Cumhuriyetten İmparatorluğa Roma Devletinde Rejim Değişikliğinin Ayak Sesleri

Sonuç olarak Roma, Cumhuriyet döneminin sonunu getiren siyasi dönüşümün ayak seslerini çok geç fark etmiş; almaya çalıştığı önlemler yeterli olamamıştır. Toplumun yapısının bozulması, orduyu; ordunun yapısının bozulması ekonomiyi, ekonomik bozulma ise vergi sistemini tetiklemiştir. Giderek siyasi bir kısır döngü içine girmiş ve yavaş yavaş, adeta fark etmeden Cumhuriyet döneminin siyasi kurumlarını da kaybetmiştir. Giriş bölümünde belirttiğimiz gibi, bu süreci başlatan tek faktör yoktur, hatta söz konusu edilen faktörlerin katkısının ne kadar olduğunu tespit edebilmek bile güçtür. İç karışıklıkların, göçlerin, Romalının değişen ve yozlaşan değerleriyle değişen toplumsal yapının rejim değişikliğine uygun bir zemin hazırladığı kesindir. Bu zemin üzerinde elverişli iklimi bulan vergi adaletsizliğinin, bozuk ekonominin, paralı askerlik sisteminin, liyakatsız ve/veya hırslı yöneticilerin de Cumhuriyet rejimini sonlandıran en belirgin faktörler olduğunu söyleyebilmek mümkündür.Sayfa 502