EN
TR
İkincisi: şirketler konusunda günümüzde yapılan bazı araştırmalarda modern ayırımlar…
Çünkü: Bir taraftan klasik İslam Hukuku kitaplarında, aşağıdaki açıklamalar çok farklı…
Biz aşağıda dağınık ve hatta karışık bir açıklama halinde sınulan bu konuyu basite…
İslâm Hukukunda Şirketleri ana hatlarıyla üç ana gurupta toplamak mümkündür:…
Birincisi, ibaha şirketleri, …
İkincisi, mülk şirketleri,…
Üçüncüsü ise, akit şirketleridir. …
Şimdi bu türleri biraz daha yakından görelim:…
2- İbaha şirketi: İnsanların bazı şeylerde kendiliğinden ortak olmaları manasına…
“İnsanlar üç şeyde ortaktırlar. Bunlar su, bitki ve ateştir.”(3)…
Mecellede de ibaha şirketi düzenlenmiştir (md. 1234-1307). Mecelle şöyle demektedir:…
”Su ve ot ve ateş mubahtır(ücretsiz istifadeye açıktır).Nâs (insanlar)bu üç şeyde şürekâdır(ortaktır)”(Mecelle…
Bu şirketin söz konusu olması için veya bu şirkete ortak olunması için bir ortağın…
a- Su: Mesela milletlerarası nehirler, deniz suları ve büyük göllerde herkes ortaktır, yani herkes bu sulardan istifade edebilir. Suyun ortak olması için, şahsi su olmaması gerekir. Yani bir kimsenin kendisinin olan ve “muhrez” hale…
Ancak bir kimsenin özel arsasında bulunan sular söz konusu ise, burada bir ayrım…
Tabii ki bu konunun tafsilatı düzenlenmiştir. Eğer mal sahibine su yetmiyorsa başkasının…
b- Bitki: Bu, kendiliğinden çıkan bir ağaç ve bitki demektir. Yani kimsenin ekmediği ve bakımını yapmadığı, kendiliğinden ortaya çıkan her türlü nebat, yani çiçek, meyve, sebze ihtiva eden nebatlardır. Bunlardan da, insanlar onların meyvesini koparmak, semeresini alma hakları vardır.Amma
c- Ateş : Ateş, bir kimsenin özel mülkünde de olsa, başka bir müslümanın ondan…
Ava tabi hayvanların avlanması da bu konu ile ilgilidir. Şirket-i ibahaya girmemekle…
Belirtelim ki, modern hukukta bu konular bazen idare hukukunun, bazen de eşya hukukunun…
2- Mülk şirketi. Mülk şirketi demek, satın alma, hibe, vasiyet veya karışma ve karıştırma suretiyle insanların mallarının ortak hale gelmesidir. Burada bir akit yoktur. İnsanlar anlaşarak ve bilerek bir akit yapma yoluyla bir şirket kurmamıştır ve tersine, yukarıda bahsettiğimiz yollarla bir ortak mal veya mülkiyet söz konusu olmaktadır. Modern hukukta bunlara müşterek mülkiyet veya iştirak halinde mülkiyet ismi verilmektedir. İslâm hukukunda ise buna mülk şirketi veya…
a) ihtiyari şirket tipi: satın alma, hibe ve benzeri işlemler neticesinde meydana gelen bir şirket türüdür. İnsanlar, iki veya daha fazla kimse, bir malı alınca o malda ortak olurlar, yani mülk şirketinin ortağı olurlar.…
b) Cebri şirket yolu ise miras yoluyla birden çok insanların bir mala mirasçı olmasında söz konusudur. Burada irade dışında bir ortaklık söz konusudur. Bir murisin ölmesi durumunda, o murisin mirasçılarının veya veresenin mirasa, yani terekeye ortak olması halinde olduğu gibi. Aynı zamanda alacakta da söz konusu olabilir. Birden ziyade kimsenin aynı alacakta hisselerinin olması durumunda da, cebri olarak, ortaya çıkan bir mülk şirketinin misali…
Belirtildiği gibi, mülk şirketi modern hukukta (laik hukuklarda) bazan eşya hukukunun,…
