Bilgişin’in Ticaret Hukuku Prensipleri Başlıklı Eserinde Ticari Defterlerle İspat Usulü

“Tanzimattan sonra gelen ve Garb kanunlarını tercüme etmekle iktifa eden zümre […] takdir etmiyorlardı ki bir kanunu bi-hakkın anlamak için o memleketin külliyat-ı hukukiyesini tamamiyle tedkik ve tetebbu etmek lazımdır. Bu takdirde herhangi bir kanun-ı ecnebi, münferiden lisanımıza nakledilecek olursa, tatbik kabiliyetini haiz olmayan anlaşılmaz bir muamma şeklinde kalır. Bir kanun, hayati kabiliyetlere malik olabilmek için behemehal içtimaî muhitin tevlid ettiği zaruretlere, ihtiyaçlara tekabül edebilmelidir. Garbın ve Şarkın ihtiyaçları ise birbirinden çok farklıdır. Bu suretle menbaını yabancı bir muhitten alan ve kendine, kendi muhitine göre bir sebeb-i vücudu (raison d’ètre) olan herhangi müfid bir kanun, başka bir muhite nakledilirse, kendisine hayat veren eski muhiti kaybettiğinden düçar-ı hezâl olur. Aynı zamanda bulunduğu yeni muhiti de ifsad eder. Hâkimler böyle bir alet ile adaleti nasıl ölçeceklerini tayin edemezler. Mesela Garb lisanlarından hiçbirine vâkıf olmayan bir hâkim tasavvur edelim. (Böyleleri ekseriyeti teşkil eder.) Fransa’dan veya İtalya’dan nakl…