II — PRENSİBİN MÜNAKAŞASI
Valör agree sigortaları etrafında pek çok münakaşa yapılmış, leh ve aleyhinde…
A. Kanunumuz'un benimsediği esasa göre valör agree sigortasının inikadı için sigortalı malın, mukavelenin in'ikadından evvel bilirkişiler vasıtası ile değerlendirilmesi iktiza etmektedir…
B. Valör agree poliçesinin tanziminden mukaddem bir ekspertize ihtiyaç…
C. Valör agree sigortasının hususî araştırmalarının, sigortalının mahremiyetine nüfuz edilmesini icap ettirdiği de ileri sürülmüşse, bu konu üzerinde tevakkufa mahal yoktur, çünkü böyle bir mukavelenin
D. Valör agree sigortasına müracaat edenlerin muyyen malları hakikî değerlerinin…
E. Ekspertizin yapılmasını müteakip sigortalı malın sür’atle değer kayıp edebileceği de ileri sürülerek bu nevi akidlerin in’ikadının terviç edilmemesi lüzumu iddia edilmiştir. Bu konu tetkike değer bir kıymet arz etmemektedir. Sigorta şirketleri gerekli tedbirler ittihaz ederek ve bilhassa uzun vadeli poliçeler tanzim etmiyerek bu tenkidi bertaraf edebilirler ve etmelidirler. Ecnebi sigorta şirketleri uzun vâdeli otomobil kasko sigortalarının valör agree şeklinde yapılmasını terviç etmekle beraber birinci sene zarfında rizikonun tahakkukunda ekspertiz değeri üzerinden, ikinci sene için de rizikonun tahakkukunda bu değerin bir miktar eksiği üzerinden ve müteakip seneler zarfında da sigorta değerinin daha bir miktar azalması suretiyle tazminatın tediye edileceğini kabul etmektedirler…
F. Eksperler tarafından kontrol edilip değerlendirilen eşyaların müteakiben…
G. Kanaatımızca valör agree sigortaları hakkında en önemli tenkid şu olmuştur : Ekspertizin yapıldığı anda malın değeri tespit ve tayin edilmektedir. Bu takdir ne kadar ciddiyetle yapılırsa yapılsın, rizikonun tahakkuku anındaki malın rayiç değerine ekser ahvalde tetabuk etmez. Rizikonun tahakkukunun, hiç bir zaman sigortalının mamelekinde bir artışın vukuunu sağlamaması iktiza ettiğinden, valör agree sigortalan bu ana kaideyi, cüz’i bir şekilde olsa dahi, ihlâl etmekte ve sigorta endüstrisini asıl gaye ve maksadından uzaklaştırmaktadır. Bu tenkid kısmen yerindedir. Sigorta mukavelesi hakikî zararın telâfisini sağlamalıdır ve sigortalı için rizikonun tahakkuku kâr vasıtası olmamalıdır. Ancak hususî ahvalde, daha üst menfaatları cevaplandırmak gayesile, ana kaidenin ihlâline mahal vermeden, prensiplerden cüz’i inhirafları benimsemek gerekir. Netekim yangın
EN
TR
