II — AMACIN ENGELLENMESİ VE AMACIN ERİŞİLMESİNE İLİŞKİN ALMAN HUKUKUNA HÂKİM OLAN GÖRÜŞLER
1 — Larenz’in Görüşü:
Amacın engellenmesi hallerinin ne imkânsızlık ne de alacaklı temerrüdü sayılmaması…
Yazara göre, imkânsızlığı kabul etmek, borçlunun aleyhine bir durum yaratır. Çünkü,…
Larenz’e göre, amacın engellenmesi halleri, alacaklı temerrüdü de sayılamaz. Bunun iki sebebi vardır. Önce, alacaklı temerrüdünden farklı olarak, amacın engellenmesi hallerinde, alacaklının görevi, edime katılmak ya da edimin yerine getirilmesine temel olan şeyi temin etmek olmayıp, sadece, edimin yerine getirilmesine konu olan şeyi borçlu için erişilebilir durumda bulundurmaktır. Bunun yanında alacaklının temerrüde düşüp, sorumlu olabilmesi için, temerrüdün, kendi sorumluluk alanına giren bir olaydan ileri gelmesi gerekir. Oysa, yukarıda da belirttiğimiz gibi, amacın engellenmesi halinde, Larenz’e göre,…
Görüldüğü gibi, durum daha çok alacaklı temerrüdüne benzemekle beraber, özellikle…
Bu boşluk nasıl doldurulacaktır? Larenz, burada boşluğun objektif işlem temelinin çökmesi teorisiyle doldurulacağını savunmaktadır. Yazar fikrini, edimin yerine getirilmesine temel olan şey (Leistungssubtrat) karşısında alacaklının görevinin ne olduğundan hareketle açıklamaya çalışır. Edimin yerine getirilmesine temel olan
Alacaklının, edimin yerine getirilmesine temel olan şey yönünden ikinci tutumu, onu…
Edimin yerine getirilmesine temel olan şey, taraflarca var olarak kabul edilince…
Larenz’in bu görüşünü bir kaç örnekle açıklayalım.…
Tamir edilecek kilise, bir fırtına sonucunda yıkılırsa ya da ders verilecek çocuk…
Ancak, hemen belirtelim ki, amacın engellenmesine konu olabilecek sözleşme amacı,…
Bunun yanında, taraflar daha uzak olan bir ikinci hattâ üçüncü amaç da izleyebilirler.…
Kural bu olmakla beraber, uzak amaçlar ancak bir halde sözleşmenin yakın amacı haline…
Demekki, objektif işlem temelinin çökmesi ve dolayısıyla amacın engellenmesinden…
Belirtmek gerekir ki, ana amacın engellenmesinin, objektif işlem temelinin çökmesi…
Yukarıdaki açıklamaların ışığı altında Larenz'in fikrini şu şekilde özetleyebiliriz.…
İşlem temelinin çökmesi, sözleşmeyi kendiliğinden hükümsüz hale getirmeyip, feshedilebilir…
Larenz , durumu, amacın engellenmesinin en çok görüldüğü iş ve eser sözleşmeleri yönünden ele almakta ve sözleşmeden dönen ya da onu fesheden tarafın, karşı tarafın, sözleşmenin yerine getirilmesi amacıyla yaptığı masrafları ödemesi gerektiği sonucuna varmaktadır. Alacaklının, bu yapılan masrafları tazmin mükellefiyeti, hem sözleşme rizikosunun adil paylaştırılması hem de başkası hesabına iş görmekten çıkmaktadır. Yazar gerekçelerini şu şekilde sıralar…
Edimin yerine getirilmesine esas olan şeyin yok olması ya da her hangi bir şekilde…
Fakat faaliyete girişen tarafın, edim istemiyle birlikte yaptığı masrafları da isteyememesi…
Larenz, görüşüne positif bir gerekçe olarak başkası hesabına iş yapmayı gösterir…
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, Larenz, amacın engellenmesi…
Larenz , alacaklının amacına, borçlunun…
Ancak hemen belirtelim ki, bu şekilde amaca erişmeye temel olan olayın, alacaklı…
Amacın erişilmesini objektif işlem temelinin çökmesi kabul edince, karşı edim yönünden…
Larenz, esasında amaca erişilmesinin de her iki tarafın edimini etkileyeceğini kabul etmekle beraber, amacın engellenmesinden farklı bir sonuca varmaktadır.…
Amaca erişme halinde, Larenz'in karşı edim yönünden amacın engellenmesi hallerinden farklı bir çözüme varması oldukça ilginçtir. Bu ilginçlik, özellikle iki nokta yönünden daha da dikkati çekmektedir.Birincisi, yazarın bu farklı sonucu haklı gösteren pozitif bir temel gösterememesidir.…
İkinci nokta ise, amacın engellenmesi dahil, bütün işlem temelinin çökmesi hallerinde,…
Amacın engellenmesi ve amaca erişme yönünden yukarıda açıkladığımız fikrinden Larenz’in son…
Amacın engellenmesi yönünden imkânsızlığı yazar, artık edimi hiç kimsenin yerine…
Bunun gibi, borçlunun yerine getireceği edim sonucu bir doğa olayı ya da üçüncü kişi…
Karaya oturan gemiyi bir gel-git olayı kurtarırsa, hasta için çağırılan ambülans…
Her iki halde de imkânsızlığı kabul edince, BGB 275 ile birlikte § 323’ün de uygulanması…
Önce durumu amacın erişilmesi yönünden ele alan Larenz,…
Görüldüğü gibi, ortada bir özel durum vardır ve 323. paragraftaki çözüm şekli de…
İşte bu boşluğu yazar, en adil şekilde, alacaklıya borçlunun, edimini yerine getirmek…
Amacın engellenmesi yönündense, BGB § 324/I deki kanuni riziko paylaştırılmasının…
EN
TR
