir. Dolayısıyla, hukukçular için, bu, sözleşmesel bir düzenlemeyi ve hukukî bir yorumu gerektirmeyen, sorunsuz normal bir durumdur. “Vis maior”…
“Periculum custodiam praestare” ise bir sorumluluk türü olarak custodia sorumluluğundan…
Custodia sorumluluğunun uygulandığı sözleşmelerde malın çalınması ve üçüncü kişiler tarafından mala zarar verilmesi gözetim riski kapsamında değerlendirilmekte ve bu risk sonucunda ortaya çıkan zarardan borçlu sorumlu tutulmaktaydı. Çünkü; borçlu, sözleşmeyle gözetimine bırakılan malın gözetilmesine ilişkin tehlikelerden sorumludur…
Custodia sorumluluğunun kapsamına, gözetenin kölelerinin ve çalışanlarının verdikleri zararlar da dâhildir. Kendi adamlarının verdikleri zararlar beklenmeyen hal olarak kabul edilmiş ve gözeten custodia sorumluluğu…
Bu kuralı genelleştirecek olursak, borçlunun adamlarının kusurlarıyla edimin ifasını…
Keza sözleşmenin konusunu oluşturan mala hayvanlar tarafından zarar verilmesi (örneğin,…
EN
TR
