Uluslararası Tahkim Usulü

J. GILLIS WETTER : THE INTERNATIONAL ARBITRAL PROCESS, PUBLIC AND PRIVATE, OCEANA PUBLICATIONS, INC., DOBBS FERRY, NEW YORK, 1979…

Stockholm Barosu avukatlarından J. Gillis Wetter, Uluslararası Tahkim Usulü konulu beş ciltlik büyük bir eser yayınlanmış bulunmaktadır. Tahkimin sadece özel hukuk alanındaki uygulanmasını değil, aynı zamanda kamusal tahkimi de -devletlerarası uyuşmazlıklarda uygulanan tahkim yanında bir yabancı Devletle gerçek, kişiler arasındaki uyuşmazlıklardaki tahkim vs.- ele alan Wetter, kitabın…

Hemen belirtmek gerekir ki International Arbitral Process alışılmışın çok dışında bir çalışmadır. Yazarı da kitabın kuramsal akademik bir tez, monograf veya ders kitabı olmadığını belirttikten sonra, bu eserin bir yargı organları kararları derlemesi veya uygulamacının el kitabı olarak da nitelendirilemiyeceğini ifade etmektedir. Yazar, eserin sayılan bu tür yayınlarla benzer yönleri olduğunu ancak temelde sui generis bir…

Wetter’i eleştirmemiz gereken bir başka nokta da mahkeme kararlarına yollama yapılırken bu konuda kabul edilmiş kurallara dikkat edilmemesi, bazı yabancı mahkeme kararlarına yapılan yollamaların birinci sınıf hukuk fakültesi öğrencilerini kolaylıkla sınıfta bıraktıracak nitelikte olmasıdır. New York'un ünlü World Trade Center’in da da yazıhanesi bulunan Stockholm'lü avukatın yıllardır meşgul olduğu Amerikan hukukunda mahkeme kararlarının nasıl kısaltılacağını bilmemesi kolay affedilir bir nokta değildir. Örneğin ikinci cildin 46 ıncı sahifesinde Robert Lawrence Company, Inc. v. Devoshire Fabrics. Inc., kararının…

Wetter, karşılaştırmallı çalışmalarda en kolay yöntemin hemen hemen hiç kullanılmadığını ifade etmektedir. Bu yöntem, inceleme konusu olan belgeleri yan yana koyup karşılaştırmak olarak belirtilmektedir. Bu amaçla Uluslararası Ticaret Odasının 1975 Kuralları, Amerikan Tahkim Birliği 1977 Kuralları, Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezi’nin 1966 da yürürlüğe giren ilkeleri, Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu UNCITRAL’in 1976 Kuralları ve Londra Hakem Mahkemesi’nin 1978 kuralları konularına göre yan yana konmuş ve karşılaştırmalı bir çalışma olanağı sağlanmıştır. Gerçekten de ikinci cildin 260-359 sahifeleri bu amaçla düzenlenen cetvellere ayrılmıştır. Aslında bu bölümün başlığı «Yasalar, Kurallar ve Eksikliği duyulan Bağ : Bir Tek Şekil Uluslararası Tahkim Usulü» başlığını taşımakta olup konuya ilişkin uluslararası kuralların çok yetersiz olması nedeniyle geniş bir «hareket» veya manevra sahası bulunduğu vurgulanmaktadır. Yazar haklı olarak son yıllarda öne sürülen «uluslararasılaştırılmış, özerk bir tahkim usulünün ortaya çıktığı» yolundaki iddiaların gerçekte temelden yoksun olduğunu ifade etmektedir. Yazar bir çok usul sorununda Lex Fori’den yararlanıldığını…

Bütün bu karşılaştırmalı incelemeler uluslararası tahkim usulünün çeşitli kurallarını…

Wetter, bu konuda varılan antlaşmayı içeren yazışmaları, özellikle Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği Ticaret ve Sanayi Odaları Başkanlığı ile Amerikan Tahkim Birliği ve Stockholm Ticaret Odası arasındaki yazışmaları ve varılan mutabakatı ortaya koyan metinleri yayınlamaktadır. «Optional Clause Agreement» olarak isimlendirilen bu anlaşma gerek SSCB Ticaret ve Sanayi Odaları’nın ve gerekse Amerikan Tahkim Birliği’nin kendi üyelerine İsveç'de Stockholm Ticaret Odasının işbirliği ile tahkimi tavsiye etmesinden ibarettir. Hemen kaydedelim ki UNCITRAL’ın öngördüğü kurallar uygulanacaktır ve hakemlerin seçimi için ayrıntılı ek kurallar öngörülmüştür. İlginç olan nokta Stockholm Ticaret Odasının «tayin etme» yetkisidir. Ortada üç değişik liste vardır. Biri Batılı üyelerden, diğeri Doğulu üyelerden oluşmakta ve üçüncü listede ise İsveçli üyeler yer almaktadır. Bu lisetede yer alan isimlerden biri Stockholm Ticaret Odası tarafından «Başkan» olarak seçilecektir. Yazar İsveçli adayların en güçlü adaylardan olduğunu eklemeyi ihmal etmemektedir ve kendisi de bu listede yer almaktadır. İsveç yüksek mahkemesi yargıçlarından Budholm, Bayan…

Onbirinci bölüm konuya ilişkin olarak İngiliz ve İsveç hukuk düzenlerini ayrıntılarına…

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.